چهارشنبه 6 آذر 1342 / 10 رجب 1383 / 27 نوامبر 1963
6 بازدید
سخنرانی آیت‌الله قاضی‌طباطبایی درباره اعلامیه گروه جان‌نثاران آذربایجان
آیت‌الله قاضی‌طباطبایی عصر امروز بالای منبر رفت و به اعلامیه‌ای اشاره کرد که از سوی گروهی با نام جعلی «جان‌نثاران آذربایجان» نوشته شده و به دیوارهای شهر الصاق شده است. وی عاملان اصلی تهیه‌کننده این نامه را سازمان اطلاعات و امنیت کشور و الصاق آن به دیوارهای شهر را به معلمان دبیرستان رازی – که اغلب بهایی هستند- نسبت داد. بر اساس گزارش ساواک، محور سخنرانی امروز وی موارد زیر بوده است:
1- دشمنان اسلام و استعمارگران و یهودی‌ها و بهایی‌ها در تلاش هستند که اسلام را از بین ببرند.
2- دولت حق ندارد بدون مشورت علنی قانون وضع نماید.
3- حکومت جبار با این اقدامات می‌خواهد حادثه پانزده خرداد را در اینجا تجدید نماید و عده‌ای را به کشتن دهد، مطمئن باشید که هر گاه مردم را بکشید، آنها هم شما را از بین خواهند برد.[1]
نامه آیت‌الله طالقانی به آیت‌الله میلانی
آیت‌الله طالقانی امروز با ارسال نامه‌ای به آیت‌الله میلانی از روند محاکمه خود و دیگر اعضای نهضت آزادی ابراز ناراحتی کرد و نوشت: رفتار هیئت حاکمه که به نام اسلام و سرمایه‌های مسلمانان حکومت می‌کنند با مردم مسلمانی که جز بیان اصول و فروع اسلام و خدمت به مردم هدفی ندارند، مورد تعجب است و ما نقموا منهم الا ان یومنوا بالله العزیز الحمید. آیت‌الله طالقانی در ادامۀ نامه خود افزود: دادستان خود را نماینده مردم مسلمان می‌نمایاند ولی با همه درخواست‌ها و اعتراضات، جریان محکمه را در معرض قضاوت مردم قرار نمی‌دهند و جز عده معدودی را به این اتاق دربسته راه نمی‌دهند؛ چنان‌که وکلای شریف وضع محکمه و پرونده را بررسی کردند با هیچ توجیهی با قوانین خودساخته هیئت حاکمه تطبیق نمی‌نماید. امروز و فردا دوره اول محکمه به آخر می‌رسد، معلوم نیست چه تصمیم دارند؟ به هر حال به هر چه پیش آید راضی هستیم. اگر خداوند منان و اولیای گرامی‌اش راضی باشند، از خداوند شب و روز در این گوشه زندان می‌طلبیم که رنج‌ها و مجاهدت آن حضرت و دیگر علمای بزرگوار را مقدمه سعادت ملت و ذخیره آخرت و موجب تقرب به اولیا قرار دهد.[2]
نامه آیت‌الله میلانی به سران و وکلای نهضت آزادی
به دنبال محاکمه آیت‌الله طالقانی و سکوت وکلای مدافع ایشان، آیت‌الله میلانی نامه‌ای به آیت‌الله طالقانی، بازرگان و سحابی ارسال کرد. در این نامه، ضمن اظهار تأسف از حبس و محاکمه آیت‌الله طالقانی و دیگران، آمده است: «شنیده‌ایم در مدافعات حتی آقایان وکلاء محترم نیز به حکم واذا مروا باللغو مروا کراما سکوت فرموده‌اند ولی ملت اسلام در همه جای مملکت سخن می‌گوید و از شما دفاع می‌کند». آیت‌الله میلانی در بخش دیگری از نامه خود در همدردی با آیت‌الله طالقانی و محکوم کردن اقدامات رژیم محمدرضا پهلوی نوشت: در رقیمه کریمه شرحی از مظالم متعاقبه و به‌خصوص از تجاوزهایی که برخلاف اصول در محاکمه آقایان اولیاء ظالم معمول داشته‌اند، خواندم. باید عرض کنم از آنها جز این توقعی نیست. باید علما بزرگ را زندانی نمایند، اساتید دانشگاه را حبس