شنبه 30 شهریور 1342 / 2 جمادیالاول 1383 / 21 سپتامبر 1963
5 بازدید
± اعلامیة آیتالله مرعشی نجفی دربارة انتخابات
آیتالله مرعشی نجفی پیش از ترک مشهد اعلامیهای با محوریت انتخابات اخیر، خواستههای مشروع روحانیت، و درخواست آزادی آیات عظام منتشر کرد. در این اعلامیه پس از قدردانی از مبارزات و حمایت مردم خطه خراسان و آرزوی رفع «ظلمتها و بیدادگریها» آمده است «[...] بگذار انتخابات غیرمشروع با حکومت سرنیزه عملی شود». آنچه ملت باید میفهمید، فهمید و ملاحظه کردید که «جز عدة معدودی آنهم با زور و تهدید و تطمیع» در این انتخابات شرکت نکردند. آیتالله مرعشی خطاب به ملت ایران گفت مردم بدانند تا برآورده شدن خواستههای مشروع روحانیت و آزادی آیات عظام خمینی، قمی و محلاتی، و سایر طبقات در بند روحانیون از پای نمینشینند.[1]
± ادامة حکومت نظامی در تهران و حومه تا پایان مهر
سخنگوی فرماندار نظامی اعلام کرد بر اساس تصویب هیأت وزیران، حکومت نظامی تهران و حومه تا پایان مهر تمدید شد.[2]
± یادداشتهای امروز مهدی بازرگان
مهندس مهدی بازرگان در یادداشتهای روزانه خود نوشت: «صبح ما را به دادگاه بردند. دو سه نفری از وکلا بودند. باز از محاکمه خبری نیست. رفقای جوان زندان قصر نظریاتی برای اطلاع و پیشنهاد ما نوشته و تماماً خواسته بودند که چون رأی دادگاه مربوط به دفاع ما و حقیقت و عدالت نیست، حرفهایمان را بزنیم و محکم بزنیم، دستگاه را بکوبیم و امیدواری و انتظار جوانان و مردم خارج را بدل به یأس نکرده و آبروی نهضت را بالا ببریم». [3] بازرگان دربارة وضع روحانیون نجف مینویسد آنها هم، «تحت تضییقات زیاد هستند و دولت عارف کم از دولت ایران نیست».[4] وی در بخشی دیگر به «تق و لق» بودن وضیعت شورای جبهة ملی اشاره میکند: سنجابی و خلیلی در سفرند؛ قاسمیه نیز گویی تعهد داده، صدیقی عذر آورده و صالح به صراحت گفته است: «ما ناتوانی خود را نشان دادهایم، باید کنار برویم و دستة دیگری بیایند».[5]
بازرگان افزود: گفته میشود هواپیمایی که از تهران برای انتقال آیتالله قاضی طباطبایی به تبریز رفته بود، به دلیل ازدحام مردم در باند فرودگاه نتوانست به زمین بنشیند. پاکروان و نصیری هم که بعداً به تبریز رفتند کاری از پیش نبردند.[6]
± فعالیتهای جدید علی امینی
گزارش دریافتی ساواک از منابع ویژه حاکی است، اعضای جبهة ملی معتقدند اعلامیة علی امینی، مقدمهای است برای زمامداری مجدد وی؛ و در صورت نخستوزیری امینی، امتیازات تازهای به کنسرسیوم داده میشود، حتی گفته شده قرار است امینی حدود چهل هزار دلار حقالزحمه برای این امتیازات دریافت کند. همچنین اعتقاد بر این است امینی به روحانیون نزدیک شده تا در زمان مقتضی سبب سازش و آشتی میان آنان و هیأت حاکمه گردد.[7] همچنین در گزارش مشابهی، نظر سران حزب زحمتکشان نیز بازتاب داده شده است. آنان میگویند چون امینی مبتکر و مجری برنامة اصلاحات ارضی بوده، دولت نمیتواند او را کنار بگذارد. از سویی دیگر امینی میان محافل سیاسی چهرة شناخته شدهای است و اعلامیة اخیرش نیز «به دنیا ثابت نمود که انتخابات اخیر ایران قلابی است». اعضای این حزب معتقدند «امینی طرفدار انجام یک انتخابات آزاد است و در گذشته بدین مناسبت از سمت نخستوزیری استعفا کرده است».[8]
