چهارشنبه 29 اسفند 1341 23 شوال 1382 20 مارس 1963
13 بازدید
□ سخنرانی آیتالله خمینی
عصر امروز، در حدود ساعت 17، آیتالله حاجآقا روحالله خمینی در مسجد اعظم قم به منبر رفتند و به تفصیل سخنرانی کردند. در این سخنرانی، روحانیون، طلاب و اهالی قم حضور داشتند و از پیش از ظهر، خبر آن در نقاط مختلف شهر پیچیده و ساواک نیز از آن خبردار شده بود.[i] ایشان در سخنرانی خود فرارسیدن عید نوروز را بهانه قرار دادند و به مسائل گوناگون سیاسی و اجتماعی پرداختند. در آغاز اظهار داشتند که «امسال ما عید نداریم و این عید را عزای ملی اعلام میکنیم. نه به خاطر اینکه مصادف است با شهادت حضرت صادق سلامالله علیه، آن حضرت مقامش عالی و بلند است، ولادت و شهادتش موجب تحکیم و پیشرفت اسلام است. به قول سیدبن طاووس، علیهالرحمه، برای شهادت امام صادق(ع) باید جشن گرفت».
آنگاه در ادامة سخنانشان دلیل عزاداری و عید نداشتن را در سال جدید، مصیبتها و لطمههایی دانستند که در سال 1341 ش به اسلام وارد آمده است. آیتالله خمینی سال جاری را سال خوشی برای مسلمین و روحانیت ندانستند و یادآور شدند که در این سال، به اسلام تجاوز شد. به علمای دین و روحانیون، توهین و از آنان هتک حرمت شد. در همین باره افزودند که اگر مسلمانان بدانند که چه نقشه و توطئههایی برضد اسلام در دست اقدام است، دیگر هیچ وقت عید نمیگیرند بلکه به وظایف دینی خود قیام میکنند. آیتالله به وظایف و خدمات روحانیت پرداختند که در طول تاریخ به رغم تهدیدهای ستمکاران و حاکمان جائر، عقبنشینی نکردند و سکوت را جائز نشمردند. سپس آیه 30 از سوره فصلت را برای حاضران خواندند و آنان را به استقامت ورزیدن و امیدواری به وعدههای خداوند سفارش نمودند. ایشان روحانیت را مورد خطاب قرار دادند که «نباید از عربدهکشیها، وحشیگیریها و غوغای مشتی رجاله و اراذل وحشت کند. علما و روحانیون باید تا آخرین قطره خون را در راه اسلام، در راه قرآن و راه اعلای کلمه الله نثار کنند». به توقع خود از حوزههای علمیه اشاره کردند که «باید زنده باشند و در برابر دشمنان اسلام بایستند و بخروشند». آیتالله خمینی ساکت بودن در برابر استعمار و حمله به مدارس علوم دینی و غارت اموال طلاب و تحقیر و اهانت به علما را جایز ندانستند. ایشان در قالب جملات استفهامی گفتند: «آیا ما ساکت باشیم در صورتی که علمای تهران، حبس میشوند و هتک میشوند؟ آیا ما ساکت باشیم در حالی که علمای قم مورد شدیدترین اهانتها قرار میگیرند؟ به جرم اینکه میگویند ربّناالله؟ مربی ما آمریکا نیست، مربی ما انگلیس نیست. مربی ما اسرائیل نیست».
ایشان جرم علما را در این همه بلایا و آسیبها، دفاع از اسلام و قرآن بیان کردند که دستهای جنایتکار عوامل استعمار میخواهند برضد قرآن قوانینی وضع کنند و اسلام را از رسمیت بیندازند و قرآن را در کنار کتابهای ضاله قرار دهند.
