شنبه 16 آبان 1343 / 2 رجب 1384 / 7 نوامبر 1964
8 بازدید
تهدید طلاب فیضیه به اخراج در پی نصب اعلامیه اعتراضی
مأموران انتظامی صبح امروز از نصب اعلامیه‌ای در مدرسه فیضیه قم باخبر شدند که حاوی شعری درباره رخدادهای اخیر و تبعید آیت‌الله خمینی بوده است. به‌گزارش شهربانی قم، به محض اطلاع، مأمورین انتظامی در محل حاضر و مشاهده می‌شود که اعلامیه مذکور وسیله خود طلاب کنده شده است. آنان نیز به کلیه طلاب ابلاغ کردند که چنانچه دست از رویه خود بر ندارند، آنان را از مدرسه خارج و درِ مدرسه بسته خواهد شد.[1]
اعلامیه «ملت ایران»
امروز اعلامیه‌ای با امضای «ملت ایران» در نقاط مختلف کشور پخش شد. در این اعلامیه که در اعتراض به تبعید آیت‌الله خمینی تهیه شده است، آمده که این تبعید غیرقانونی و برخلاف قانون اساسی صورت گرفته است. نویسندگان این اعلامیه تأکیده کرده‌اند که طنین جان‌فزای صدای خمینی که فریاد می‌زند این دولت را ساقط کنید، از گوش ما خارج نمی‌شود.[2]
پیشنهاد ساواک برای رفع ابهام درباره کاپیتولاسیون
تصویب لایحه مصونیت مستشاران نظامی امریکایی و انعکاس آن بین محافل مختلف پایتخت و شهرستان‌ها، در تبریز به ویژه در میان بازاریان نیز عکس‌العمل نامطلوبی ایجاد نموده است و دستجات مخالف با استفاده از موقعیت، موجبات بدبینی اهالی خصوصاً بازاریان را نسبت به دولت فراهم می‌نمایند. اداره دوم ساواک با این توجیه پیشنهاد داده است با توجه به اینکه توضیحات دولت در جلسه علنی مجلس سنا برای نمایندگان و قانع کردن اکثر طبقات مختلف مردم کافی نبوده است، شایسته است برای رفع هرگونه ابهام و روشن ساختن اذهان عمومی، نخست‌وزیر در جلسه علنی مجلس شورای ملی و یا با ترتیب یک مصاحبه مطبوعاتی، مردم را در جریان امر قرار داده و تصریح نماید که این موضوع در کشورهایی مانند: فرانسه، ترکیه، پاکستان، طبق قوانین بین‌المللی به تصویب رسیده و دولت ایران همواره منافع ملت ایران را در نظر داشته به هیچ وجه اجازه نمی‌دهد هیچ بیگانه‌ای لطمه به آن وارد سازد و سوءتعبیرات درباره لایحه مزبور از طرف عده‌ای از عناصر مخالف دولت عنوان می‌شود که اصولاً دشمن استقلال مملکت و اصلاحاتی هستند که به امر شاه در شرف تکمیل است.[3]
مصاحبه شاه با روزنامه تریبون دو ژنو
روزنامه تریبون دو ژنو زیر عنوان «ایران در راه تجدید حیات» مقاله‌ای درباره اوضاع این کشور و اصلاحاتی که در آن آغاز شده منتشر ساخته است. نویسنده این مقاله پس از اشاره به ملاقات خود با شاه می‌نویسد: چیزی که بیش از همه انسان را تحت تأثیر قرار می‌دهد نگاه نافذ، اعتماد به نفس و روح بزرگ انسانی شاه است. وقتی شاه با لحن بی‌تکلفی از من پرسید: «آیا در خارجه تصور می‌کنند که ما از قافله تمدن دورافتاده‌ایم!» پاسخ دادم: آنچه در سفر اخیر خود به روستاهای اصفهان دیدم برای نشان دادن تأثیر نیکوی انقلاب سفید ایران که اصلاحات ارضی، اقدامات فرهنگی و توسعه و آبادانی روستاها اساس آن را تشکیل می‌دهد، کافی است. من متقابلاً از شاه پرسیدم که هدف و منظور این انقلاب چیست و شاه با لحن مصممی پاسخ داد: هدف نهایی ما این است که ظرف بیست سال خود را به مرحله‌ای از تمدن برسانیم که در آن زمان وجود خواهد داشت. علت عقبماندگی ما این است که در آن دوره که دنیای غرب در حال انقلاب صنعتی بود، کشور ایران بدبختانه دستخوش یک رشته بحران‌های سیاسی بود. ما می‌خواهیم این عقبماندگی را جبران کنیم. ما می‌خواهیم با توجه به آب و هوا، ثروت‌های