دوشنبه 26 فروردین 1342 / 20 ذیقعده 1382 / 15 آوریل 1963
6 بازدید
± مرحلة جدید مبارزات آیتالله خمینی با حکومت پهلوی
گزارش امروز اطلاعات داخلی ساواک حکایت دارد که مبارزة آیتالله خمینی، به مرحلهای تازه رسیده است.
اطلاعات داخلی ساواک از گزارشی خبر داده که با امضای مستعار، به دست دکتر مظفر بقایی رسیده و در آن تأکید شده که مبارزة آیتالله خمینی به زودی به حساسترین مراحل خود خواهد رسید و از مرحلة حرف، به مرحلة عمل در خواهد آمد. بنابراین گزارش، آیتالله خمینی با عدهای از افسران، ارتباط برقرار و آنها را با خود همعقیده کرده است.[1]
±پاسخ آیتالله خمینی به تلگراف علمای کرمان
امروز آیتالله خمینی در پاسخ به تلگراف تسلیت علمای کرمان در خصوص فاجعة مدرسة فیضیه، از آنان تشکر کردند. شیخ علی شیخالرئیس، حسین فقیه، علی مهرابی، سیدمحمدرضا مدنی، عبدالحسین هوشمند، سیدجمالالدین مدنی، محمدحسین نجفی و علیاصغر صالح کرمانی در تلگراف خود خطاب به حضرات آیات خمینی، شریعتمداری و گلپایگانی، «فاجعة عظیم قم را که در روز رحلت رئیس مذهب، قلوب قاطبة مسلمین، خاصه عالم روحانیت را جریحهدار نموده است، تسلیت گفته و از خداوند متعال تأییدات خاصه را در این فداکاری عظیم به برکات اولین نگهبان عالم امکان، حضرت ولیعصر خواستار شدهاند».[2]
± ادامة فعالیتهای روحانیون ضد دولت
بر اساس گزارشهای ساواک، فعالیتهای روحانیون طی ده روز گذشته، اگرچه از شدت گذشتهاش کاسته شده ولی باز هم کماکان ادامه داشته و مسئلة روز محسوب شده است. در این مدت، روحانیون فعالیتها و اقداماتی کردهاند و از آن جمله:
آیتالله بهبهانی دو نامة مفصل برای آیتالله حکیم و آیتالله شاهرودی به وسیلة پیک به کشور عراق فرستاده است. در این نامهها گفته شده که در ایران، نهایت فشار را به طبقة روحانیون وارد میسازند. بر پایة این گزارش، نامبرده منتظر است که آنها مجدداً اقدامات شدیدتری به عمل آورند. در این نامهها نوشته شده که طلاب علوم دینیه را به عنوان خدمت نظام وظیفه، دستگیر و آنها را از لباس روحانیت خارج مینمایند.[3]
± عدم همکاری جبهة ملی با روحانیون
بنابر گزارشی توصیفی از سفارت آمریکا، نادر صالح، از اعضای جبهة ملی دوم، به سفارت آمریکا در تهران اطلاع داده که نظر به احتمال وقوع ناآرامیهای مذهبی در طول ماه محرم، جبهة ملی در صورت بروز هر گونه اغتشاش، به هیچ وجه با روحانیون همکاری نخواهد نمود. وی به نقل از اللهیار صالح، از رهبران جبهة ملی دوم، اظهار داشت که از آنجا که اهداف نهایی این جبهه، به طور کامل با اهداف ملاها در تضاد است، جبهة مذکور هیچگاه نیروهای خود را با نیروهای آنان در راستای ضدیت با دولت، متحد نخواهد ساخت.[4]
