جمعه 9 مرداد 1343 / 21 ربیعالاول 1384 / 31 ژوئیه 1964
4 بازدید
دعوت از آیتالله خمینی
ساواک امروز از مشهد خبر داد که حضرات آیات قمی و میلانی در نامهای، آیتالله خمینی را برای سفر به مشهد دعوت کردهاند. بر پایه همین گزارش، آنان این نامه را از طریق سیدجواد علمالهدی، از طلاب قم که همراه آیتالله گلپایگانی عازم تهران بود، ارسال کردهاند. ساواک در این گزارش خاطرنشان میسازد که به غیر از مأمور این سازمان که قبلاً بنا بوده نامه را برای خمینی ببرد، کس دیگر از آن اطلاع ندارد. چنانچه سیدجواد مزبور دستگیر شود مأمور سوخته خواهد شد و فوقالعاده به ضرر ساواک است زیرا تعیین و استخدام اینگونه مأمورین که صد در صد مورد اعتماد قمی و میلانی باشد، بسیار مشکل است. سرتیپ بهرامی در گزارش خود توصیه میکند که به صورت تفتیش موادمخدره و تریاک و یا طرق دیگر نامبرده را دستگیر و نامه را دریافت دارید. به هر حال اقدامی فرمایند که مأمور سوخته نشود. به نظر اینجانب ارزش حفظ مأمور بیشتر از اطلاع از مفاد نامه است.[1]
بازگشت آیات قاضی و دستغیب به تبریز و شیراز
ساعت 23 امشب، آیتالله قاضی طباطبایی با تدابیر امنیتی ساواک، وارد تبریر شد. این اقدام ساواک برای جلوگیری از انتشار خبر ورود آیتالله قاضی به تبریز و استقبال عمومی از ایشان صورت گرفت.[2]
امروز آیتالله سیدعبدالحسین دستغیب پس از مدتها دوری اجباری از شیراز، به این شهر بازگشت. بازگشت وی نیز تحت تدابیر امنیتی و در ساعات پایانی شب صورت گرفت. به گزارش ساواک شیراز به منظور استقبال از وی، عدهای از سران محلات با حمایت و هدایت روحانیون، مقدمات امر را فراهم نموده لیکن اقدامات لازم جهت خنثی کردن پیشبینیهای آنان صورت گرفت و منحصراً پنج نفر از سران محلات با حضور یک نفر از کارمندان ساواک به فرودگاه رفته بدون هیچ گونه تظاهراتی، مشارالیه در ساعت 23 به فرودگاه وارد و از فرودگاه به منزل هدایت شد.[3]
اثر محکومیت اعضای نهضت آزادی در جامعه
محکومیت اعضای نهضت آزادی ایران به ویژه آیتالله طالقانی، اثر نامطلوبی در جامعه بر جای گذارده است. گزارش ساواک به نقل از آیتالله طالقانی نوشته که این اقدام روی قاطبه مردم و به خصوص روحانیون اثر عمیق گذاشته و روحانیون تصمیم دارند به هر ترتیب است موجبات استخلاص او را فراهم آورند. ساواک همچنین معتقد است که متأسفانه جبهه ملی هم دست چند نفر جوان دانشجو افتاده که به زودی آنها هم خسته خواهند شد.[4]
کنترل سه چهارم نمایندگان مجلس توسط دولت
کاردار موقت امریکا در تهران، امروز در گزارشی به وزارت امور خارجه امریکا، درباره پیشرفت کار کنوانسیون وین در مجلس ایران، از کنترل سه چهارم نمایندگان مجلس توسط دولت خبر داد. در این گزارش آمده است: به دنبال تحریکات مداوم این سفارت، تصویب کنوانسیون وین و یادداشتهای مبادله شدة ضمیمه آن که وضعیت پرسنل نظامی امریکا در ایران را تشریح مینماید، مجلس ایران پیشرفت چشمگیری کرده است. ولی اقدام در این مورد تا هنگام شروع تعطیلات تابستانی مجلس در 26 ژوئیه کامل نشده بود. اگرچه مجموعة این لایحه به مراحل پایانی تصویب بسیار نزدیک شد. بر پایه این گزارش، مراحل قانونگذاری در سنا شروع شد. کمیسیون روابط خارجی سنا بدون هیچ مشکلی، کنوانسیون وین و یادداشتهای مبادله شده را تصویب نمود. ولی کمیسیون نیروهای مسلح تصمیم گرفت که اول باید خود کنوانسیون به رأی گذاشته شود و یادداشتهای مبادله شده موقعی تصویب شود که اقدام در مورد کنوانسیون به پایان رسیده باشد. این تصمیم اوضاع را کمی پیچیده کرد. این گزارش با اشاره بر اهمال کاری در دولت میافزاید: در صورت آمادگی دولت، این مشکل که اهمیت زیادی نداشته و تنها برخی تأخیرهای بیمورد را موجب میشود، بروز نمیکرد. ولی علیرغم تماسهای مداوم ما با وزیر امور خارجه، نخستوزیر و برخی رابطین در مجلسین، امکان اقدام مطلق در مورد این لایحه در کمیسیون نیروهای مسلح، نادیده گرفته شد.
