شنبه 8 اسفند 1343 / 25 شوال 1384 / 27 فوریه 1965
1 بازدید
مجالس سالگرد حمله به مدرسه فیضیه
امروز 25 شوال، مصادف با سالروز شهادت حضرت جعفر صادق علیهالسلام ششمین امام شیعیان است. به همین مناسبت در بسیاری از مساجد و تکایا مجالس عزاداری برپا گردید. صبح امروز نیز مجلس عزای امام ششم و سالگرد حمله به مدرسه فیضیه قم در مسجد بالاسر حرم حضرت معصومه تشکیل شد و شمار زیادی از طلاب و مردم عزدار در آن شرکت کردند. در این مراسم ابتدا اشعاری حماسی در رثای شهدای مدرسه فیضیه خوانده شد و مردم پیدرپی برای سلامت آیتالله خمینی صلوات فرستادند. سپس شیخ علیاکبر ناطق که با تغییر قیافه و عمامه سیاه و عینک دودی حاضر شده بود برای مردم سخنرانی کرد. او در سخنانش، حکومت پهلوی را به خاطر حمله به مدرسه فیضیه محکوم کرد و خاطرنشان ساخت که فرزندان خمینی تا آن روز که انتقام خون شهیدان فیضیه و دیگر شهدای راه اسلام را بگیرند و تحقق منویات مرجع عالیقدر مسلمانان، مبارزه را دنبال خواهند کرد. در پایان این مراسم، مردم با شعارهایی در حمایت از آیتالله خمینی صحن حضرت معصومه را ترک کردند.[1]
انتقام هم نوشت: صبح امروز مجلس عظیمى در مدرسه فیضیه تشکیل و خطابه گرمى ایراد گردید، سپس سیل جمعیت به صحن بزرگ سرازیر شد و تظاهرات پر شورى انجام گرفت، این مراسم تا نزدیک ظهر ادامه داشت، عصر نیز مجلس دیگرى در مدرسه فیضیه منعقد شد و یکى از آقایان طلاب خطابهاى ایراد و از مظالم دستگاه شدیداً انتقاد کرد و مجلس با شعارهاى کوبنده علیه دستگاه حاکمه و به پشتیبانى از روحانیت مخصوصاً زعیم عالیقدر حضرت آیتالله خمینى خاتمه یافت.[2]
مجالس عزاداری شهادت امام جعفر صادق علیهالسلام در بیوت مراجع قم نیر برپا بود. در منازل حضرات آیات شریعتمداری، گلپایگانی و مرعشی نجفی، وعاظ به ذکر مصیبت پرداختند اما درباره مسائل جاری کشور و حادثه مدرسه فیضیه سخنی به میان نیامد. در همین حال، مقارن غروب امروز، اجتماع دیگری از طلاب در مدرسه فیضیه تشکیل شد و طی آن سیدعبدالرسول موسویتهرانی به منبر رفت و درباره حادثه مدرسه فیضیه سخن گفت. مأموران امنیتی نیز از نصب بلندگو و ورود اشخاص متفرقه به مدرسه مزبور جلوگیری به عمل آوردند. گزارش رسیده حاکی است که طلاب پس از استماع سخنرانی راهی مسجد بالاسر شدند و به ذکر دعای توسل پرداختند و به نفع آیتالله خمینی شعار دادند؛ اما ساواک ادعا کرده است که به علت آمادگی مأمورین، طلاب موفق به اقدامی نشدند و از همان جا متفرق گردیدند. همچنین تلاش مأمورین برای دستگیری موسویتهرانی با همکاری مردم ناکام ماند. گزارش ساواک حاکی است که چون مأمورین قصد دستگیری موسوی تهرانی را داشتند وی از مدرسه فیضیه خارج نشد و تا کنون دیده نشده است. ساواک این مراسم و تظاهرات را به تحریک تنی چند از علما از جمله شیخ حسینعلی منتظری، شیخ عبدالرحیم ربانی شیرازی، شیخ صادق خلخالی، شیخ محمدعلی گیلانی، شیخ حبیبالله جعفری، شیخ مهدی کروبی، شیخ احمد آذری، علی حجتی کرمانی، سیدهادی خسروشاهی، شیخ یحیی انصاریشیرازی و شیخ علیاکبر هاشمی رفسنجانی دانسته است.[3]
گزارش ساواک درباره حجتالاسلام هاشمی رفسنجانی
ساواک درباره فعالیتهای شیخ علیاکبر هاشمی رفسنجانی مینویسد: نامبرده از عناصر فعال علیه دولتها و به نفع خمینی میباشد و گویا رابط بین هیئت مؤتلفه تهران با روحانیون قم است و گویا هیئت مزبور هم با فداییان اسلام ارتباط دارند.[4]
دستگیری روحانیون طرفدار آیتالله خمینی
