چهارشنبه 18 اردیبهشت 1342 / 14 ذیحجه 1382 / 8 می 1963
7 بازدید
± گزارش ساواک از ملاقات تجار و بازاریان تهران با آیتالله خمینی
سرهنگ بدیعی، رئیس سازمان اطلاعات و امنیت قم، در نامهای به رئیس ساواک تهران، از ملاقات تجار و بازاریان تهران با روحانیون، بویژه آیتالله خمینی گزارش داد و طی آن فهرستی از وجوهاتی که توسط بازاریان به آیتالله خمینی و آیتالله شریعتمداری تقدیم شده، برای بهرهبرداری ارسال کرد. در این گزارش، اسامی آقایان رحیمی، محمدی، شریفی، حسینان، قائمی، شهابی، رمضانی و محمدی، اعضای جبهة ملی، از تجار و بازاریان تهران در آستانه محرم به قم رفته، در منزل آیتالله خمینی با مشارالیه ملاقات کردهاند، به چشم میخورد.[1]
± نامه روحانیون و علمای حوزههای علمیه شرق کشور به آیتالله خمینی
امروز شمار دیگری از روحانیون و علمای حوزههای علمیة شرق کشور در نامهای به مراجع قم، بویژه آیتالله خمینی، ضرب و شتم و نهب و قتل عدهای از محصلین علوم دینیه در مدرسة فیضیه را تسلیت گفتند. آنها در این نامه تأکید کردهاند: «از فرط رنج و تعب، جانها به لب رسید چندان که تاکنون موفق به عرض تسلیت نگردیده، به همان تأثرات و تألمات روحی قناعت نمودهایم. اینک در ضمن عرض همدردی، خاطر آقایان محترم را مستحضر میداریم مادامی که روح در بدن و نیم جانی در تن است، طبق تصمیمات علمای اعلام و راهنماییهای آیاتالله العظام از هیچگونه اقدامی به منظور حفظ احکام و شعائر اسلام فروگذار نخواهیم کرد و مطمئن باشید که بالاخره خیالات خام ناتمام خواهد ماند و از توجهات ولیعصر عجلالله تعالی فرجه الشریف، نتایج وخیمة مخالفت با دین و قرآن و ایجاد نفرت و انزجار در قلوب مسلمانان، گوشزد خاص و عام خواهد گشت».[2]
± بیانیه آیتالله خویی درباره اوضاع اسفبار ایران
آیتالله خویی در بیانیهای که به زبان عربی خطاب به علمای اعلام صادر کرده، گفته است در صورتی که زمامداران ایران به کارهای غیرقانونی خود ادامه دهند، تاریخ چهل سالة آنها را منتشر خواهند کرد و در آن موقع روحانیون طراز اول آخرین نظر خویش را نیز دربارة آنان اظهار خواهند داشت.
متن فارسی بیانیة آیتالله العظمی خویی به شرح زیر است: «آقایان محترم، علمای اعلام دامت برکاتهم، مکتوب آن جنابان واصل و از مضمونش که شارح اوضاع اسفانگیز ایران بود، اطلاع حاصل گردید. حملات ناجوانمردانة دولت بر حریم مقدس اسلام و مبارزه با روحانیت بهوسیلة تبلیغات و سرنیزه و تجاوز افرادی که فاقد اصول انسانیت و وجدان میباشند، بر طلاب علوم دینیه و کتب مقدسه و هتک از علمای اعلام در مرکز و سایر بلاد ایران بهخصوص در شهرستانهای قم و تبریز و مشهد و انجام یک سلسله اعمال وحشیانه که در جهان کنونی نظیر آن کمتر دیده میشود، موجب تأسف شدید و نگرانی است. بسی جای تأسف است که زمامداران یک کشور مسلمان و حکمرانان مملکتی که قانون اساسیاش بر پایههای اسلام و روحانیت نهاده شده است، تا این اندازه پابند مقررات قانون نشده و در راه تأمین مصالح شخصی خود، هرگونه التزامات را نسبت به وفاداری به اسلام زیر پا بگذارند. این جنایات و اعمال وحشیانه در صورتی که بهطور مستقیم از یک قدرت خارجی نسبت به ملت مسلمان سر میزد، این اندازه جای تأسف نبود، ولی وقوع آن توسط افرادی که خود را ایرانی و مسلمان معرفی مینمایند، فوقالعاده عجیب به نظر میرسد. وقاحت و بیشرمی دولت به جایی رسیده است که عمال آن در حین ارتکاب قتل و غارت در شهرستان قم، ملت را به تکرار آن اعمال و بدتر از آن تهدید مینمایند.