کشور و امکانات مادی، حداقل آسایش و لذت زندگی را برای هر ایرانی فراهم کنیم. شاه سپس مدعی شد که هدف انقلاب ما پیروزی یک طبقه یا طبقه دیگر نیست. هدف این انقلاب تأمین منافع اکثریت است و این فکر که حق حیات فقط مخصوص طبقه حاکمه سابق باشد، دیگر طرفدار ندارد. درحال حاضر کشاورزان و درآینده کارگران اکثریت خواهند داشت. برای تأمین منافع این طبقه لازم نیست کسی را از بین ببریم، ولی البته استثنایی هم وجود دارد؛ ما دست به کار اجرای یک انقلاب سفید هستیم. ما طالب عناوین جالب نیستیم. هر چیز که در جهان به نظرمان خوب بیاید، خواه عنوان سوسیالیستی یا سرمایه‌داری داشته باشد، آن را انتخاب می‌کنیم. این نبوغ خاص ایرانی است که بر انقلاب ما حکومت می‌کند. شاه بار دیگر تاکید کرد که هدف این است که حداقل زندگی را برای هر ایرانی فراهم کنیم. شاه در این مصاحبه به قانون سهیم کردن کارگران در سود کارخانه‌ها که یکی از مواد ششگانه است اشاره کرد و گفت: با اجرای این ماده، یک قدم بزرگ برداشته شده است. به موجب این ماده، یک‌پنجم درآمد خالص کارخانه‌ها به کارگران صنعتی که در آن کارخانه‌ها کار می‌کنند تعلق خواهد گرفت. شاه افزود: باید باز هم جلو رفت و کار را کامل‌تر و بهتر انجام داد. من تصور می‌کنم شرکت‌های تعاونی تولید، خرید، فروش و توزیع و بیمه‌های اجتماعی کلید و راه رسیدن به این زندگی نوین است. ما درنظر داریم در این زمینه ترتیبی بدهیم که برای پیران از کار افتاده یک حق بازنشستگی منظور شود. ما این حق را برای هر یک از افراد ایرانی می‌خواهیم.[4]
مطبوعات در پی توجیه اقدامات دولت
جراید کشور همچنان در توجیه اقدامات دولت به نشر مطالبی علیه مخالفان حکومت می‌پردازند. این مطالب حاوی نکاتی است که نشان می‌دهد آنان نیز نتوانسته‌اند میان مخالفت با لایحه مصونیت مستشاران نظامی امریکا و عربی خواندن خلیج فارس، ارتباطی بیابند؛ اما مجبور شده‌اند این دو را یکسان پنداشته اقدام دولت در سرکوب مخالفان تصویب لایحه را توجیه کنند. از آن جمله، روزنامه کیهان نوشت: اکنون مسلم شده است که ما دشمن داریم. این دشمن به ایران و تحولات مترقیانه ایران، و انقلاب سازنده و اصلاحات همه‌جانبه ناشی از انقلاب ششم بهمن 1341 و سرعت پیشرفت آن حسد می‌ورزد و به امنیت و ثبات و آرامش وضع ایران در این منطقه از خاورمیانه که از عوامل اساسی ترقیات جدید ایران است و به همه چیز ایران، به وسعت خاک و منابع ثروت و نام بلند و شهرت نیک و حیثیات ملی و اعتبار و مقام ایران در صف ملل جهان حسد می‌ورزد و این حسد، ایجاد بغض و کینه و دشمنی کرده است، این دشمن بلندگوهایی درست کرده و روزنامه‌ها و قلم‌هایی را خریده است که نیات سوء و خصمانه او را پخش کنند. حسرت می‌برد که چرا باید ایران در منطقه جهان از نعمت امنیت و برکت ترقی و خیرات آرامش و ثبات وضع برخوردار باشد و جهانیان، ایران و رهبر ایران و استعداد و میهن دوستی ایران را ستایش و تحسین کنند ولکن خود ایران را آشوبگر و قدرت‌طلب و منشأ فتنه و مصدر دسایس و جنگ و خونریزی بدانند و ابراز تنفر کنند. گاه در عالم پندار، خوزستان ایران و گاه خلیج فارس را متغیر خواسته، جعل نام و عنوان برایشان درست می‌کنند، و البته خیال می‌کنند که با های و هوی تبلیغات یاوه، می‌توانند به مقصود رسیده ولکن هم او و کسانی که مانند او خیال می‌کنند و هم آنهایی که در داخله کشور به سائقه اغراض و مطامع شخصی گوش به یاوه‌های آنها می‌دهند، اشتباه می‌کنند. به نوشته این