به دنبال چند شب اجتماع طلاب و مردم در حرم مطهر حضرت معصومه در سالگرد شهادت امام صادق علیهالسلام و حادثه سال گذشته مدرسه فیضیه قم، امروز شماری از روحانیون که به زعم ساواک از طرفداران آیتالله خمینی بود و «غیرعلنی طلاب را تحریک به تشکیل مجلس و تبلیغات به نفع خمینی و انتقاد از دولت» مینمودند، دستگیر و روانه بازداشتگاه شدند. حججاسلام اکبر هاشمی رفسنجانی، عبدالرحیم ربانی شیرازی و شیخ صادق خلخالی از جمله همین بازداشت شدگان هستند. ساواک در گزارشهایی مشابه که برای هر کدام از آنها تهیه و ضمیمه پرونده آنان کرده آورده است که به تحریک اینان، طلاب در مسجد بالاسر قم اجتماع نموده و پس از دعا برای خمینی به صورت اجتماع از مسجد خارج و به نفع خمینی در میدان آستانه تجمع نمودند که در آنجا توسط مأمورین متفرق شدند.[5]
اعتراض فضلای نجف به همکاری ترکیه در تبعید آیتالله خمینی
امروز خبر رسید که فضلای ایرانى مقیم مدرسه آیتالله بروجردى در نجف در تلگرامى به مجلس ملى ترکیه نسبت به موافقت دولت ترکیه با ایران در خصوص تبعید غیرقانونى حضرت آیتالله خمینى به آن کشور شدیداً اعتراض نمودند.[6]
جلوگیری از مراسم عزاداری مسجد ابوالفتح در تهران
امروز که قرار بود در مسجد حاج ابوالفتح تهران مراسم عزاداری امام صادق علیهالسلام و یادبود شهدای فیضیه برگزار شود به علت مخالفت پلیس برگزار نشد. پلیس با بستن در مسجد از تشکیل مجلس جلوگیری کرد. با این حال در مسجد مرحوم فومنی جلسهای به همین مناسبت برگزار شد و یک نفر صحبت کرد.[7]
انفعال آیتالله شریعتمداری در برابر هتک طلاب
عصر امروز عزیزالله کریمی، امیرناصر قندی، محمد مرتضوی، رضا امیرحسینی و مرتضی علیآبادی در محل سازمان نگهبانان آزادی اجتماع کردند و محمد مرتضوی درباره یادبود سالگرد واقعه مدرسه فیضیه قم و مراسمی که قرار بود روز جمعه در قم به وسیله علما و طلاب برگزار شود ولی به وسیله مأمورین انتظامی از آن جلوگیری به عمل آمد، صحبت کرد. آنگاه عزیزالله کریمی اظهار داشت روز جمعه من قم بودم و کلیه طلاب مدرسه فیضیه در مسجد اعظم و محوطه حرم مطهر برای یادبود سالروز واقعه مدرسه فیضیه اجتماع نمودند و مرتباً برای سلامتی و آزادی خمینی دعا میکردند و صلوات میفرستادند و عده زیادی از طلاب برای حضرت آیتالله خمینی به شدت گریه میکردند و موقعی که دعای طلاب در مسجد اعظم و در حرم مطهر تمام شد، دستجمعی وارد خیابانهای قم شدند و مرتباً برای آزادی آقای خمینی شعار صلواتی میدادند. او افزود: در خیابان یک مرتبه پاسبانها حمله کردند و با باتوم و تفنگ، طلاب و مردم را متفرق و عدهای را هم دستگیر نمودند و وضع طلاب در قم خیلی خراب است. آیتالله شریعتمداری [...] چون از دولت حمایت میکند و علیه آقای خمینی کار میکند، مورد نفرت طلاب و مردم قم است. او این را هم گفت که عدهای از طلاب قم در روز جمعه چون برای آقای خمینی دعا کردهاند به وسیله پاسبانها کتک خوردند و آیتالله شریعتمداری اصلاً دخالت در کار طلاب نکرد و به مأمورین نگفت چرا این بیچارهها را کتک میزنید.[8]
انتقاد رادیو پیک ایران از اهداف کمکهای اقتصادی آمریکا
رادیو پیک ایران امشب به انعکاس مطلبی از سفارت امریکا در تهران پرداخت و گفت: اخیراً نشریه فارسی پژوهنده که از طرف سفارت امریکا در تهران منتشر میشود مقالهای درباره کمک خارجی و ماهیت آن منتشر کرده است که بحث در اطراف آن بیثمر نخواهد بود. در آغاز مقاله پرسیده شده که برنامههای کمک اقتصادی برای چیست؟ نویسنده به این سوال چنین پاسخ میدهد: قدر مسلم آن است که در این خصوص توافقنظر کامل بین اهل بصیرت وجود ندارد. بدینمعنی برخی برآنند که برنامههای کمک خارجی وسیلهای برای جلوگیری از پیشرفت کمونیسم است و دستهای دیگر عقیده دارند که اجرای این برنامهها به اشاعه اصول و عقاید و آرمانهای باختر در جهان کمک میکند. گروهی دیگر نیز اجرای این برنامهها را در حفظ منافع باختر موثر میدانند.
