چهارشنبه 19 تیر 1342/ 18 صفر 1383/ 10 ژوئیه 1963
5 بازدید
± اعلامیة تند شورای مرکزی روحانیت تهران
امروز اعلامیهای از سوی شورای مرکزی روحانیت تهران منتشر گردید. این اعلامیه که خطاب به «مردم مسلمان ایران، مردم رنجدیده، پدران و مادران داغدیده، کودکان پدرکشتة بیپناه» نگارش یافته، پردهها را بالا میزند و حقایقی را به طور آشکار با آنها در میان میگذارد. در بندهای آغازین اعلامیه میخوانیم: «مردم ستمدیدة این سرزمین در اثر فشار و دزدی و قانونشکنیها و دیکتاتوری با پیشوایی مراجع و رهبران دینی قیام کرده و با شعار کوتاه مرگ بر دیکتاتوری، خواستههای خود را منعکس میسازند و بدون اسلحه در مقابل دژخیمان جبار در سراسر ایران مردانگی و استقامت میورزند. زن و مرد، کوچک و بزرگ، کارگر و کارفرما، کاسب و دهقان یکصدا میگویند مرگ بر ستمگر و ستمگران ولی این شعار ملی با جوابی شاهانه روبرو میشود. رگبار مسلسل، سینه و سر هزاران فرد را در نقاط مختلف کشور، تهران و ورامین، تبریز و قم و گرمسار و شیراز و مشهد سوراخ سوراخ کرده، ملتی را به عزا مینشاند و شاه مملکت عوض دلسوزی، این جنبش ملی و اسلامی را قیام ارتجاع علیه اصلاحات، تعدیل ثروت و تعلیمات عمومی عنوان کرده بر مظالم و گرفتاریهای ملی پردهپوشی میکند». نویسندگان اعلامیه با رد تهمت رژیم به روحانیون مبنی بر گرفتن پول از خارج، تأکید میکنند وجوهات شرعی ارسالی مؤمنان به اندازهای است که روحانیون را از منابع مالی بیگانه بینیاز گرداند.
در بخش دیگری از اعلامیه به موضوع آتش زدن کتابخانه اشاره شده: «مردم دنیا باید بدانند کتابخانه را کسی آتش میزند که چترباز و سرباز به دانشگاه میفرستد و تا میتواند میکشد و خراب میکند و سرمایههای علمی را نابود مینماید و استادان و دانشجویان را به زندان میفرستد و شکنجه میدهد». و در فراز بعدی، مستقیماً به ادعاهای مطروحه از سوی شاه پاسخ داده میشود: «شاه میگوید روحانیت با آزادی زن مخالف است ولی روحانیت، تازه برای آزادی مردان میجنگند. مگر مردها آزاد هستند تا صحبت آزادی زن را بکنیم؟! یک روزنامه، یک حزب، یک گوینده، یک فرد آزاد نیست تا حرفی آزادانه بزند یا چیزی بنویسد و عقیدهای اظهار کند». در این اعلامیه ضمن رد هر گونه کمک گرفتن روحانیون از روحانیون اهل سنت، آمده است: «شاه میگوید چرا روحانی شیعه از مسلمان سنی کمک میگیرد؟ با اینکه [این اتهام] جداً تکذیب میشود و افتراهای محض است، کمک گرفتن مسلمان از مسلمان ننگ نیست. از خارجی کمک گرفتن و از یهود و عمال آنها حکایت کردن برای شیعه، ننگ است». نویسندگان اعلامیه تصریح میکنند: «روحانیت مذهب جعفری تحت تعلیمات پیشوایان بزرگ دین، همواره نقش اول اصلاحات فردی و اجتماعی را عهدهدار [بوده] و تمام اقداماتشان منطبق با موازین دین مقدس اسلام انجام گرفته و هرگز مقلد ممالک و ملل دیگر نمیباشد و با داشتن دین مترقی و کامل و جامع اسلام نیازی به دنبالهروی ندارد و قانون اساسی آبرومند ایران نتیجة مبارزات علمای اسلام است». نویسندگان اعلامیه که با لحنی آرام و معتدل، سخنان خود را آغاز کرده و پیش بردهاند، جا به جا، به ادعاهای شخص اول مملکت پاسخ میگویند: «شاه میگوید که مردم، مغازهها را تخریب کردهاند ـ اگر چند کاباره و میخانه خراب شده باشد ـ اما نمیگوید عمال من مدرسة فیضیة قم را خراب و دانشجویان اسلامی را زدند و کشتند تا مردم بدانند که عمال خودش در این حادثة چند روزه به مردم خسارت میزدند». و در ادامه میافزایند: «کدام احمق قبول میکند مردم برای نجات اسلام و مسلمین سینة خود را هدف سرنیزه و گلوله قرار بدهند، آنوقت تجاوز به اموال برادران مسلمان بنمایند»؟