روزنامه آنچه موجب تأسف است این است که بعضی‌ها واقعاً اشتباه می‌کنند، و آلت فعل دشمن و دشمنان می‌شوند و هر دشمنی که بر سر خصومت با ایران است کمال سعی و اهتمام را مبذول می‌دارد که امنیت و آرامش و نظم و انضباطی را که در زندگی اجتماعی کشور ما وجود دارد بهم ریزد و شیرازه آن را گسیخته کند، و بازاری آشفته و آبی گل‌آلود سازد تا بتواند مگر به خیال خود چیزی بِرُباید و یا ماهی بگیرد و طبیعی است که در این راه هیچ ایرانی نباید وسیله و ابزار کار این دشمن شود و در نیات پلیدش به او کمک کند بلکه برعکس باید سر دشمن را چون سر مار بکوبد و نیات پلیدش را در نطفه نابود سازد. باید دانست که امروز دولت با تمام نیروهای مادی و معنوی و لشکری و کشوری از انقلاب ایران دفاع می‌کند، و سر فصل دفاع از انقلاب شاه و ملت، حفظ و حراست امنیت و انتظامات داخلی و صیانت از حدود و ثغور کشور می‌باشد، زیرا هرگونه اصلاحی، بدون ثبات وضع و آرامش و امنیت عمومی پیشرفت نخواهد کرد. وظیفه اولیه و اساسی دولت، حفظ امنیت و حدود و ثغور کشور است پس هر گونه عمل مغایر با این هدف و هرگونه فعالیت‌های خصمانه دشمنان خارجی کشور به نیت تجاوز به حریم امنیت ایران با دفاع جدی و نیرومند دولت و ملت ایران روبه‌رو خواهد شد. خلیج فارس ممر حیاتی ایران و حریم امنیت ایران در سراسر جنوب و جنوب غربی کشور است، حسود و حسودان و دشمن و دشمنان ایران باید توجه کنند که قدرت ملی، قدرت دفاع ملی تمام مرزهای کشور و حریم امنیت کشور را حفظ و حراست خواهد کرد، چون دنیای امروز، به جنگ‌طلبان و آشوبگران فتنه‌جو اجازه نمی‌دهد که نیات سوء و خیالات خام تجاوزکارانه را در دماغ خود پرورش بدهند. دولت در هر اقدامی که به منظور جلوگیری از تجاوز دشمنان ایران به عمل آورد مورد تأیید ملت ایران است مردم در حفظ نظم مملکت احساس مسئولیت می‌کنند زیرا این امنیت را ایشان به دست نیاورده‌اند تا در قبال دشمنان استقلال و آزادی خویش به رایگان از دست بدهند.[5]
تجهیز ارتش با اخذ وام 200 میلیون دلاری
به نوشته روزنامه مرد مبارز دولت لایحه اخذ 200 میلیون دلار وام از بانک‌های امریکایی به ضمانت دولت امریکا را تقدیم مجلس نمود که در همان جلسه ظرف 5 دقیقه این لایحه تصویب گردید. مذاکرات مربوط به اخذ این وام را شاه هنگام سفر به امریکا با جانسون به عمل آورد و هولمز سفیرکبیر امریکا برای دنبال کردن مذاکرات شاه به امریکا رفت که با اخذ نتیجه مثبت هفته آینده به تهران باز خواهد گشت.
این روزنامه مدعی شده است که با این لایحه که مجلس شورای ملی و مجلس سنا به اتفاق تصویب کردند و دست دولت را بازگذاشتند تا 200 میلیون دلار از بانک‌های امریکایی به ضمانت دولت امریکا وام بگیرد، ارتش ایران مجهز خواهد شد تا در مواقع لزوم از حدود و ثغور مملکت با افتخار دفاع نماید. با به مصرف رسانیدن این اعتبار، وضع ارتش ایران در میان کشورهای خاورمیانه مشخص خواهد گردید و این امر موجب خوشحالی عموم وطن‌پرستان را فراهم کرده است.[6]
مطالعه روزنامه‌ها و مجلات تهران توسط شاه
شاه، همه روزنامه‌ها و مجلات چاپ تهران را در همان روز انتشار مطالعه می‌کند. اصولاً خلاصه مندرجات مطبوعات به نظر شاه نمی‌رسد چون تا کنون نه تمایلی به تهیه خلاصه اخبار و مطالب مهم جراید و مجلات از طرف رئیس مملکت نشان داده شده و نه اینکه دستگاهی برای تهیه خلاصه مطالب مطبوعات به وجود آمده است. روزنامه‌ها و مجلات تهران هر صبح و درخلال صرف صبحانه به نظر شاه می‌رسد.