این گزارش میافزاید: «اگرچه جبهه ملی دوم راه خود را از روحانیت جدا کرد، نهضت آزادی بازرگان، متشکل از گروه کوچکی از روشنفکران اسلامی، راهی متفاوت برگزید و به همکاری با روحانیان پرداخت». اللهیار صالح در تحلیلی درست از نهضت آزادی میگوید: «[آنان] تنها کسانی هستند که میتوانند به صورتی فعال با ملاها همکاری کنند و این کار را هم کردهاند. با یک ارزیابی، خواهیم دید که در شرایط کنونی، بدون شک آنان نسبت به جبهة ملی، از حمایت بیشتری در میان عامة مردم برخوردارند».[5]
± آزادی سخنگوی جبهة ملی
امروز چند نفر از افراد جبهة ملی که در بازداشت به سر میبردند، آزاد شدند. از جملة آزادشدگان، کشاورز صدر، سخنگوی جبهة ملی است.[6]
±حمل صندوق مرقد حضرت رقیه (س) به بغداد
صندوق مرقد مطهر حضرت رقیه (س) که به وسیلة استاد صنیع خاتم ساخته شده بود، با کاروان مخصوصی به بغداد حمل گردید تا از آنجا به سوریه انتقال داده شود.[7]
± تصویب کلیات لایحة بودجة سال جاری
امروز هیئت دولت در وزارت دارایی تشکیل جلسه داد و مدت 8 ساعت و چهل دقیقه به بودجة کل کشور رسیدگی کرد. این جلسه که فقط برای رسیدگی به لایحة بودجة سال جاری تشکیل شده بود، تا ساعت 6:40 بعدازظهر به طول انجامید. در این جلسه، بحث دربارة کلیات بودجه پایان یافت و قرار شد که دولت برای ادامة مذاکرات خود دربارة ریز ارقام بودجه، در کاخ نخستوزیری تشکیل جلسه دهد. پس از پایان جلسة هیئت دولت، نخستوزیر اظهار داشت شور اول بودجة کل کشور پایان یافت و شور نهایی آن، در جلسه آیندة هیئت دولت انجام میشود و متن بودجة کل حداکثر تا روز شنبة آینده منتشر خواهد شد.[8]
± گمانهزنی محافل خبری دربارة زمان برگزاری انتخابات
گمانهزنی دربارة زمان برگزاری انتخابات مجلس بیستویکم شورای ملی، بیش از گذشته در محافل خبری جریان دارد. از جمله اینکه در محافل نزدیک به دولت گفته میشود تصمیم به شروع انتخابات قطعی است و مقدمات آن طوری فراهم خواهد شد که روز 14 مرداد که روز اعلام مشروطیت است، در سراسر کشور رأی گرفته شده، وکلای دورة بیست و یکم انتخاب میگردند.[9]
± حیفومیل ده میلیون ریالی در بوشهر
یکی از روزنامهها خبر از حیفومیل ده میلیون ریالی در بوشهر داده، مینویسد: «به دنبال شکایاتی که از طرف اهالی دشتی و دشتستان و رئیس مؤسسة کاره تسلیم مقامات مسئول شده بود، به دستور وزیر کشور، کمیسیونی با حضور دادستان، فرماندار و مدیرعامل جمعیت شیر و خورشید سرخ بوشهر تشکیل شد و پس از مذاکرات لازم، کلیة انبارهای خواربار اهدایی مؤسسة کاره، لاک و مهر شد و دفاتر و پروندههای مربوطه نیز مهر و موم گردید. این اقدام به دنبال شایعاتی که در مورد سوءاستفاده و اختلاس در این مورد وجود داشت، صورت گرفته است».