نهایتاً دولت (به تحریک سفارت) بر اولویت لایحة تبادل یادداشتها رأی داد و این امکان فراهم شد که لایحه مزبور در اجلاس ویژه مجلس که جهت تصویب متمم قانون بودجه تشکیل شده بود، مورد بررسی قرار بگیرد و بدین طریق روند جریانات در مسیر صحیح افتاد. (در این اثنا مگ، گروه مشاورین کمک نظامی، در تلاش بود تا از تصویب سریع این لایحه در کمیسیون نیروهای مسلح سنا، اطمینان حاصل نماید). در این حین، کمیسیون روابط خارجی مجلس، کنوانسیون وین را به تنهایی مورد بحث قرار داد ـ منهای لایحة مبادلة یادداشتها که هنوز در سنا مورد تصویب قرار نگرفته بود ـ شور اول آن در مجلس انجام شد.
سناتور احمد متین دفتری، عضو کمیسیون روابط خارجی سنا به ما گفت که یک دلیل تأخیر ممتد سنا در بررسی این دو لایحه آن است که ترجمة ارائه شده از کنوانسیون وین توسط دولت ناقص بوده است. متین دفتری که کنوانسیون وین را به نمایندگی از دولت ایران امضا کرده و بدین خاطر به خود میبالد، تأکید مینمود که شخصاً آن را به زبان فارسی ترجمه کرده است.
هفته گذشته به محض تصویب فوریت لایحة مبادلة یادداشت توسط سنا، این لایحه به جلسة عمومی آورده شد و با حضور تمام اعضا به رأیگیری گذاشته شد. این لایحه تصویب شد ولی در راهروها، از ابراز نارضایتی تعدادی از سناتورها که در زمینههای مشابه نسبت به اعطای امتیازات غیرعادی به خارجیان مخالفت کرده بودند، مصون نماند. ظاهراً به «کاپیتولاسیون» نیز اشاره شده است. این لایحه فوراً به مجلس [شورایملی ـ م] تحویل شد و دولت دوباره خواستار فوریت در بررسی آن شد.
این گزارش سپس به تشریح روند قانونی لایحه در مجالس ایران پرداخته مینویسد: قبل از ارائه این لایحه به مجلسین، ما با نمایندگان کلیدی مجلس شورای ملی در تماس بودهایم تا از تصویب بیدردسر آن اطمینان حاصل کنیم. این امر کاملاً محتمل است که مجلس با شروع کار خود در اواخر سپتامبر، سریعاً نسبت به تصویب این لوایح اقدام نماید. ولی هنوز هم این احتمال میرود که اخبار نارضایتی برخی سناتورها در مورد لایحة تبادل یادداشتها، به مجلس درز کند و موجب بروز برخی مشکلات در آنجا گردد.
در گزارش سفارت امریکا تأکید شده است: دولت که کنترل مؤثری بر سه چهارم نمایندگان مجلس دارد، به خوبی از اهمیتی که ما در مورد این موضوع قائلیم، آگاه میباشد و آماده است به محض از سرگیری کار مجلس شورای ملی، اعمال فشار نماید؛ ولی وجود سابقة شکست و عدم کارآیی در برخورد با اینگونه مصوبات موجب میشود که نتوان تضمینی مبنی بر عدم بروز مشکلات بیشتر داد. بهطور کلی، هم اکنون ما اطمینان منطقی داریم که به هر حال، تصویب لوایح فوق پس از تعطیلات تابستانی صورت خواهد پذیرفت.
