یکشنبه 8 اردیبهشت 1342 / 4 ذیحجه 1382 / 28 آوریل 1963
7 بازدید
± نگرانی ساواک درباره طرح اعزام طلاب به سربازی
این روزها در سطح برخی شهرها، اعلامیههایی توزیع میشود و خبر از اعزام شماری از طلاب به خدمت سربازی میدهد. ساواک نیز با گردآوری این اعلامیهها برای چارهجویی، گزارشهایی تهیه میکند.
کمیتة اکو در ساواک در واکنش به گزارشهای مربوط به اعزام طلاب به خدمت سربازی، توصیه کرده است با طلاب هم مثل مشمولان عادی رفتار شود. در گزارش ساواک آمده است: «اعزام طلاب به خدمت سربازی مجوزی به دست روحانیون داده است تا به وسیلة این موضوع، به تبلیغ علیه دولت بپردازند. روحانیون در همهجا و هر محفلی، این اقدام دولت را یک عمل خصمانه علیه روحانیت و تضعیف اسلام جلوه میدهند. در اعلامیهها و در نامههای خود به نجف و کربلا نیز این موضوع را مبارزة دستگاه علیه اسلام و روحانیت ابراز داشتهاند. عدة دیگری شایع ساختهاند که اصولاً تعداد زیادی از طلاب، مفقود و جمعی در قلعة فلکالافلاک خرمآباد زندانی هستند. کمیتة اکو پیشنهاد کرده است که برای خنثی نمودن و بیاثر گذاشتن هر نوع تبلیغی در هر جایی، تا آنجا که مقدور است و لطمه بر پرستیژ دولت وارد نمیآید، باید اقدام نمود. به اعتقاد اکو، مسلم است که عدة کثیری از ایرانیان دارای تعصب مذهبی بوده و پیروی از عقاید روحانیون مینمایند، بنابراین اعزام تعداد معدودی طلاب به خدمت سربازی، اسلحة برندهای به دست روحانیون و وعاظ داده تا به تحریک احساسات متعصبین بپردازند. لذا پیشنهاد میشود که لااقل به وضع آنان نیز مانند مشمولین عادی، طبق مقررات رسیدگی به عمل آید». با این حال، گزارش دیگری حاکی است که: «عدم احضار طلاب برای خدمت به نظام وظیفه، تأثیر نیکویی در روحیة روحانیون و طلاب نموده و امروز شایع است که حوزة علمیة قم، درس خود را کماکان شروع کردهاند. خبر دیگر اینکه در محافل روحانی تهران شایع است آیتالله خمینی از قم برای کلیة طلابی که به خدمت سربازی در تهران اعزام شدهاند، هر یک مبلغ پانصد ریال فرستاده و بین آنها توزیع شده است».[1]
± نامة جمعی از علمای ایران به آیتالله خویی
امروز نامهای با امضای «جمعی از علمای ایران» خطاب به آیتالله سیدابوالقاسم خویی به نجف ارسال شد و طی آن، اوضاع جاری کشور و اقدامات خلاف مذهب دولت تشریح شده است. در این نامه با اشاره به تعطیلی مجالس قانونگذاری در ایران و نقض قانون اساسی توسط دولت با تصویب قوانینی برخلاف شرع اسلام، آمده است: «دولت به جای اینکه به نصایح مشفقانه و خیرخواهانة حضرات علمای اعلام توجه کند، دست به انجام اموری زده که مایة تأثر و تأسف گردید و به حبس و توقیف جمعی از روحانیون و محاصرة خانههای آنان پرداخت». «جمعی از علمای ایران» در ادامة نامة خود آوردهاند: «کشور ایران در آتش ناامنی میسوزد و در خطة فارس، دولت حاضر به قربانی کردن صدها زن و مرد و بچة بیگناه و خراب کردن چندین آبادی، موفق به خاموش کردن اغتشاش نشده و غائله و آشوب هر روز وسیعتر میگردد ... و دولت به جای چارهجویی، میخواهد با شدت عمل جلوی اینگونه امور را با ضرب و شکنجه بگیرد. در این نامه به فاجعة مدرسة فیضیه نیز پرداخته شده، یادآور میشود که دولت در حال پروندهسازی برای مجروحان حادثه و علمای اعلام است و اکنون هزاران تن از مردم مسلمان، از جمله استادان و دانشجویان دانشگاهها در گوشة زندانها به سر میبرند». علمای ایران از آیتالله خویی خواستهاند تا از فرصت ایام حج برای روشنگری اوضاع مسلمانان ایران استفاده کنند و حمله به اسلام را به مسلمانان جهان گوشزد نمایند.[2]