این افراد که سوابقشان تاریک است، در فکر کسب افتخار افتاده و بایستی به آنان «فاتح مدرسة فیضیة قم» و «فاتح دانشگاه تهران» لقب داد. این اعمال، نمونة بارز آن است که یک فرد در حال پشت سر گذاشتن معنویات تا چه اندازه ممکن است سقوط نماید، تا چه اندازه مایة تعجب و موجب خنده و گریه است که دولت خود را علاقهمند به اسلام و داعیه عدالت اجتماعی و خواهان اصلاح و دلسوز ملت معرفی نموده، سپس کار را به جایی برساند که در هیچکس قدرت دفاع از حقوق شخصی یا نوعی حمایت از مقدسات اسلام وجود نداشته باشد.
در اثر فشار، روزنامههای کشور در نشر فحشا و منکر و نشان دادن راههای بیعفتی، آزاد ولی قدرت آن را نداشته باشند که از یک مرجع تقلید اعلامیهای نشر نموده، صدای روحانیت را به گوش مردم برسانند. عجیبتر آنکه اینجانب، چندین تلگراف به علمای مرکز و علمای شهرستانها و چندین نامه به علمای آذربایجان ارسال داشتهام و از قرار معلوم، دولت هیچیک از آنها را به مقصد نرسانیده است. شاید این عمل، مخالف قانون بینالمللی نباشد. آیا اختناق و سلب آزادی از ملت، بیش از این متصور است و آیا برنامة چنین دولتی را برنامة مترقی میتوان نام نهاد؟ ملت ایران میداند اشخاصی که خود سراپا فساد و در عالم شهوترانی و وطنفروشی قدم میزنند، به هیچوجه صلاحیت آن را ندارند که موضوع اصلاحات را بهانه قرار داده، وسایل تازهای برای بیچاره ساختن آنها فراهم نمایند. کسانی که خود معنی اصلاح را ندانستهاند، چگونه ممکن است متصدی اصلاح باشند. تجاوز دولت به حقوق مردم و اقدام بر آدم کشی بدون مجوز شرعی و قانونی، موجب آن شده است که در خارج کشور، افتضاح زمامداران از حد تجاوز نماید و این افراد مایة ننگ عموم ایرانیان گردند.
حادثة اسفانگیز قم و تبریز، قلوب مسلمانان جهان را جریحهدار ساخت. دولت بدین وسیله صفحة دیگری بر کتاب جنایات خود اضافه کرد. در شهرهای نجف اشرف و کربلای معلی و کاظمین و بغداد و غیره، مجالس فاتحه اقامه شد. برادران مسلمان ما برای ارواح مقتولین، طلب مغفرت و در مصائب مجروحین شرکت جستند تا استنکار خود را برابر این جنایات ابراز و تنفر خود را از جنایتکاران اظهار نمایند. ... بایستی از دولت پرسید در کدام یک از ممالک مترقی، وسایل تبلیغ در اختیار فردی قرار گرفته است که خود را فرزند آن مملکت ندانسته و علیه مصالح کشور اقدام مینماید! ما عموم علاقهمندان به اسلام را، با تحفظ بر امنیت و عدم ایجاد آشوب و تشنج، به ادامة مبارزه علیه دشمنان دین و قرآن دعوت میکنیم و بر علمای اعلام لازم است که مسلمانان را به وظایف دینی آشنا سازند. ... هم اکنون بار سنگینی به دوش ملت مسلمان و روحانیت آن نهاده شده است. روحانیت در مبارزة خود پایدار و شانة خود را از این بار سنگین خالی نخواهد نمود.
