شنبه 9 آبان 1343 / 25 جمادی‌‌الثانی 1384 / 31 اکتبر 1964
1 بازدید
توصیه آیت‌الله نصرالله خلخالی به سیدمصطفی خمینی
آیت‌الله نصرالله خلخالی، از علمای نجف امروز در پاسخ به نامه آیت‌الله سیدمصطفی خمینی دل بستن به حوزه علمیۀ نجف را نادرست دانسته، توصیه کرده است که با دولت ایران کنار بیایید. وی در این نامه در پاسخ به ابراز نگرانی سیدمصطفی خمینی از اوضاع وخیم آینده تأکید کرده است که «اگر خدای نکرده پیشامد سوئی کند، تصور ننمایید از اینجا همصدایی پیدا کنید. چه آنکه اولاً اوضاع اینجا هم خیلی وخیم است و نمی‌شود شرح داد و ثانیاً حوزه قم در اینجا طرفدار ندارد». خلخالی توصیه کرده است که خودتان بایستی کلاه خودتان را حفظ کنید و هیچ امیدی به اینجایی‌ها نیست و ناچارید با دولت کجدار و مریض معامله کنید.[1]
دیدار روحانی نیشابوری با شاه و آیت‌الله خمینی
ساواک امروز خبر داد که سیدسعید انوار، از روحانیان نیشابور که روز چهارم آبان برای حضور در مراسم سلام به دربار دعوت شده بود، پس از ملاقات با شاه به قصد دیدار با آیت‌الله خمینی و هم به دعوت ایشان راهی قم است. بر اساس این خبر، انوار که خود را شاگرد آیت‌الله خمینی می‌داند، ضمن تعریف از ایشان گفته است که نوار سخنرانیشان را گرفته شنیده است. آقای خمینی می‌گوید که وقایع کشتار تهران را خود دولت به وجود آورد و می‌خواست رعب و وحشت در دل مردم ایجاد نماید که کسی یارای حرف زدن نداشته باشد و آن نوار صحبت‌های آقای خمینی را که همین مطالب را گفتند، در نیشابور دست به دست می‌دهند. وی در پاسخ به کسی که گفته بود آقای خمینی با دربار خوب نیست، شما می‌روید منزل ایشان اشکال ندارد؟ گفت: من در همه جا گفته‌ام که از شاگردان او بوده‌ام. او این را هم گفت که اگر آقای خمینی نظری داشته باشد در هر شهری به ما علما فقط چهار کلام می‌نویسد، عموم مسلمین موظفند در راه دین و به حکم قرآن در راه این وظیفه شرعی جهاد نمایند. نایب امام هستند و امضا می‌نمایند و من هم فوراً در شهر اعلامیه پخش می‌نمایم. یک ساعت کار انجام می‌دهیم. فعلاً ایشان نظری ندارند و چنین کاری نمی‌نمایند.[2]
توجیهات نخست‌وزیر درباره لایحه کاپیتولاسیون
امروز حسنعلی منصور[3] در جلسه مجلس سنا هنگام طرح لایحه اجازه تحصیل 200 میلیون دلار کمک نظامی از امریکا فرصت یافت تا درباره «کاپیتولاسیون» توضیح مجددی بدهد. وی گفت: از سال 1322 طبق قوانینی که از تصویب مجلس شورای ملی گذشت، به دولت اجازه داده شد که هیأت‌هایی از افسران و درجه‌داران ارتش کشورهای متحده امریکای شمالی به عنوان مستشار و کارشناس برای ارتش ایران و ژاندارمری استخدام نماید و به موجب همین قوانین، تمدید خدمت این مستشاران برای دوره یک ساله با تصویب‌نامه هیأت وزیران مجاز شناخته شد. یعنی هر روز که دولت ایران نخواهد، می‌تواند یک خدمتگزاری را از خدمت معاف کند و دیگر هیچگونه تعهدی در مقابل آن ندارد. وی افزود: نه تنها ایران، بلکه کشورهایی مانند ایسلند، نروژ، ایتالیا، یونان، ترکیه، پرتغال، انگلیس، فرانسه، بلژیک، هلند، لوکزامبورگ، دانمارک، جمهوری فدرال آلمان، و کشورهای