حاجآقا روحالله خمینی در ادامة سخنان خود به انگیزة مخالفت با تصویبنامة انجمنهای ایالتی و ولایتی پرداختند و ضمن انتقاد از وضعیت چاپ و نشر در جامعه، به ویژه جلوگیری از چاپ نوشتههای اسلامی و سلب آزادی از مطبوعات، موضوع آن تصویبنامه را که در واقع تساوی حقوق زن و مرد بود، مخالف اسلام دانستند و اظهار نمودند که «این کار یعنی قرآن را زیر پا گذاردن، یعنی مذهب جعفری را کنار زدن». در این هنگام از فشار و زور سرنیزه، و آتش گلوله سخن به میان آوردند که میخواهند این گونه قوانین را به ملت تحمیل کنند. بنابراین تصریح ورزیدند که «اگر این فشارها از ناحیة انگلیس یا آمریکاست، به ما بگویند تا ما خودمان با آنها برخورد کنیم. اگر الزامات بینالمللی است، باز هم به ما بگویند تا فکر دیگری کنیم».
حمله به مدرسة فیضیه و کتک زدن طلاب در سوم بهمن امسال، زندانی کردن علمای تهران، یورش به مغازهها و غارت اموال مردم در قم، از دیگر موضوعاتی بود که آیتالله خمینی در این سخنرانی به آن توجه نشان دادند. آنگاه با شور و هیجان خاصی گفتند: «دستگاه جبار بداند که اگر بخواهد به اسلام تجاوز کند و احکام کفر را در بلاد اسلام جاری سازد، من در کمین آنها ایستادهام. من تا آخرین لحظههای زندگیام از نوامیس اسلام و مسلمین دفاع میکنم. من به حکم اسلام که به ما دستور جهاد و مقابله داده است، در برابر خیانت به اسلام، دست روی دست نمیگذارم و ساکت نمینشینم. اگر میخواهند راحت باشند، بیایند مرا که مزاحم هستم از این کشور تبعید کنند. تا من هستم، نمیگذارم قوانین مخالف اسلام، تصویب و اجرا شود. تا من هستم، نمیگذارم که دستگاه جبار، استقلال این ملت را بر باد دهد». ایشان در ادامة سخن، پایبندی ملت ایران به دین اسلام و علاقهمندیشان را به علمای خود یادآور شدند که پشت سر علمای اسلام ایستادهاند.[ii]
ایشان از روحانیون خواستند که هوشیار باشند. تسلیم نشوند و صفوف خود را فشردهتر کنند. «اگر واقعاً روحانی هستید، نترسید. نگران نشوید. قلبتان را محکم کنید. خود را آماده کنید برای کشته شدن، زندان رفتن، سربازی رفتن، برای اهانت و تحمل مصایبی که در راه دفاع از اسلام و استقلال در پیش است».[iii]
□ دعوت آیتالله خمینی از مردم
آیتالله خمینی از مردم تهران و دیگر شهرها دعوت کردند که روز جمعة همین هفته (دوم فروردین 1342) که مصادف با شهادت امام جعفر صادق(ع) است، در قم حضور به هم رسانند و به سخنان ایشان دربارة اقدامات اخیر دولت گوش دهند.[iv]
□ حمله کماندوها به نمازگزاران
عدهای از کماندوها به جمعیت نسبتاً زیادی که به امامت آیتالله نجفی مرعشی در صحن حرم مطهر حضرت معصومه(س) در قم نماز میگزاردند، حمله بردند و آنان را پراکندند. جمعیت، از شدت وحشت و ناامنی، به طرف ایوانها رفتند و صحن را خالی کردند. عدهای هم خود را به حجرههای حرم رساندند، در آنجا پناه گرفتند. سپس با استفاده از موقعیت مناسب، از حرم بیرون آمدند.[v]
□ فعالیت طلاب در انتشار و توزیع اعلامیهها