اعلامیه در بخش پایانی به گونهای شبیهسازی تاریخی روی میآورد: «آری تاریخ تکرار شد. یزید فرزند پیغمبر اسلام را میکشد و برای توجیه کار خود، او را خارجی معرفی کرده و میگوید علیه مصالح مسلمین قیام کرده است». و با لحنی که دیگر به تندی میگراید، میافزاید: «ملت ایران عملیات شاه را فراموش نمیکند. جامعة اسلامی تا این درجه چشم و گوش بسته نیست. همه میدانند که به امر شاه دیکتاتور هماکنون بزرگترین مقامات روحانی در حبس و زندان به سر میبرند. حضرت حجتالاسلام و المسلمین المجاهد فی سبیلالله حضرت آیتالله خمینی و حضرات آیتالله محلاتی و آیتالله قمی و سایر علمای اعلام و وعاظ عالیقدر و رجال ملی و اساتید معظم دانشگاه و خلاصه هر کس که علیه مظالم و حقشکنیهای شاه قدمی برداشته، گرفتارند. حتی حضرت آیتالله شریعتمداری و میلانی در خانههای خود محبوس و تحت محاصرة قوای مسلح میباشند». نویسندگان اعلامیه با لحنی که آشکارا کوبنده و پراعتراض است، در تعریض به شاه مینویسند: «عجب اینجا است کسی که سالها پیش با عناوین مختلف به اندوختة خود اضافه میکند و در بانکهای خارج ذخیره مینماید و درآمد عمومی کشور تقریباً همهاش را برای حفظ مقام خود نفله مینماید و برای کوبیدن ملت، مزدور و اجیر دور خود جمع کرده، مراجع عالیقدر روحانی و رجال ملی را که میشود گفت از اکثر لذتهای دنیوی به کلی چشم پوشیدهاند، یا ارتجاع سیاه یا سرخ نامگذاری مینماید». جملات پایانی اعلامیه، تأکیدی است بر همراهی روحانیون با مردم: «ملت مسلمان ایران! روحانیت به شما قول میدهد هرگز در این مبارزه از پا نمینشیند و به پیروی از پیشوایان خود امیرالمؤمنین و حسین بن علی و سایر ائمة دین علیهم السلام در راه مبارزه با فساد و جنایت و دیکتاتوری تا سر حد شهادت آمادگی خود را اعلام میدارد. ارواح شهدای قم و تهران و شهرستانهای دیگر در انتظار نتایج فداکاریهای ما و شما است».[1] در گزارشهای ساواک این اعلامیه به آیتالله میلانی نیز منسوب شده است.
± اعلامیة روحانیت در مناطق مختلف تهران
گزارش ساواک حاکی است اعلامیة آیتالله میلانی و روحانیت تهران به سرعت در سطح شهر منتشر شده است. ساعت 5:30 صبح امروز یک برگ اعلامیه را جلوی درب پادگان مسلسلسازی پخش کردند.[2]
± ملاقات آیتالله میلانی و خوانساری با آیتالله نجفی مرعشی
ساعت 7 بامداد امروز، آیتالله میلانی و آیتالله خوانساری به ملاقات آیتالله نجفی مرعشی رفتند و به طور خصوصی با او گفتوگو نمودند.[3]
± اعلامیة آیتالله نجفی مرعشی
اعلامیه آیتالله العظمی نجفی مرعشی به مناسبت تسلیت چهلمین روز شهدای 15 خرداد منتشر شد. آیتالله مرعشی نجفی مأمورین حکومت جبار را آشوبگران حقیقی خواند که دست به یک سلسله اعمال وحشیانه زدند تا دامن پاک ملت مسلمان ایران را در آن قیام ملی، آلوده و ننگین کنند. در این اعلامیه با اشاره به کشتار مردم بیگناه آمده است: «در کدامیک از ممالک دنیا از قرون اولیه تا به حال چنین عملی معمول بوده که با پول ملتی گلوله تهیه کرده و همان گلوله را در قلب آن ملت جای دهند و سپس پول آن را با زور از بستگان مقتول و یا از خود مصدوم از قرار مسموع گرفته و اجرت زدن گلوله را نیز بگیرند. آیا این از الزامات بینالمللی است»؟[4]
