یکشنبه 16 فروردین 1343 / 21 ذىقعده 1383 / 5 آوریل 1964
1 بازدید
گزارش دیدارهاى آیتالله خمینى
در پى آزادى آیتالله خمینى و ورود ایشان به قم، از صبح امروز مردمى که از آزادى ایشان مطلع شدهاند به دیدارشان شتافتند. مأموران شهربانى قم گزارش لحظه به لحظهاى از وضعیت آیتالله خمینى و منزل ایشان را براى اداره اطلاعات شهربانى ارسال مىکنند. سرهنگ مولوى در گزارشى براى رئیس ساواک مىنویسد: «از صبح روز جارى بازدید از ایشان در منزل شروع مىگردد و جمعیت تقریبى تا ساعت 7:15 در حدود 4 هزار نفر است که فقط ایشان را ملاقات و مراجعت مىکنند. در خیابانها و دکاکین و بازار، پرچم نصب [کردهاند] و آرامش برقرار است.
آقایان فرماندار، فرمانده هنگ ژاندارمرى قم، رئیس شهربانى و رئیس ساواک قم و رئیس ساواک تهران در شهربانى مستقر [شدهاند] و از نزدیک همکارى مىنمایند. عده تقویتى ژاندارمرى و شهربانى آماده ولى عده تقویتى ارتش تاکنون تماس نگرفتهاند و اطلاعى از وضع آنان در دست نیست.[1] سرهنگ پرتو در ساعت 8 صبح گزارش مىدهد: تا این ساعت در حدود 5 هزار نفر از اهالى به منزل آقاى خمینى رفته و مراجعت نمودهاند و اکنون نیز جمعیت دسته دسته مشغول رفت و آمد مىباشند. ضمناً کسبه بازار و خیابانها، دکاکین خود را با پرچم تزیین و با ابراز سرور و شادى به یکدیگر تبریک مىگویند. وضع شهر فعلاً عادى و آقاى فرماندار و سرکار سرهنگ مولوى و رؤساى ساواک و ژاندارمرى در شهربانى مىباشند. از روحانیون طراز اول، آقاى شریعتمدارى مقارن ساعت 23 [دیشب] با آقاى خمینى ملاقات نمودهاند و حوزههاى درس نیز تعطیل مىباشند. ضمناً در منزل آقاى خمینى یک دستگاه بلندگو نصب شده و به مردم تذکر مىدهند که مزاحمت آقا را فراهم ننموده و به دیگران فرصت دستبوسى آقا داده شود و آقا نیز دست خود را روى میز براى بوسیدن گذارده است.[2]
گزارش بعدى سرهنگ پرتو نیز حاکى است: مقارن ساعت 9:45 ازدحام و تردد جمعیت تقلیل یافته و بیش از چهارصد نفر در منزل و اطراف منزل آقاى خمینى نبوده و به وسیله بلندگو اعلام شده که چون آقا شب گذشته استراحت نکردهاند، براى مدت یک ساعت آقایان را نمىپذیرند.[3]
گزارش سوم سرهنگ پرتو خبر از ملاقات آیتالله سیدشهابالدین مرعشى نجفى با آیتالله خمینى دارد: مقارن ساعت 10 صبح آقاى نجفى به منزل آقاى خمینى رفته با ایشان ملاقات [کرد]. ساعت 10:30 خارج [شد] و با بلندگو به مردم که در حدود 150 نفر بودند اطلاع داده شد: آقاى خمینى استراحت نمودهاند. آنها نیز خارج [شدند]. ضمناً به موجب اطلاع عدهاى از طلاب به منظور اطلاع دادن ورود آقاى خمینى به شهرستانها عزیمت نمودهاند. وضع کاملاً عادى است.[4]
گزارش عصر امروز سرهنگ پرتو نیز بدینشرح است: آقاى خمینى به منزل آقاى بروجردى، دامادش، رفته است، استراحت نموده با بلندگو به مردم اطلاع داده شده که از ساعت 15:30 براى دیدن آماده هستند. ضمناً شایع است که چون فردا جمعیت زیادى از شهرستانها به قم خواهند آمد، لذا آقاى خمینى به مدرسه فیضیه آمده و در آنجا اهالى به دیدن ایشان خواهند رفت و نیز شایع است که آقاى خمینى پس از برگزارى [مراسم سالگرد] 15 خرداد، روز 20 خرداد [به] نجف اشرف خواهند رفت و در سر درب مدرسه فیضیه پارچه سفیدى نصب گردیده و روى آن نوشته شده (حوزه علمیه قم آزادى حضرت آیتالله خمینى مرجع شیعیان جهان را تبریک مىگویند).[5]
گزارش ساعت بعد سرهنگ پرتو حاکى است: از ساعت 15:25 آقاى خمینى به وسیله بلندگوى داخلى منزل خود آمادگى خود را براى ملاقات مردم اعلام [کرده] و اهالى به تدریج رفت و آمد مىنمایند. آرامش کاملاً برقرار است.[6]
آخرین گزارش امروز سرهنگ پرتو نیز حکایت از آن دارد که تا ساعت 17:20 اتفاق قابل عرضى نبوده و جمعیت متمرکز در منزل آقاى خمینى اعم از [ساکنان] شهرى و عدهاى که از کاشان و خمین آمدهاند از صد نفر تجاوز نمىکند. نظم و آرامش کاملاً برقرار است.[7]
