چهارشنبه 2 اردیبهشت 1343 / 9 ذیحجه 1383 / 22 آوریل 1964
7 بازدید
دیدار مردم مشهد و اصفهان با آیت‌الله خمینى
آیت‌الله خمینى این روزها پذیراى میهمانانى از سراسر کشور است. امروز نیز هیئتى از مردم مشهد در قم با ایشان دیدار کردند و در ستایش از حرکت اسلامى و تجلیل از شخصیت معنوى آیت‌الله، اشعارى خواندند. در این دیدار، شیخ على‌اصغر مروارید سخنانى ایراد کرد.[1] ساواک نیز در همین زمینه گزارش داد که «گروهى از طرفداران خمینى از اصفهان و نجف‌آباد به قم رفته‌اند و هنوز هم دارند مى‌روند. گردانندگان اصلى این تحریکات، طرفداران خمینى هستند که همگى شناخته شده‌اند. در رأس آنها حاج حسین خادمى قرار دارد».[2] براساس این گزارش دستور داده شد تا در تلگرامى به اصفهان، «به خادمى شدیداً تذکر [داده شود] و در صورت تکرار، دستگیر و تحت پیگرد قرار گیرد».[3]
دو نامه تشکر آیت‌الله خمینی
آیت‌الله خمینى در نامه‌اى خطاب به شیخ محمدتقى عالمى دامغانى ضمن تشکر از نامه تبریک وى به مناسبت ورود ایشان به قم نوشت: مساعى جمیله و مبارزات آن جناب در جریانات اخیره به سمع حقیر رسید و امید است مورد نظر حضرت ولى‌عصر «عج» واقع شده مأجور باشد. لازم است به مؤمنین و مسلمانان تذکر دهید در مساجد جهت انجام فرایض دینى و شعائر مذهبى، اجتماعاتشان را زیادتر و منظم‌تر کنند. چون فعلاً بهترین وسیله مبارزه همین اجتماعات منظمى است که بشود به وسیله آنها در اعلاى کلمه اسلام کوشش نمود.[4]
ایشان همچنین در نامه دیگرى خطاب به آقاى محمدجواد قائمى، از اشعارى که درباره ورودشان به شهر قم نوشته ارسال کرده بود، تشکر کردند.[5]
دستگیرى آیت‌الله دستغیب
ساواک شب هنگام، آیت‌الله دستغیب را دستگیر کرد. گزارش «خیلى فورى» ساواک شیراز به مدیریت کل اداره سوم در تهران حاکى است؛ «در اجراى امر، شخص منظور [دستغیب] بدون هیچ‌گونه حادثه‌اى ساعت 24 روز 2/2/43 دستگیر، فردا با هواپیما به تهران اعزام خواهد شد».[6]
ادعای اختلاف میان دو نفر از آیات عظام
رئیس ساواک خراسان در گزارشى تحلیلى و مفصل از فعالیت روحانیون بویژه در خراسان، تصورات خود را از اختلافات میان رهبران نهضت بر روى کاغذ آورد و پیشنهادهایى براى رئیس ساواک کشور ارسال کرد. در این گزارش با ادعاى اختلاف میان آیت‌الله میلانى و آیت‌الله قمى آمده است که مردم مشهد توجه چندانى به آیت‌الله قمى ندارند و چنانچه دولت به خواسته‌هاى کوچک آیت‌الله میلانى توجه کند، مى‌تواند او را از گردونه مبارزات و مسائل سیاسى مخالف دولت دور سازد.[7]
ترک تابعیت ایرانی امام موسى صدر
در پى ترک تابعیت ایران سیدموسى صدر، پیشواى شیعیان منطقه صور لبنان، ساواک این اقدام وى را با دستگیرى سیداحمد طباطبایى مرتبط دانست. به گزارش ساواک، «سیدموسى صدر (پیشواى شیعیان منطقه صور لبنان) که از خویشاوندان سیداحمد طباطبایى است، پس از اطلاع [از] بازداشت مشارالیه، ترک تابعیت ایران را نموده شناسنامه لبنانى دریافت داشته است». در گزارش ساواک تأکید شده که موضوع به طور رسمى از طریق وزارت [امور] خارجه لبنان به سفارت کبراى شاهنشاهى در بیروت اطلاع داده شده است».[8]