± تصمیم برای اعتصاب بازار تهران
به گزارش ساواک، شامگاه امشب هفده تن از اشخاص و فعالان سیاسی (شش تن با لباس شخصی، دو نفر از اعضای جبهة ملی و نه تن از روحانیون) در محل اقامت آیتالله میلانی تشکیل جلسه دادند. از میان روحانیون پنج تن در اتاق جداگانهای گفتوگو کردند و پس از خاتمة گفتوگو، یکی از آنها به نام احمدی با میلانی نجواگونه گفتوگو کرد. منبع ساواک استنباط میکند که این گفتوگو دربارة روز شنبه بوده و آنها میخواهند جلوی بازار تظاهرات کنند و اعلامیهای دایر بر اعتصاب روز 23 تیر منتشر نمایند.[5]
± برنامههای جدید روحانیون
امروز ادارة دوم ارتش (ضد اطلاعات) طی گزارش محرمانهای به سازمان اطلاعات و امنیت کشور، شهربانی کل کشور و دفتر ویژة اطلاعات خبر داد که علما و روحانیون در صددند تا چنانچه ظرف هفته جاری آیتالله خمینی آزاد نشود، اقدامات شدیدی را در ایران و احتمالاً عراق و برخی دیگر از کشورهای مسلمان علیه دولت و هیئت حاکمة ایران آغاز نمایند.[6]
± گردآوری مدارک علیه دولت درباره 15 خرداد
ادارة دوم ارتش در گزارشی به سازمان اطلاعات و امنیت کشور، شهربانی کل کشور و دفتر ویژة اطلاعات اطلاع داد که عدهای از طرفداران روحانیت با همکاری پارهای از مقامات جبهة ملی در صدد تهیه مدارکی از وقایع روز 15 خرداد هستند تا آنها را علیه دولت به کار گیرند. آنها با جمعآوری این مدارک میخواهند به مردم ثابت کنند که مسئول قتلها و خرابکاریها و تحریکات اخیر، روحانیت نبوده بلکه دولت بوده است و دولت با هدف محکوم کردن روحانیت و درهم شکستن تظاهرات و فعالیت آنان، چنین اتهاماتی را علیه آنها به کار گرفته است.[7]
± تصمیماتی درباره اربعین
عصر امروز طبقات مختلف مردم در منزل آیتالله میلانی گرد آمدند. این افراد در دستههای چهار، پنج نفری با هم صحبت میکردند. به نظر منبع ساواک که در جلسه حضور داشت، موضوع بحث دستهجات چهار، پنج نفری، اخذ تصمیماتی برای روز اربعین بود. در این جلسه یکی از روحانیون به نام احمدی، طوماری را به امضای افراد حاضر میرساند.[8]
± احتمال طرح شعارهای تند علیه شاه در روز اربعین
منابع ساواک از قول یک خواربارفروش در مجیدیة تهران گزارش دادند که روز اربعین عدة زیادی در خیابانها به راه میافتند و فریاد سر میدهند «طیب را از زندان آزاد کنید». آنها همچنین شعارهای تندی علیه شاه سر خواهند داد.[9] به گزارش ادارة دوم ارتش، بین مردم شایع است دار و دستة طیب قصد دارند از خیابانهای صفاری، خراسان، صاحب جم، اسماعیل بزاز، صابونپزخانه و محلة چالهمیدان به دستههای مختلف در روز اربعین تقسیم شده و دست به تظاهرات و خرابکاری بزنند.[10]
± دیدارهای آیتالله کنی همدانی با روحانیون
صبح امروز حاج ملا علی کنی همدانی ابتدا با آیتالله میلانی و سپس با آیتالله نجفی مرعشی ملاقات کرد. وی سپس به اتفاق شش تن از همراهان با آیتالله تنکابنی دیدار نمود.[11]
± نامة یکی از همراهان آیتالله میلانی به روحانیون و بازاریان مشهد
به گزارش ساواک مشهد، یکی از همراهان آیتالله میلانی طی نامهای به مشهد، از روحانیون و بازاریان درخواست کرد در حمایت از مراجع و شخص آیتالله میلانی، اقدام به جمعآوری طومار و ارسال تلگراف نمایند.[12]