± گزارش رادیو صدای آزاد از دستگیری مخالفان پهلوی توسط ساواک
رادیو صدای آزاد ایران در گفتاری که عصر امروز پخش کرد، با اشاره به سخنان وزیر کشور که گفته بود هرگونه صدایی علیه شاه را در گلو خفه میکنم، اعلام کرد مأموران سازمان امنیت در اطراف و اکناف مملکت مترصدند تا هر کس را که صدا به مخالفت بلند کند، دستگیر سازند. بر اثر گفتههای وزیر کشور و سختگیریهای مأمورین سازمان امنیت، خشم و غضب ملت برانگیخته شده و تظاهراتی در پایتخت روی داده که شرکتکنندگان در آنها، شعارهایی بر ضد شاه دادهاند. این رادیو بدون اشاره به زمان برپایی تظاهرات، افزوده است: «شاه به وزیر کشور و مسئولان سازمان امنیت پرخاش کرده که چرا وظیفة خود را به نحو احسن انجام نمیدهند و دستور داده که مأمورانی که وظیفة خود را به خوبی انجام ندادهاند، تحت تعقیب قرار گیرند و محاکمه شوند».[3]
± وزیر امور خارجة آمریکا در ایران
بعدازظهر امروز، دین راسک، وزیر امور خارجة آمریکا به تهران آمد تا طی یک شبانهروز توقف خود در ایران، درباره اوضاع خاورمیانه و جهان و روابط اقتصادی، سیاسی و نظامی ایران و آمریکا با شاهنشاه، نخستوزیر و وزیر امور خارجه مذاکره کند. وی در فرودگاه مهرآباد گفت: «ایران کشوری است با تاریخ و فرهنگ بسیار کهن که اینک دست به اجرای برنامههای متهورانه و وسیع اصلاحات زده است. این برنامهها برای مردم ایران آتیهای درخشان و ثمربخش دارد. ما با دیدة تحسین ناظر پیشرفت این انقلاب سازنده و مفید و صلحجویانه بودهایم و برای آن توفیق فراوان آرزو میکنیم».[4]
± نگرانی ایران از تشکیل فدراسیون جدید عربی
امروز واحدهای هوایی و زمینی گارد شاهنشاهی در مقابل چند تن از سران نظامی کشورهای عضو سازمان پیمان مرکزی که اکنون در تهران تشکیل جلسه دادهاند، مانور دادند. رؤسای ستاد ارتش ترکیه، پاکستان، انگلستان و آمریکا، این عملیات هوایی و زمینی را تماشا کردند. به گزارش آسوشیتدپرس، کارشناسان نظامی معتقدند که در جلسة کمیتة نظامی سنتو در تهران، نگرانی ایران نسبت به فدراسیونی که قرار است با شرکت مصر، سوریه و عراق تشکیل شود، مطرح گردیده است. به قرار اطلاع، تشکیل این فدراسیون از نظر ایران از آن جهت مهم است که ممکن است موشکهایی که اکنون مصر دارد، در اختیار عراق هم نهاده شود. ایران به شوروی قول داده است که اجازه نخواهد داد در خاک این کشور، پایگاه موشکی احداث شود و از این رو ممکن است در سیاست دفاعی خود، تجدید نظر کند. نمایندگان کمیتة نظامی سنتو قرار است فردا برای شرکت در کنفرانس عمومی این پیمان دفاعی، تهران را به مقصد کراچی ترک گویند.