آرام وزیر امور خارجه، به من گفته است که سنا مشکلترین مانع بوده است و معتقد است در مجلس شورای ملی مشکلی بروز نخواهد کرد.[5]
بازگشت سفیر امریکا در ایران از مسکو
جولیوس هولمز سفیرکبیر امریکا در ایران از مسکو بازگشت. وی که در حدود سه هفته پیش به اتفاق همسر خود از تهران به مسکو رفته بود با هواپیمای پان امریکن به تهران بازگشت. مسافرت هولمز به شوروی بنابر اظهار مقامات امریکایی در تهران به منظور استفاده از مرخصی و بازدید از کشور شوروی صورت گرفته است. مسافرت هولمز به مسکو یک هفته قبل از سفر زایتسف سفیرکبیر شوروی در ایران به مسکو صورت گرفت.[6]
سفیران سابق شوروی در ایران
خبرنگار تهرانمصور گزارش داد که پکوف سفیرکبیر سابق شوروی در ایران اکنون در الجزایر به سر میبرد و اولین سفیرکبیر شوروی در آن کشور است و رونین مستشار اسبق سفارت کبرای شوروی در ایران که جمعاً مدت دوازده سال در دو نوبت در ایران خدمت میکرد و به زبان فارسی آشنایی دارد و در ایران ازدواج نمود، اکنون مستشار سفارت کبرای شوروی در آنکارا میباشد. سادچیکف و لاور نتیف سفرای کبار اسبق شوروی در ایران، در مسکو به سر میبرند و در وزارت امور خارجه آن کشور خدمت میکنند. زایتسف سفیرکبیر کنونی شوروی در ایران که برای استفاده از مرخصی از ایران رفته است اینک در ییلاقات چکسلواکی ایام مرخصی را میگذراند.[7]
توجه محافل سیاسی به روابط ایران و یونان
روابط ایران و یونان، در این روزها که اختلاف ترکیه و یونان بر سر مسئله قبرس به منتهای وخامت رسیده، مورد توجه محافل سیاسی قرار گرفته است. زیرا ایران با ترکیه دارای بهترین روابط دوستانه است و در پیمان سنتو و اتحادیه جدید سه کشور با هم محتد میباشند، و با یونان نیز دارای روابط عادی سیاسی است.
تهرانمصور، میافزاید: در حال حاضر سفارت ایران در آتن تعطیل است و صلاحی مستشار سفارت کبرای ایران در یونان با سمت کاردار، حافظ منافع ایران در آن کشور میباشد و سفیر یونان در ترکیه سمت نمایندگی دولت متبوع خود را در ایران دارا میباشد. سفارت ایران در یونان به علت تقلیل بودجه وزارت امور خارجه، دو سال پس از افتتاح آن تعطیل شد.[8]
تدوین بودجه 1344 ایران توسط امریکاییها
«همفیل» و «ینگز»، کارشناسان امریکایی تنظیم بودجه این روزها به اتفاق دکترعبدالجمید مجیدی مدیر دفتر بودجه و همکاران وی سرگرم تنظیم بودجه سال 1344 هستند. از طرف دفتر بودجه یک کلاس تربیت بودجهنویس به مدت شش هفته تشکیل شده است و کارشناسان امریکایی فوق در آن کنفرانس میدهند.[9]
پینوشتها:
[1]. آیتالله میلانی به روایت اسناد ساواک، ج 2، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۸۱، ص 77.
[2]. نیکبخت، رحیم، اسمعیلزاده، صمد، زندگانی و مبارزات آیتالله قاضی طباطبایی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ۱۳۸۰، ص 206.
[3]. یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 10، نفس مطمئنه؛ شهید آیتالله سیدعبدالحسین دستغیب، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۷۸، ص 270.
[4]. یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 29، آیتالله سیدمحمود طالقانی (قسمت دوم)، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۸۱، ص 10.
[5]. سفری، محمدعلی، قلم و سیاست، ج 2، تهران، نامک، ۱۳۷۳، ص 656 و 654.
[6]. روزنامه کیهان، ش 6301، 10/5/1343، ص 16.
[7]. مجله تهرانمصور، ش 1091، 9/5/1343، ص 4.
[8]. همان، ص 45.
[9]. همان، ص 4.
