سهشنبه 31 شهریور 1343 / 15 جمادیالاول 1384 / 22 سپتامبر 1964
1 بازدید
افزایش جلسات عزاداری ایام فاطمیه
به مناسبت ایام فاطمیه جلسات عزاداری در جنوب تهران از سالیان گذشته بیشتر شده و در مساجد، هیئتها و منازل این جلسات برقرار گردیده است. ساواک معتقد است که از ماههای محرم و صفر هم این جلسات سوگواری بیشتر تشکیل شده است.[1]
تقدیر آیتالله خمینی از سیدعبدالرضا حجازی
آیتالله خمینی امروز در پاسخ به نامه سیدعبدالرضا حجازی، از فعالیتها و رنجهایی که متحمل شده است، تقدیر کردند. ایشان در این نامه نوشتهاند که مرقومة آن جناب که حاکی از صحت مزاج شریف و حاوی اظهار محبت و تفقد از حقیر بود، موجب تشکر گردید. مساعی جمیله و شداید و محرومیتهایی که متحمل شده و میشوید، مورد کمال تقدیر، و امید است ان شاءاللّه مورد توجه حضرت ولیعصر ـ عجلاللّه تعالی فرجهالشریف ـ واقع شده و مأجور باشید.[2]
واکنش ساواک به تحرکات روحانیان
تحرکات روحانیان و سخنرانی آنان در شهرهای مختلف، ساواک را به واکنش واداشته است. اداره کل سوم در نامهای به ساواک تهران نوشت: چون عملاً مشاهده گردیده بعضاً وعاظیکه از منبر رفتن منع گردیدهاند به شهرستان دیگر مسافرت نموده و در آنجا به منبر میروند، دستور فرمایید در آینده مراقبت کامل شود تا پس از مسافرت هر یک از روحانیون منطقه استحفاظی آن ساواک به منطقه دیگر، مراتب را ضمن خلاصهای از سوابق و نظریه به ساواک مقصد اطلاع دهند.[3]
آیتالله سیدمصطفی خمینی در مشهد
در ساعات بعدازظهر امروز آیتالله سیدمصطفی خمینی وارد مشهد شد و پسر آقای قمی و جمعی دیگر از روحانیون در مسجد گوهرشاد از وی دیدن نمودند. ساواک با مخابره این خبر مینویسد: شایعات درباره ایشان زیاد است؛ عدهای میگویند چون در مشهد علماء و طرفداران آنها فعالیت نموده و عده زیادی از آنها را دستگیر و زندانی نمودهاند ایشان آمده و چگونگی احوال را از نزدیک دیده و همچنین حامل پیامهایی از طرف آیتالله خمینی برای آقایان میلانی و قمی و جمعی دیگر از روحانیون است. عدهای نیز معتقدند که ایشان مژده مسرتبخش جنبش و انقلابی را که در آینده صورت خواهد گرفت و این بند اسارتی را که بر دست و پای ما است، آورده است. به اعتقاد ساواک، عقاید و افکار مردم مختلف است و هنوز کسی به درستی از آمدن آقای سیدمصطفی خمینی اطلاعی ندارد و نمیداند هدف ایشان از آمدنشان چیست؟ اما ایشان ظاهراً به قصد زیارت آمدهاند و با آمدن ایشان عدهای از دانشجویان و غیره در مسجد گوهرشاد و همچنین در صحن نو پیدا شدهاند. ساواک معتقد است، اظهارات مردم که میگویند جنبشی رخ خواهد داد تا اندازهای صحت دارد و باید مترصد اتفاقاتی بود که در آینده رخ خواهد داد و این سکوت و نظم ظاهر، آرامشی است قبل از طوفان. رئیس ساواک نیز بر این باور است که نباید به سکوت توجه کرد زیرا ممکن است این سکوت برای یک عمل حاد باشد.[4]
سخنان آیتالله محلاتی
شیخ فضلالله محلاتی امشب در مجلس سوگواری که در مسجد امام حسن عسگری واقع در مقابل کارخانه سیمان برپا گردیده بود اظهار داشت: در بدن انسان دو عقل حکمفرماست یکی یکتاپرستی که فقط درباره خدا و دین کار میکند و دیگری عقل شیطنت که به خاطر حب مال و منال دست به هر عملی میزند.