[5] آسوشیتدپرس به نقل از رابرت مانینگ، معاون وزارت امور خارجة آمریکا و مسئول ادارة امور عمومی این وزارتخانه، اعلام کرد که ایالات متحدة آمریکا از تشکیل فدراسیون جدید عربی نگران نیست ولی این موضوعی است که باید دقیقاً مراقب آن بود. وی تصریح کرد که آمریکا با هر فدراسیونی که سیاستهای توسعهطلبانه و تجاوزکارانه داشته باشد، مخالف خواهد بود. مانینگ گفت فدراسیون موجود یک «گره شل» است و تا زمانی که وضع به همین منوال باشد، مایة دردسر نخواهد بود. وی مدعی شد که ایالات متحدة آمریکا در امور کشورهای دیگر دخالت نمیکند.[6]
± قطع روابط مصر با ایران
خبرگزاری فرانسه از قاهره گزارش داد که پس از عادی شدن روابط جمهوری متحدة عرب با فرانسه و ترکیه و امکان عادی شدن روابط بین این کشور با بلژیک در آیندة نزدیک، برای از میان بردن بحرانهای سیاسی گذشته، تنها این باقی مانده که مصر بار دیگر روابط سیاسی خود را با ایران از سر گیرد. البته امروز در محافل سیاسی مصر گفته میشد روابط مصر با ایران برای مدت زیادی یعنی تا زمانی که ایران به فروش نفت خود به اسرائیل ادامه دهد و از اسرائیل علیه اعراب حمایت کند، قطع خواهد بود. این محافل به دو کشور دیگر که مصر با آنها روابط سیاسی ندارد، یعنی عربستان سعودی و اردن، اشارهای نمیکنند.[7]
±سفر صدر هیئت رئیسة شورای عالی شوروی به ایران
همزمان با سفر وزیر امور خارجة آمریکا به ایران، این خبر هم امروز در جراید خودنمایی میکند که: «به قرار اطلاع، برژنف، صدر هیئت رئیسة شورای عالی اتحاد شوروی که به ایران دعوت شده است، در ماه نوامبر (آبان) به تهران مسافرت خواهد کرد. مسافرت برژنف برای پس دادن بازدیدی است که شاهنشاه از شوروی به عمل آورد».[8]
±وساطت ایران بین افغانستان و پاکستان
روزنامة انگلیسیزبان مورنینگ پست چاپ کراچی امروز نوشت: «ایران بار دیگر برای حل اختلاف افغانستان و پاکستان به وساطت میپردازد. دکتر محمد یوسف، نخستوزیر افغانستان بار دیگر از دولت ایران تقاضا کرد که برای حل اختلافات دو کشور، میانجیگری کند».[9]
± تقاضای وام از آلمان
نشریه پست تهران خبر داده بود که هیئتی از طرف وزارت دارایی برای مذاکره با مقامات دولت آلمان، برای اخذ وام برای احداث پالایشگاه نفت تهران راهی آلمان شده است. امروز سخنگوی شرکت ملی نفت در این باره گفت: «در سال گذشته، نمایندگان شرکت ملی نفت ایران در معیت نمایندگان دولت، جهت تهیة اعتبار کافی برای احداث پالایشگاه تهران و خطوط لولة نفت و گاز مربوط به آن، به آلمان اعزام شدند و موفق گردیدند برای اجرای طرحهای فوق، اعتبار صنعتی به میزان کافی از منابع آلمان و فرانسه تحصیل نمایند. قرارداد تأسیس پالایشگاه تهران و خطوط لولة مربوط به آن و همچنین قرارداد استفاده از اعتبارات تحصیل شده، به زودی با مقامات صنعتی کشورهای آلمان و فرانسه امضا خواهد شد».[10]
± معاملات ایران با بلوک شرق