نامه تقاضاى کنفدراسیون دانشجویان ایرانى
کنفدراسیون دانشجویان ایرانى امروز در نامه‌اى به اتحادیه دانشجویان یوگسلاوى خواستار جلوگیرى آنان از سفر تیتو به ایران شدند. در این نامه که به امضاى حسن ماسالى، دبیر کنفدراسیون ارسال شده آمده است: اخبار رسیده در مورد مسافرت آقاى تیتو به ایران و قصد او مبنى بر دعوت شاه به یوگسلاوى براى ما به شکل غیرقابل وصفى تکان‌دهنده مى‌باشد. شاه و دولت‌هاى او نمایندگان سیستمى غیرقانونى و دیکتاتورى مى‌باشند. اعمال غیرانسانى شاه در زندان‌هاى قرون وسطایى او واقعیات آشکارى هستند که خود او نیز قادر به نفى آنها نیست. این نامه مى‌افزاید: کنفدراسیون دانشجویان ایرانى به عنوان نماینده کلیه دانشجویان ایرانى در داخل و خارج، تأسف خود را از اینکه به خصوص رئیس یک ملت نمونه سوسیالیستى با رژیمى غیرقانونى و جابر و استعمارگر چون ایران به برقرارى روابط حسنه مى‌کوشد، ابراز مى‌دارد. کنفدراسیون دانشجویان ایرانى از اتحادیه دانشجویان یوگسلاوى تقاضا کرد از این مسافرت جلوگیرى کرده اعتراض این کنفدراسیون را علیه آن بیان کند.[9]
ساواک در پی دستگیرى پنج عضو نهضت آزادى
قائم‌مقام سازمان اطلاعات و امنیت کشور در نامه‌اى با درجه اهمیت «خیلى محرمانه، خیلى فورى» خطاب به دادستان، خواستار معرفى نماینده براى دستگیرى پنج نفر از متهمین نهضت آزادى شد.
در این نامه آمده است: نظر به اطلاعات مکتسبه فعالیت پنج نفر از افراد مشروحه زیرین را در جمعیت نهضت آزادى مسلم و محرز ساخته، این سازمان درصدد دستگیرى نامبردگان مى‌باشد. متمنى است مقرر فرمایید بدین منظور دو نفر را به عنوان نماینده دادستان ارتش به این سازمان معرفى نمایند. اسامى افراد مورد بحث به‌شرح زیر مى‌باشد: عباس رادنیا فرزند حسن، عنایت‌الله ربانى فرزند غلامحسین، محمد بسته‌نگار فرزند على، سیدمصطفى مفیدى فرزند سیدابراهیم و حسام‌الدین انتظارى فرزند مرتضى.[10]
روایت عباس رادنیا از نحو دستگیری‌اش
نیمه شب امشب، عباس رادنیا دستگیر و روانه زندان قزل‌قلعه شد. وى در خاطراتش مى‌نویسد: «چند دقیقه از ساعت 23 شب گذشته بود، هنوز کاملاً به خواب نرفته بودیم، به نظرم صداى فریاد بچه‌ها از طبقه پایین شنیده شد. خانم سراسیمه از خواب بیدار شد. ... کسى درِ اتاق را مى‌کوفت. در را باز کرد و فریادى کشید. من از تختخواب پایین آمدم. در نزدیکى در اتاق خواب، قیافه چند مرد را دیدم. ... خود را مأمورین سازمان امنیت و دادستان ارتش معرفى کردند. شخصى که بر دیگران ریاست داشت، گفت: من سرهنگ افضلى و مأمورم که شما را جلب کنم. گفتم بهتر نبود قدرى زودتر تشریف مى‌آوردید و یا به این نحو داخل منزل نمى‌شدید و موجب هراس و ناراحتى افراد خانواده را فراهم نمى‌کردید، گفت المأمور معذور. ... آرى به عنوان حفظ امنیت باید امنیت خانواده‌ها را از بین برد و به نام عدالت و قانون مرتکب هرگونه