دوشنبه 16 شهریور 1343 / 30 ربیعالثانی 1384 / 7 سپتامبر 1964
2 بازدید
جلسه منزل آیتالله طالقانی
به گزارش ساواک، امروز در جلسهای که در منزل آیتالله طالقانی در تهران و با حضور عدهای از جمله آقایان هشترودیها اهل تبریز و سدهی و ایازی و فاطمی، محصل علوم دینی تهران تشکیل شده بود، آقای حاجشیخ یحیی طالقانی اظهار داشت چند روز پیش در قم منزل آقامصطفی خمینی بودم و در مورد پدرش با مشارالیه صحبت میکردم. آقامصطفی میگفت «این روزها تأثر پدرم بیشتر شده است زیرا از شیراز برای او نامهای نوشتهاند که تاکنون ما مردم شیراز اثری از مبارزه خود ندیدهایم و هیچ نتیجهای هم نگرفتهایم جز اینکه ضررهای زیادی از دولتهای سابق و فعلی دیدهایم و فعلاً هم که علماء سکوت کردهاند و نمیدانم که علماء با دولت ساختهاند و فقط منظورشان این بود که ما ملت را از بین ببرند. مخصوصاً ما بازاریان شیراز از این متأثر هستیم که آیتالله خمینی به ما وعده میدهد که تأمل نمایید. مگر ما چقدر بایستی تأمل نماییم دیگر طاقتمان طاق شده است، حتی باید آنقدر تأمل نماییم تا امام زمان ظهور کند. پدرم از این موضوع متأثر شده که چه جواب بدهم. به من دستور داده که جواب نامه مردم شیراز را بده و بنویس امیدواریم که هر چه زودتر در کارهای خود موفق شده و خواستههای مردم عملی شود. هیچ ناراحتی نداشته باشید. خواستههای شما خواستههای من است و هر کس در هر کاری صبر داشته باشد بالاخره نتیجه مثبت خواهد گرفت». آقای شیخ یحیی طالقانی اضافه کرده مردم حق میگویند زیرا میبینند کشته دادهاند، فرزندان آنان کشته شده است. مردم هر چه به ما علماء بگویند حق دارند.[1]
سخنرانی آیتالله خمینی
بنا به گزارش شهربانی، یکی از طرفداران نهضت آزادی و آیتالله خمینی در بازار اظهار داشت قرار است روز چهارشنبه آیتالله خمینی در قم برای افتتاح دوره جدید درس طلاب علوم دینی سخنرانی کند. ضمناً وی اضافه کرد به طوری که خبر رسیده ایشان درباره مبارزات سیاسی هم صحبت خواهد کرد.[2]
شایعه ورود عوامل عبدالناصر به قم
ساواک خبر داد که امروز در بازار و اطراف آن شایعه بوده که عواملی از طرف جمال عبدالناصر به قم آمدهاند تا با همکاری روحانیون مردم را تحریک نمایند و در نتیجه در حدود شش هزار نفر از شرکت واحد و ساواک به قم اعزام شده تا عمل آنان را خنثی نمایند. در ذیل این گزارش خبری، تصریح شده که این اتفاق به مناسبت سخنرانی آیتالله خمینی به هنگام شروع مجدد درس طلاب در روز هجدهم شهریور است و موضوع ورود عوامل عبدالناصر شنیده نشده است.[3]
پخش اعلامیه علیه نخستوزیر
پخش اعلامیههایی علیه نخستوزیر در سطح شهرها، دستگاههای امنیتی را به تکاپو واداشته است. بنا بر گزارش ساواک، اخیراً تعداد بیست پاکت محتوی اعلامیه پلیکپی شده علیه نخستوزیر خطاب به دادستان کل کشور که اعلام جرم نسبت به کارهای دولت منصور و بعضی از وزرای کابینه وی میباشد برای عدهای از مقامات کشور فرستاده شده است. در این اعلامیه پس از تشریح مختصری از زندگی خانوادگی و سوءاستفادههای علی منصور (پدر حسنعلیمنصور، نخستوزیر) و سوابق حسنعلی منصور در خدمات اداری، ضمن درخواست تأمین از دادستان کل کشور به وسیله یکی از روزنامههای کثیرالانتشار کشور، تقاضای رسیدگی به نکات مشروحة زیر گردیده است:
1ـ منصور در یکی از نطقهای خود اظهار داشته که پدرم از خانواده فقیری برخاسته. پدر منصور یک نفر خشتمال تفرشی بوده و معلوم نیست این همه ثروت را از کجا آورده که یکی از بزرگترین ثروتمندان ایران محسوب میشود و آیا به استناد قانون از کجا آوردهای، ممکن است به وضع مالی و ثروت ایشان رسیدگی شود.