این مبارزه در صورتی دارای اثر مثبت خواهد بود که ملت مسلمان نیز بیش از پیش آن را تأیید نماید و قدمهای خود را به جای اقدام روحانیان بگذارد. اگر ملت مسلمان ایران با وسایل مبارزه کاملاً آشنا نیست، ممکن است از دیگر ملل مسلمان این درس را فرا گیرد و روش آنها را برای ادامة حیات و به دست آوردن استقلال، سرمشق خود قرار دهد. آقایان علمای اعلام، ما در این مدت موفق شدهایم صدای مظلوم و ستمدیدة ایران را به خارج برسانیم. به تدریج کشورهای اسلامی و کشورهای خارجی از حقیقت اوضاع در ایران مطلع میشوند و زمامداران وقیح کنونی بهزودی با عکسالعمل آنها مواجه خواهند شد. اگر این دسته، از اعمال خود دست برندارند، مسلمانان جهان به وسیلة مدارک زنده، حقیقت آنها را در خارج کشور روشن خواهند ساخت و اگر تعدیات آنها ادامه یابد، تاریخچة چهل سالة آنها که از جنایت و خیانت مملو است، منتشر خواهد شد. علاوه بر آنکه مراجع تقلید، رأی خود را دربارة آنان صادر خواهند نمود».[3]
±توزیع اعلامیة امام خمینی در شهرهای مختلف
توزیع اعلامیة آیتالله خمینی به مناسبت چهلم شهدای حادثة مدرسة فیضیه قم در شهرهای گوناگون کشور ادامه دارد. به گزارش اطلاعات داخلی ساواک، امروز یک برگ اعلامیة استنسیل شدة آیتالله خمینی به صندوق پست در اصفهان انداخته شد که این ساواک پس از کشف، آن را ضبط کرده است.[4]
± اختلاف میان نیروهای امنیتی درباره نحوه برخورد با روحانیون
اختلاف در مقابله با روحانیون مخالف حکومت، به عناصر امنیتی و انتظامی هم کشیده شده است. از جمله این که ساواک از همراهی و تبانی رئیس شهربانی یزد با آیتالله صدوقی خبر داده، مینویسد: «طی تحقیقاتی که به عمل آمد، رئیس شهربانی شهرستان یزد با شیخ محمد صدوقی که از روحانیون مخالف دولت و از طرفداران جدی آقای خمینی است، تبانی دارد و اغلب دستورهایی که مربوط به اوضاع اخیر و روحانیون و سیاست است که به شهربانی یزد داده شود، بلافاصله به شیخ محمد صدوقی اطلاع داده و او را از اقدامات آگاه مینماید. در اقدام اخیر نظام وظیفة طلاب، به محض رسیدن دستورات [به ادارات] مربوط در شهرستان یزد و مطلع شدن، رئیس شهربانی شهرستان یزد با شیخ محمد صدوقی تماس گرفته و میگوید چنین دستوری به ما رسیده، شما به طلاب دستور دهید در خیابانها نیایند و مطمئن باشید در خیابان از ناحیة شهربانی اقدامی نمیشود و اخیراً هم رئیس شهربانی به آقای صدوقی اظهار داشته خوب بود شما هم تلگراف پشتیبانی خود را از آقای خمینی مخابره نمایید. شیخ محمد صدوقی هم متن تلگرافی تهیه نموده، خدمت هر کدام از علما فرستاده که امضا نمایند؛ هیچکدام امضا نکردهاند و قصد دارد مسافرتی به قم نموده و با آقای خمینی مذاکره نمایند که متعاقباً گزارش میشود».[5]
± دردسرهای طلاب سرباز برای حکومت شاه
احضار طلاب علوم دینی به خدمت نظام وظیفه، برای حکومت شاه دردسرهایی به همراه داشته است، از جمله آن که ساواک رضائیه طی نامهای اظهار داشته: «اخیراً از طرف ادارة نظام وظیفه، روش جدیدی دربارة مشمولیت طلاب علوم دینی اتخاذ و ادارة فرهنگ نیز ناچار به اجرای آن گردیده است که در نتیجه، چند نفر از طلاب مدرسه علوم دینی رضائیه میبایست ترک تحصیل نمایند و این مطلب برای آیتالله عباسقلی نجفی حائری، رئیس مدرسة مزبور که روحانی ممتاز آذربایجان غربی و پیرو نیات مقدسة اعلی حضرت همایون شاهنشاه میباشد، ایجاد ناراحتی نموده و موقعیت نامبرده را متزلزل خواهد ساخت که به هیچوجه صلاح نمیباشد». ساواک رضائیه در این نامة خود استدعا کرده مقرر فرمایند اقداماتی صورت گیرد تا به نحو مقتضی مدارس این قبیل روحانیون مستثنی شود و به جای تقدیر، ایجاد ناراحتی برای آنها نشود. ساواک مشهد نیز در تلگرافی دربارة نظام وظیفة طلاب نوشته: «اخیراً در توابع مشهد اقدام به جلب طلاب جهت خدمت سربازی شده است و این امر موجب نگرانی آیتالله که قبلاً به استناد گفتار ساواک، به روحانیون و طلاب مشهد مراحم شاهنشاه و دولت را دربارة خودداری از جلب، اطلاع داده بود، گردیده و مدعی است که ادامة این کار در شرایط فعلی، موجب میشود که نامبرده نزد روحانیون و طلاب علوم دینی که به دستور او از مخفیگاه بیرون آمدهاند، شرمنده شود». ساواک مشهد در این تلگراف خود افزوده: «اگر نتیجة اقدامات معموله در مورد نظام وظیفة طلاب به موقع به آن ساواک ابلاغ گردد، خواهد توانست بر آیتالله میلانی منت جدیدی گذارده و به همکاری نامبرده در ماههای محرم و صفر امیدوار باشد».
