پنجشنبه 31 مرداد 1342 / 2 ربیعالثانی 1383 / 22 اوت 1963
4 بازدید
± جایز ندانستن شرکت در انتخابات توسط آیتالله میلانی
آیتالله میلانی به پرسش جمعی از مقلدین خویش در تبریز پیرامون انتخابات پاسخ داد. ایشان شرکت در این انتخابات را به دلیل شرایط موجود، «شرعاً و عقلاً» جایز ندانستهاند.[1]
± ساواک در صدد تبعید آیتالله قاضی طباطبایی
آیتالله قاضی طباطبایی در سخنرانی خود گفت «این کاندیداهای تحمیلی دردی را دوا نخواهند کرد».[2] آیتالله قاضیطباطبایی اعلام کرد «مردم باید از گرفتن کارت الکترال انتخابات که توأم با امتیاز به بانوان است، خودداری نمایند». به دنبال این سخنان، اعلام شد که ساواک در صدد تبعید آیتالله از این شهر است. به دنبال انتشار خبر تصمیم ساواک، مردم تبریز با برگزاری تظاهرات گستردهای، تبعید آیتالله را محکوم کردند.[3]
± ناتوانی ساواک از کنترل تماسهای تلفنی فرزند آیتالله خمینی
انصاری، رئیس ساواک شمیرانات در نامهای به ساواک تهران گزارش داد، اشخاصی به وسیلة تلفن و با علائمی خاص با مصطفی خمینی فرزند آیتالله خمینی قرار میگذارند و تماسهای ایشان به راحتی صورت میگیرد. در ادامة این گزارش آمده است از آنجایی که ساواک شمیرانات دارای محدودیت در امکانات بوده و برخی از این قرارها خارج از محدودة این بخش انجام میشود، امکان کنترل و بررسی این ملاقاتها وجود ندارد.[4]
± بیانیة تحلیلی جامعة روحانیت مبارز دربارة انتخابات فرمایشی
علما و روحانیون شهرستانها اعلامیهای مشترک با عنوان «جامعة روحانیت ایران شرکت در انتخابات فرمایشی را جایز نمیداند» منتشر کردند. در اعلامیة روحانیون آمده «استقرار مشروطیت و حکومت ملی فقط با انتخابات صحیح و آزاد که با نظارت خود مردم انجام شود، میسر است ولی متأسفانه دستگاه موجود دست به تهیة مقدمات انتخاباتی زده که اولاً با تصویبنامههای خلقالساعه موادی از قانون انتخابات را تغییر داده و بر حسب اصل 27 متمم قانون اساسی تصویبنامههایی که به تصویب مجلسین و علمای طراز اول نرسیده باشد، باطل و ارزش قانونی نخواهد داشت. ثانیاً آییننامة جدید انتخابات که ساخته و پرداختة خود دستگاه است علاوه بر اینکه قانونیت ندارد به شکلی ترتیب داده شده که کمترین نظارتی از طرف مردم بر جریان امر ممکن نیست». همچنین اوراق رأی که باید بینشان باشند، دارای علامت وزارت کشور و مهر هیأت سه نفره است. این امر سبب میشود «مأموران دولت و کارگران نتوانند برخلاف تحمیل کارفرمایان و رؤسای خود، آرا واقعی خود را محرمانه در صندوق بریزند». در این اعلامیه تأکید شده انتخابات باید در محیطی آزاد صورت گیرد در حالیکه جامعة کنونی ایران، دارای «خفقان و اختناق» شدیدی است و مراجع در منازل خود، تحت مراقبتهای شدید امنیتی هستند، به گونهای که مردم نمیتوانند با ایشان ملاقات نمایند. «حضرت آیتالله خمینی مدظله را یک روز فقط به منظور تخدیر اعصاب مردم و صحنهسازی از زندان آزاد کردند ولی بلافاصله ایشان را محصور نمودند و در حقیقت از زندانی به زندان دیگر منتقل شدند». چاپخانهها نیز به شدت کنترل میشوند و امکان نشر اعلامیه و نظرات روحانیون وجود ندارد. با در نظر گرفتن مجموع شرایط، مسلم است «صد در صد افراد فاسد و مزدور از صندوقها بیرون خواهند آمد. [...] در وضع حاضر هر نوع فعالیت انتخاباتی از قبیل شرکت در تظاهرات و اجتماعات ساختگی و کاندیدا شدن و رأی دادن و عضو انجمنهای فرمایشی شدن، موجب تقویت دستگاه دیکتاتور و جبار و سرپوشی بر جرائم و قانونشکنی آنان قرار دارد [است] و مسلماً مخالف دستورات شریعت اسلام است».[5]