2ـ منصورالملک در زمان تصدی وزارت راه، دزدیهایی کرده و زندانی شده و در استانداری آذربایجان 7 میلیون تومان از هدیه ملوکانه سوءاستفاده و هنگامی که برای بار دوم به عنوان سفیر ایران در ایتالیا تعیین میشود دولت ایتالیا به علت سوابق قبلی نامبرده از ارسال اگرمان خودداری مینماید.
3ـ حسنعلی منصور به علت فساد اخلاق از مدرسه نظام اخراج گردیده است.
4ـ حسنعلی منصور وقتی که وزیر بازرگانی بوده تعداد 700 هزار شیشه ویسکی با همکاری دو نفر دیگر وارد ایران نمود و با تصویبنامهای که خود تهیه و به تصویب دولت میرساند ورود مشروبات الکلی ممنوع و در نتیجه مبالغ هنگفتی از این راه استفاده مینماید.
5ـ در زمان ریاست شورای عالی اقتصاد مبالغ قابل توجهی به وسیله تجار سوءاستفاده نموده است.
6ـ 308 هزار متر از اراضی نیاوران را به نام خود ثبت نموده است.
به گزارش ساواک، روی هم رفته در اعلامیه مزبور 29 مورد مشاهده میگردد و غیر از شش مورد فوق در بقیه موارد اشاره به سوابق سیاسی و سوءاستفاده بعضی از همکاران نخستوزیر از جمله امیرعباس هویدا گردیده است.[4]
نطقهای طولانی نخستوزیر
در همین حال مجله صبح امروز در شماره این هفته خود با اشاره به نطقهای نخستوزیر نوشت: با اینکه منصور در ابتدای زمامداری خود اظهار داشت که زیاد حرف نخواهد زد، ولی به علت اینکه در جلسات متعددی شرکت میکند و طرز کلام و بیان او خیلی گرم است به تدریج دارد رکورد نطق و بیان را میشکند. به عکس نخستوزیر اسبق که دم از ورشکستگی میزد، منصور دم از سازندگی میزند و به طور کلی نطقهای منصور خیلی امیدوارکننده و تند و قاطع است. به همین جهت وزرای این دولت خیلی کمحرف میزنند و بعضی از آنها اصلاً اهل نطق و خطابه نیستند.[5]
سخنان نماینده مجلس درباره ارسنجانی
بنابر گزارش اطلاعات داخلی ساواک، هلاکو رامبد نماینده مجلس و آجودان کشوری شاه گفته است دکتر ارسنجانی چون دارای افکار تند و انقلابی میباشد امکان ندارد در ایران عهدهدار مقام نخستوزیری گردد. وی افزود: از این نظر نام ارسنجانی در بعضی جراید و محافل به نام کاندیدای نخستوزیری ذکر میشود که روحانیون و مالکین سابق و ایادی وابسته به آنها را بترسانند و به آنها اشاره کنند اگر تسلیم نظریات اصلاحی در محیط آرام فعلی نشوند ناچار ارسنجانی به مقام نخستوزیری خواهد رسید تا تیشه به ریشه شما بزند. هلاکو رامبد علاوه کرد که ارسنجانی یکی از مهرههای سیاسی این کشور است که از بیست سال قبل به عمّال سیاسی خارجی (انگلیسیها و شورویها) مربوط بوده و در ماجرای نفت و حکومت رزمآرا نقش حساسی را عهدهدار بوده است و مقام سلطنت قلباً از افرادی که با بیگانگان و عمال آنها ارتباط دارند بیزارند. رامبد خاطرنشان کرده دوستان سیاسی من گرچه با دولت فعلی نظر موافق ندارند ولی حکومت ارسنجانی را مساعد برای محیط ایران که با شورویها مرز مشترک داریم نمیدانند و کسانی که از افرادی نظیر دکتر ارسنجانی و یا دکتر امینی جانبداری میکنند باطناً نسبت به مقام سلطنت علاقهمندی کامل ندارند.[6]
ملاقات سفیران امریکا و انگلیس با نخستوزیر
پیشازظهر امروز سفیران امریکا و انگلیس در محل ییلاقی نخستوزیر با حسنعلی منصور ملاقات و مدت یکساعت مذاکره کردند.[7]
مسافرت آینده شاه و فرح به شوروی
خبرگزاری رسمی تاس اعلام کرد مسافرت شاهنشاه و شهبانو به شوروی بیشک مرحلهای تازه در راه تحکیم روابط حسن همجواری ایران و شوروی است. به گزارش خبرگزاری تاس، در مطبوعات شوروی اخباری درباره مسافرت قریبالوقوع محمدرضا پهلوی و فرح به اتحاد شوروی درج شده است. آنان به دعوت هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد شوروی و دولت شوروی به این کشور سفر میکنند. مسافرت مزبور در شش ماهه دوم سال آینده میلادی انجام میگیرد که بیانگر تمایل زیاد مردم شوروی به تحکیم روابط خود با همسایه جنوبی خویش است. مسافرت اخیر لئونید برژنف به ایران نشان داد که اتحاد شوروی و ایران منافع مشترک زیادی دارند و دورنمای وسیعی برای همکاری در رشتههای اقتصاد و فرهنگ و سایر رشتههای حیاتی دارا میباشند. تاس میافزاید: در حقیقت جمهوریهای ماوراء قفقاز و آسیای میانه اتحاد شوروی از لحاظ شرایط طبیعی فوقالعاده به ایران نزدیک هستند و میتوانند تجربههای خود را مبادله کنند.