مقامات رده پایین ساواک با ارسال این گزارشها در انتظار پاسخ مسئولان ارشد خود ماندهاند.[6]
± اعلامیة فرمانده نیروهای عملیاتی جنوب
فرمانده نیروهای عملیاتی جنوب، امروز در اعلامیهای به نیروهای ستاد شاهنشاهی ابلاغ کرد: «به فرمان مطاع مبارک شاهانه از نیمة دوم اردیبهشت ماه 42 شهر شیراز و حومه، منطقة جنگی اعلام و برابر قسمت دوم ماده 114 قانون دادرسی و کیفر ارتش، کسانی که از تاریخ نشر این آگهی مرتکب بزه شوند، به اتهام آنان در دادگاه زمان جنگ رسیدگی و حق تجدید نظر از محکومین سلب خواهد شد».[7]
± مذاکرات سازمان برنامه با بانک صادرات و واردات آمریکا
مذاکرات سازمان برنامه و بانک صادرات و واردات آمریکا درباره اخذ وام برای اجرای بعضی طرحهای عمرانی، همچنان ادامه دارد. دولت ایران چندی قبل، از دولت آمریکا درخواست کرد که از طریق کمکهای خارجی خود به چند طرح عمرانی که خارج از برنامة سوم قرار دارد، کمک نماید. تقاضای مزبور از طرف دولت آمریکا به بانک صادرات و واردات آن کشور ارجاع گردید و مذاکراتی در این خصوص بین بانک مزبور و سازمان برنامه به نمایندگی دولت ایران آغاز گردید. این مذاکرات اکنون آخرین مراحل خود را طی میکند و بانک صادرات و واردات آمریکا، ضمن موافقتهایی که نموده، پیشنهادهایی به سازمان برنامه داده است که اکنون مورد مطالعه میباشد. این مذاکرات هیچ ارتباطی به مذاکرات سازمان برنامه و بانک جهانی در مورد تأمین کسری اعتبارات برنامة سوم عمرانی کشور ندارد.[8]
±افزایش اعتبار ایران از بودجة یونسکو
اعتبار ایران از اعتبار سازمان بینالمللی یونسکو، به 75 هزار دلار افزایش یافت. اعتبار ایران از بودجة سازمان یونسکو 25 هزار دلار بود که این مبلغ به دنبال تدوین برنامة تربیتی و علمی به مبلغ 75 هزار دلار افزایش یافت. به موجب مذاکراتی که از طرف نمایندة ایران در پاریس با دبیرکل سازمان علمی و تربیتی یونسکو انجام گرفته، سازمان مزبور در سال جاری به اجرای قانون سپاه دانش کمک مالی خواهد نمود و علاوه بر این، جهت وسایلی که برای باسواد کردن روستاییان ایران مورد احتیاج است، این سازمان کمکهای لازم را به عمل خواهد آورد.[9]
±تصویب حکم جهانشاه صالح به ریاست دانشگاه تهران
وزارت فرهنگ اعلام کرد که استدعای وزارت فرهنگ از پیشگاه شاهنشاه، دائر بر انتصاب دکتر جهانشاه صالح به ریاست دانشگاه تهران، مورد تصویب قرار گرفت و امریة همایونی در این مورد به وزارت فرهنگ ابلاغ گردید.[10]
± انتصاب وزیر سابق کشاورزی به سفارت ایران در رم
وزیر امور خارجه امروز به اتفاق دکتر ارسنجانی، وزیر سابق کشاورزی به حضور شاه رسید و ارسنجانی را به سمت سفیر کبیر ایران در رم معرفی کرد. سفیر کبیر جدید ایران در رم تا چند روز دیگر عازم محل مأموریت خود میگردد.[11]
پینوشتها:
[1]. قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، جلد 2: فیضیه، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۷۸، ص 201.
[2]. یاران امام به روایت اسناد ساواک، جلد 2، شهید آیتالله محمد صدوقی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1388، ص 5 و 6.
[3]. قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، جلد 4، دوران حصر، همان، ص 19 تا 21.
[4]. همان، جلد 2، ص 198.
[5]. یاران امام به روایت اسناد ساواک، جلد 2، شهید آیتالله محمد صدوقى، همان، ص 5.
[6]. قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، جلد 2، فیضیه، همان، ص 127 و 8.
[7]. آریانا، بهرام، تاریخچه عملیات نظامی جنوب، تهران، چاپخانه ارتش، 1342، ص 237.
[8]. روزنامه اطلاعات، ش 1087، 18/2/1342، ص 8.
[9]. روزنامه پست تهران، ش2890، 18/2/1342، ص 5.
[10]. روزنامه کیهان، ش 5939، 18/2/1342، ص 1 و 11.
[11]. همان، ص 12.