± ادامه جلسات محاکمه متهمان حادثه 16 خرداد در شیراز
دومین جلسة دادگاه نظامی فرمانداری نظامی شیراز برای رسیدگی به پروندة متهمان حادثة 16 خرداد تشکیل شد.[6]
± بازپرسی دانشجوی سال اول دانشگاه ملی
به گزارش مهندس مهدی بازرگان در خاطرات روزانهاش، شیخالاسلامی، دانشجوی سال اول دانشگاه ملی که به جرم قرائت اعلامیة علما در ماه محرم دستگیر شده بود، به بازپرسی فراخوانده شد.[7]
± تبلیغ مواضع انتخاباتی جبهه ملی
گزارش دریافتی از فعالیتهای علیاکبر اکبرخانی، فردی که به عنوان مأمور سازمان امنیت در جوزقان همدان، مواضع و دیدگاههای جبهه ملی در انتخابات را تبلیغ میکند، توجه معزی فرمانده ژاندارمری کل کشور را جلب کرده است. نامبرده خود چنین اقدامی را تکذیب میکند، اما مأموران او را در حال سخنرانی و تحریک کشاورزان دیدهاند. با اینحال، هیچیک از روستاییان حاضر نیستند صورتمجلسی علیه او را گواهی کنند. در بازرسی بدنی نامبرده، نه فقره شمارة تلفن، کارت دانشجویی با شمارة 83 دانشکدة معقول و منقول، برگ شناسایی فرهنگ و آدرس اشخاص متعدد به دست آمده و به ساواک همدان نیز معرفی شده است. گفتنی است نامبرده پیش از این، معمم و از آموزگاران دبستان دانش تهران بوده است.[8]
± اعلامیه حزب زحمتکشان دربارة آزادی آیتالله خمینی و علما
حزب زحمتکشان با انتشار اعلامیهای، ضمن تبریک آزادی مراجع مذهبی، نسبت به سختگیریهای جاری علیه مراجع موضعگیری کرد. در اعلامیه میخوانیم: «چون دولت تحمل استقبال مردم را نداشت، آیات عظام را در منازل خود برخلاف موازین قانونی، محبوس کرد و اکنون در زندانهای نوع جدید دورة سازندگی میباشند». در اعلامیه گفته شده: «این جزوه پیش از آزادی مقید حضرت آیتالله العظمی خمینی و آیات عظام قمی و محلاتی تهیه و برای چاپ آماده شده بود. ولی به علت تضییقات موجود و غارت شدن قسمتی از مطالب چاپ شده به وسیلة مأموران انتظامی، بالغ بر یک ماه، چاپ مجدد آن به تعویق افتاد».[9]
± گزارش مأمور نفوذی ساواک از نادمین حزب توده در اروپا
رستمی در نامهای از آلمان غربی به مرکز ـ ادارة کل سوم ساواک ـ شماری از نادمین حزب توده ساکن اروپا را چنین معرفی میکند: ستوان فراری محمود محسنی، قبلاً ساکن پراگ بود، و با موافقت مرکز به آلمان غربی مهاجرت کرده است؛ اسماعیل صحاوی و همسرش مهین صحاوی (اصانلو)؛ بزرگ علوی که بسیار مایل به مهاجرت به کشور است به شرط آنکه «ابداً مزاحمتی برای او ایجاد نشود و او هم فعالیت سیاسی نکرده و به کار نویسندگی بپردازد»، علوی مدتی در سوئیس و سپس در مونیخ ساکن بوده و دیروز به آلمان شرقی مهاجرت کرد؛ پرویز حکمتجو، افسر فراری نیروی هوایی که مایل است با داشتن گذرنامة ایرانی به نام خودش در آلمان غربی زندگی کند؛ هوشنگ گرمان که قصد دارد پس از اتمام تحصیلات در آلمان شرقی، با اخذ گذرنامة ایرانی به فرانسه برود؛ کیومرث مافی که مایل است با گذرنامة ایرانی در برلن غربی اقامت کند و حسین فرشید که تمایل دارد به کشور بازگردد.[10]
± مدیر جدید بازرسی و نظارت وزارت کشاورزی
شاه در فرمانی سرگرد عبدالعظیم ولیان را به سمت مدیر کلی بازرسی و نظارت وزارت کشاورزی منصوب کرد. در این فرمان آمده این انتصاب به درخواست ریاحی، وزیر کشاورزی صادر شده است.[11] وزیر کشاورزی طی نامهای از نخستوزیر خواست با توجه به صدور فرمان شاه دربارة انتصاب عبدالعظیم ولیان نسبت به ابلاغ آن اقدام نماید.[12]
± تصویب قانون استخدام در جلسه هیأت وزیران