هیئت نمایندگی شرکت ملی نفت ایران که چندی پیش از اتحاد شوروی دیدن کرد از بعضی نقاط استخراج «طلای سیاه» در اتحاد شوروی بازدید نمود و چندی پیش عدهای از متخصصین شوروی به ایران رفتند. این متخصصیین در کار طرحریزی و ساختمان چندین سیلو به سازمانهای ایران کمک خواهند کرد. بارها خلبانان شوروی به اتفاق خلبانان ایرانی به مبارزه با هجوم ملخ پرداختند. برقراری خط مستقیم هوایی مسکو ـ تهران به نزدیک شدنِ بیشتر دو کشور دوست کمک خواهد کرد. خبرگزاری تاس تأکید میکند که مسافرت شاه ایران به اتحاد شوروی بدون شک مرحله جدیدی در راه تحکیم روابط حسن همجواری شوروی و ایران خواهد بود.[8]
ایرانِ آرام
به گزارش خبرگزاریهای خارجی، ایران یکی از آرامترین کشورهای خاورمیانه است. این ادعا را مجله صبح امروز منعکس کرد و نوشت: با وجود ناامنی فراوانی که در نقاط مختلف دنیا پدید آمده، خبرگزاریها و مطبوعات خارجی، ایران را یکی از آرامترین مناطق خاورمیانه دانسته اظهار عقیده نمودهاند که رهبری شاه ایران، موجب شده که ایران با وضع ثابت و آرام خود سعی دارد برنامههای آبادانی و توسعه اقتصادی خود را به سرعت به مرحله اجرا بگذارد.[9]
کمیته برنامهریزی عمران منطقهای
ساعت 11 صبح امروز مهندس صفی اصفیاء مدیرعامل سازمان برنامه، جلسه کمیته برنامهریزی عمران منطقهای را با شرکت سعید حسن وزیر برنامه پاکستان و بسیم استونل معاون سازمان برنامه ترکیه و روسای گروههای نهگانه کار افتتاح کرد. به گزارش روزنامهها، در جلسه مذکور توصیهنامه گروههای بازرگانی، بانکداری و بیمه، توریسم و هواپیمایی مطرح شد و مورد رسیدگی و تأیید قرار گرفت. برابر توافقات حاصله، یک اتاق بازرگانی مشترک و یک نمایشگاه دائمی در هر یک از کشورهای عضو، ایجاد امکانات لازم جهت صدور و ورود کالا در هر یک از کشورها و بررسی امکانات و تصمیمات مشترک برای فروش کالاهای مشابه در بازارهای جهانی، فعالیتهای مشترک برای تأسیس مراکز جهت سیاحان در خارج و تربیت کادر سازمان جلب سیاحان و بیمه آنان، تشریفات صدور گذرنامه، پیشنهاد ایجاد یک خط هوایی مشترک به تصویب رسید و مقرر گردید جهت بررسی و تصویب به شورای وزیران سه کشور پیشنهاد گردد.[10]
مهندس اصفیا، اعضای کنفرانس را در همکاری منطقهای از افراط و تفریط و نظریات دور و دراز و دور از تحقق بر حذر داشت. وی گفت ما باید از افراط و تفریط برکنار باشیم. نه دنبال افکاری باشیم که تحقق آن آسان نیست و نه در کارهای خود از جنبه محافظکاری پیروی کنیم. ما باید ببینیم در سایر نقاط دنیا در موارد مشابه چه کردهاند و آن را مورد توجه قرار دهیم. ما باید در کارهای خود واقعبین باشیم و هدف خود را روی طرحهایی متمرکز کنیم که به نتیجه فوری میرسد. به هر حال ما باید طرحهایی به شورای مدیران سازمان عمران منطقهای پیشنهاد کنیم که امکاناتمان اجرای آنها را نوید دهد.[11]
تخلفات گسترده در وزارت کشاورزی