سرهنگ مولوى نیز در گزارشى به نخستوزیر مىنویسد: جناب آقاى نخستوزیر، تا ساعت 16:45 جارى، آرامش کامل برقرار [بوده است و] عدهاى از کاشان و خمین براى ملاقات [با آیتالله خمینى] به قم آمده[اند] و فعلاً جمعیت آنها با اهالى قم از دویست نفر تجاوز نمىکند. ضمناً نماینده واحد ارتش مستقر در علىآباد در این ساعت خود را به این جانب معرفى نموده است.[8]
جلوگیری از تظاهرات
سرلشکر مبصر جانشین رئیس شهربانى کل کشور امروز در تلگرام رمزى براى شهربانیهاى تبریز، مشهد، شیراز، اصفهان، کرمانشاه، کرمان، کاشان، رضاییه، اهواز، خرمآباد، رشت، سارى و سنندج نوشت: آقاى خمینى به قم عزیمت نمودند که در منزل خود سکونت نمایند. ممکن است اشخاصى بخواهند این موضوع را دستاویز قرار داده تظاهراتى انجام دهند. از این نوع تظاهرات بایستى به طریق معقول و ملایمت جلوگیرى گردد و اجازه تحریک مردم به کسى داده نشود.[9] نخستوزیر در تلگرامهایى براى برخى استانداران، ضمن اعلام خبر مراجعت آیتالله خمینى به قم از آنها خواسته است «مراقبت کافى شود که موضوع کاملاً عادى تلقى [گردد] و هرگونه ابراز احساسات احتمالى تحت مراقبت خاص قرار گرفته و هیچگونه تصادم روى ندهد».[10]
شادمانی بازاریان قم و اصفهان
به گزارش شهربانى قم، به مناسبت آزادى آیتالله خمینى و بازگشت ایشان به قم بازاریان و کسبه شهر قم با نصب پرچم سبز بر سردر مغازههاى خود و چراغانى، ابراز شادمانى مىکنند.[11]
ساواک اصفهان نیز خبر داد که «کسبه بازار، چراغهاى برق خود را روشن و پرچم ایران را آویزان و عکس خمینى را به دیوار نصب کردهاند».[12]
غزلى به مناسبت آزادى آیتالله خمینى
به مناسبت آزادى آیتالله خمینى، حبیبالله مرزوقى، غزلى با عنوان «طلوع بدر» سرود که به سرعت به صورت دو برگ اعلامیه چاپى که در قسمت بالاى آن نوشته شده است «مقدم مبارک زعیم بزرگ شیعه حضرت آیتالله خمینى را به عموم مسلمین جهان بالاخص مراجع عظام تبریک مىگوییم»، منتشر شد.
ملت اسلام را خرّمى به بار آمد خوش آمد
تا خمینى مظهر قدس و وقار آمد خوش آمد
شاهِ اورنگ هدایت، پاسدار کشور دین
جانشین بر حجت هشت و چهار آمد خوش آمد
اوست طاووس المراجع در لسان اهل بیتش
زانکه حسن منطقش حق را شعار آمد خوش آمد
شد منور حوزه علمیه قم از قدومش
کرسى تدریس او هم نور بار آمد خوش آمد
از خجالت عید نوروزى برفت از کشور ما
چون که او بودى صد و اکنون هزار آمد خوش آمد
آیتالله خمینى مرجع تقلید شیعه
کز وجودش پرچم دین استوار آمد خوش آمد
گو عدو را همچو خفاشان روید اندر کنارى
کافتاب مکرمت خورشیدوار آمد خوش آمد
گر خزانها دید چندى بوستان علم و دانش
آن خزانها سررسید اینک بهار آمد خوش آمد
گر چه این ماه فضیلت، بود پنهان از نظرها
ناگهان چون بدرِ طالع برقرار آمد خوش آمد
قلب شاگردان قرآن شد قوى از دیدن او
بر دل شوم اجانب، بین شرار آمد خوش آمد
آنکه بودى چون گل نسرین به نزد دوستانش
تا شکفت این گل ز زندان، او چو خار آمد خوش آمد
من کجا و مدح تو اى مفخر اولاد آدم
لیک باشد لالهاى، در لالهزار آمد خوش آمد
گفته «مرزوقى» است این، خاکسار مقدم تو
از قضاى شعرهاى بىشمار آمد خوش آمد.[13]
گزارش ساواک از فعالیت روحانیون اصفهان
رئیس ساواک اصفهان در نامهاى به اداره کل سوم ساواک از فعالیت روحانیون اصفهان در سال گذشته گزارش کرد. در این نامه آمده است که از 3 هزار نفر مجتهد، مدرس و طلبهاى که در حوزه علمیه اصفهان سکونت دارند، در سال گذشته 23 نفر بعضا در منابر و مجالس تلویحا انتقاداتى از وضع فعلى و دولت و برنامههاى اصلاحى آن به عمل آوردهاند. اعضاى کمیته امنیت استان و اینجانب با هیچ یک از روحانیون بستگى نداریم ولى با اکثر آنها از جمله این 23 نفر آشنا هستیم و از همین راه تا حال توانستهایم کارهاى آنان را تا اندازهاى کنترل نماییم.