دیگری مانند کشورهای آسیایی و خاورمیانه و امریکای جنوبی هم امروز با اسلحه نظامی امریکا ارتش خودشان را تجهیز کرده‌اند و هیچ تردیدی ندارد که استفاده از صنایع دیگران نیازمند داشتن کارشناس اختصاصی و کارشناس ذی‌صلاحیت خود آنهاست. تمدید مدت خدمت مستشاران نظامی سال به سال به موجب تصویب‌نامه انجام شد تا سال 1340 که سفارت کبرای امریکا در جواب یادداشت وزارت امور خارجه دایر به تقاضای تمدید خدمت مستشاران طی یادداشت شماره 423 مورخ 19 مارس 1962 مطابق با اسفند 1340 ضمن موافقت با تمدید یک سال دیگر، تقاضا کرد که مانند 38 کشور دیگر که هیأت‌های نظامی امریکا در آن ممالک انجام وظیفه می‌کنند و دارای امتیازات مصونیت‌های سیاسی خاصی هستند، برای روشن شدن وضع کارمندان هیأت مستشاری که در خدمت ارتش ایران هستند، تسهیلاتی در نظر گرفته شود و دولت ایران هم از امتیازات و مصونیت‌های مربوط به کارمندان اداری و فنی، پیش‌بینی شده در بند (و) ماده اول قرارداد بین‌المللی وین و یا سایر قراردادهای دو جانبه‌ای که بین امریکا و کشورهای دیگر به امضا رسیده است، برخوردار گردند.
وی در توجیه این موضوع افزود که در آن ممالک به تمام افراد نظامی امریکا و پرسنل امریکا و کلیه افرادی که در خدمت آن دستگاه نظامی هستند، مصونیت کامل سیاسی داده شده است در صورتی که در این لایحه که به تصویب مجلسین رسید، طبق معاهده وین که 68 مملکت زیر آن را با وجدان روشن امضا کرده‌اند، فقط یک مصونیت ناقص یعنی مصونیت در حین انجام وظیفه داده شده است. در این لایحه که به تصویب رسیده است، حتی مصونیت مدنی برای مستشاران امریکایی در خدمت ارتش ایران، اعطا نشده است و کلیه مواردی که برای تأمین حقوق افراد ایرانی ضروری است، در اختیار محاکم صالحه ایران است. فقط این افراد در حین انجام وظیفه، چون ما خواهان انجام وظیفه آنها هستیم اگر اتفاقی بیفتد، دارای مصونیت سیاسی هستند و از مصونیت سیاسی معمولی بین‌المللی استفاده می‌کنند.
وی مدعیانه گفت: بنده نمی‌دانم آیا ممالک متمدن اروپای غربی و یا کشورهای دیگری که این قراردادها را بسته‌اند، حتی به معاهده‌ای بین‌المللی اشاره نکرده‌اند و قرارداد دوجانبه بسته‌اند و مصونیت کامل داده‌اند، آیا حس وطن‌پرستی ما خیلی بیش از این ممالک است و یا اینکه آنها نمی‌دانسته‌اند که اگر یک مصونیت را به یک تعداد معدودی کارشناس که مورد نیاز آن ممالک است می‌دهند، در مقابل انجام خدمات آنهاست و این فقط در مملکت ما باید مورد یک توهم و اشاعه اکاذیب و اراجیفی بشود که دون شأن ملت و دون شأن مجلسین و دون شأن دولت ایران است. منصور ادامه داد: متعاقب صدور تصویب‌نامه دولت سابق، وزارت امور خارجه طی یادداشت 8296 مورخه 26 آبان 1342 به سفارت کبرای امریکا اطلاع داد که هیأت وزیران با پیشنهاد سفارت کبرا دایر به اینکه رئیس و اعضای هیأت‌های مستشاران نظامی در ایران از مزایا و مصونیت‌ها و معافیت‌هایی که برای کارمندان اداری و فنی موضوع بند (و) ماده اول قرارداد بین‌المللی وین مورخ 1961 برخوردار باشند، موافق است. وی افزود: دولت امریکا کاملاً حاضر بود که قراردادی مشابه