سپهبد ریاحی وزیر کشاورزی از تخلفات گسترده در زیر مجموعه خودش خبر داد و درباره تخلفاتی که از جانب بعضی کارمندان جنگلبانی رخ داده گفت: دو کارمند جنگلبانی در نوشهر از سال 38 به بعد 8 میلیون ریال اختلاس کردهاند، کارمندان مختلس بازداشت شدهاند و پرونده به دیوان کیفر رفته است. همچنین در جنگلبانی لرستان کارمندان به جای حفظ جنگلهای بلوط به تبانی با مقاطعهکاران و قطع درختان پرداختهاند و قبضهای دولتی را وسیله سوءاستفاده خود قرار دادهاند. پرونده تخلفات در جنگلبانی اهواز و بلوچستان نیز در دست مطالعه و تکمیل است و به دیوان کیفر میرود.[12]
ورود گندم امریکایی به بندر شاهپور
به گفته سخنگوی اداره غله خوزستان، در نیمه اول شهریور چهار فروند کشتی حامل 51 هزار تن گندم خریداری شده از امریکا به بندر شاهپور وارد گردید که با فعالیت شبانهروزی مأمورین غله، گمرک و راهآهن، گندمهای مزبور تخلیه شده و حمل آنها نیز ادامه دارد. همچنین تخلیه دو فروند از کشتیها در نتیجه جدیت مأمورین مربوطه با سرعت قابل ملاحظهای زودتر از موعد معین پایان یافته که در نتیجه این سرعت عمل، از طرف شرکتهای کشتیرانی در حدود 1 میلیون ریال جایزه به دولت ایران پرداخت گردیده است.[13]
کانون نگهداری و تربیت اطفال بزهکار
به دستور فرح محل مناسبی برای نگهداری و تربیت اطفال بزهکار تأسیس میشود. موضوع تشکیل کانونی که بتواند کودکان بزهکار را نگهداری و تربیت کند امروز در جلسهای با حضور عاملی وزیر دادگستری و گروهی از مقامات و قضات وزارت دادگستری بررسی شد. در این جلسه وزیر دادگستری اعلام کرد به دستور شهبانو فرح پهلوی انجمن ملی حمایت کودک هماکنون سرگرم ساختن محلی برای نگهداری و تربیت کودکان بزهکار است. در این ساختمان قسمتهای متعدد و مجهزی برای نگهداری و تربیت کودکان بزهکار پیشبینی شده است و وزارت دادگستری نیز از بودجه خود کمکهایی به ایجاد این مرکز تربیتی خواهد کرد. سپس در همین زمینه مذاکرات مفصلی صورت گرفت.[14]
ناراحتی اصناف از تعطیلی اجباری جمعهها
تعطیل اجباری اصناف در روزهای جمعه برای بسیاری از افراد صنوف ناراحتی ایجاد کرده است و در نقاط مختلف و به وسایل گوناگون از اجرای این مقررات شانه خالی میکنند و باز کردن قاچاقی دکاکین زیاد شده و موجب تازه برای عادت مردم به نقض مقررات و قانون فراهم گردیده است. به نوشته روزنامه سحر از موقعی که تعطیل اجباری در روزهای جمعه اجرا میشود بر تعداد پروندههای منازعه و دعوا اضافه شده و رقم فروش مشروبات الکلی بالا رفته است.[15]
مرکز مطالعات عالیه درباره زبان، فرهنگ و تمدن ایرانی
روزنامه فریاد خوزستان اعلام کرد که به فرمان شاه برای تمرکز و توسعه فعالیتهای مربوط به فرهنگ و تمدن ایران، کانون علمی و تحقیقی مهمی به نام «مرکز مطالعات عالیه درباره زبان و فرهنگ و تمدن ایرانی» تأسیس میشود که وظیفه آن تبلیغات عالی علمی در زبانها و لهجهها، ادبیات، هنر، تاریخ، علوم، باستانشناسی، فولکلور، کتابشناسی و سایر رشتههای فرهنگ ایران خواهد بود. این مرکز علمی توسط دانشگاه تهران با همکاری سایر مراکز علمی و فرهنگی و هنری و با شرکت کلیه دانشمندان صلاحیتدار کشور تشکیل خواهد شد و ضمناً با همه مراکز مطالعات ایرانشناسی و خاورشناسی جهان همکاری نزدیک خواهد داشت و هسته مرکزی فعالیتها و مطالعات بینالمللی ایرانشناسی خواهد بود. سرپرستی عالیه آن را نیز شاه شخصاً به عهده خواهد داشت.[16]
برکناری و بازداشت چند افسر شهربانی گیلان