در این گزارش تأکید شده است که کارگردان این عده حاج آقا حسین خادمى، مدرس مدرسه صدر خواجوى اصفهان است و براى اینکه بین مردم وجههاى پیدا کند خود را از طرفداران پروپا قرص خمینى معرفى کرده است. با این شخص فعلاً نمىشود کنار آمد ولى به طرفدارانش که از هم حرف شنوایى ندارند از طرف اینجانب تا حال کمکهاى مادى شده چنانچه لازم باشد باز هم به موقع خود خواهد شد. محمود صدقى در پایان ضمن تقاضاى اجازه براى ادامه این روند یادآور مىشود طرحى که براى جلوگیرى از بروز هر گونه بىنظمى در کمیسیونى با شرکت رئیس شهربانى و فرمانده ژاندارمرى تنظیم شده است براى اعلام نظر به تهران ارسال مىگردد.[14]
جلسه کمیسیون امنیت استان کرمان
کمیسیون امنیت استان کرمان، به مناسبت آزادى آیتالله خمینى تشکیل جلسه داد و درباره تحرکات علاقهمندان به ایشان در این استان اتخاذ تصمیم کرد. در صورتجلسه این کمیسیون آمده است: «اطلاعات واصله به منابع اطلاعاتى و انتظامى حاکى است که در اثر توزیع و انتشار جراید مرکز دایر به عزیمت آیتالله خمینى از تهران به قم و اطلاع عدهاى اهالى کرمان از اینکه در سایر شهرستانها مانند: قم، اصفهان و یزد مجالس چراغانى و ابراز احساسات شده است، آنها نیز متقابلاً تصمیم به صدور دعوتنامه و برگزارى جشن در مسجد جامع کرمان گرفته و با صدور دعوتنامه از مردم تقاضا شده که از ساعت 1 تا 21 شب در مسجد جامع حضور بههم رسانند. لذا ساعت 11 صبح امروز کمیسیونى در استاندارى تشکیل و ضمن پیشبینیهاى لازم و صدور دستورات مراقبتى مقرر شد ساواک از مرکز دستورالعمل اخذ و هر لحظه دستور رسید بلافاصله جلسه تشکیل گردد و چون تا ساعت 17 دستور واصل نشد، لذا کمیسیون امنیت در همین ساعت با حضور امضاکنندگان زیر مجدداً تشکیل [شد و] اطلاعاتى که تا این ساعت واصل شده حاکى بود که حزب زحمتکشان قصد چراغانى داشته و بعضى از دکاکین و مغازهها پرچم نصب نمودهاند و از طرفى تذکرات لازم به روحانیون مؤثر از طرف رئیس شهربانى داده شده بود. براى پیشگیرى از هر نوع جریان سوءاحتمالى تصمیماتى بهشرح زیر اتخاذ گردید.
1ـ مأمورین لازم از ساواک و شهربانى به طور غیرمحسوس در مسجد جامع باشند و چنانچه در بیانات وعاظ زیادهروى شد یا عمل برخلاف نظمى مشهود گردید فقط یکنفر مأمور از مسجد خارج و با تلفن مراتب را به ساواک اطلاع دهد.
2ـ به هر صورت در داخل مسجد هیچگونه عکسالعملى نشان داده نشود.
3ـ به میزان مورد لزوم پاسبان در شهربانى و دژبان در شهر آماده دستور باشند.
4ـ چنانچه یکى از واعظ یا شخص دیگرى مرتکب عمل برخلاف نظم عمومى شد، پس از خاتمه مجلس به وسیله مأمورین با مسافت تعقیب و زیرنظر گرفته شود تا تصمیم لازم اتخاذ گردد.