او افزود مثلاً معاویه که دنیای عقل را داشت پس چرا دست به آن همه جنایات زد؟ او فقط به خاطر حب مقام به اشخاص ناباب پولی میداد که برای مقام و حکومت او تبلیغ کنند. به اعتقاد وی، همیشه کسانی داخل سیاست میشوند که از عقل شیطنت تابعیت میکنند و آن اشخاصی که نزول میخورند و دزدی مینمایند به خاطر ثروت است که دست به هر کاری میزنند و اینها آن کسانی هستند که عقل شیطانی در وجودشان حکمفرماست. به گفته محلاتی، حضرت علی (ع) هیچوقت داخل سیاست نشد و همیشه به خاطر خدا کار نمود و مردم را به یکتاپرستی دعوت مینمود و میگفت از کارهای بد و مردمآزاری امتناع کنید.[5]
دستگیری وکلای مدافع زندانیان نهضت آزادی
دستگیری وکلای مدافع زندانیان عضو نهضت آزادی موجب ایجاد نارضایتی شده است.
به گفته موسی شیخزادگان، عضو جبهه ملی، دولت یکی از وکلای مدافع مهندس بازرگان و آقای طالقانی را بازداشت کرده و یکی دیگر را به محکمه کشانیده زیرا مدافعات آنها را توهینآور تشخیص دادهاند. این عمل دولت نارضایتی شدیدی بین افراد نهضت آزادی ایجاد کرده است.[6]
دیدار شاه با دانشجویان ایرانی مقیم امریکا
محمدرضا پهلوی مقارن ظهر امروز گروهی از دانشجویان ایرانی مقیم امریکا را که به ایران آمدهاند در کاخ سفید سعدآباد به حضور پذیرفت.
در این دیدار، ابتدا شاه با یکایک دانشجویان دست داد و با آنها صحبت کرد و از وضع زندگی و تحصیل آنان جویا شد و سه تن از دانشجویان درباره برنامه بازدید خود از وطن و نیازمندیهای دانشجویان گزارش دادند. سپس شاه خطاب به دانشجویان گفت: ما کسانی را که در جستجوی علم و دانش هستند تشویق میکنیم و مسلماً شما تاکنون از تحولات و ترقیات تازه کشور آگاه شدهاید.
وی افزود: این تحولات به انقلاب شش مادهای معروف شده است ولی اصل تشکیل سپاه بهداشت نیز به آن افزوده شده است و فردا تشکیل سپاه دیگری اعلام خواهد شد. شاه مدعی شد، ما با این انقلاب بزرگ، تمام عوامل فساد را در این مملکت ریشهکن میکنیم و باید توجه داشت که فساد مظاهر مختلفی دارد. یکی همان ناپاکی و نادرستی است که ما بیرحمانه با آن سرگرم مبارزه هستیم و میتوانیم این ادعا را داشته باشیم که تا چندی بعد کشور ما یکی از پاکترین و منزهترین ممالک دنیا خواهد بود. به گفته شاه، نوع دیگر فساد، بیلیاقتی و ندانمکاری است و این هم باید به کلی از بین برود. این را نیز شما باید بدانید که به همان اندازه که دانشجو برای ما عزیز است از این پس مملکت ما به هیچ کس رشوه بیسوادی نخواهد داد و صرفاً این عنوان که من دانشجو هستم و به هر وضعی که ممکن بوده دیپلم گرفتهام معنایی نخواهد داشت و شما واقعاً باید علم کسب کرده باشید. شاه با اظهار تأسف از مردود شدن بسیاری از جوانان در کنکور سال جاری دانشگاه گفت: شاید این امر علتهای مختلفی داشته باشد و مثلاً نقص سیستم تعلیم و تربیت یکی از عوامل مهم آن باشد. بسیاری از کشورهای بزرگ جهان سیستم آموزش و پرورش خود را تغییر دادهاند و از سیستمهای تازهای استفاده میکنند. شاه با اشاره به فعالیت سیاسی دانشجویان ابراز داشت: درگذشته بعضی محصلین ما عادت کرده بودند که شعارهای سیاسی را وسیله گرفتن نمره قرار دهند و حتی در پارهای اوقات معلمین هم با آنها همکاری داشتند. تردیدی نیست کسانی که به این ترتیب و با این وضع تحصیل کردهاند موفق نمیشوند. امروز کسانی باید به دنبال تحصیلات عالیه بروند که در خود استعداد کافی سراغ داشته باشند. ادعای دیگر شاه حذف اختلافات طبقاتی بود و گفت: ما امروز اختلافات طبقاتی را از بین بردهایم و اکنون بین یک بقال و یک وزیر و یک کارگر و یک صاحب کارخانه و زارع و تاجر فرقی وجود ندارد و همه در مقابل قانون یکسانند. همه ایرانی آزادی هستند و شرف و حیثیت همه یکسان است.