صبح امروز هیأت رئیسة شورای عالی اداری به ریاست نخستوزیر تشکیل جلسه داد. در این جلسه، تمامی 158 مادة قانون استخدام تصویب شد و قانون متمم لایحة استخدام نیز مورد بررسی قرار گرفت. قانون متمم، پیرامون نحوة پرداخت حقوق و ترفیعات کارمندان دولت است.[13] همچنین به تصویب هیأت وزیران، مراکز تربیت معلم و تحقیقات تربیتی جایگزین دانشسرای عالی شد.[14]
± ورود وزیر خارجه ایران به مراکش
یونایتدپرس از رباط گزارش داد عباس آرام، وزیر امور خارجة ایران در مسیر سفر خود به نیویورک، در مراکش توقف کرد تا با مسئولان این کشور دیدار و گفتگو کند. آرام برای شرکت در هجدهمین دورة اجلاسیة مجمع عمومی عازم نیویورک است.[15]
± ملاقات وزیر کشور با سفیر هلند
پیراسته وزیر کشور پیش از ظهر با سفیرکبیر هلند دیدار کرد.[16]
± برکناری برخی از مسئولان ادارات ثبت احوال
وزیر کشور، اشرف معاون ثبت احوال شیراز و سرپرست حوزههای ممسنی و بویراحمدی را به دلیل تخلفات انتخاباتی و عدم بیطرفی در توزیع کارتها از کار برکنار کرد. سخنگوی وزارت کشور در پاسخ به سوءتفاهم پیش آمده برای اعضای کانون بازنشستگان این وزارتخانه گفت: برخی اعضای این کانون میگویند وزیر کشور از بازنشستگی به عنوان نوعی مجازات برای متخلفان استفاده کرده است و این امر سبب رنجیدگی ایشان شده است. در صورتی که وزیر کشور نیز مانند دیگران معتقد است بازنشستگی کارمندان در سیر طبیعی کار از بزرگترین افتخارات مراحل خدمت کارمند است. «برای قطع خدمت آن عده از کارمندان وزارت کشور که از لحاظ معلومات و سوابق، متناسب با خدمت در این دوره نیستند و اکثراً سابقة خدمت رسمی هم دارند، راه دیگری پیدا نشد و فرمول انتظار خدمت هم در بعضی موارد، آن نتیجهای را که مورد انتظار وزارتخانه بود عاید نمیکرد». به این دلیل چنین تصمیمی اتخاد شد.[17]
± 136 حوزه فعال برای نامنویسی رأیدهندگان در تهران
صدری فرماندار تهران اعلام کرد از آنجایی که مراجعة مردم به حوزههای ثبتنامی افزایش یافته و نیز چند روز بیشتر به مهلت پایان ثبتنام باقی نمانده است، از امروز 36 حوزة فرعی در کنار دیگر حوزهها شروع به کار خواهند کرد. با اکتساب این حوزههای فرعی، تعداد حوزهها در تهران به 136 میرسد.[18]
± آمادگی حزب عامیون ایران برای شرکت در انتخابات
حزب عامیون ایران در اعلامیهای آمادگی خود را برای شرکت در انتخابات مجلسین اعلام کرد.[19]
± جلسة انتخاباتی برخی نمایندگان بانوان تهران
صبح امروز در منزل خانم سپهر خادم، جلسة انتخاباتی با حضور برخی نمایندگان بانوان تهران برگزار شد. در این جلسه پیرامون کاندیداهای زن و تعداد آنها صحبتهای مقدماتی صورت گرفت و قرار شد تمامی جمعیتهای بانوان اسامی کاندیداهای خود را اعلام نمایند تا در مرحلة بعد، تصمیمات اصلی اتخاذ گردد.[20]
± حمایت اقشار مختلف از انتخابات
اعضای هیأت مدیرة سندیکای کارگران خبازیهای اصفهان در نامهای به شاه از انتخابات و قوانین ششگانه حمایت کردند. اتاق بازرگانی بندر پهلوی، مجمع عمومی شورای زنان شهرستان گرگان، کدخدایان روستاهای نرماشیر به نمایندگی از کشاورزان بم و نرماشیر و فرهنگیان بهشهر نیز در نامههایی جداگانه از انتخابات آینده حمایت کرده و آمادگی خود را برای شرکت در آن اعلام کردند.[21]
± بازتاب گردهماییهای انتخاباتی