پاکستان، اندونزی، لیبی، اتیوبی، مشابه قرارداد دیگری خارج از ناتو که با ترکیه منعقد کرده است، با ما هم منعقد کند ولی ما نیازی به آن قرارداد با آن وسعت نداشتیم و خودمان را محدود کردیم در چهارچوب معاهده بین‌المللی وین که تنها مربوط به یک کشور نیست بلکه 68 کشور این قرارداد را امضا کرده‌اند و دولت سابق ترجیح داد که ما از یک قرارداد بین‌المللی نسبت به این مصونیت‌ها استفاده کنیم و قرارداد دو جانبه‌ای خارج از یک معاهده بین‌المللی دیگر ضرورتی ندارد که به امضا برسد. سفارت کبرای امریکا در پاسخ یادداشت وزارت امور خارجه، طی یادداشت شماره 299 مورخ 18 دسامبر 1963 (27 آذر 1342) اشعار نمود که به نظر سفارت کبرای امریکا عبارت (اعضای هیأت‌های مستشاری نظامی کشورهای متحده در ایران) شامل کلیه کارمندان نظامی یا مستخدمین غیرنظامی وزارت دفاع و خانواده آنها خواهد بود ولی با توافق نماینده دولت در مجلس سنا، این امتیاز فقط به رئیس و اعضای هیأت مستشاری داده شده و شامل خانواده و کارمندان غیرفنی هیأت‌های مستشاری نخواهد بود. بدین‌ترتیب حتی از اغلب کشورهایی که مصونیت کامل سیاسی داده‌اند بسیار کمتر، ساده‌تر و در چهارچوب یک معاهده بین‌المللی است و شامل مصونیت مدنی و مصونیت خارج از حین انجام وظیفه آنها هم نیست. نخست‌وزیر بار دیگر پای ملت را پیش کشید و گفت: آیا دولت ایران و ملت ایران تنها دولت و ملتی بود که نسبت به‌این نیازمندی‌ها، امتیازاتی نسبت به دوستان خودش می‌داد، یعنی کسانی که در چند سال اخیر در موقعی که ایران متأسفانه درآمدهای ارزی قابل توجهی نداشت، درآمدهای عمومی قابل توجه نداشت و ثبات و آرامش امروز مملکت را نداشت و امکان داشت عناصر مخرب در خارج و داخل مملکت بتوانند در وضع کشور ما مؤثر واقع گردند، کمک کرده است، یا آیا شایسته بود که این مسائل عنوان شود؟[4]
افزایش هزینه حمل دریایی کالا در خلیج فارس
کرایه کشتیرانی بعضی از اقلام کالاهای صادراتی ایران به اروپا که از طریق خلیج فارس حمل می‌شود 10 درصد افزایش یافت. این افزایش از طرف کشتیرانی‌های خارجی عضو کنفرانس کشتیرانی صورت گرفته است. صادرکنندگان معتقدند با عدم ثبات کرایه کشتیرانی در آب‌های جنوب از این پس بازرگانی خارجی ایران با اروپا متوجه آب‌های شمال خواهد شد و کالاهای بازرگانی ایران که در حال حاضر اکثراً از بندر خرمشهر با کشتی‌های بارگیری به اروپا حمل می‌شود به بندر پهلوی یا بندر نوشهر در شمال ایران حمل خواهد شد تا با کشتی‌های شوروی مستقیماً به اروپا حمل گردد. استفاده از راه ترانزیت شوروی هم 10 تا 20 درصد ارزان‌تر از کرایه کشتیرانی در خلیج فارس است و هم کالاها پانزده تا بیست روز زودتر به مقصد می‌رسد. با استفاده از رود ولگا، کالاهای ایران مستقیماً با کشتی از دریای خزر و رودخانه ولگا گذشته و به دریای بالتیک در اروپا وارد می‌شود.[5]
وزیر جدید پست و تلگراف و تلفن