او افزود: اگر یک وزیر در کار خود قصور کند مجازات خواهد شد. پس با این ترتیب دیگر خجالت ندارد اگر کسی برای تحصیلات عالیه استعداد کافی نداشت لااقل یک نجار یا یک سیمکش و یا یک آهنگر لایق از آب درآید. کارمند اداره شدن برای زود ترقی کردن و جیب خود را پر کردن در این مملکت برای همیشه از بین رفته است.
وی با اشاره به انقلاب ششم بهمن گفت: اکنون بندها گسیخته و استعدادها فرصت تجلی یافته است.
شاه در این دیدار یک ساعته به برگزاری جشنهای 2500 ساله نیز اشاره و از آن به فرصتی برای معرفی ایران به ملل جهان یاد کرد و از دانشجویان ایرانی مقیم اروپا نیز خواست برای بازگشت به ایران مهیا شوند.[7]
ارتقای درجه افسران ارتش
روابط عمومی ستاد بزرگ ارتشتاران اعلام کرد که به فرمان شاه، صدها تن از افسران ارتش مشمول ارتقای درجه شدهاند. این افراد به درجه سپهبدی، سرلشکری، دریابانی، سرتیپی، سرهنگی، سرگردی و ستوانی مفتخر شدهاند. در میان این افراد نام کسانی چون جعفر شفقت و سیفالله ضرغامی که درجه سپهبدی و ناصر علوی مقدم و حسین فردوست که درجه سرلشکری دریافت کردهاند، به چشم میخورد.[8]
نخستین سمینار مدیران مطبوعات شهرستانها
صبح امروز نخستین سمینار مدیران جراید شهرستانها به ابتکار وزارت اطلاعات در تهران تشکیل شد. در این سمینار ابتدا نصرتالله معینیان وزیر اطلاعات در سخنانی به وظایف مطبوعات و نقش آنان در جامعه پرداخت، سپس نخستوزیر با اشاره به ویژگیهای گسترش اطلاعات در جامعه گفت: وقتی میتوانیم تحول و انقلاب را در سراسر مملکت گسترش دهیم و نتیجه مثبت بگیریم که افکار عمومی و مردم در این راه به طور صحیح همراه باشند. منصور افزود: آنچه وظیفه شماست و آنچه که باید با توجه کامل در راه آن قدم بردارید، دانستن این حقیقت است که ما امروز نمیتوانیم با افکار متشتت به برنامه عالی برسیم. امروز مردم طالب افکار و مقالاتی هستند که باید در آن راه ارشاد و هدایت شوند. وی تأکید کرد: وظیفه مدیران جراید، روشن کردن افکار عمومی با این راه است. مردم استقبال نخواهند کرد اگر برخلاف انتظار، افکار گذشته و نظریات متشتت درج شود. نخستوزیر در ادعایی اظهار داشت: ما نیازی به تعریف و تمجید نداریم. ما مجری برنامه هستیم. زیرا منطبق شدن با اصول صحیح دنیای امروز، زمان و تربیت اجتماعی و ایمان و اعتقاد لازم دارد تا به مرحله اجرا برسد. این دولت به مسائلی دست زده که انقلابیترین اقدامات است.
وی افزود: امروز تشکیلات مملکت، دیگر با حرف قابل اصلاح نیست. باید علم و عمل را به کار انداخت. باید افراد خادم را در رأس کارهای مملکتی گذاشت. ما فرصت میدهیم تا افرادی که با این اصول خود را تطبیق ندادهاند، تطبیق دهند. اگر برخلاف این اصول دیده شود، دیگر چشمپوشی نمیشود.
نخستوزیر گفت: ما امروز با هیچ کس عهد و پیمان نبستهایم و به هیچ کس تعهد ندادهایم جز به شاهنشاه، رهبر انقلاب. و هیچ تحولی در هیچ اجتماعی به وجود نیامده که از همان روز اول بیعیب و نقص باشد.
وی با بیان اینکه نباید بدون آشنایی و تماس، قلم برداشت و نسبت به مسائل اظهارنظر کرد، افزود: هنوز دولت در آستانه شروع انقلاب است. هنوز مأمورین ناصالح در دستگاهها داریم. هنوز معایب زیادی در دستگاههای اداری اقتصادی و اجتماعی وجود دارد که باید با نظر صحیح حل گردد.