دکتر محمدعلی مولوی، مدیرعامل و رئیس هیئت مدیرة شرکت معاملات خارجی میگوید: «طبق برنامة تنظیم شده که در اختیار دکتر عالیخانی قرار گرفته، پیشبینی شده است که کلیة معاملات و مبادلات ایران با کشورهای بلوک شرق، از طریق این شرکت انجام شود تا در هر زمان، میزان مبادلات از هر جهت مشخص و در عین حال قابل کنترل باشد. در حال حاضر مبادلات ایران با این کشورها در ممالک مزبور، از طریق سازمانهای دولتی صورت میگیرد و به همین سبب پیشنهاد شده است که در ایران نیز وضعی مشابه این کشورها برای مبادلات به وجود آید». مولوی افزود: «چنانچه وزیر اقتصاد با این طرح موافقت کند، مقدمات کار برای انجام این نظر فراهم خواهد شد».[11]
± مأموریت جدید وزیر کشور
وزیر کشور امروز به خبرنگاران گفت: «به فرمان شاهنشاه مأموریت دارم به کار نرخها و تقلیل هزینة زندگی رسیدگی کنم. موضوعی که خیلی اهمیت دارد، موضوع نان است که در تهران و بعضی نقاط به چند برابر قیمت به فروش میرسد و نتیجة این کار، به ضرر طبقة کارگر و طبقات کمبضاعت است». پیراسته افزود: «از امروز مغازهها باید روزانه ششصد کیلو نان پخت کنند. برای این کار، مغازههایی که بدون پروانه باز شدهاند، بسته خواهند شد و همچنین از دستفروشی نان که مخالف بهداشت و سبب گران شدن قیمت نان است، جلوگیری خواهد شد. دکانهایی که بسته میشود، متعلق به کسانی است که خود در محلهای دیگری دکان نانوایی دارند و کارگرانی که بیکار میشوند، همگی در دکانهای دیگر که میزان پخت آنها افزوده خواهد شد، به کار گمارده خواهند شد و به علاوه صاحبان نانواییها تعهد کردهاند که کارگران مزبور را به کار بگمارند». وزیر کشور تأکید کرد: «این مطلبی که مطرح شده، در تمام ولایات و سایر جاها اجرا خواهد شد و اطمینان داریم که تمام قیمتها، عادلانه خواهد بود. البته اگر مغازههای اضافی بسته شود، ممکن است مردم در زحمت قرار بگیرند ولی باید کسی که میخواهد نان را به نرخ خریداری کند، چند قدم بیشتر برای تهیة نان بردارد. زیرا محلهای نانوایی روی تعداد جمعیت در نظر گرفته میشود و تعداد دکاکین در هر صنفی، خیلی اهمیت دارد».[12]
± ستایش انقلاب سفید توسط روزنامة پاکستانی
روزنامة شهباز چاپ پاکستان، در شمارة اخیر خود نوشته است که مردم جهان اینک شاهد تحولات بیسابقهای در ایران هستند که با رهبری شاهنشاه آن کشور صورت میگیرد. این روزنامه ضمن مقالة مفصلی، انقلاب شاه و مردم ایران را ستوده و نوشته است که اجرای برنامة اصلاحات ارضی و الغای رژیم ارباب و رعیتی، مبارزه با بیسوادی و تشکیل سپاه دانش، دادن حق رأی به زنان، بهبود وضع بهداشتی و اجتماعی ایران، از قدمهای بسیار مهمی است که به وسیلة شاه ایران برای پیشرفت این مملکت برداشته شده است.[13]
± تمجید فرمایشی از شاه و حکومتش در مطبوعات
تکرار مطالب تمجیدی از شاه و حکومت او در نشریات، حکایت از فرمایشی بودن آن دارد. امروز یک نشریه به تعریف از خاندان پهلوی و انقلاب سفید پرداخت و نوشت: «این روزها بیش از همهوقت در صفحات مجلات و روزنامههای بزرگ اروپایی و آمریکایی، مقالات و عکسهای تازه و جالبی دربارة خانوادة سلطنتی ایران به چشم میخورد. شهبانو و ولیعهد و نوزاد دربار ایران دیگر چهرههای آشنای مطبوعات [خارجی] گردیدهاند». به نوشتة این نشریه، چندی پیش که یکی از مجلات اروپایی رپرتاژ مصور و زیبایی از زندگی ولیعهد ایران تهیه نموده بود، تیراژ بیشتری به دست آورد. در این رپرتاژ، ولیعهد در ژستهای مختلف و حالات گوناگون نشان داده شده