± تلگراف آیتالله شریفی به آیتالله خمینی
آیتالله حاج شیخ غلامعلی حاجشریفی طی تلگرافی به آیتالله العظمی خمینی، او را «زعامه الکبری» خطاب کرد. وی در صدر نوشتهاش با توسل به حضرت امام موسی بن جعفر(ع) زندانی نامدار دوران منصور دوانیقی، نوشت: «اجورنا و اجورکم و از درگاه خداوند قادر متعال، خواهان استحضار مسلمانان از سلامتی وجود مبارک آیتالله خمینی، بقای عمر و عزت او، حفظ اسلام و مسلمین و عظمت قرآن و روحانیین و استقلال مملکت ایران گردید».[13] وی همچنین تلگرافهای دیگری با مضمون اظهار تأثر و تأسف از وقایع اخیر برای آیات عظام مرعشی نجفی و سیدکاظم شریعتمداری نیز مخابره نمود.[14]
± سفر فعالان مذهبی مشهد به تهران
ساواک مشهد امروز در نامهای به مرکز خبر داد برای برگزاری مراسم چهلم کشته شدگان 15 خرداد، عدهای از متعصبین مذهبی در نظر دارند با چند دستگاه اتوبوس روانة تهران شوند. در این گزارش، تأکید شده: «برای خنثی نمودن تصمیمات آنان، اقدامات احتیاطی معمول و پیشبینی لازم به عمل آمده است».[15]
± یادداشت آیتالله خلخالی در زندان
شیخ صادق خلخالی امروز در زندان عشرتآباد طی یادداشتی در حاشیة دفتر یادبود میرزا عیسی اهری، نوشت: «از زندان گله و غصه نداریم بلکه جمع نگرانیها متوجه قانونشکنیهای یک عدهای است که فعلاً مقدرات مملکت را در دست داشته، بدون توجه به حرف حسابی و قانون، با حیثیت عدهای مشغول مبارزه هستند».[16] محمدعلی شرعی شیرازی، مدرس مدرسة رضویه نیز امروز طی یادداشتی خاطرهگونهای از ایام زندان خود را در همین دفتر به ثبت رسانید.[17]
± گفتوگوی چند نفر از روحانیون دربارة اعلامیه روز 28 صفر
ظهر امروز حجج اسلام، سیدمحمد جلالی (فرزند سیدعلینقی جلالی تهران)، نظامالدین قمشهای، شیخ فضلالله مهدیزاده محلاتی، احمد مولایی، به اتفاق چند نفر دیگر در منزل اعتمادزاده گرد آمدند و بعد از صرف نهار، دربارة محتوا و هزینة چاپ اعلامیهای که میخواهند روز 28 صفر منتشر کنند، گفتوگو کردند. این افراد قرار گذاشتند روز شنبه برای تهیة پیشنویس اعلامیه دور هم جمع شوند.[18]
± رفع مادة 5 از آیتالله طالقانی
رئیس شعبة هفتم بازپرسی ارتش، طی نامهای به فرمانداری نظامی تهران درخواست کرد از آیتالله طالقانی رفع مادة 5 به عمل آید.[19]
± حساسیت ساواک نسبت به سخنان آیتالله بهشتی
به گزارش ساواک اصفهان، سیدمحمد حسینی بهشتی، روحانی اصفهانی، امروز بر منبر علیه دولت سخنرانی کرد و به انتقاد از شرکت زنان در امور اجتماعی پرداخت. گفته میشود عدهای از زنان با اعتراض به این سخنان، مجلس وعظ را ترک کردند.[20]
± تشکیل کمیتههای اطلاعاتی در استانهای مختلف
امروز کمیتة اطلاعاتی قزوین برای برنامهریزی دربارة روزهای اربعین و چهلم واقعة 15 خرداد تشکیل جلسه داد. در این جلسه تصمیمگیری کردند که شهربانی و عوامل انتظامی از هر حیث بر مراقبت و فعالیتهای خود بیفزایند؛ تیپ 5 به منظور جلوگیری از اتفاقات غیر مترقبه، یک گروهان در دژبانی مستقر گرداند؛ سردستههای محلی عزاداریها را به شهربانی احضار کنند و تذکرات لازم به آنها داده شود و عوامل اطلاعاتی و امنیتی از کلیة تجمعاتی که نظر به تحریک دارند، مراقبت لازم به عمل آورند.[21] امروز همچنین، کمیتههای اطلاعاتی در مراکز استانهای فارس، سیستان و بلوچستان،[22] گیلان[23] و... نیز تشکیل و تصمیمات مشابهی اتخاذ گردید.