خلاف قانون و بى‌عدالتى گردید. دستور دادند که من لباس بپوشم و خودشان وارد اتاق‌ها شده مشغول تفحص و جستجو شدند. گنجه‌ها و کمدها و کتابخانه را به هم ریختند و چند کتاب از کتابخانه برداشتند. صورت مجلسى تنظیم کردند که وارد خانه شدیم به کسى آزارى؟! نرساندیم و چند جلد کتاب با خود بردیم. نزدیک ساعت نیمه شب به اتفاق آنان از خانه خارج شدم ... رختخواب کوچکى هم که آماده کرده بودند با خود برداشتم. سوار ماشین جیپ لندرور آنها شدم. مجموعاً شش نفر بودند... گفتند شما را باید به قزل‌قلعه ببریم». در ادامه این یادداشت‌ها آمده که پس از گذشتن از خیابان‌هاى مختلف و سرزدن به چند نقطه دیگر، «ساعت یک بعد از نیمه شب بود که به قزل‌قلعه رسیدیم. وارد اتاق افسر نگهبان شدیم. در بین راه صحبت مى‌کردند که این کار هر شب ماست. باید حالا براى جلب کسان دیگرى برویم. مى‌گفتند که چند نفر از دوستان شما و عده‌اى آخوند را از قم امشب خواهند آورد. در اتاق افسرنگهبان پیدا بود که منتظر آمدن عده‌اى مى‌باشند و من اولین آنها هستم. استوار تیمورى که کشیک داخلى زندان را داشت، رسید داد. آنها مراجعت کردند. سربازى رختخواب مرا برداشت و داخل زندان قزل‌قلعه شدیم. ساعت 1:30 بعد از نیمه شب روز چهارشنبه دوم اردیبهشت 1343 (شب عید قربان) بود. از طرف ضلع شرقى زندان وارد بند 2 زندان ـ که زندانیان مجرد در سلول‌هاى انفرادى به سر مى‌بردند ـ شدیم. زندانیان همه در خواب بودند. بیش از سه سلول خالى نبود. سلول شماره 27 در جنوب و 23 و 33 در قسمت شمالى. سلول شماره 23 را انتخاب کردم... استوار زندان خیلى مؤدب گفت فعلاً جاى بهترى نداریم. من مشغول گستردن رختخواب خود بودم که دو نفر دیگر را وارد زندان کردند. یکى محمد بسته‌نگار، دانشجوى دانشکده حقوق که در زندان موقت شهربانى نزدیک هشتاد روز پیش ما بود و دیگر مرد معممى که بعداً دانستیم شیخ محمد صادقى از قم مى‌باشد. محمد بسته‌نگار را در اتاق 27 و شیخ را در اتاق 33 جاى دادند و در اتاق‌ها را بستند و رفتند... از نگهبان بند که سرباز وظیفه بود راجع به زندان و زندانیان سؤال کردم. گفت اکنون همه سلول‌ها پر است. چند نفر معمم و بقیه کرد هستند. ... این ششمین‌بار است که پس از وقایع کودتاى بیست‌وهشتم مرداد به گناه آزادى‌خواهى به بند و زندان گرفتار شده‌ام».[11]
پاسخ شوراى مرکزى جبهه ملى به دکتر مصدق
هیئت اجرایى هیئت رئیسه شوراى مرکزى جبهه ملى ایران، در پاسخ به نامه سوم فروردین دکتر مصدق، که در تهران تکثیر و توزیع گردیده بود، نامه مفصلى نوشت. در این نامه، مصدق محترمانه به بى‌اطلاعى از اوضاع کشور و دورى از ملت و عناصر مبارز به سبب حضور ده ساله‌اش در زندان متهم شده به طعنه آمده است: براى کارکنان جبهه ملى ایران نهایت درجه افتخار است که نصایح و راهنمایی‌هاى خردمندانه آن جناب را به کار بندند و از این طریق مقدارى از زیان‌هایى که از رهگذر حبس و تبعید حضرت‌عالى متوجه نهضت ملى ایران است، جبران کنند. نویسندگان نامه، سپس با تشریح