گفته میشود معادل ده میلیون ریال خواربار و پنج میلیون ریال وجوه راهسازی، در این جریان حیف و میل شده است. دادستان بوشهر پس از توقیف اموال مؤسسة کاره در بوشهر، به طرف مناطق دشتی اهرم و خورموج عزیمت کرد تا انبارهای نقاط مزبور را در شعاع عملیات توقیف نماید.[10]
± سخنان وزیر کشاورزی درباره سفر به کردستان و آذربایجان
سپهبد ریاحی امروز اطلاعاتی درباره مسافرت خود به کردستان و آذربایجان در اختیار خبرنگاران جراید گذاشت. وزیر کشاورزی گفت: «عدهای از دهقانان و خردهمالکان از یکدیگر شکایت داشتند ولی من در همه جا سعی کردم احساسات میهنپرستی و علاقهمندی به عمران کشور را در آنها تهییج کنم و این اختلافات را حل سازم و به مردم بفهمانم که منفعت کوچک شخصی در مقابل هدف بزرگ ملی، ناچیز است و ما بایستی از منافع ناچیز شخصی بگذریم. جوابهایی که از آنان شنیدم، امید بخش بود». وی افزود: «حس از خودگذشتگی ملت ایران و حس تطبیق با وضع مترقیانه، واقعاً قابل تحسین و تمجید است. چه خوب است کسانی که با انتشارات سوء خود میخواهند در راه انجام مأموریت ما مانع ایجاد کنند، شخصاً به مناطق مختلف بروند و از نزدیک با کشاورزان آشنا شوند. یکی از انتشارات سوئی که در کشور سعی دارند منتشر سازند، این است که وانمود سازند در اثر اجرای قانون، سطح تولید و کشت در کشور پایین آمده است. من این انتشار سوء را قویاً تکذیب میکنم و برای اثبات ادعای خود، گزارش رئیس کشاورزی کرمانشاه را ارائه میدهم. در این گزارش، رئیس کل کشاورزی متذکر شده است که سطح کشت در کرمانشاه 25 درصد نسبت به سال گذشته افزایش یافته و طبق گزارشهای موجود، وضع سایر نقاط نیز به همین منوال است. این جواب دندانشکنی برای اشخاصی است که میخواهند قلب حقیقت بکنند. این تبلیغات را دشمنان مملکت منتشر میکنند که قانون اصلاحات ارضی، سرعت خود را از دست داده است. این موضوع را هم تکذیب میکنم و گفتة من، مستند بر آمارهایی است که در دست ماست و آن را در اختیار ملت ایران خواهم گذاشت». وی از ارائة آمار دیگر، خودداری و بر اجرای سریعتر قانون اصلاحات ارضی تأکید کرد.[11]
± فعالیت سفرای خارجی در مطبوعات ایران
یکی از مجلهها امروز درباره رقابت شرق و غرب در ایران، نوشته است: «مدتها بود که به علت تیرگی روابط ایران و شوروی، آمریکاییها در میدان سیاست ایران یکهتاز بودند. ولی از زمانی که روابط با شوروی کاملاً بهبود یافته، بیش از هر موقع بین دو کشور روابط حسنه برقرار است». به نوشتة این نشریه، هولمز، سفیر آمریکا و پکوف، سفیر شوروی، دامنة فعالیت خود را در ایران توسعه دادهاند. در همان روزهایی که سفیر شوروی به افتخار هیئت اعزامی ایران، ضیافتی در سفارت ترتیب داده بود، سفیر آمریکا در فستیوال بهارة انجمن ایران و آمریکا، نطقی ایراد کرد و به توسعة روابط دو کشور و مناسبات حسنة ایران و آمریکا اشاره نمود. با ورود دنیس رایت، سفیر کبیر جدید انگلستان، به تهران و سوابقی که پس از ملی شدن نفت در ایران داشته، باید گفت بازار فعالیت سفرای خارجی در ایران خیلی گرم خواهد شد.[12]
پینوشتها:
[1]. قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، جلد 2: فیضیه، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۷۸، ص 132 و 133.
[2]. همان، ص 116.
[3]. همان، ص 136.
[4]. دانشجویان مســلمان پیرو خط امام، اسناد لانه جاسوسی، جلد 21، ش 2، 15 آوریل 1963، تهران، پیام آزادی، بیتا، ص 101.
[5]. همان، ص 100.
[6]. مجله ترقی، ش1058، 2/2/1342، ص 41.
[7]. روزنامه کیهان، ش5920، 26/1/1342، ص 12.
[8]. همان، ش5921، 27/1/1342، ص 1 و 9.
[9]. مجله ترقی، ش1057، 26/1/1342، ص 40.
[10]. روزنامه کیهان، ش5920، 26/1/1342، ص 11.
[11]. همان، ص 12.
[12]. مجله صبح امروز، ش59، 26/1/1342، ص 3.