± اخراج کارشناس شهرداری آران توسط ساواک
اداره کل سوم ساواک طی نامهای به رءیس ساواک اعلام کرد به خدمت آقای مسلم علیجانزاده، کارشناس شهرداری آران خاتمه داده شده است. علیجانزاده متهم است که در روز 15 خرداد عامل تحریک مردم بوده است.[24]
± درخواست تمدید حکومت نظامی در شیراز
امروز در آستانة تشکیل کمیتة اطلاعاتی شیراز، اعلام شد سپهبد ورهرام، استاندار شیراز، از نخستوزیر درخواست کرد حکومت نظامی تا آخر تیر در شیراز تمدید شود. پیش از این، نخستوزیر 22 تیر را روز پایان حکومت نظامی تعیین کرده بود.[25]
± طفره رفتن سیدضیاالدین طباطبایی از ملاقات با شاه
سیدضیاالدین طباطبایی امروز به علیاکبر آلبویه گفته است از روزی که دولت فعلی مبارزه با روحانیون را شروع کرده و مقام سلطنت نیز این اقدام دولت را تأیید کرده است، به بهانة رفتن به قزوین از دیدار با شاه پرهیز کرده است. به نظر سیدضیا، بازداشت آیتالله خمینی و مبارزه با مرجع تقلید، وحدت ملی را متزلزل میکند.[26]
± حمایت ایرانیان مقیم نجف از برنامههای شاه
سخنگوی وزارت امور خارجه ادعا کرد ایرانیان مقیم کشورهای همسایه مرتباً نامههایی در حمایت از برنامههای شاه به سفارتخانههای ایران مینویسند. در همین راستا، ایرانیان مقیم نجف اشرف با ارسال تلگرافی، مراتب پشتیبانی خود را از انقلاب شاه و ملت اعلام کردند.[27]
± مصوبات جلسة هیئت وزیران
هیئت وزیران امروز تشکیل داد. طرح تصویبنامة پیشنهادی دانشگاه تهران مبنی بر استقلال مالی،[28] کاهش عوارض دریافتی از مصرف برق خوزستان، واگذاری ده هزار متر از اراضی جلالیه برای تأسیس بازار روز ترهبار و خواربار به شهرداری، تصویب موافقتنامة بازرگانی ایران و اردن از مصوبات جلسة امروز بود.[29] در این جلسه دربارة واردات اتومبیلهای استیشن، کامیونهای سردخانهدار و بارکش، تصمیماتی اتخاذ گردید.[30]
± ملاقات استاندار خراسان با نخستوزیر
سپهبد عزیزی، نایبالتولیة آستان قدس رضوی و استاندار خراسان، بامداد امروز در تهران با نخستوزیر دیدار کرد.[31]
± ملاقات سفیر آمریکا با نخستوزیر
پیش از ظهر امروز، سفیرکبیر آمریکا در تهران با نخستوزیر ملاقات کرد. در این دیدار، رابرت میسی، رئیس هیئت عملیات اقتصادی آمریکا در تهران، اصفیا، مدیرعامل سازمان برنامه نیز حضور داشتند. در این جلسه چگونگی کمکهای آمریکا به ایران بررسی شد.[32]
± اعتراض نمایندة شوروی در سازمان ملل
آسوشیتدپرس و یونایتدپرس از مقر سازمان ملل متحد، امروز خبر دادند نمایندة شوروی طی نامهای اعتراض کشورش را دربارة دخالت اعضای پیمان سنتو در امور داخلی عراق به رئیس شورای امنیت اعلام کرد. در این نامه آمده: «رهبران بلوک ارتجاعی سنتو میبایست توجه کنند هرگونه مداخله از سوی کشورهای همسایه، صلح منطقة خاور میانه و نزدیک را تهدید کرده و این امری است که دولت شوروی در برابر آن بیاعتنا نمیماند».[33]
± ادامة مذاکرات مقامات بازار مشترک اروپا و ایران
گفتوگوهای مقامات سازمان بازار مشترک و ایران برای امضای پیمان همکاری میان دو طرف همچنان ادامه دارد. شورای وزیران سازمان بازار مشترک اروپا امروز برای رسیدگی به این پیمان در بروکسل تشکیل میشود. به موجب موافقتنامهای که تصویب خواهد شد، شش کشور عضو بازار مشترک امتیازهایی برای تعرفههای گمرکی کالاها و مصنوعات ایران قائل میشوند.[34]
± تأخیر در اجرای برنامههای اصلاحی وزارت راه
به دنبال فساد شدید در وزارت راه، معینیان، وزیر راه به نخستوزیر اظهار کرد برنامههایش در روستاها به موقع اجرا نخواهد شد. بنا به اعلام صدای آزاد ایران، علم به استانداران دستور داده به طور مستقیم، خود بر جریان اصلاحات در ادارههای تابع وزارت راه در مناطق گوناگون کشور نظارت کنند. فرستندة صدای آزاد ایران همچنین مدعی شد اهالی کرمانشاه و کردستان نیز به دفتر نخستوزیر شکایت کردهاند که برنامههای اصلاحی منطقه، متوقف شده است.[35]