ادارة یکم عملیات ساواک، در گزارشی به فعالیت شدید مراجع تقلید در ضدیت با فرمان محمدرضا شاه (که دربارة شرکت زنان در انتخابات صادر کرده است) پرداخت و انتشار اعلامیه و پیام مخصوص آنان را در این باره، مورد توجه قرار داده است و خبر داد طلبههایی که در مؤسسة وعظ و تبلیغ دانشکدة معقول و منقول اشتغال به تحصیل دارند، در انتشار و توزیع آن اعلامیهها و پیامها، نقش مؤثری ایفا میکنند. بر اساس این گزارش، آنان همیشه با مراجع رابطه دارند و همچنان اعلامیه پخش و از فرمان شاه انتقاد میکنند. این طلاب، سخت مردم را تشویق میکنند که «فرمان شاه، مخالف دستور خدا و رسول خداست. سلطانی که حلال خدا را حرام کند و حرام را جانشین حلال خدا و [حلال] رسول خدا کند، اطاعت کردن از او سرپیچی از فرمان خدا و رسول خداست».[vi]
□ دیدار یک دانشگاهی با آیتالله میلانی
در حدود ساعت 21، یک نفر غیرروحانی به دیدار آیتالله میلانی در منزل ایشان رفت و در ضمن گفتوگو گفت که «من یک نفر از افراد دانشگاه تهران هستم و ما قیام کردهایم بر علیه دولت و کشته میشویم و یا پیروز میشویم. شما وقت را تعیین بفرمایید».[vii]
□ جلسة هیئت دولت
هیئت دولت بعدازظهر تشکیل جلسه داد و لوایحی به تصویب رساند. سیاست بازرگانی خارجی، مهمترین مصوبة این جلسه بود که به پیشنهاد وزارت اقتصاد، مطرح و با موافقت اعضای هیئت وزیران تصویب شد. این طرح در واقع، برنامة عمرانی سوم و مقررات عمومی واردات و صادرات دولت را در سال 1342 ش معین میکند.[viii]
عدم وصول حق علفچریها، دیگر مصوبة هیئت دولت در جلسة امروز بود. این طرح به پیشنهاد وزارت کشاورزی بود و مقرر شد وزارت کشاورزی پس از افتتاح مجلسین، مجوز لازم را برای اجرای آن، تحصیل کند.[ix]
□ تشریح اقدامات دولت
اسدالله علم (نخستوزیر) برنامهها و اقدامات دولت را در سال آینده تشریح کرد. او در سخنان خود که از رادیو پخش میشد، با اشاره به آغاز سال جدید، اظهار کرد دولت مصمم است به منظور ایجاد فعالیت و رفع رکود و به کار انداختن چرخهای اقتصاد در سال آینده، در حدود 24 میلیارد ریال از محل بودجة عمومی کل کشور و سازمان برنامه، در امور عمرانی سرمایهگذاری کند. به گفتة او، بخش کشاورزی برای اجرای اصلاحات ارضی، از جملة مهمترین بخشهایی است که بیش از پیش سرمایه را به خود جذب خواهد کرد. وی تکمیل شبکههای آبیاری و سدسازی در چند منطقه را هم نام برد که در سال آینده، دولت در بخش مزبور اقداماتی انجام خواهد داد. او در ادامه، برنامههای دولت را در سال 1342 برشمرد که مهمترین آن عبارت است از: تکمیل ساخت طرحهای راهسازی شهرها و روستاها و احداث مسیرهای جدید، احداث خانههای سازمانی برای کارمندان دولت، اعطای وامهای بلندمدت به کسانی که بخواهند در شهرستانها هتل، بیمارستان و آموزشگاههای اختصاصی بسازند، تهیه طرحهایی برای تولید برق ارزان و مطمئن در تهران و حومه، تکمیل خط انتقال نیرو از منجیل به رشت و تکمیل و توسعة برق در 25 شهر دیگر، سرمایهگذاری قابل ملاحظه در بخش نفت و ساخت تصفیهخانة تهران و لولة گاز سراجه به تهران و توسعه و بهبود وسایل توزیع و سرمایهگذاری در مناطق جدید نفتی، ساختمان بندرعباس و دیگر بنادر و کشتیرانی در جنوب، عملیات ساختمانی فرودگاه رامسر و آبادان و عملیات تکمیلی در چند فرودگاه کشور، تقویت شبکة کابلکشی تلفن، توسعة فرهنگ و سپاه دانش و ایجاد شرکتهای تعاونی.[x]