5ـ هرگونه خبر جدیدى در مسجد فوراً به اطلاع کمیسیون برسد و کمیسیون در تمام مدت آماده بوده و دستور لازم صادر خواهد کرد». این صورتجلسه را از طرف استاندار استان هشتم، بنىآدم؛ فرماندهى ناحیه ژاندارمرى کرمان، سرهنگ سرمد؛ فرماندهى کرمان، سرتیپ ایلخانى؛ رئیس شهربانیهاى استان 8، سرهنگ البرزى؛ رئیس سازمان اطلاعات و امنیت 8، نوائى، امضا کردهاند.[15]
محمدرضا پهلوی در مشهد
محمدرضا پهلوى براى زیارت بارگاه امام رضا علیهالسلام با هواپیما راهى مشهد شد. به نوشته روزنامه مهر ایران، شاه در فرودگاه مشهد از سوى مسئولان کشورى و لشکرى و نمایندگان سیاسى خارجى مقیم مشهد مورد استقبال قرار گرفت. وى در فرودگاه با مستقبلین نیز به گفتوگو پرداخت. بنابراین گزارش، مردم مشهد در دو سمت خیابانهاى مسیر حرکت شاه از فرودگاه تا حرم مطهر، اجتماعى انبوه و بزرگ تشکیل داده بودند و با کفزدنهاى شدید و فریادهاى شادى، از شاه استقبال کردند. محمدرضا پهلوى پس از زیارت مرقد مطهر امام رضا «ع» رهسپار باغ ملکآباد شد و بعدازظهر نیز با بدرقه مقامات محلى به تهران بازگشت.[16]
دیدار شاه با آقایان خراسانی و کفایی
به نوشته روزنامه خراسان، شاه در حرم مطهر امام رضا «ع» با آیتالله خراسانى و آیتالله کفایى دیدار کرده است. آیتالله کفایى در این دیدار خواستار اجازه ادامه تحصیل طلاب علوم دینى چون گذشته شد. شاه نیز در پاسخ مدعى شد این نهایت علاقه ماست که این طبقه به تحصیل علم مشغول باشند و باسواد شوند و به درد جامعه بخورند ولى با آنهایى که درس نمىخوانند چه باید کرد؟ در ادامه گزارش روزنامه خراسان آمده است: سپس شاه در ضمن جریان صحبت، منویات خود را درباره مراجعت حضرت آیتالله خمینى و آیتالله حاج آقا حسن قمى به محلهاى خودشان به قم و مشهد اعلام فرمودند.[17]
نخستوزیر در بدرقه حجاج
بامداد امروز، اولین دسته از حجاج ایرانى طى مراسمى، فرودگاه مهرآباد تهران را به طرف جده ترک کردند. در مراسم عزیمت زائران ایرانى خانه خدا، نخستوزیر، عباس اقبال، امیرالحاج، دکتر امید، معاون امیرالحاج و عدهاى از رجال و روزنامهنگاران حضور داشتند. حسنعلى منصور نخستوزیر در این مراسم طى سخنانى با استفاده از فرصت به دست آمده به تهدید مخالفانش پرداخت و گفت: اگر کسانى به عناوین مختلف و در هر مقام و در هر لباس کوچکترین وقفه در اجراى برنامههاى مترقى به وجود آورند، با عکسالعمل دولت روبهرو خواهند شد. منافع عمومى را نمىتوان به هیچوجه نادیده گرفت و امید است با توجه خاص شاهنشاه و اوامر مؤکدى که صادر فرمودهاند، محیط آرام در اجراى هدفهاى عالى ادامه یابد. منصور با ادعاى اینکه دولتش به توسعه اقتصادى، اجتماعى و تأمین رفاه حال مردم علاقهمند است افزود: دولت به همان اندازه به معنویات و اصول اخلاقى که موجب بقا و دوام بیشتر جامعه است، توجه کامل دارد. وى افزود: تعالیم مذهبى و توجه به شعائر دین مبین اسلام و اصول تشیع براى استفاده ملت در راه حصول به یک زندگى سالم و مدارج اخلاقى بسیار مؤثر و ضرورى است.
منصور، شاه را متکى به فضل خداوند بزرگ و حافظ دین معرفى کرد و دولت خود را که در اجراى نیات شاهانه لحظهاى فروگذار نمىکند، وظیفهدار توجه به این مسئله مهم و اساسى دانست. نخستوزیر سپس با اشاره به مسئله امنیت جامعه گفت: براى بالا بردن سطح زندگى مادى و معنوى مردم و اجراى برنامههاى وسیع توسعه اقتصادى و اجتماعى، نظم و امنیت در سراسر مملکت، ضرورى و غیرقابل اجتناب است و دولت در عین حال که به تمام نکات واقف و مجرى یک برنامه اساسى است، در نهایت دقت و مراقبت وظیفه خود را با کمال جدیت انجام خواهد داد. وى یکبار دیگر مدعى شد: ما مىکوشیم که توسعه اقتصادى و تأمین زندگى مادى با توجه به معنویات و اصول اخلاقى و دینى توأم باشد و امیدواریم که تمام مردم از هر طبقه و مقام در این امر که با رفاه ملت توأم است، شریک و سهیم باشند. منصور سپس به وقایع دو سال اخیر پرداخت و رفراندوم ششم بهمن 1341 را عامل سوق دادن زندگى کهنه و فرسوده اجتماع به دنیاى نو و مترقى امروز دانست و تأکید کرد که این حرکت مردم، نه تنها اتحاد و اتفاق را تقویت کرده است بلکه راه توفیق به انجام هدفهاى عالى انقلاب به کلى هموار و ایران با سرعت زیاد مسیر ترقى و کامیابى را مىپیماید. وى افزود: پیشامد ناگوارى در سال گذشته به وقوع پیوست که دولت وظیفه خود را در حفظ امنیت انجام داد ولى امروز هیچگونه آثارى موجود نیست که نیازى به اتخاذ تدابیر و روشهاى خاصى باشد. نخستوزیر خاطرنشان ساخت: ما معتقدیم که ملت و دولت ایران یک ملت و دولت مسلمان و دین اسلام، یکى از مترقىترین و برجستهترین ادیان جهان مىباشد و مقام روحانیت براى ما باارزش و مورد احترام است. وى در پایان گفت: اینجانب مأموریت دارم که مراحم و عطوفت خاص شاهنشاه را به مقامات روحانى ابلاغ نمایم.[18]