± بازگویی خاطرات ثریا اسفندیاری در رادیو پیک
رادیو پیک ایران امروز آخرین بخش از خاطرات مکتوب ثریا، ملکة پیشین ایران را بازگو کرد. در این بخش از خاطرات ثریا، دربارة درآمد و ولخرجیهای دربار پس از تثبیت حکومت کودتا، سفر شاه و ملکة ایران به آمریکا و انگلستان و ماجرای سفر خانوادة سلطنتی به هالیوود، نکاتی آمده است.[36]
± بازگشت هیئت نمایندگی زنان ایرانی از مسکو
زنان ایرانی شرکت کننده در کنگرة جهانی زنان مسکو، صبح امروز وارد تهران شدند و در ایستگاه راهآهن با استقبال بانوان عضو انجمن دوشیزگان و بانوان و جمعیتهای مختلف زنان روبرو گردید.[37]
پینوشتها:
[1]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 1: آیتاللّه العظمی سید محمدهادی میلانی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1376، ص 192 و 194.
[2]ـ همان، ص 238.
[3]ـ همان، ص 220.
[4]ـ همان، ص 190 و 192.
[5]ـ همان، ص 197 و 198.
[6]ـ امام در آیینه اسناد شهربانی: سیر مبارزات امام خمینی به روایت اسناد شهربانی، ج 1، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1383، ص 114.
[7]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 457.
[8]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 1: آیتاللّه العظمی سید محمدهادی میلانی، همان، ص 190 و 192.
[9]ـ آزادمرد: طیب حاجرضایی به روایت اسناد ساواک، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 135.
[10]ـ همان، ص 137.
[11]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 1: آیتاللّه العظمی سید محمدهادی میلانی، همان، ص 188.
[12]ـ همان، ص 199.
[13]ـ اسناد انقلاب اسلامی، ج 2، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1374، ص 99.
[14]ـ همان، ص 100 و 101.
[15]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، همان، ص 461.
[16]ـ خاطرات 15 خرداد، ج2: تبریز، به کوشش علی باقری، تهران، سوره مهر، 1375، ص 190 و 191.
[17]ـ همان، ص 200 و 201.
[18]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 7: شهید محلاتی، قسمت اول، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1382، ص 25.
[19]ـ دفتر ادبیات انقلاب اسلامی، آرشیو اسناد واحد تدوین تاریخ انقلاب اسلامی.
[20]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 3: شهید آیتالله دکتر سیدمحمد حسینی بهشتی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1377، ص 10.
[21]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، همان، ص 462.
[22]ـ همان، ص465.
[23]ـ همان، ص 464.
[24]ـ همان، ص 463.
[25]ـ همان، ص 460.
[26]ـ رجال عصر پهلوی به روایت اسناد ساواک، ج 7: سید ضیاالدین طباطبایی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1381، ص 315.
[27]ـ روزنامه خراسان، ش 4057، 20/4/1342، ص 1.
[28]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11138، 20/4/1342، ص 1.
[29]ـ روزنامه مهر ایران، ش 1871، 20/4/1342، ص 8.
[30]ـ ماهنامه بانک مرکزی ایران، 23/5/1342، ص 1509.
[31]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11137، 19/4/1342، ص 16.
[32]ـ همان، ص 1.
[33]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 89، 20/4/1342، ص 5 و 8.
[34]ـ روزنامه پست تهران، ش 2937، 17/4/1342، ص 5.
[35]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 89، 20/4/1342، ص 12 و 15.
[36]ـ همان، ص 16 و 21.
[37]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11137، 19/4/1342، ص 16.