مهندس فتح‌الله ستوده مدیرعامل سابق شیلات به عنوان وزیر جدید پست و تلگراف و تلفن منصوب شد. وزیر جدید پست و تلگراف و تلفن بعدازظهر امروز به وسیله نخست‌وزیر به شاه معرفی شد. مهندس فتح‌الله ستوده متولد 1303 در سال 1327 برای ادامه تحصیلات به امریکا رفت و مدت ده سال به تحصیل در دانشگاه نیویورک اشتغال داشت و در رشته مهندسی صنایع، به اخذ دیپلم نایل آمد. او در سال 1327 به ایران مراجعت کرد و خدمات خود را در سازمان برنامه آغاز نمود. سمت وی ابتدا مشاوره «جرج فرامی» سپس مشاور علوم مهندسی صنایع و آنگاه مدیریت عامل کارخانه‌های ونک بود. مهندس ستوده اخیراً سمت‌های ریاست هیأت مدیره و مدیریت عامل شرکت شیلات را به عهده داشت. وی ضمناً در انستیتو تکنولوژی به تدریس اشتغال دارد. مهندس ستوده چند سال قبل اجاق آفتابی را اختراع کرد.[6]
سخنان وزیر جدید پست و تلگراف و تلفن
وزیر تازه پست و تلگراف و تلفن گفت: قصد تغییر در کادر اداری وزارتخانه را ندارم. وی به خبرنگار کیهان گفت: تخصص من در رشته برق و مکانیک و مهندسی صنایع است. به عقیده من تمام مشکلات اداری شبیه هم است و فقط ظاهر آنها با یکدیگر متفاوت است و هیچ مشکلی نیست که قابل حل نباشد. مهندس ستوده در مورد تغییرات وزارت پست و تلگراف گفت: هدف من توسعه و تعمیم وسایل ارتباطی است و این هدف از وجود افراد متخصص و مجربی که در وزارت پست و تلگراف سراغ دارم استفاده خواهد شد.[7]
گزارش شهرساز فرانسوی از شهر تهران
پرفسور اکوشار شهرساز فرانسوی که چندی قبل به دعوت وزارت آبادانی و مسکن به تهران آمده بود طی گزارشی که از پاریس ارسال داشته توصیه کرده است که برای جلوگیری از توسعه بی‌مورد شهر تهران لازم است یک نقشه راهنما برای شهر تهیه گردد. در نقشه مزبور حدود شهر به طور کامل مشخص و معین گردد، ضمناً برای جلوگیری از تراکم و سر و صدای وسایط نقلیه در تهران، یک جاده کمربندی با در نظر گرفتن وضع اقتصادی و اجتماعی مردم این منطقه مانند شهرهای بزرگ دنیا در تهران ساخته شود. ارتباط کوی‌های کوچک مانند تهرانپارس، نارمک و سایر نقاط به تهران قطع گردد، به طوری که مستقلاً بتوانند بدون احتیاج به تهران خود را اداره نمایند و اصولاً این کوی‌ها، جزء حومه تهران درآیند و مقامات مربوطه به‌هیچ‌وجه اجازه ندهند بعضی از زمین‌داران در خارج از تهران برای گرمی بازار زمین خود، چند خانه بسازند و عده‌ای را به آنجا بکشند و مزاحم مراجع شهری برای گرفتن سرویس‌های لازم باشند.
این کارشناس فرانسوی در پایان گزارش خود توصیه کرده که برای جلوگیری از توسعه بی رویه شهرها وجود یک قانون شهرسازی که دارای ضمانت اجرایی باشد برای ایران ضروری است. این قانون باید در صدور پروانه ساختمان به متقاضیان نهایت دقت را به عمل آورد که ساختمان‌هایی که ساخته می‌شود از هر لحاظ محکم باشد و به زیبایی شهر لطمه وارد نیاورد.[8]
شراکت سه شرکت خارجی با سرمایه‌گذاران ایرانی