میدان پهلوی اراک شاهد گردهمایی گستردة مردم این شهر به دعوت منصورالدین جهانبانی، نامزد نمایندگی مجلس بود. جهانبانی در سخنرانی خود، ضمن تأیید و حمایت از لوایح ششگانه، برنامههای عمرانی خود را تشریح کرد.[22] همچنین هدایت، مدیر کل بهداری شهرداری و رئیس انستیتوی تغذیه ایران که کاندیدای نمایندگی شهررضا است، در جمع مردم این شهر سخنرانی کرد و پیرامون برنامههای خود توضیح داد.[23] قدرتالله اورنگ، کاندیدای نمایندگی مردم تکاب نیز در میان گروهی از مردم شهر به سخنرانی پرداخت.[24] خبر دیگر آنکه، خسرو فرهادپور و عبدالله گرجی به عنوان کاندیداهای نمایندگی تهران معرفی شدند.[25] کشاورزان و خردهمالکان رودسر در تجمع خود، قطعنامة حمایت از انتخابات را تأیید کردند.[26] مردم یزد نیز با تجمع در میدان مجسمة این شهر، قطعنامهای را در حمایت لوایح ششگانه تصویب کردند.[27]
± گزارش مدیر بانک مرکزی از وضعیت بدهی ایران به صندوق بینالمللی
سمیعی مدیر کل بانک مرکزی در مصاحبهای مطبوعاتی گفت «عدم اعتماد در سرمایهگذاری یک عامل مؤثر» در تعیین میزان سرمایهگذاری در امور تولیدی است. وی تأکید کرد بیش از یک سال است که دولت از کنسرسیوم، مساعدهای دریافت نمیکند، بدهیهای دولت ایران از صندوق بینالمللی تصفیه شده است و بدهی به کشورهای دیگر نیز در حال پرداخت است. در این راستا از ابتدای امسال تاکنون 18 میلیون دلار پرداخت شده است و تا پایان سال، مبلغ پرداخت به 53 میلیون خواهد رسید. در سال آینده نیز 55 میلیون دلار پرداخت خواهیم داشت. مدیر کل بانک مرکزی دربارة کاهش نرخ بهرة وامهای بانکی توضیح داد: «نرخ بهره اصولاً بستگی به تقاضا دارد و اگر تقاضا بالا رفت، شک نیست نرخ بهره نیز افزایش پیدا میکند».[28]
± افزایش درآمد گمرک
سخنگوی وزارت اقتصاد، درآمد گمرکات کشور در پنج ماه نخست سال جاری را 23/3 میلیارد ریال اعلام کرد. گفتنی است این رقم در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، ده میلیون و 917 هزار و 414 ریال افزایش یافته است.[29]
± خرید 40 هزار تن شکر از بورسهای مختلف جهان
وزارت دارایی، بیست هزار تن شکر سفید از بورس پاریس و هامبورگ خریداری کرد. با توجه به خرید بیست هزار تنی هفتة گذشته، میتوان گفت طی دو هفتة اخیر چهل هزار تن شکر از بورسهای مختلف جهان راهی ایران شده است. با واردات شکر، مشکل کمبود سال گذشته تکرار نخواهد شد.[30]
± سخنان تاجر عمدة برنج بازار تهران دربارة ادعای وزیر اقتصاد
یکی از تجار عمدة برنج در بازار تهران دربارة ادعای وزیر اقتصاد و احتکار برنج گفت اگر این حرفها را بپذیریم، پس باید در تعادل فکری آن چند بازرگان، شک کنیم. چون نمیتوان قبول کرد بازرگانی با آنکه سال پیش، قیمت این محصول بالا بوده و فروش خوبی داشته، آن را احتکار کند و حتی با وجود افزایش قیمت برنج در ماههای اخیر باز هم از فروش خودداری نماید.[31]
± بازدید مقامات سازمان عمران آمریکا از عملیات خانهسازی قزوین
الهی مدیر عامل بانک ساختمانی، شفیعزاده رئیس سازمان مستقل عمران قزوین و تنی چند از مقامات سازمان عمران بینالمللی آمریکا در ایران از عملیات خانهسازی بانک ساختمانی در مناطق زلزلهزدة نوده و دانصفهان قزوین دیدن کردند. در این بازدید، سیف از مدیران عملیات خانهسازی گفت دولت آمریکا به منظور کمک به اجرای پروژة خانهسازی، حدود 44 هزار تن گندم را به وزارت داریی ایران اهدا کرده است. وزارت دارایی نیز درآمد حاصل از فروش این محصول را که بالغ بر 228 میلیون ریال است، در پروژة خانهسازی زلزلهزدگان قزوین به مصرف میرساند.[32] بانک ساختمانی نیز مطابق توافقنامه میان این بانک و نمایندگان آمریکایی با همکاری هیأت اقتصادی ایران بر اجرای طرح مذکور نظارت مینماید. بنت نمایندة آمریکایی این پروژه نیز افزود «امیدواریم تا رسیدن فصل سرما یعنی اواخر پاییز و اوایل زمستان [این پروژه] به اتمام رسیده و از طرف وزارت کشاورزی با اقساط طویلالمدت در اختیار افراد آسیبدیدة این سازمان قرار گیرد».[33]