تلاش آیتالله فومنی برای تهیه طومار انقلابی
گزارش امروز اطلاعات داخلى ساواک حاکى است: شیخ جواد فومنى امامجماعت مسجد نو که به اتفاق پسرش چندى قبل به علت صحبتهاى بىرویه در روى منبر مدتى زندانى بودهاند، طومارى تهیه دیده به مضمون اینکه «بر مردم مسلمان ایران لازم است که از حریم اسلام حمایت نمایند و با هر دستگاهى که به حریم اسلام تجاوز نماید، مبارزه نمایند» و تصمیم داشته این طومار را به امضاى علما و روحانیون رسانیده سپس به صورت اعلامیه به چاپ برساند. گزارش ساواک مىافزاید: آقایان سیدمهدى انگجى و حاج سیداصغر خویى، اولین کسانى بودند که طومار مزبور را امضا کرده و اظهار داشتهاند این طومار انقلابى است. به همین جهت شیخ جواد فومنى تاکنون نتوانسته امضاى قابل ملاحظه براى این طومار جمعآورى نماید.[19]
درخواست سوابق آیتالله فومنی
شعبه 7 بازپرسى (دادستانى) اداره دادرسى ارتش امروز از رئیس سازمان اطلاعات و امنیت کشور براى بررسى وضعیت شیخ جواد فومنى حائرى، خواستار ارسال خلاصه پیشینه وى شده است.[20]
نگاه مثبت مطبوعات به اعلامیه مشترک ایران و کویت
خبرگزارى فرانسه، رویکرد مطبوعات ایران به اعلامیه مشترک ایران و کویت را مثبت ارزیابى کرد. بنابر همین گزارش، روزنامههاى پست تهران و پیغام امروز اعلامیه مشترک دولتهاى ایران و کویت را نشانهاى از شکست مانورهاى عبدالناصر رئیسجمهور مصر و خبرگزارى خاورمیانه دانستند که با پخش خبرى مبنى بر اشغال یک جزیره در خلیجفارس از طرف نیروى دریایى ایران سعى مىکردند بین ایران و همسایگان عربش در خلیجفارس [شکاف اندازند]، آن هم هنگامى که وزیر امور خارجه ایران از دو کشور عربى کویت و عربستان سعودى دیدن مىکرد. خبرگزارى فرانسه مىافزاید: این دو روزنامه به مارشال عارف رئیسجمهور عراق و رهبران کویت براى نرمش و رشد سیاسى که در سیاست خارجى خود نشان دادهاند، تبریک گفتهاند. پیغام امروز همچنین افزوده است که رئیسجمهور عراق خواهان پدید آوردن آرامش در روابط میان عراق و کشورهاى عرب است.[21]
برنامه انتخابات میاندورهای مجلس شورای ملی
براى تعیین وکلاى چند شهرستان بدون نماینده، انتخابات انجام خواهد شد. به نوشته پست تهران، کمیسیون دادگسترى مجلس شوراى ملى مشغول انجام مطالعاتى است تا دولت اقدام به انتخاب نمایندگانى براى چند حوزه انتخابیهاى بنماید که بدون وکیل است. هماکنون به دنبال انتصاب حسنعلى منصور به نخستوزیرى، دکتر شادمان نماینده جیرفت نیز به سمت شهردار تهران برگزیده شده است، و با استعفاى دکتر عاملى، دکتر هدایتى و دکتر یگانه که به [ترتیب به] سمت وزیر دادگسترى، وزیر مشاور و معاون پارلمانى نخستوزیر منصوب شدهاند و همچنین درگذشت مهندس عدل نماینده دشت مغان و توقیف انتخابات بیجار و گروس و قوچان، چند شهرستان ایران در مجلس شوراى ملى بدون نماینده است و چون طبق قانون جدید، انتخابات به وسیله کارت الکترال باید صورت بگیرد و ظرف یکروز تمام شود، به این جهت کمیسیون دادگسترى مشغول مطالعه و پیدا کردن راهى است که انتخابات براى جانشین وکلاى مستعفى تهران، شیراز و جیرفت در یکروز تجدید شود. مطالعات کمیسیون تا یک ماه دیگر به پایان خواهد رسید.[22]
سخنان نخستوزیر در اتاق صنایع و معادن
صبح امروز، اعضاى هیئت رئیسه اتاق صنایع و معادن با حسنعلى منصور نخستوزیر دیدار و گفتوگو کردند.
منصور در این دیدار با اشاره به اهمیت توسعه اقتصادى و صنعتى مملکت گفت: دولت محیطى به وجود خواهد آورد که سرمایهگذارى داخلى و خارجى بتواند از امکانات مساعد براى رشد و توسعه خود استفاده کند. این امکانات از طریق هدایت و حمایت صحیح و اصلاح قوانین و مقررات اقتصادى ایجاد خواهد شد.