وضعیت تشکیل شوراى مرکزى جبهه ملى ایران در تیر 1339 و انتخابات دوره بیستم مجلس شوراى ملى و نیز تدوین و تصویب منشور جبهه ملى ایران مى‌نویسند: جبهه ملى ایران از نخستین روزهاى تجدید فعالیت معتقد بوده است که تأمین وحدت نیروهاى ملى و رعایت نظم و انضباط یکى از مؤثرترین وسایل براى تحقق پیروزی‌هاى نهضت به شمار مى‌رود و کلیه افراد و احزاب و جمعیت‌هاى ملى باید با نهایت هوشیارى و صمیمیت این اصل را رعایت نمایند. در این نامه آمده است: تجارب تلخ پانزده سال اخیر و مطالعه شرایط اجتماعى و سیاسى کشور نشان داد که نیروهاى ملى اگر بخواهند از تلاش‌ها و فداکاری‌هاى افراد پاک‌باز خود نتیجه مثبت به‌دست آورند و به استعمار واستبداد خاتمه دهند، ناگزیرند که متحد گردند و مبارزات خود را براساس تشکیلاتى متکى سازند که تمام قشرهاى مختلف جامعه و جمیع عناصر ملى اعم از حزبى و غیرحزبى بتوانند در آن شرکت جویند. تشکیلاتى که نه تنها مرکز احزاب ملى کشور بلکه علاوه بر احزاب ملى، محل تمرکز همه عناصر و افراد ملى نیز باشد. جبهه ملى خطاب به مصدق یادآور شده است که، ما معتقدیم که فقدان چنین تشکیلاتى سبب شد که در 28 مرداد 1332 حکومت ملى آن جناب و نهضت ملى مقدس ما نتواند در مقابل توطئه‌ها مقاومت نماید. عدم توفیق حکومت ملى در آن دوره غم‌انگیز بدان علت نبود که مردم طرفدار نهضت و رهبر ارجمند خود نبودند، برعکس در تمام مراحل کوچک‌ترین خدشه‌اى در احساسات مردم نسبت به رهبر و نهضت خود وجود نداشته است. اگر این مردم شرافتمند که از جان خود گذشته بودند نتوانستند با وجود تحمل صدمات و تلفات سنگین توطئه‌ها را در هم بشکنند به آن علت بود که در آن زمان تشکیلاتى که بتواند جمیع آنها را در یک جهت به صورت منضبط و سازمانى در آورد، وجود نداشت تا تلاش‌هاى آنها را مؤثر گرداند. این نامه تأکید مى‌کند بعد از سکوت مرگ‌بارى که در سال‌هاى بعد از 28 مرداد 32 بر کشور حکمفرما گردید و رشد سیستم‌هاى جدید پلیسى و مجهز شدن دستگاه حاکمه به وسایل و اسباب و روش‌هایى که قبلاً فاقد آن بود، تشدید فشار و سانسور و جلوگیرى از هر نوع نشریه و منع اجتماعات و عوامل دیگر، لزوم توجه نیروهاى ملى را به چنین تشکیلاتى دو چندان ساخت. لازم بود که در مقابل تجهیزات جدید دستگاه حکومت، نیروهاى ملى نیز به نوبه خود در وضع پراکنده خویش تجدیدنظر کنند و به منظور تأمین ارتباط مستمر با گروه‌هاى مختلف و ایجاد امکان براى استفاده از آنها در مبارزات اجتماعى، به مسئله حیاتى تشکیلات توجه کنند. جبهه ملى مى‌نویسد: دستگاه حاکمه پیوسته به وسایل گوناگون مى‌کوشد از نفوذ و رخنه جبهه ملى در داخل قشرهاى مختلف جامعه جلوگیرى نموده آن را به یک عده کوچک محدود سازد و از تجمع و تشکل افراد و عناصر وطن‌خواه در تشکیلات جبهه و از گسترش سازمان‌هاى آن ممانعت نماید و مانع از آن گردد که جبهه ملى ایران با اتکا به یک تشکیلات قوى و وسیع بتواند در مواقع محدودیت‌هاى سخت با توده مردم ارتباط و تماس مستمر داشته باشد.