کنند، باید دانشجویان مسلمان را محکوم به حبس‌های طویل‌المدت نمایند، باید علما بزرگ آذربایجان را شبانه توقیف و زندانی نمایند؛ فاصبر و ما صبرک الا بالله و لا تحزن. حقیقت این است که عمل حضرت‌عالی و آقایان دانشمندان اعاظم جناب آقای مهندس بازرگان و جناب آقای دکتر سحابی و دیگر آقایان آبرویی برای اسلام و مسلمین ایجاد کرد و برای تربیت ملت اسلام در سلوک طریق حقیقت و مبارزه علیه ظلم، راهی را روشن می‌کند؛ امید است با عنایات حضرت ولی‌عصر ارواحنا فداه هر چه زودتر آثار این همه زحمات ظاهر گردد و تمام ملت از آن بهره‌مند شود.[3] آیت‌الله میلانی همچنین نامه‌ای خطاب به وکلای مدافع آیت‌الله طالقانی، مهدی بازرگان و دکتر سحابی فرستاده شد.[4]
هفدهمین جلسه دادگاه سران نهضت آزادی
هفدهمین جلسه دادگاه سران نهضت آزادی صبح امروز برگزار شد.[5]
دستور فعالیت علنی به افراد نهضت آزادی
به گزارش مأمور ساواک، فردی به نام رضا خمسه‌ای در صحبت خصوصی اظهار داشته از سوی مهدی بازرگان و آیت‌الله طالقانی به افراد وابسته به نهضت آزادی دستور داده شده علناً فعالیت کرده و ترسی به خود راه ندهند.[6]
سخنان سیدضیاءالدین طباطبایی درباره خرابی وضع اقتصاد
به گزارش مأمور ساواک، سیدضیاءالدین طباطبایی امروز در جلسه‌ای خصوصی که به یکی از دوستان خود درباره خرابی وضع اقتصادی کشور مطالبی می‌گفت اظهار داشته کاهش نرخ بهره در جایی که تجار، محل مصرفی برای پول نداشته باشند، دردی از اقتصاد خراب مملکت دوا نخواهد کرد. او افزوده اصولاً از روزی که امتیاز نشر اسکناس در [از] بانک شاهی سابق گرفته شد، مملکت رو به ورشکستگی رفت و ارزش پول ایران در دنیا روز به روز کاهش یافت؛ کما اینکه در زمان جنگ اول، دولت انگلیس از بانک شاهی که آن موقع به‌وسیله انگلیسی‌ها اداره شد، تقاضای مقدار زیادی اسکناس ایرانی نمود و تا موقعی که در مقابل این اسکناس‌ها از دولت انگلیس طلا وصول نکرد به آنها اسکناس ایرانی تحویل نداد ولی از آن موقع که نشر اسکناس به دست بانک ملی افتاد، با چاپ و نشر اسکناس مخارج پنج سال توقف قوای خارجی را در ایران تحمیل کرد و در اثر همین بی‌حسابی‌ها، لیره طلای انگلیس که در آن موقع بیست ریال و کاغذی آن هجده ریال تغییر می‌کرد به 210 ریال رسید و حال هرچه تلاش و فعالیت می‌شود، وضع اقتصادی کشور بهبود نمی‌یابد و از طرفی یک بانک خارجی را تعطیل کردند و در مقابل شش الی هفت بانک خارجی دیگر را مانند بانک اعتبارات که مربوط به دولت‌های خارجی است در ایران باز کردند و به اعضای آن ماهیانه تا 25 هزار تومان حقوق داده می‌شود و همین بانک‌ها استفاده زیادی هم می‌برند و از پول مردم فقیر مملکت به هر نحوی که ممکن باشد مزد و بهره سود خود را تأمین می‌کنند. سیدضیاءالدین طباطبایی در پاسخ سؤالی که چگونه می‌توان وضع اقتصادی را رونق داد گفته است: راه جلوگیری از این ورشکستگی این است که بهای لیره انگلیسی و دلار امریکایی را که دولت‌های مذکور برای تحکیم وضع اقتصادی خود و به‌دست آوردن پول ایرانی بیشتر در مقابل لیره و دلار و تحکیم وضع اقتصادی خود بدون جهت و مأخذی ترقی داده‌اند، دلار را به 25 ریال و لیره