رادیو پیک ایران سپس میگوید: نشریه پژوهنده علناً اعتراف میکند که هدف به اصطلاح کمک امریکا به ایران جلوگیری از پیشرفت کمونیست و اشاعه اصول و عقاید و آرمانهای جهان غرب در ایران و حفظ منافع باختر در کشور ما میباشد و این اعترافی است جالب؛ اگرچه کلیه حقایق را دربر نمیگیرد. تصادفاً هدفهای دیگر کمک امریکا به کشورهایی چون ایران را مجله خواندنیها در شماره مورخ 10 بهمن ماه خود ذکر کرده که ما نیز با آن موافقیم. خواندنیها مینویسد: مصالح قارهای بر مصالح انفرادی کشورها مقدم است و این مصلحت به نحو احسن انجام نشده است و اصولاً تحمل هر ضرری اگر بالمال سود بسیاری در پی داشته باشد، جائز است ولی تشخیص آن مشکل است. به نوشته این مجله و به نقل از سردبیر سابق اکونومیست لندن، فرمول سیاست توسعه و ترمیم در کشورهای در حال توسعه عبارت از استقرار مناطق تجارتی و ایجاد سازمانهای نوین برای حفظ این مناطق است و در بسیاری از این کشورها این فرمول با فقر و مسکنت و کشاورزی راکد و صنایع ناچیز و یک سیستم اقتصادی متزلزل مواجه شده است و مردم را به صورت نیمه متجدد درآورده یعنی از حال رضایت و تسلیم و جهل سابق خارج و خواهان اصلاحات ساخته ولی مواجه با یأس و ناکامی نموده و حس انتقامجویی را در مردم تحریک کرده است و هر قدر این قبیل جوامع نیمه متجدد از سیستم اقتصادی خود ناامیدتر بشوند، به همان نسبت به طرف کمونیزم بیشتر گرایش پیدا میکنند.[9]
بررسی سیاست خارجی همپیمانان ایران در سنتو
انتقام، نشریه داخلی حوزه علمیه قم در شماره سوم خود که امروز منتشر شد به بررسی سیاست خارجی همپیمانان ایران در پیمان سنتو پرداخت. در این مقاله آمده است: در دهه اخیر شرایطی چند از داخل و خارج کشورهای این منطقه پیمان بغداد را به وجود آورد: دولت ایران بعد از کودتای 28 مرداد برای حفظ موقعیت خود و سرکوب کردن جنبشهای ملی و جلب توجه و اطمینان کشورهای غربی برای پشتیبانی و حفظ وضع موجود؛ دولت پاکستان برای گرفتن کمکهای نظامی و اقتصادی از انگلستان و امریکا برای تقویت نیروهای دفاعی خود در برابر هندوستان؛ و دولتهای ترکیه و عراق برای مصون بودن از خطر کمونیسم حاضر شدند که با انگلستان پیمان نظامی امضا کنند و امریکا به عنوان ناظر و حامی پیمان تعیین شد. پس از سرنگونی رژیم سلطنتی عراق و خروج از این پیمان، کشورهای ایران و پاکستان و ترکیه پیمان قبلی را به عنوان پیمان مرکزی (سنتو) تجدید کردند.