این نامه خاطرنشان مى‌سازد که در چنین شرایطى، تمام هم و توجه شوراى مرکزى جبهه ملى در ماه‌هاى اخیر صرف آن گردیده که على‌رغم مشکلات و تضییقات و کارشکنی‌ها، آثار هیئت حاکمه را از پیکر سازمان جبهه بزداید، لطمات را جبران نماید و کار تشکیلات و تبلیغات خود را از سر بگیرد. ولى اکنون شوراى مرکزى جبهه ملى ایران احساس مى‌نماید که ادامه کار و تحقق بخشیدن به این آمال با توجه به مطالبى که در مرقومه مبارک ذکر گردیده بسیار مشکل‌تر گردیده است. زیرا از مرقومه شریف این‌طور استنباط مى‌شود که نحوه فعالیت و خط‌مشى تشکیلاتى جبهه و حتى ترکیب شوراى مرکزى جبهه ملى ایران مورد قبول و پسند آن جناب نمى‌باشد.[12]
انتقاد از مطالب مطبوعات عربى علیه ایران
صادق رضازاده شفق سناتور انتصابى تهران در نطق پیش از دستور درباره مطالب تحریک‌آمیز مطبوعات بعضى از کشورهاى عربى علیه ایران صحبت کرد و این تحریکات را تنفرانگیز نامید و آن را محکوم نمود.
به گزارش روزنامه اطلاعات، وى در سخنانش گفت: بنده هنوز به طور تفصیل در باب این گونه شایعات مطلع نیستم و اینک یک رشته ملاحظات کلى در این باب به عرض مى‌رسانم. اولاً ما ملت ایران از بدو ظهور دین مقدس اسلام به آن دین مشرف شدیم و به آن تعلق خاطر شدید داریم به خصوص شخص شاهنشاه مؤمن و مروج آن دین مبین هستند و این حقیقت را در نظر و عمل اثبات فرموده‌اند. تعداد زیادى از پیشروان نامى که در علوم اسلامى از ایران ظهور کرده‌اند امثال کلینى و صدوق و فخر رازى و طوسى و غزالى و سایر مشاهیر [ایرانى هستند]. یکى از تعالیم اساسى اسلام، لزوم برادرى و هم‌دلى است که فرمودند «انما المؤمنون اخوه» به حکم همین دستور مقدس، ما کلیه افراد و اقوام اسلامى را از اندونزى تا افریقاى غربى برادران خودمان مى‌دانیم. وى افزود: در اسلام هیچ‌گونه تفاخرى و امتیازى قومى را نسبت به قومى دیگر از عرب و عجم و سیاه و سفید نیست. چهارده قرن پیش از تأسیس ملل متحد و انجمن حقوق بشر، بانى بزرگ اسلام فرمود من به سفید و سیاه مبعوث شدم «بعثت الى الابیض و الاسود». رضازاده شفق تأکید کرد: اگر در گفتار یا نوشته‌ها یا رفتار قومى یا فردى نسبت به منافع مشروع ملى خود اندک تعرض و تجاوزى مشاهده کنیم، بدیهى است با کمال خلوص و با تمام نیروى خود از حقوق مقدس خود دفاع خواهیم کرد. ما نسبت به حقوق قومى و کشورى تجاوز نکرده‌ایم و نمى‌کنیم و اجازه نخواهیم داد دیگران به حقوق ما تجاوز کنند. ما با آنان که به نام اتحاد اسلام القاى نفاق و تفرقه مى‌کنند، مبارزه مى‌کنیم و از تفرقه و فساد تنفر داریم، زیرا به ما فرموده‌اند «و لا تفرقوا»![13]
درباره نطق سناتور صدیق