را به شصت ریال ارزیابی کنند و به این ترتیبی ارزش پول ایران بالا خواهد رفت و ارز زیادتری در خزانه جمع‌آوری خواهد شد و از طرفی درآمد نفتی ایران را که اکنون دلاری 75 ریال منظور می‌نماید، هر دلار 25 ریال منظور خواهد کرد و در نتیجه سهم ایران از درآمد نفت به سه برابر خواهد رسید ولی کدام فرد از خود گذشته و وطن‌پرستی است که بتواند در مقابل سرمایه‌داران بزرگ امریکایی قد علم کند وحق ایران را از قرار دلاری 25 ریال مطالبه کند. به طور قطع دهان او را خواهند دوخت.[7]
اخراج دانشجویان شرکت کننده در تظاهرات 16 آذر
بر اساس یادداشتهای مهدی بازرگان، امروز در دانشگاه تهران دو ـ سه نفر از دانشجویانی را که تبلیغات یا اقداماتی برای تظاهرات 16 آذر می‌کرده‌اند دستگیر و از دانشگاه اخراج کردند.[8]
دستور حزب توده به عناصر وابسته درباره تظاهر به دینداری
مأمور ساواک گزارش داد حزب منحله توده به عناصر وابسته و متمایل به خود دستور داده که با تظاهر به دینداری و ادای نماز و حضور در جلسات مذهبی و مساجد، خود را به دسته‌های مخالف دولت نزدیک کنند.[9]
نظر آیت‌الله میلانی درباره حضور در انتخابات مواد ششگانه
عده‌ای از کارگران مشهد در نامه‌ای به آیت‌الله میلانی، نظر ایشان را درباره حضور در انتخابات مواد ششگانه جویا شدند و آیت‌الله میلانی، در پاسخ نامه کارگران نوشتند: حرام است. رأی موافق دادن مشروع نیست.[10]
جواب رد آیت‌الله نجفی مرعشی به تحبیب دولت
به نوشته مهدی بازرگان در یادداشتهای روزانه، دولت در صدد تحبیب علما برآمده به آیت‌الله نجفی مرعشی مراجعه کرده و از ایشان جواب رد شنیده است ولی [نظر] آیت‌الله گلپایگانی مساعد بوده است. بر اساس این یادداشت‌ها، شریف‌امامی درباره آزادی اعضای نهضت آزادی از زندان با محمدرضا پهلوی مذاکره کرده و جواب رد نشنیده است.[11]
پاسخ رئیس جمهور آمریکا به تلگرام شاه
جانسون امروز به تلگرام تسلیت محمدرضا پهلوی درباره ترور کندی پاسخ گفت و افزود: «در این ساعات غم‌انگیز که من مسئولیت رهبری را عهده‌دار شده‌ام امید و انتظار دارم که مناسبات بین دو کشور ادامه و پیشرفت مفیدی داشته باشد».[12] وی همچنین در پیامی جداگانه، به تلگرام اسدالله علم هم پاسخ داد.[13]
تصویب آیین‌نامه اجرایی قانون تشکیل انجمن‌های ده
آیین‌نامه اجرایی لایحه قانون تشکیل انجمن‌های ده و اصلاح امور اجتماعی و عمران دهات به تصویب وزیر کشور رسید و برای اجرا به استانداران و فرمانداران ابلاغ شد. به نوشتۀ روزنامه مهر ایران، بر اساس این طرح در هر ده، انجمنی مرکب از پنج نفر برای مدت سه سال با اکثریت آرای ساکنان همان ده انتخاب می‌شوند. دهاتی که حداقل جمعیت آنها 250 نفر یعنی پنجاه خانوار باشد مستقلاً یک انجمن تشکیل خواهند داد. مراکز جمعیتی که از نظر جغرافیایی و تقسیمات کشوری نزدیک به هم باشند، در صورتی‌که مجموع جمعیت آنها به حد نصاب مقرر برسد با نظر نماینده اداره امور اجتماعی و عمران دهات، متفقاً یک انجمن ده تشکیل می‌دهند و مرکز آن محلی است که نماینده اداره کل امور اجتماعی و عمران دهات تعیین می‌کند. مدت قانونی انجمن ده از روز انتخابات و اخذ رأی مدت سه سال است.