روزنامه دنیا مدعی شده که شاه همه مقالات و مطالب و اخبار روزنامه‌ها و مجلات را با حوصله زیاد و دقت فراوان مورد مطالعه قرار می‌دهد و گاهی از اوقات به استناد مندرجات جراید و مجلات به مسئولین امر دستوراتی می‌دهد و یا در مقام یادآوری برمی‌آید. روزنامه‌ها و مجلات چاپ خارج نیز مرتباً مورد مطالعه رئیس مملکت واقع می‌شود و کمتر روزنامه سیاسی کثیرالانتشار به زبان‌های انگلیسی و فرانسه می‌باشد که از طرف شاه مطالعه نشود و این روزنامه‌ها و مجلات عموماً با پست هوایی به تهران می‌رسد و هر بامداد یا هر روز عصر در دسترس شاه قرار می‌گیرد و ساعت‌ها از وقت رئیس مملکت صرف مطالعه مندرجات روزنامه‌های خارج می‌شود.[7]
نامه خصوصی پاپ به شاه
دربار شاهنشاهی اعلام کرد که طی چند روز گذشته عده دیگری از رؤسای کشورهای مختلف دنیا به پیام شاه در مورد ایجاد نهضت جهانی مبارزه با بی‌سوادی پاسخ گفته‌اند. به گفته سخنگوی دربار شاهنشاهی، چون قطعنامه نهایی سازمان یونسکو در تأیید طرح جهانی شاه انتشار یافته است از ادامه انتشار پاسخ‌هایی که به پیام شاه داده می‌شد خودداری می‌گردید ولی پاپ اعظم رهبر کاتولیک‌های جهان برای شاه در همین زمینه یک نامه خصوصی فرستاده که به علت اهمیت خاصی که دارد، متن آن انتشار می‌یابد.
پاپ خطاب به محمدرضا پهلوی یادآور شده که واتیکان همواره این موضوع را در مد نظر داشته است که نه تنها باید مبشر پیام آسمانی باشد بلکه موظف است در راه بالا بردن سطح فرهنگی و اجتماعی مردم بدون توجه به نژاد و طبقه اجتماعی و اصل و منشاء آنان کوشا باشد و گاه این کار مستلزم فداکاری‌های سنگینی بوده است. سازمان‌های علمی و تربیتی و آموزشی و خیریه متعددی که توسط واتیکان اداره می‌شوند و دانشگاه‌ها و آموزشگاه‌های بی‌شماری که در سراسر جهان از طرف ما تأسیس شده گویای این تلاش دائم در راه نیل به این هدف هستند. پاپ این را هم افزوده که اخیراً نیز مقامات فرهنگی ما به متصدیان مسئول واتیکان که کار آنها با کشورهای در حال توسعه ارتباط دارد دستور داده‌اند که مساعی خویش را در امر کاهش بی‌سوادی در جهان افزایش دهند. به ناظران دائمی واتیکان در سازمان ملل متحد و سازمان یونسکو نیز دستور داده شده است که منتهای کوشش خود را برای تأمین موفقیت مبارزه جهانی با بی‌سوادی به کار برند.[8]
پی‌نوشت‌ها:
[1]. امام در آیینه اسناد، سیر مبارزات امام خمینی به روایت اسناد شهربانی، ج 2، تهران، م‌وس‌س‌ه ت‌ن‌ظی‌م و نشر آث‌ار امام خمینی، ۱۳۸۳، ص 288.
[2]. اح‌ی‌ائ‌ی، زی‌ن‌ب، مستشاران امریکایی در ایران ب‌ه‌روای‌ت اسناد، تهران، م‌رک‌ز اسناد انقلاب اسلامی، ۱۳۸۲، ص 67.
[3]. همان، ص 236 و 237.
[4]. روزنامه اعتراف، ش 129، 16/8/1343، ص 4.
[5]. روزنامه کیهان، ش 6385، 16/8/1343، ص 1 و 2.
[6]. روزنامه مردمبارز، ش 888، 16/8/1343، ص 4.
[7]. روزنامه دنیا، ش 821، 16/8/1343، ص 4.
[8]. روزنامه بورس، ش 811، 18/8/1343، ص 1 و 6.