نشریه دیپلمات درباره نطق دکتر عیسى صدیق، سناتور انتخابى تهران به نقل از وى نوشت که طبقه محروم مملکت به آسایشى که در خواب هم نمى‌دیدند، رسیدند. به نوشته این نشریه، وى سپس به ترقیات صنعت نفت و پیشرفت امور شرکت ملى نفت پرداخت و گفت: در جنوب کشور همه‌جا کوشش و تلاش و حرکت به چشم مى‌خورد. بعد از خاتمه اظهارات وى، بعضى از سناتورها قسمت دوم سخنان وى را تأیید کردند.[14]
تصویب‌نامه‌هاى دولت در نبود مجلس
روزنامه کیهان در گزارشى پیرامون «بررسى تصویب‌نامه‌هاى دولت در دوره فترت مجلس» با اشاره به سرعت در تصویب لوایح در مجلس نوشت: این چنین سرعت در تصویب لوایح، از خود مجلس و بین نمایندگان، موافق و مخالف به وجود آورده است. «موافقین با سرعت» مى‌گویند تصویب‌نامه‌هایى که در دوره فترت و انقلاب گذشته، به سائقه انقلاب، خود به خود مصوبه شناخته مى‌شوند و دیگر نیازى به طرح و تصویب مجدد این تصویب‌نامه‌ها در مجلس نمى‌باشد و نباید وقت مجلس را با طرح این قبیل لوایح گرفت؛ اما «مخالفین با سرعت» معتقدند که مجلس محل بحث و نقد است و لوایح دولت باید در این محل کاملاً مورد رسیدگى قرار گیرد خواه این لوایح تصویب‌نامه‌هاى سه سال قبل باشد و یا لوایح فعلى دولت. اینان تصویب بودجه سال 1340 کل کشور را در جلسه اخیر مجلس شوراى ملى دلیل سرعت بى حد و حصر مجلس در تصویب لوایح مى‌دانند و مى‌گویند بودجه سال 40 با یک ماده واحده و 46 تبصره در یک جلسه سه ساعته مجلس به تصویب رسید در حالى که در گذشته، بودجه مملکتى لااقل مدت سه هفته در کمیسیون بودجه و جلسات علنى مورد رسیدگى قرار مى‌گرفت. کیهان مى‌نویسد: «مجلسین با سرعت لوایح را تصویب مى‌کنند» عبارتى است که این روزها زیاد شنیده مى‌شود و حقیقت این است که تصویب‌نامه‌هاى دوره فترت یکى پس از دیگرى به تصویب مجلسین مى‌رسد و با وجودى که بیش از یک هفته از فعالیت پارلمان در سال جدید نمى‌گذرد، در حدود پنجاه تصویب‌نامه و یا به لسان نمایندگان، پنجاه لایحه در سه جلسه مجلس شوراى ملى به تصویب رسیده است.[15]
اجلاسیه کمیته نظامى سنتو
به گزارش خبرگزارى آسوشیتدپرس از واشنگتن، فرماندهان عالى‌مقام نظامى از امریکا، انگلستان، ترکیه، ایران و پاکستان، امروز اجلاسیه دو روزه کمیته نظامى سازمان پیمان مرکزى را به ریاست ژنرال ماکسول تایلور، رئیس ستاد مشترک امریکا گشودند. بنابراین گزارش، در حال حاضر در مورد دست‌کم دو عضو پیمان، ترکیه و پاکستان، نگرانى بیش از آنچه نسبت به تهدید کمونیست‌ها باشد، مربوط به مناسبات آنها با همسایگان غیرکمونیست ایشان است. انتظار مى‌رود که ترکیه اختلافات خود را با یونان بر سر مسئله قبرس در این اجلاس مطرح سازد و پاکستان نیز بر سر مسئله کشمیر با هندوستان اختلافات زیادى دارد و عکس‌العمل تند پاکستان نسبت به کمک‌هاى نظامى امریکا و انگلستان به هند، شرکت پاکستان را در اتحادیه‌هاى دفاعى غربى سرد کرده است. از ایران ژنرال عبدالحسین حجازى، رئیس ستاد ارتش ایران در این اجلاس شرکت کرده است. قرار است پس از پایان کار کمیته نظامى، شوراى وزیران سنتو نیز تشکیل شود. در این کنفرانس وزیران امور خارجه ایران، پاکستان، ترکیه و انگلستان شرکت خواهند کرد.[16]