برای روزنامه فریاد خوزستان که در جنوب کشور منتشر میشود، جالبترین خبر هفته گذشته، برکناری و بازداشت رئیس و چند تن از افسران و ماموران شهربانی گیلان بود. اطلاعیه سخنگوی شهربانی حاکی است که طبق اطلاعاتی که از اعمال خلاف و تخلفات بعضی از افسران شهربانی گیلان رسیده بود تیمسار سپهبد نصیری رئیس شهربانی کل به منظور رسیدگی و تحقیق شخصاً به رشت مسافرت کرد و اعمال و کارهای اداری شهربانی را در مدت توقف بازرسی و بازدید نمود و پس از آنکه محرز شد عدهای از افسران و مامورین مرتکب اعمال خلاف شده و دست به تخلفاتی زدهاند از کار برکنار و بازداشت شدند و پرونده سوءاستفادهایی که شده است تکمیل و تسلیم دادرسی ارتش خواهد شد. به نوشته این روزنامه، سرپرست سابق شهربانیهای گیلان سرهنگ صفار بود که پس از برکناری و بازداشت او، سرکار سرهنگ نوروزی معاون پلیس تهران که به امریکا سفر کرده بود بلافاصله پس از بازگشت از امریکا به سمت سرپرست شهربانیهای گیلان منصوب و مشغول کار شد. شایان توجه اینجاست که چند هفته پیش در امور قضایی استان گیلان نیز سوء جریاناتی مشاهده شد که منجر به برکناری رئیس و دادستان سابق گردید.[17]
حق ویژه فرزندان دهقانان
بالاخره فرزندان دهقانان هم واجد حقی ویژه شدند. آنگونه که روزنامه پیغام امروز نوشته است؛ وزارت فرهنگ دستور داد مدارس کشاورزی در سراسر کشور موظفاند دانشآموزانی را بپذیرند که پس از پایان مدارس کشاورزی در روستاها به امور کشاورزی و عمرانی بپردازند. انتخاب دانشآموز برای مدارس کشاورزی در درجه اول باید از بین فرزندان کشاورزان و روستاییانی که صاحب زمین هستند و به شغل کشاورزی اشتغال دارند صورت گیرد و به داوطلبان، هزینه شبانهروزی پرداخت خواهد شد که سابقه حداقل سه سال سکونت یا تحصیل در ده و یا شش سال سابقه سکونت و تحصیل در مرکز بخش را داشته باشند.[18]
پینوشتها:
[1]. سیر مبارزات یاران امام خمینی در آینه اسناد به روایت ساواک، ج 13، تهران، عروج، ۱۳۹۳ص 243.
[2]. امام در آینه اسناد، سیر مبارزات امام خمینی به روایت اسناد شهربانی، ج 2، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۳، ص 48.
[3]. قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 6، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1382، ص 369.
[4]. همان، ص 419.
[5]. مجله صبح امروز، ش 130، 16/6/1343، ص 3.
[6]. چپ در ایران به روایت اسناد ساواک، ج 8، روابط ایران و شوروی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۸۱، ص 107 و 108.
[7]. روزنامه پیغام امروز، ش 1311، 16/6/1343، ص 8.
[8]. همان، ص 5 و 1.
[9]. مجله صبح امروز، ش 130، 16/6/1343، ص 3.
[10]. روزنامه بورس، ش 749، 17/6/1343، ص 1 و 6.
[11]. روزنامه پیغام امروز، ش 1312، 17/6/1343، ص 5 و 1.
[12]. همان، ش 1311، 16/6/1343، ص 8.
[13]. روزنامه فریاد خوزستان، ش 566، 16/6/1343، ص 3.
[14]. روزنامه آفتاب شرق، ش 7425، 17/6/1343، ص 4 و 1.
[15]. روزنامه سحر، ش 348، 16/6/1343، ص 4.
[16]. روزنامه فریاد خوزستان، ش 566، 16/6/1343، ص 8.
[17]. همان.
[18]. روزنامه پیغام امروز، ش 1311، 16/6/1343، ص 8.