یک شرکت بلژیکی برای بهره‌برداری از معدن سرب قم با یک سرمایه‌گذار ایرانی شریک شد. کارشناسان بلژیکی مشغول کاوش و نمونه‌برداری می‌باشند. این نمونه‌ها جهت تعیین عیار سنگ به آزمایشگاه‌های بلژیک ارسال می‌گردد.[9] همچنین شرکت معدنی ریوتین تو انگلستان که برای بهره‌برداری از معادن ایران با سرمایه‌گذاران ایران شریک شده است اخیراً برای بهره‌برداری از یک معدن سرب در حوالی یزد با یک شرکت ایرانی قراردادی منعقد کرد. این شرکت در حال حاضر در امر بهره‌برداری از معادن سرب و روی زنجان، بافت و یزد با معدن‌کاران ایرانی شریک می‌باشد. سنگ‌های استخراج شده شرکت مذکور به اروپا صادر خواهد شد.[10] شرکت امریکایی «آماکس» نیز که در رشته اکتشاف و بهره‌برداری از معادن تخصص دارد، اجازه‌ای برای بهره‌برداری از معادن سرب و روی بافق و یزد تحصیل‌کرده، هم اکنون کارشناسان این شرکت در این ناحیه سرگرم مطالعه و بررسی می‌باشند.[11]
جشن‌های نهم آبان
بعدازظهر امروز به مناسبت نهم آبان، سالروز تولد ولیعهد، جشن ورزشی با حضور وی و فرح پهلوی در میدان امجدیه ترتیب یافت. در این مراسم، نوآموزان دبستان‌های دخترانه و پسرانه فردوسی سرود نهم آبان را خواندند و کودکان کودکستان‌ها رژه رفتند. همچنین مراسمی دیگر در دبیرستان رضاشاه کبیر و با حضور مقامات کشوری برگزار شد و طی آن، گواهینامه و نشان بهیاری شاگردان اول تا سوم گروه‌های مختلف آموزشگاه بهیاری توسط فرح پهلوی توزیع شد.[12] امروز همچنین به مناسبت سالروز تولد ولیعهد، پارک رضا پهلوی در نازی‌آباد افتتاح شد. شهردار تهران، در مراسم افتتاح این پارک گفت: تا پایان امسال شهرداری تهران چند پارک دیگر نیز در پایتخت احداث خواهد نمود.[13]
مرکز جدید حمایت از سرمایه‌گذاری بخش خصوصی
به گفته وزیر اقتصاد، برای توسعه فعالیت سرمایه‌های خصوصی در رشته‌های صنعتی، مرکز جدیدی به وجود خواهد آمد که بانک مرکزی، سازمان برنامه و وزارت اقتصاد در آن شرکت خواهند داشت و این مرکز وسایل لازم را برای توسعه صنایع خصوصی فراهم خواهد نمود. دکتر عالیخانی در انجمن پیشرفت مدیریت گفت: 180 نفر کارشناس خارجی برای مدت پنج سال در اختیار ما قرار خواهند گرفت و این کارشناسان بنا به تقاضای صاحبان صنایع خصوصی در اختیار ایشان قرار می‌گیرند. وی افزود: هدف اساسی دولت، تقویت صنایع و مؤسسات خصوصی است و ما تا هنگامی که سرمایه‌گذاران خصوصی آماده سرمایه‌گذاری باشند در هیچ رشته‌ای سرمایه‌گذاری نمی‌کنیم ولی ضمناً با تمام قوا از ایجاد انحصار جلوگیری خواهیم کرد.[14]
پی‌نوشت‌ها:
[1]. امید اسلام شهید آیت‌الله حاج‌سیدمصطفی خمینی به روایت اسناد ساواک، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۸۸، ص89.
[2][2][2]. سیر مبارزات یاران امام خمینی در آینه اسناد به روایت ساواک، ج 9، تهران، عروج، ۱۳۹۳، ص 225 و 6.
[3]. ع‌اق‌ل‌ی، ب‌اق‌ر، ن‌خ‌س‌ت‌وزی‌ران ایران از م‌ش‌ی‌رال‌دول‌ه تا ب‌خ‌ت‌ی‌ار ۱۳۵۷ - ۱۲۸۵، تهران، ج‌اوی‌دان، ۱۳۷۰، ص 975.
[4]. س‌ف‌ری، م‌ح‌م‌دع‌ل‌ی، ق‌ل‌م و س‌ی‌اس‌ت از ک‌ودت‌ای ۲۸ م‌رداد تا ت‌رور منصور، گ‌ذری بر ت‌اری‌خ م‌ع‌اص‌ر ایران، ج 2، تهران، ن‌ام‌ک، ۱۳۷۳، ص 726 و 728.
[5]. روزنامه اطلاعات، ش 11527، 9/8/1343، ص 8.
[6]. همان، ص 1 و 13.
[7]. روزنامه کیهان، ش 6379، 9/8/1343، ص 11 و 12.
[8]. همان، ص9.
[9]. همان.
[10]. همان.
[11]. همان.
[12]. همان، ش 6380، 10/8/1343، ص 1 و 11.
[13]. روزنامه پست تهران، ش 3321، 9/8/1343، ص 8.
[14]. روزنامه کیهان، ش 6380، 10/8/1343، ص 11.