بود. این مجله نتیجه گرفته است: «یکی از علل عمدهای که علاقه و توجه جهانیان را نسبت به شاهنشاه و اعضای خانوادة سلطنتی جلب کرده است، تحولات دامنهداری است که اخیراً به فرمان شاهنشاه و با کوشش خستگیناپذیر ایشان در کلیة شئون کشور ما رخ داده. انقلاب سفیدی که در سرزمین ما به رهبری شاهنشاه صورت گرفته، تاکنون با موفقیت قطعی در مسیر خود پیش رفته و همین امر میباشد که اعجاب جهانیان را نسبت به شخص اول مملکت ما برانگیخته است».[14]
± نارضایتی ترکیه، ایران و پاکستان از تحمیلات عضویت در بلوک سنتو
خبرگزاری تاس از قول روزنامة پراودا دربارة جلسات کمیتة نظامی پیمان سنتو در تهران و دورة اجلاسیة آیندة شورای وزیران این پیمان در کراچی گفت: «پنتاگون (وزارت دفاع آمریکا) میخواهد بارهای مالی اضافی مربوط به تدارکات نظامی این بلوک تجاوزکار را به کشورهای آسیایی عضو آن تحمیل کند». این روزنامه پس از تأکید بر این نکته که در جلسات کراچی، مقدمات به کار بردن روشهای جدیدی برای مبارزه علیه نهضت آزادیبخش ملی در کشورهای عرب تهیه خواهد شد، میافزاید: «ترکیه، ایران و پاکستان روزبهروز از تحمیلاتی که عضویت در یک بلوک تجاوزکار همراه دارد، ناراضیتر میشوند و علت آن هم این است که در این کشورها مخالفت با سیاست شرکت در بلوکهای نظامی، روزبهروز افزایش مییابد و آمریکا هم به سهم خود سعی دارد با تمام وسایل، بلوک سنتو را تقویت نماید تا از آن به عنوان یک آلت تجاوز و تحریک استفاده کند».[15]
± کنگرة فرقه بهایی در لندن
اعضای فرقه بهایی از تمام دنیا برای کنگرة سال 1963 بهاییها که امروز در آلبرتهال افتتاح میشود، در لندن گرد آمدهاند. به گزارش رادیو لندن، اینها اعضای مجامع بهاییهای 56 کشورند و قریب هزار نفر از آمریکا با هواپیما آمدهاند. دیگران از نقاط مختلف از آلاسکا گرفته تا جزایر اقیانوس آرام آمدهاند و البته نمایندگان بسیاری نیز از ایران به لندن وارد شدهاند.[16] آسوشیتدپرس هم گزارش داد که شش هزار نفر از هفت کشور در آلبرتهال تحت مراقبت دقیق افراد محافظ، تشکیل جلسه دادند. بر پایة این گزارش، ریاست کنگره بر عهده انوک اولینگا، بهایی آفریقایی از کامرون است.[17]
پینوشتها:
[1]. سیر مبارزات امام خمینی در آیینه اسناد به روایت اسناد ساواک، تهران، موسسه چاپ و نشر عروج، 1386، ج 1، ص287 تا289.
[2]. اسناد انقلاب اسلامی، ج4، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1374، ص64 تا68.
[3]. بولتن خبرگزارى پارس محرمانه، ش 30، 9/2/1342، ص 11 و 12.
[4]. روزنامه کیهان، ش 5931، 8/2/1342، ص 1 و 11.
[5]. بولتن خبرگزارى پارس محرمانه، ش 30، 9/2/1342، ص 2.
[6]. همان، ص 2 و 3.
[7]. همان، ص 6.
[8]. روزنامه پیغام امروز، ش 922، 8/2/1342، ص 1.
[9]. همان، ص 8.
[10]. روزنامه پست تهران، ش 2882، 8/2/1342، ص 1.
[11]. روزنامه کیهان، ش 5931، 8/2/1342، ص 9.
[12]. همان، ص 1 و 12.
[13]. روزنامه پست تهران، ش 2882، 8/2/1342، ص 8.
[14]. مجله آسیای جوان، ش 661، 8/2/1342، ص 2.
[15]. بولتن خبرگزارى پارس محرمانه، ش30، 9/2/1342، ص 4 و 5.
[16]. همان، ش 31، 10/2/1342، ص 5.
[17]. همان.