قریب دو سال است که پاکستان به واسطه عدم رضایت از کشورهای غربی و ناخشنودی از کمکهای نظامی ایشان به هندوستان، شروع به پیریزی یک سیاست مستقل و بیطرفانه کرده و روزبهروز رو به رشد و تکامل است. به نوشته انتقام؛ رهبر پاکستان از یک طرف با چین کمونیست و از طرف دیگر با شوروی روابط دوستانهای برقرار کرده و در بهار آینده از پکن و مسکو دیدن خواهد کرد و به احتمال قوی کمکهای مهمی از شوروی دریافت خواهد کرد. بعد از پاکستان، ترکیه نیز به شوروی نزدیک شده و با طرفداری شوروی از سیاست ترکیه در قبرس، این نزدیکی رو به تزاید است. در این میان سر ایران بیکلاه مانده و زمامداران به تلاش افتادهاند که تا سرحد امکان از بیطرفی همپیمانان و نزدیک شدن آنان به بلوک شرقی ممانعت کنند، ولی سیاست بیطرفی و عدم تعهد در برابر دولتهای استعمارگر راهی است که کشورهای خواهان ترقی به حکم جبر تاریخ، خواه ناخواه آن را خواهند پیمود و تلاشهای مذبوحانه همسایگان و همپیمانان نمیتواند سدی در راه ترقی و تکامل ایشان بشود. در همین چند سال اخیر بسیاری از کشورهای اسلامی از جمله اندونزی، مصر، الجزایر، عراق، سوریه، افغانستان و غیره از زیر یوغ استعمار کهنه و نو بیرون آمدهاند و راه آزاد و مستقلی را برای ترقی و تعالی کشور خویش در پیش گرفتهاند، اینک پاکستان و ترکیه نیز در آستانه این تحولاند. برپایه این مطلب، حتی ژنرال فرانکو دیکتاتور معروف اسپانیا نیز که مردم را به جرم بردن نام آزادی، به سالها حبس با اعمال شاقه محکوم میکرد اکنون متوجه خطر شده و درصدد رفع آن برآمده و اخیراً اعلام کرده است که اسپانیا باید به سوی لیبرالیسم برود. این نشریه افزوده است که آری سنت قطعی الهی و فتوای حتمی تاریخ این روش را محکوم به زوال و فنا نموده است. انتقام پیشبینی کرده که به زودی دولت امریکا و سایر دولتهای غربی، مخصوصاً با شکستهای قابل توجهی که در جنوب شرقی آسیا و خاورمیانه و افریقای مرکزی و امریکای لاتین نصیب ایشان شده، به اشتباه خود پی ببرند و دریابند که دیگر زمان زور و قلدری و استثمار ملت و استفاده از منابع ثروت ایشان با روی کار آوردن رژیمهای منفور و دولتهای دستنشانده سپری شده و در شرایط فعلی چارهای جز پاسخ دادن به ندای ملتها و خودداری از غصب حقوق حقه به خصوص حقوق سیاسی آنان، وجود ندارد و تنها با رعایت چنین اصولی است که میتوانند استفادههای معقول با حفظ متقابل از سایر مردم جهان ببرند. نشریه داخلی حوزه علمیه قم بر این باور است که ملت ایران همچنان به مبارزه پیگیر خود علیه استعمار و استبداد ادامه خواهد داد و به همه مردم جهان به خصوص به کشورهای ذینفع خواهد فهماند که دیگر به هیچوجه زیر بار سیاستهای استعماری نخواهد رفت و زور و فشار و شکنجه و اعمال ضد انسانی، مانع مبارزه ایشان در راه احقاق حق مشروع و انسانی نخواهد گردید و مطمئناند که این جهاد مقدس به پیروزی نهائی منتهی خواهد شد.[10]
آخرین روز اقامت شاه در اتریش
امروز آخرین روز اقامت شاه در اتریش است. گزارش واصله حاکی است که محمدرضا شاه فردا خاک اتریش را به قصد انگلستان ترک خواهد کرد. همچنین گفته شده که آرام وزیر امور خارجه که به منظور تقدیم گزارش به حضور شاه به اتریش رفته بود پس از عزیمت شاه به لندن به تهران بازمیگردد.[11]
پینوشتها:
[1] . دوانی، علی، نهضت روحانیت ایران، ج 5، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1377، ص 114 و 113.
[2] . همان.
[3] . سیر مبارزات امام خمینی در آینه اسناد به روایت ساواک، ج11، تهران، عروج، 1386، ص 70.
[4] . رضوی، مسعود، هاشمی و انقلاب؛ تاریخ سیاسی ایران از انقلاب تا جنگ، تهران، شرکت همشهری، 1376، به نقل از سند ساواک مورخ 11/12/43، ص 441.
[5]. هاشمی، محسن، انقلاب و پیروزی (خاطرات هاشمی رفسنجانی)، تهران، دفتر نشر معارف انقلاب، 1388، ص 496؛ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 16، روایت پایداری: شرح مبارزات حضرت آیتالله ربانی شیرازی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۷۹، ص 29؛ خاطرات آیتالله خلخالی اولین حاکم شرع دادگاههای انقلاب، تهران، سایه، 1379، ص 173.
[6]. انتقام؛ نشریه داخلی دانشجویان حوزه علمیه قم در سالهای ۱۳۴۲ – ۱۳۴۴، به کوشش هادی خسروشاهی، قم، کلبه شروق، ۱۳۷۹، ص 71.
[7] . بازرگان، مهدی، یادداشتهای روزانه بازرگان، تهران، قلم، 1376، ص 338.
[8]. مدرسه فیضیه به روایت اسناد ساواک، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 165.
[9] . بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش279، 9/12/43، ص27.
[10] .نشریه انتقام، ش 3، 8/12/43، ص 66 و 63.
[11]. روزنامه اطلاعات، ش 11625، 11/12/1343، ص20.