وی تأکید کرد: کسانی که سالها با رویه نامعقول، مأنوس بودند، کسانی که با نظر آلوده، منابع درآمدی گزافی در بعضی ارکان مملکت داشتند، به آسانی جای خود را برای خدمتگزاران واقعی خالی نمیکنند. اینها خارهای راه هستند که ما آنها را در هم میکوبیم. منصور خاطرنشان ساخت: ملت ایران محدود به یک عده افراد سودجو و سیاستباف نیست و من در تمام دوران حکومتم یک بار هم به دیدن سیاستبافان نرفتم.[9]
درباره سمینار مطبوعات
حسین سرفراز، سردبیر مجله امید ایران درباره تشکیل سمینار مطبوعات میگوید: تشکیل چنین سمیناری ضروری است ولی باید کسانی در آن شرکت کنند که تصمیماتشان ضمانت اجرا داشته باشد. وی در گفتگو با مجله فردوسی میگوید: در حال حاضر مجلات وضع خوبی ندارند هم از جهت مادی و هم از جهت معنوی. و غیر از یکی ـ دو مجله، بقیه ضرر میدهند. زیرا هم هزینهها بالا رفته و هم فروش کم شده.
وی دلیل این امر را، حرفهای شدن نویسندگان مجلات برمیشمرد که تا پیش از این نویسندگان اکثراً نویسندگی مطبوعات، کار دهم آنها بود و پول زیادی نمیخواستند. اما امروز هم باید پول به نویسندگان داد هم مجلات را رنگی منتشر کرد. سرفراز درباره روش و نوع نگاه مجلات به مسائل نیز گفت: مجلات مجبور بودند در مقابل هم، مرتباً سبک و روش خود را عوض کنند. گاهی رویه تند و انتقادآمیز پیش میگرفتند و زمانی معتدل و میانهرو. ولی همواره چیزی نبودیم که دلمان میخواست به خصوص که اضطراراً مدتی هم سکوت کردیم. وی لطمه به مطبوعات را بیگانگی ناشرین آن نسبت به مسائل دانست که به خواست و ذوق مردم توجهی ندارند. او همچنین بزرگترین مشکل مطبوعات را نداشتن نویسندگان حرفهای دانست و تأکید کرد که اگر این بحران در مطبوعات ادامه یابد، مجلات تعطیل میشوند.[10]
دومین کنگره اصناف تهران
دومین کنگره اصناف تهران با شرکت روسا، معتمدان و معمرین اصناف و پیشهوران تهران تشکیل شد. در این جلسه اصناف تهران یک بار دیگر طرح تعطیل جمعه را تأیید کردند و اعضای کمیته دائمی نظارت بر حسن اجرای تعطیل جمعه انتخاب شدند. همچنین عصر امروز به دعوت دبیرخانه شورای عالی اصناف در حدود سیصد نفر از معتمدین و معمرین اتحادیههای صنفی و رؤسای اصناف وابسته به شورای عالی اصناف اجتماع کردند. در این اجتماع، یک بار دیگر تعطیل جمعه و اثرات مفید اجتماعی آن مورد تأیید قرار گرفت.
به گزارش روزنامه اطلاعات، مسئولان شورای عالی اصناف در سخنانی به نقاط مثبت طرح تعطیل اجباری روزهای جمعه پرداختند و از تمامی همکاران خود خواستند با این طرح همکاری صمیمانهای داشته باشند.[11]
پینوشتها:
[1]. قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 5، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1379، ص 354.
[2]. صحیفه امام، ج 1، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1389، ص 397.
[3]. قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 6، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1382، ص 357.
[4]. آیتالله میلانی به روایت اسناد ساواک، ج 2، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۸۱، ص 137 و 138.
[5]. یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 27، قامت استوار: شهید حجتالاسلام فضلالله مهدیزاده محلاتی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۸۱، ص 47.
[6]. یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 29، آیتالله سیدمحمود طالقانی (قسمت دوم)، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۸۱، ص 16.
[7]. روزنامه پست تهران، ش 3290، 1/7/1343، ص 1 و 2.
[8]. همان، ش 3289، 31/6/43، ص 8 و 1.
[9]. روزنامه پیغام امروز، ش 1324، 31/6/43، ص 4 و 1.
[10]. مجله فردوسی، ش 683، 31/6/43، ص 5.
[11]. روزنامه اطلاعات، ش 11495، 1/7/1343، ص 1 و 7.