نخستوزیر یادآور شد: گروهى از کارشناسان ورزیده در مرکز مطالعات اقتصادى دولت مشغول مطالعه هستند تا کلیه مقرراتى را که موجبات کندى کارها مىشود، اصلاح و تغییر دهند. سازمانهاى زاید و تکرارى که نقشى جز ایجاد اشکال در کار مردم و سرمایهگذارى خارجى و داخلى ندارند، با شجاعت کامل، منحل خواهد شد. وى تأکید کرد: اتاق صنایع باید مرکز تفکر و راهنمایى و کمک به اجراى پروژههاى دولت باشد. این اتاق باید به صورت نمونه کامل بىطرفى درآید. منصور سپس با اشاره به لغو انحصارات دولتى گفت: انتزاع آن قسمت از فعالیتهاى اقتصادى از دولت که جنبه انتفاعى دارد، یکى از هدفهاى اساسى ماست.[23]
سخنان رئیس جدید اتاق بازرگانى
محمد خسروشاهى رئیس جدید اتاق بازرگانى، عصر امروز در جلسه معارفهاش با اعضاى اتاق گفت: دولت برنامههاى وسیع اقتصادى طرح کرده که یکى بعد از دیگرى اجرا خواهد شد و یکى از آنها، آزادى ورود قند و شکر است. اتاق بازرگانى در نظر دارد که با وزارت دارایى پیرامون لغو سایر انحصارات وارد مذاکره شود. وى قول داد که از دولت بخواهد تا شرکتهاى دولتى دست از رقابت با تجار بردارند و احتیاجات خود را از بازار تهیه کنند زیرا هرچه گردش سرمایهها در بازار شدیدتر شود، مالیات بیشترى نصیب دولت خواهد شد. خسروشاهى گفت: اتاق براى رسیدن به این هدف، باید در سازمان خود تجدیدنظر کلى کند و برنامههاى خود را با برنامههاى مترقى شاه (!) منطبق سازد. وى یکى از عوامل مؤثر را تشکیل اتحادیهها و کمیتههاى بازرگانى دانست.[24]
نگاهی به بودجه برنامههاى عمرانى
روزنامه بورس در مقالهاى زیر عنوان «اقتصاد برنامهاى و بودجه برنامهاى» با اشاره به تشکیل دفتر بودجه در سازمان برنامه مىنویسد: یکى از مشکلات مهم و غیرقابل اجتنابى که در گذشته برسر راه اجراى برنامههاى عمرانى وجود داشت، فقدان و یا کسر بودجه بود. اصولاً در گذشته هماهنگى میان برنامههاى توسعه اقتصادى و بودجه وجود نداشت و این ناهماهنگى از لحاظ اقتصادى زیانهاى جبرانناپذیرى به بار مىآورد. نویسنده تأکید مىکند که طراحان برنامههاى عمرانى باید با نظر وسیعتر و فکر عمیقترى به تنظیم بودجه مملکت بپردازند و با توجه به اقلام مختلف درآمد و هزینه، برنامههاى خود را طرح و تنظیم کنند.[25]
افزایش مصرف مواد نفتى
به گزارش شرکت ملى نفت، مصرف مواد نفتى پس از ملى شدن صنعت نفت در کشور پنج برابر شده است. در 1950 مصرف مواد نفتى در کشور حدود 913 هزار و 965 متر مکعب بود که در 1955 به 1 میلیون و 978 هزار و 179 متر مکعب و در 1963 به 5/4 میلیون متر مکعب رسیده است.[26]
بازدید نمایندگان تهران از محلات جنوبی
شهردار تهران و چند تن از نمایندگان تهران در مجلس شوراى ملى ساعت 5 صبح امروز از محلات جنوبى تهران دیدن کردند. خبرنگار روزنامه اطلاعات در گزارشش از این دیدار مىنویسد: قرار شده است همه روزه شهردار تهران به همراه چند تن از نمایندگان و ساکنان محلات، از محلات جنوبى تهران دیدن کرده از نزدیک به وضع مردم رسیدگى نمایند. امروز اولین بازدید از ناحیه جنوب غربى تهران صورت گرفت و مردم و نمایندگان و شهردار درباره نحوه اجراى اصلاحات شهرى با یکدیگر صحبت کردند.[27]
وعده وزیر آبادانى و مسکن
هوشنگ نهاوندى وزیر آبادانى و مسکن که وزارتخانهاش به تازگى در دولت منصور از تجمیع چندین اداره و سازمان وابسته به دیگر وزارتخانهها و دستگاهها تشکیل شده است، در گفتوگو با خبرنگاران وعده داد: وزارت آبادانى و مسکن کوشش خواهد کرد یک برنامه وسیع خودیارى را در روستاها به مرحله عمل در بیاورد تا به قیمت بسیار ارزان و در شرایط مناسب به کمک خود کشاورزان با کار کشاورزها و در فصولى که زراعت ندارند با هدایت و ارشاد و کمک دولت، خانههاى پاکیزه و سالم و مناسب که با آب و هواى زندگى کشاورزان تطبیق بکند، در هر منطقه به تدریج ساخته بشود. وى افزود: هم اکنون ساختمان 1200 خانه و آپارتمان براى کارمندان دولت در کن، چند کیلومترى تهران، پایان یافته و بزودى تحویل آن به متقاضیان آغاز مىشود. حدود 950 خانه نیز در اطراف تهران براىکارمندان و خدمتگزاران دولت در دست ساختمان است. در لویزان، در فرحآباد و در نارمک این ساختمانها قرار بود در بهار سال 1344 تکمیل بشود که با دستورات مؤکدى که در اجراى منویات شاه از طرف دولت صادر شد، با افزایش شمار کارگران، شش ماه قبل از موعد، یعنى در پاییز امسال تحویل داده خواهد شد. وى یادآور شد که در سال جارى، ساختمان بیش از 3 هزار خانه سازمانى در شهرستانهاى دیگر آغاز خواهد شد.[28]
تعداد زندانیان
دادستان استان شمار زندانیان بلاتکلیف را کمتر از آن تعدادى دانست که پیشتر در روزنامهها درج شده بود.