± میزگرد تلویزیونی بی بی سی درباره ایران
بنگاه سخنپراکنی انگلستان در برنامههای خود میزگردی با حضور یکی از مقامات دانشگاه کمبریج دربارة پیشرفتهای اخیر ایران برگزار کرد. در این برنامه ادعا شد بخش اول اصلاحات ارضی شاه با موفقیت به پایان رسیده و مجلس آینده نیز با هدف اجرای باقی طرحها آغاز به کار خواهد کرد. تحلیلگران معتقدند برنامههای دولت از سوی «عوامل چپ و راست» یعنی مخالفینی در «لباس کهنهپرستان و یا به صورت افراد وابسته به جناح راست افراطی یا عضو حزب منحلة توده» حمایت نمیشود؛ اما وقایع 15 خرداد نشان داد که این گروهها از جانب ملت سخن نمیگویند. مخالفین دیگر، اعضای جبهة ملیاند. آنان از این موضوع ناراحت هستند که آنچه را زمانی خود به شکلی ناقص مطرح میکردند، اکنون به دست شاه به عمل درآمده است.[9]
± بررسی تحولات و اصلاحات ایران در مجلة هفتگی جهان اسلام
مجلة هفتگی جهان اسلام، چاپ کراچی در شمارة اخیر خود تحولات و اصلاحات ایران را بررسی نمود.[10]
± سفر محمدرضا پهلوی به بروجرد
شاه در سفر سه روزة خود به نواحی غرب کشور، در میان استقبال مردم بروجرد وارد این شهر شد و پس از اعطای اسناد مالکیت روستاییان، کارخانة برق با ظرفیت دو هزار کیلووات و کارخانة آرد را افتتاح نمود.[11] همچنین صبح امروز شاه از مؤسسات نفتی و تلمبهخانههای ازنا دیدن کرد. بعدازظهر نیز به بازدید از جمعیت شیر و خورشید بروجرد گذشت.[12]
± استوارنامة سفیر ویتنام
لوم لومترین سفیرکبیر جمهوری ویتنام با حضور در سعدآباد استوارنامة خود را به شاه تقدیم کرد.[13]
± جلسه هیأت وزیران
هیأت دولت صبح امروز دربارة لایحة جدید قانون استخدام کشوری به بحث و تبادل نظر پرداخت. نخستوزیر پس از خاتمة جلسة صبح به خبرنگاران گفت امیدوار است ظرف دو جلسة آینده، لایحة استخدام به تصویب برسد.[14] در جلسة امروز همچنین مقررات مبادلات مرزی و جزایر،[15] تصویب و طرح خریداری گودهای جنوب تهران و احداث ساختمانهای ارزان قیمت برای ساکنان این گودها بررسی گردید.[16]دولت طرح مبادلة فرهنگی ایران و آمریکا را در جلسة امشب تصویب کرد.[17] هیأت وزیران با سرمایهگذاری شرکتهای جان متال به همراه شرکت کشتیرانی ایران با سرمایة سه میلیون دلار، و شرکت پراکتید اند گامبل به همراه شرکت کف با سرمایة 127 میلیون ریال موافقت نمود. همچنین پیشنهاد سه شرکت مختلط دیگر با سرمایههای 500 هزار دلار، 20 میلیون ریال و 45 میلیون ریال نیز در دست بررسی است.[18]
± دستور تهیة طرح مقدمات افتتاح مجلس شورای ملی و سنا
آبتین رئیس بازرسی مجلس سنا گفت لقمانالملک سرپرست موقت مجلس سنا دستور تهیة طرح مقدمات افتتاح مجلسها را صادر کرده است.[19]
± اعلامیه سازمانهای صنفی دانشکدهها
سازمانهای صنفی دانشکدههای داروسازی، حقوق، دندانپزشکی و علوم دست به انتشار اعلامیة مشترکی علیه قانون پرداخت شهریه، انحلال دانشسرای عالی و انحلال شورای دانشگاه زدند. در این اعلامیه تأکید شده قانون شهریهها، راه تحصیل متوسطه و عالی را سد نموده و تحصیل را منحصر به قشر خاص و محدودی مینماید. همچنین نویسندگان اعلامیه ادعا کردهاند لغو کرسی استادی، استقلال علمی استاد را تابع سیاست رئیس دانشگاه و دولت کرده، مقام علمی او را به یک کارمند حقوقبگیر تنزل میدهد.[20]