± گزارش وابسته مطبوعاتی در آنکارا
وابستة مطبوعاتی شاهنشاهی در آنکارا، از انتشار مقالات گوناگون دربارة سالروز رستاخیز ایران در جراید این کشور خبر داد. ظفر از پرنفوذترین روزنامههای سیاسی ترکیه نوشت: «در اوت 1953 مردم ایران، هنگامی قیام کردند که کارد به استخوانشان رسیده بود و هر لحظه دنیا در انتظار سقوط ایران به سر میبرد. از سال 1953 به بعد، شاهنشاه، رهبر انتخابی ملت خویش است و در سالهای پس از قیام ملت ایران این کشور به قدر یک قرن پیش رفته است».[34]
پینوشتها:
[1]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج1: آیتاللّهالعظمی سیدمحمدهادی میلانی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1376، ص 301.
[2]ـ نیکبخت، رحیم، اسماعیل زاده، محمد، زندگی و مبارزات شهید قاضی طباطبایی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1380، ص 186 و 187.
[3]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 4: دوران حصر، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 71 و 74.
[4]ـ فصلنامة حضور، ش 21، 1376، ص 271
[5]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 19: آیتالله سید حسین خادمی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 31 و 33.
[6]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11172، 31/5/1342، ص 1.
[7]ـ بازرگان، مهدی، یادداشتهای روزانه، تهران، قلم، 1376، ص 74.
[8]ـ بایگانی اسناد دفتر ادبیات انقلاب اسلامی.
[9]ـ روحانی، سید حمید، بررسی و تحلیل از نهضت امام خمینی، ج1، انتشارات راه امام، 1359، ص 593 و 594.
[10]ـ چپ در ایران به روایت اسناد ساواک، ج 10: حزب توده در خارج از کشور، قسمت اول، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 139 و 140.
[11]ـ رجال عصر پهلوی به روایت اسناد ساواک، ج 5: عبدالعظیم ولیان، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1379، ص 11 و 12.
[12]ـ همان، ص 8.
[13]ـ روزنامه کیهان، ش 6024، 31/5/1342، ص 12.
[14]ـ گاهنامة پنجاه سال شاهنشاهی پهلوی، ج 2، تهران، کتابخانه پهلوی، بیتا، ص 1675.
[15]ـ روزنامه کیهان، ش 6024، 31/5/1342، ص 12.
[16]ـ روزنامه پست تهران، ش 2973، 31/5/1342، ص 8.
[17]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11172، 31/5/1342، ص 1.
[18]ـ روزنامه پست تهران، ش 2973، 31/5/1342، ص 1 و 8.
[19]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11172، 31/5/1342، ص 1.
[20]ـ روزنامه پست تهران، ش 2973، 31/5/1342، ص 1 و 8.
[21]ـ همان، ص 4.
[22]ـ روزنامه کیهان، ش 6026، 3/6/1342، ص 9.
[23]ـ همان، ص 11.
[24]ـ همان، ش 6024، 31/5/1342، ص 7.
[25]ـ روزنامه مهر ایران، ش 1903، 31/5/1342، ص 6.
[26]ـ روزنامه کیهان، ش 6025، 2/6/1342، ص 1 و 9.
[27]ـ روزنامه مهر ایران، 1903، 31/5/1342، ص 4.
[28]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11172، 31/5/1342، ص 1.
[29]ـ روزنامه بورس، ش 508، 20/6/1342، ص 1.
[30]ـ روزنامه کیهان، ش 6024، 31/5/1342، ص 9.
[31]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11172، 31/5/1342، ص 8.
[32]ـ همان، ش 11178، 7/6/1342، ص 9.
[33]ـ روزنامه مهر ایران، ش 1905، 3/6/1342، ص 1 و 5.
[34]ـ روزنامه خراسان، ش 4088، 1/6/1342، ص 1 و 2.