روزنامه اطلاعات به نقل از دادستان نوشت: زندانى بلاتکلیف در زندان وجود ندارد و در بین زندانیان این اصطلاح به کسانى اطلاق مىشود که با اینکه طبق قرار قانونى زندانى شدهاند، هنوز حکم قطعى درباره آنها صادر نگردیده است. به گفته وى، دادستانها و دادیارهاى مسئول، کمال مراقبت را دارند که کار اشخاصى که موقتا بازداشت هستند، خارج از نوبت در اسرع وقت انجام و تکلیف آنها معلوم شود. انجمنهاى حمایت زندانیان نهایت تلاش و کوشش را مىکنند که خانواده زندانیان دچار ناراحتى و سرگردانى نشوند و چنانچه اطلاعات مفصلترى در این زمینه لازم باشد در اختیار خبرنگاران روزنامه گذاشته خواهد شد.[29]
هنرمندان باله فرانسه در تئاتر نصر
نخستین برنامه هنرمندان برجسته باله فرانسه با همکارى هنرهاى زیباى کشور و انجمن فرهنگى ایران و فرانسه ساعت 20:30 در حضور شاه و فرح در تئاتر نصر اجرا شد. به نوشته روزنامه کیهان، در این برنامه آثارى از شوپن، ساموئل روسو، منیکوس، رومئو و ژولیت اثر چایکوفسکى به اجرا درآمد.[30] به گزارش روزنامه پست تهران، در این مراسم، اشرف و غلامرضا پهلوى، اعضاى هیئت دولت و نمایندگان سیاسى و جمعى از رجال نیز حضور داشتند.[31]
تحویل ناو بایندر
130 نفر از افسران و ملوانان نیروى دریایى ایران براى تحویل ناو جدید «بایندر»، با هواپیما از آبادان به سمت ایالت ویرجینیاى امریکا پرواز کردند. به نوشته پست تهران، این افراد ابتدا در «نورفورک» ویرجینیا آموزشهاى لازم را فرا خواهند گرفت سپس عازم چارلستون در کارولیناى جنوبى مىشوند تا این ناو را در تابستان سال جارى به سمت خلیجفارس هدایت کنند. ناخدا سوم رمزى عباس عطایى، فرماندهى کشتى جدید بایندر را عهدهدار خواهد بود.[32]
نگاه شوروی به مانور مشترک ایران و امریکا
رادیو مسکو در بخش خبرى ساعت 16 خود به نقل از خبرنگار آسوشیتدپرس از واشنگتن گزارش داد که ایران یکى از حساسترین متفقین ایالات متحده امریکاست و مانور دلاور نشان خواهد داد که آیا امریکا مىتواند واحدهاى امدادى خود را در اختیار کشور متفق خود بگذارد که در مجاورت مستقیم روسیه واقع است؟ این خبرنگار که نامش ذکر نشده معتقد است که این مانور نه فقط براى مقاصد نظامى است، بلکه مقاصد سیاسى را هم تعقیب مىکند و اگر دقیقتر بگوییم، این مقاصد را باید علناً تحریکآمیز نامید. همین رادیو سپس به افشاى برنامههاى عملیاتى مانور پرداخت که در دو ناحیه دزفول و جزیره خارک به اجرا در خواهد آمد و تأکید کرد زمینه عملیاتى مانور، جنبه تحریکآمیز آن را علناً نشان مىدهد. رادیو مسکو آنگاه به نقل از روزنامه کیهان انترناشنال چاپ ایران گفت: مانور دلاور به عنوان تصادم بین دو کشور فرضى درنظر گرفته شده که یکى خورشید در شمال و دیگرى آزاد در جنوب است. خورشیدیها به خاک آزادها حمله مىبرند و به خط مقدم دفاع آنها نفوذ مىکنند. نیروهاى آزاد با تشکیل مواضع دفاعى، قصد دارند جلو خورشیدیها را بگیرند تا وقتى که آزادها از خارج کمک دریافت کنند و مواضع از دسترفته را بازگردانند. آزادها از خارج تقاضاى کمک مىکنند و امریکا با واگذارى نیروهاى مسلح خود موافقت مىکند.[33] رادیو مسکو سپس مىافزاید: مىتوان حدس زد که تشکیلدهندگان مانور که براى عملیات تجاوزکارانه آماده مىشوند، نیروهاى مسلح خود را علیه کى سوق مىدهند. اینبار اول است که مانور بزرگى نظیر مانور دلاور با شرکت واحدهاى بزرگ نیروهاى امریکا در خاک ایران انجام مىشود. این رادیو در پایان تأکید مىکند که رهبران پنتاگون با ترتیب دادن این مانور، مصمماند هیسترى جنگى را در ایران دامن بزنند و ایران را به راه تشدید تدارک جنگى سوق دهند.[34]