هدف‌هاى امریکا از جلسات کمیته نظامى سنتو
رادیو مسکو در بخش خبرى ساعت 22:15 طى گفتارى، هدف‌هاى امریکا از برپایى جلسات کمیته نظامى پیمان سنتو در واشنگتن را ضدیت با منافع حیاتى ملل آسیا خواند و گفت: معمولاً بعد از هر یک از جلسات کمیته نظامى سنتو، یک رشته اقدامات نظامى به عمل مى‌آید که تشنج منطقه خاور نزدیک و میانه را عمیق‌تر مى‌کند. تدارکات نظامى را در سرزمین اعضاى شرقى پیمان شدت مى‌دهد و بودجه‌هاى نظامى را که بدون آن هم ارقام درشتى است، بالا مى‌برند. به گفته این رادیو، میلیتاریزاسیون قسمت اعظم اعتبارات بودجه‌هاى اعضاى شرقى پیمان سنتو را مى‌بلعد که در حیطه آن تقلیل فوق‌العاده اعتبارات براى پیشرفت اقتصاد ملى و نیازمندی‌هاى بهداشت و فرهنگ و آموزش و نتیجه‌اى که از مجموع اقدامات حاصل مى‌شود، رکود فعالیت اقتصادى، تجارتى و افزایش بى‌کارى است. به گفته رادیو مسکو، در شرایط جنگ سرد، تحمیل شرایط بردگى و استعمار نوین به ملل دیگر براى امپریالیست‌ها آسان‌تر است [ولى] در نتیجه کوشش‌هاى خستگى‌ناپذیر دولت شوروى، دول سایر کشورها و همه دول صلح‌جو، تشنجات جهانى کاهش پذیرفت و وضع بین‌المللى بهبود یافت و ملل شوروى و ایران از این بهبود روابط خشنودند زیرا این امر با منافع حیاتى آنها مطابقت دارد.[17]
افزایش پرداخت بهره مالکانه کمپانی نفتی انگلیسی
خبرگزارى رویتر از لندن به نقل از سرموریس بریجمن رئیس بریتیش پترولیوم خبر داد که کمپانی‌هاى نفتى انگلیسى پیشنهاد کرده‌اند که در سال جارى 35 میلیون لیره مالیات و بهره مالکانه بیشتر از سال 1963 به کشورهاى خاورمیانه بپردازند. وى افزود: کمپانى وى از این مبلغ در حدود 10 میلیون لیره یا کمى بیشتر خواهد پرداخت. سال گذشته کشورهاى تولیدکننده نفت خاورمیانه بابت مالیات و بهره مالکانه 146 میلیون لیره از بریتیش پیترولیوم دریافت کرده‌اند.[18]
امیدواری درباره سپری شدن بحران اقتصادی
روزنامه مهر ایران در شماره امروز خود با اشاره به نطق حسنعلى منصور در مجلس شوراى ملى و این نکته که بحران اقتصادى سپرى شده است، ابراز امیدوارى کرد که این اظهار عقیده نخست‌وزیر در مقام رسمى چون مجلس شوراى ملى، صددرصد درست باشد و دوران فعالیت‌هاى اقتصادى کشور به سرعت آغاز گردد و رکود بازار و تجارت و اقتصادیات به کلى از بین رفته فصل جدیدى از کار و کوشش و مجاهدت در سرتاسر کشور خودنمایى کند. نویسنده خطاب به نخست‌وزیر یادآور مى‌شود که اگر در کشور ما بحران اقتصادى پیش آمد و یا ایجاد گردید، علل و جهات مختلفى غیر از بدى وضع اقتصادى و تجارت داشت و عواملى که آن بحران را پیش