□ سلام نوروزی ورزشکاران
مراسم سلام نوروزی ورزشکاران در کاخ مرمر با حضور محمدرضا پهلوی برگزار شد. در این مراسم، نمایندگان ورزشکاران و جوانان و خادمین ورزش، فرار سیدن سال نو را به شاه تبریک گفتند. سپس او نیز آنان را مورد تفقد قرار داد و به آنها سکه اعطا کرد.[xi]
□ سالروز ملی شدن صنعت نفت
رادیو مسکو در ساعت 16:15، توجه شنوندگان خود را به روز 29 اسفند و قانون ملی شدن صنعت نفت با تصویب مجلس سنا جلب کرد. دوازده سال از آن تاریخ میگذرد. این رادیو، تصویب قانون مزبور را نتیجة «مبارزة قهرمانانه مردم ایران برای احقاق حقوق خود» دانست که به دنبال آن، شرکت استعماری نفت انگلیس و ایران از کشور طرد شد. گویندة رادیو مسکو، در ادامه تاریخچة مختصری از نفوذ و غارت نفت را به دست دولتهای خارجی انگلستان و آمریکا بیان کرد و افزود که قبل از ملی شدن صنعت نفت، بیش از 300 میلیون تن نفت ایران به کشورهای غربی حمل شد. آنگاه به قراردادهای تازة ایران با شرکت نفت خارجی از جمله قرارداد شرکت ملی نفت ایران با یک شرکت ایتالیایی به نام آجیپ، اشاره و آن را نسبت به قراردادهای قبلی برای ایران و ملت ایران، بهتر و مناسبتر ارزیابی کرد.[xii]
□ اعلامیة سازمان اصلاحات ارضی
سازمان اصلاحات ارضی با انتشار اعلامیهای به همة کشتکاران و خردهمالکان توصیه کرد که فوراً برای کشت بهاره اقدام و بهرة مالکانة خود را در سال آینده، طبق معمول و به طور کامل دریافت کنند. به مأموران اصلاحات ارضی هم دستور داده شده است که اجازه ندهند حقوق قانونی خردهمالکان مورد تجاوز و تعرض قرار گیرد.[xiii]
پینوشتها:
[i]. امام در آئینه اسناد (سیر مبارزات امام خمینی به روایت اسناد شهربانی)، جلد اول، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1383، ص 44.
[ii]. باقری، علی، خاطرات 15 خرداد، دفتر 6، تهران، حوزه هنری، 1374 ـ 1379، ص 178.
[iii]. صحیفه امام، جلد اول، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی ، 1378، ص 157 و 165.
[iv]. قیام پانزده خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 1، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 568.
[v]. پورهادی، یدالله، خاطرات حجتالاسلام پورهادی، به کوشش عبدالرضا احمدی و سیده معصومه حسینی، تهران، مرکز انقلاب اسلامی، 1382، ص 153 و 154.
[vi]. قیام پانزده خرداد به روایت اسناد ساواک، همان، ص 575 و 576.
[vii]. آیتالله العظمی سیدمحمدهادی میلانی به روایت اسناد ساواک، ج 1، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 83.
[viii]. روزنامه کیهان، ش 5904، 6 فروردین 1342، ص 1 و 11.
[ix]. مجله بانک مرکزی ایران، ش 25، مهر 1341، ص 30.
[x]. روزنامه کیهان، ش 5903، 29 اسفند 1341، ص 1 و 2 و 27.
[xi]. مجله ترقی، ش 1055، 12 فروردین 1342، ص 2.
[xii]. بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 1، 1 فروردین 1342، ص 15 و 18.
[xiii]. روزنامه خراسان، ش 3971، 1 فروردین 1342، ص 1.