مخالفت دانشجویان با کمکهاى مشروط امریکا به کشورها
خبرگزارى آسوشیتدپرس امروز در خبرى به نقل از دانشجویان خارجى شاغل به تحصیل در مدارس انگلیس اعلام کرد که آنان با کمکهاى توأم با قید و شرطهاى سیاسى امریکا به کشورهایشان موافق نیستند. این دانشجویان در جلسه بحث و گفتگوى انجمن انگلیسى هواداران امریکا که میان دانشجویان خارجى در انگلستان برپا کرده بود خاطرنشان ساختند که کشورهاى در حال رشد در بسیارى از نقاط جهان، خواهان ابراز شخصیت و موجودیت خود هستند اما با کمال تأسف، ایالات متحده امریکا اکثرا به این کشورها دیکته مىکند که براى گرفتن کمکهاى امریکا باید این یا آن کار را انجام دهند. دانشجویان حاضر در این بحث از ملیتهاى گوناگون از جمله کنیا، نیجریه، هند، آلمان، فرانسه، ژاپن، آرژانتین و ترکیه بودند.[35]
پانوشتها:
[1]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، آزادى، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 2.
[2]ـ امام در آینه اسناد، سیر مبارزات امام خمینى به روایت اسناد شهربانى، ج 1، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1383، ص 128.
[3]ـ همان، ص 129.
[4]ـ همان، ص 130.
[5]ـ همان، ص 131.
[6]ـ همان، ص 132.
[7]ـ همان، ص 133.
[8]ـ مرادىنیا، محمدجواد، خمین در انقلاب با بررسى رخدادهاى انقلاب اسلامى، تهران، عروج، 1377، ص 533.
[9]ـ امام خمینى در آیینه اسناد شهربانى، همان، ص 140.
[10]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، آزادى، همان، ص 1.
[11]ـ همان، ص 3.
[12]ـ همان، ص 6.
[13]ـ فیض، مصطفی، توصیف خاکیان از آفتاب، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1381، ص 94 و93.
[14]ـ یاران امام به روایت اسناد، ج 19: آیتالله سیدحسن خادمی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1388، ص 67.
[15]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، آزادى، همان، ص 15 و 14.
[16]ـ روزنامه مهر ایران، ش 2058، 17/1/43، ص 5 و 1.
[17]ـ روزنامه خراسان، ش 4266، 17/1/43، ص 1.
[18]ـ. منصوری، جواد، قیام 15 خرداد 1342، تهران، دفتر ادبیات انقلاب اسلامی، 1376، ص 271؛ روحانی، سیدحمید، بررسى و تحلیلى از نهضت امام خمینى، چ 4، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى، 1376 ـ 1372، ص 643.
[19]ـ ستمستیزان نستوه، آیتالله حاج شیخ جواد فومنى حائرى به روایت اسناد، تهران، مرکز بررسى اسناد تاریخى وزارت اطلاعات، 1377، ص 357.
[20]ـ همان، ص 356.
[21]ـ بولتن خبرگزارى پارس محرمانه، ش 15، 18/1/43، ص 12 و 11.
[22]ـ روزنامه پست تهران، ش 3151، 16/1/43، ص 8.
[23]ـ روزنامه کیهان، ش 6205، 16/1/43، ص 9.
[24]ـ روزنامه بورس، ش 645، 17/1/43، ص 4 و 1.
[25]ـ همان، ش 644، 16/1/43، ص 4 و 1.
[26]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11353، 16/1/43، ص 8.
[27]ـ همان، ص 15 و 1.
[28]ـ روزنامه پست تهران، ش 3152، 17/1/43، ص 5.
[29]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11353، 16/1/43، ص 16.
[30]ـ روزنامه کیهان، ش 6206، 17/1/43، ص 11.
[31]ـ روزنامه پست تهران، ش 3152، 17/1/43، ص 1.
[32]ـ همان، ش 3151، 16/1/43، ص 8.
[33]ـ بولتن خبرگزارى پارس محرمانه، ش 14، 17/1/43، ص 8.
[34]ـ همان، ص 10 و 8.
[35]ـ همان، ص 10.