درباره وظایف انجمن‌ها، سخنگوی وزارت کشور گفت: انجمن‌های ده وظیفه دارند پس از تشکیل برنامه‌های سه ساله عمرانی بر نیازمندی‌های ضروری اولیه محل را تهیه کنند و با نظر شورای عمران بخش به مرحله اجرا درآورند. به منظور تبادل نظر در امور عمرانی دهات و تلفیق برنامه‌های اول در سطح ده نیز در مرکز هر استان یا فرمانداری کل و شهرستان بخش و شورایی به نام شورای عمران استان و شهرستان و بخش به ریاست استاندار و فرماندار کل و فرماندار و بخشدار و عضویت رؤسای ادارات کشاورزی، راه، فرهنگ، بهداری بانک اعتبارات کشاورزی و عمران روستایی، نماینده اتحادیه شرکت‌های تعاونی، رئیس دفتر فنی استان، نماینده اداره کل امور اجتماعی و عمران دهات تشکیل می‌شود و این شوراها از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه در کلیه مراکز بخش ظرف یک ماه تشکیل خواهد شد. شورای عالی عمرانی بخش موظف است حداقل هفته‌ای یک‌بار تشکیل جلسه دهد و به پیشنهادهای انجمن‌های ده رسیدگی کند. شوراهای استان یا فرمانداری کل و شهرستان موظفند با هماهنگ کردن برنامه‌های عمرانی دولت و انجمن‌های دهات و جلوگیری از دوباره‌کاری، موجبات حداکثر استفاده از سرمایه‌گذاری و امکانات موجود را در اجرای برنامه‌های عمرانی در سطح ده فراهم آورند.[14]
سومین جلسه کنگره نهضت آزادزنان و آزادمردان ایران
صبح امروز سومین جلسه کنگره نهضت آزادزنان و آزادمردان ایران در سالن محمدرضا پهلوی تشکیل شد و بیش از هزار تن از نمایندگان کشاورزان، کارگران، اصناف، پیشه‌وران، زنان و سایر طبقات در آن شرکت کردند.[15]
امضای مقررات توافقنامه ترانزیت ایران و شوروی
مقررات توافقنامه ترانزیت ایران و شوروی در تهران به امضا رسید. این موافقت‌نامه هزینه صادرات کالاهای ایرانی به اروپا از طریق خاک شوروی و واردات کالاهای خارجی از همان طریق به ایران را تا 25 درصد کاهش خواهد داد. [16]
سفر هیئت مدیره شرکت نفت به جنوب کشور
دکتر منوچهر اقبال رئیس هیئت مدیره و مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران به همراه دکتر فلاح و مهندس مستوفی، اعضای هیئت مدیرۀ شرکت ملی نفت ایران و عده‌ای از مقامات عالی رتبه شرکت نفت به منظور بازدید از فعالیت‌های صنعت نفت ایران در حوزه قرارداد به کنسرسیوم نفت عازم جنوب شدند و از تأسیسات مختلف در مسجد سلیمان بازدید کردند. آنان فردا راهی آغاجاری خواهند شد.[17]
تأخیر مجدد کنفرانس ریاض
کنفرانس ریاض که قرار بود امروز تشکیل یابد مجدداً برای مدت نامعلومی به تأخیر افتاد. به نوشته پست تهران، علت تأخیر کنفرانس ریاض این است که کشورهای عضو اوپک منتظرند آخرین نظریات کمپانی‌های نفتی را در مورد بهره مالکانه دریافت دارند. کمپانی‌های نفتی فعلاً مشغول بررسی پیشنهادهای اوپک هستند و احتمال می‌رود تا پایان هفته آینده کمپانی‌های نفتی آخرین تصمیم خود را بگیرند.[18]
پی‌نوشتها:
[1]- یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 13: جلوه محراب شهید آیت‌الله سیدمحمدعلی قاضی طباطبائی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 66.
[2]- یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 29: آیت‌الله سیدمحمود طالقانی (1) تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1381، ص460؛ حضرت آیت‌الله العظمی آقای حاج سیدمحمدهادی میلانی به روایت اسناد ساواک، ج 1، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 444.
[3]- جلالی، غلامرضا، تقویم تاریخ خراسان از مشروطیت تا انقلاب اسلامی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1377، ص 191.
[4]- کرباسچی، غلامرضا، هفت هزار روز تاریخ ایران و انقلاب اسلامی، ج 1، تهران، بخش خاطرات بنیاد تاریخ انقلاب اسلامى ایران، 1371، ص 174.
[5]- بازرگان، مهدی، یادداشتهای روزانه، تهران، قلم، 1376، ص 207.
[6]- یاران امام به روایت ساواک، ج 29: آیت‌الله سیدمحمود طالقانی، همان، ص 457.
[7]- رجال عصر پهلوی به روایت اسناد ساواک، ج 7، سیدضیاءالدین طباطبایی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات،1381، ص 325.
[8]- بازرگان، مهدی، همان، ص 207.
[9]- قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج4: دوران حصر، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 245.
[10]- حضرت آیت‌الله العظمی آقای حاج سیدمحمد هادی میلانی، ج1، همان، ص 325.
[11]- بازرگان، مهدی، همان، ص 207.
[12]- روزنامه خراسان، ش 4170، 7/9/1342، ص 1.
[13]- روزنامه کیهان، ش 6107، 6/9/1342، ص 1.
[14]- روزنامه مهرایران، ش 1977، 7/9/1342، ص 1.
[15]- همان، ش 1909، /6/1342، ص 1.
[16]- یادداشتهای سیاسی ایران، ج 14، شرکت آنتونی رو، 1376، ص 715؛ ازغندی، علیرضا، روابط خارجى ایران (دولت دست نشانده) 1357 ـ 1320، تهران، قومس، 1376، ص 295.
[17]- روزنامه بورس، ش 564، 7/9/1342، ص 1.
[18]- روزنامه پست تهران، ش3050، 30/8/1342، ص 1.