آورد، بیشتر ساختگى بود و حالا که خوشبختانه آن موجبات از بین رفته و دولت هم مصمم است به فعالیت‌هاى اقتصادى مردم و بازرگانى کمک نموده به بازار تجارت روح تازه‌اى بدمد، راهى که با لغو انحصارات در پیش گرفته، طلیعه این فصل خواهد بود به شرط اینکه در این باره دیگر هیچ نوع شرط و قیدى قایل نشوند و انحصارات طورى لغو [شود] و در اختیار مردم بگذارند که تجارت و بازار رونق بیشترى پیدا کند.[19]
کاهش برنامه‌هاى فارسى رادیو مسکو
رادیو مسکو برنامه‌هاى فارسى خود را کاهش مى‌دهد. به گزارش رادیو مسکو، از چهارم اردیبهشت ماه جارى، بخش سوم برنامه فارسى این رادیو که از ساعت 16 تا 16:30 پخش مى‌شد، قطع مى‌گردد و از این پس در پنج نوبت به پخش برنامه‌هاى فارسى مى‌پردازد.[20]
پانوشتها:
[1]ـ جلالی، غلامرضا، تقویم تاریخ خراسان از مشروطه تا انقلاب اسلامی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1377، ص 194.
[2]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 19: آیت‌الله سیدحسن خادمی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1388، ص 77.
[3]ـ صحیفه امام، ج 1، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى، 1378، ص 313.
[4]ـ همان.
[5]ـ همان، ص 314.
[6]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 10: نفس مطمئنه؛ شهید آیت‌الله سیدعبدالحسین دستغیب، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1377، ص 245.
[7]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، آزادى، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 243 و 234.
[8]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، امام موسى صدر، قسمت اول، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1379، ص 29.
[9]ـ شوکت، حمید، کنفدراسیون جهانى محصلین و دانشجویان ایرانى اتحادیه ملى از آغاز تا انشعاب، تهران، عطایی، 1378، ص 135 و 136.
[10]ـ رادنیا، عباس، مقاومت در زندان، صفحاتی از تاریخ معاصر، تهران، قلم، 1377، ص 34 و 37؛ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، آزادى، همان، ص 8 و 227.
[11]ـ همان، ص 9 و 327.
[12]ـ مصدق، محمد، مکاتبات مصدق تلاش برای تشکیل جبهه ملی سوم، تهران، بی‌نا، 1362، ص 35 و 20.
[13]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11368، 2/2/43، ص 1.
[14]ـ مجله دیپلمات، ش 439، 2/2/43، ص 4.
[15]ـ روزنامه کیهان، ش 6220، 2/2/43، ص 10.
[16]ـ بولتن خبرگزارى پارس محرمانه، ش 29، 5/2/43، ص 11 و 10.
[17]ـ همان، ش 30، 6/2/43، ص 15 و 14.
[18]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11368، 2/2/43، ص 17.
[19]ـ روزنامه مهر ایران، ش 2070، 2/2/43، ص 6 و 1.
[20]ـ بولتن خبرگزارى پارس محرمانه، ش 28، 2/2/43، ص 3.