± جلسه مطبوعاتی اشرف پهلوی
اشرف پهلوی که به تازگی از کنفرانس بینالمللی زنان در واشنگتن به تهران بازگشته است، در جلسهای مطبوعاتی گفت پیشنهاد کرده تا زنان آسیایی نیز مانند دیگر قارهها حلقهای تشکیل دهند. وی سپس به برابری حقوق زن و مرد، و بیعدالتی زنان آمریکا نسبت به مردان آن جامعه اشاره کرد و تأکید نمود زنان نباید چیزی بیش از برابری بخواهند. اشرف پهلوی همچنین با اشاره به انتخابات گفت حدود نود درصد زنان شرکتکننده از طبقة سوم بودهاند و خانمهای تحصیلکرده کمتر حضور داشتند. وی افزود در این مدت به عمد در تهران نبودهام تا «نگویند ما خواستیم این اعضا انتخاب شوند». اشرف در ادامه با اشاره به اینکه تاریخ دربارة رخداد بزرگ آزادی زنان قضاوت خواهد کرد گفت فاصلة وکالت تا وزارت زیاد نیست. خانمها به وزارت نیز خواهند رسید.[21]
± دعوت وزیر کشور ترکیه از همتای ایرانی خود
بکآتا وزیر کشور ترکیه، پس از سفر به ایران، همتای خود مهدی پیراسته را به کشورش دعوت کرد. گفته میشود صفاری استاندار خوزستان و یکی از مدیران کل وزارت کشور نیز در این سفر همراه پیراسته خواهند بود.[22]
± سفر معاون وزارت کشور به آلمان
شجاع ملایری معاون وزارت کشور و مدیرعامل شرکت واحد صبح امروز به آلمان سفر کرد. قرار است ملایری در این سفر دربارة بدهیهای شرکت واحد با کمپانی آلمانی مذاکره نماید.[23]
± ضیافت سفارت ایران در پاریس
خسرو افشار سفیرکبیر ایران در پاریس به افتخار هیأت همراه ژنرال دوگل در سفر آینده به ایران، مجلس شامی در محل سفارت کبرای ایران برگزار کرد.[24]
پینوشتها:
[1]ـ اسناد انقلاب اسلامی، ج 1، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1374، ص 157 و 158.
[2]ـ روزنامه کیهان، ش 6053، 3/7/1342، ص 12.
[3]ـ بازرگان، مهدی، یادداشتهای روزانه، تهران، قلم، 1376، ص 109 و 110.
[4]ـ همان، ص 110.
[5]ـ همان، ص 110 و 111.
[6]ـ همان، ص 110.
[7]ـ رجال عصر پهلوی به روایت اسناد ساواک، ج 3: علی امینی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1379، ص 114.
[8]ـ همان، ص 117.
[9]ـ روزنامه پست تهران، ش 2998، 30/6/1342، ص 1 و 2.
[10]ـ روزنامه اعتراف، ش 371، 30/6/1342، ص 1 و 4.
[11]ـ روزنامه کیهان، ش 6063، 15/7/1342، ص 4.
[12]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11198، 32/6/1342، ص 1.
[13]ـ روزنامه اعتراف، ش 371، 30/6/1342، ص 1.
[14]ـ روزنامه کیهان، ش 6049، 30/6/1342، ص 1 و 12.
[15]ـ روزنامه مهر ایران، ش 1928، 31/6/1342، ص 8.
[16]ـ همان، ص 1.
[17]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11198، 31/6/1342، ص 16.
[18]ـ روزنامه بورس ایران، ش 515، 31/6/1342، ص 1 و 4.
[19]ـ روزنامه کیهان، ش 6049، 30/6/1342، ص 1 و 12.
[20]ـ اسنادی از جنبش دانشجویان در ایران 1322- 1357، ج4، تهران، مرکز اسناد ریاست جمهوری، 1381، ص 244 و 246.
[21]ـ روزنامه کیهان، ش 6050، 31/6/1342، ص 1 و 9.
[22]ـ هفتهنامة ارادة آذربایجان، ش 516، 30/6/1342، ص 4.
[23]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11197، 30/6/1342، ص 16.
[24]ـ روزنامه کیهان، ش 6049، 30/6/1342، ص 12.
