دوشنبه 8 بهمن 1341 2 رمضان 1382 28 ژانویه 1963
10 بازدید
□ آمار نهایی آراء رفراندوم
وزارت کشور با انتشار اعلامیهای تعداد آراء کلیه مناطق کشور را اعلام کرد. بر اساس این اطلاعیه، آراء مأخوذه، طبق گزارشهای رسیده از استانداریها و فرمانداریهای کل به شرح زیر است:
1ـ استان مرکزی شامل تهران و شهرستانهای تابع آن: موافق 1,048,444؛ مخالف 2,194؛ بانوان 22,014.
2ـ استان گیلان: موافق 279,228؛ مخالف 23؛ بانوان 21,498.
3ـ استان مازندران: موافق 382,800؛ مخالف 43؛ بانوان 7,048.
4ـ استان آذربایجان شرقی: موافق 578,163؛ مخالف 1,066؛ بانوان 8,986.
5ـ استان آذربایجان غربی: موافق 224,510؛ مخالف 7؛ بانوان 2,651.
6ـ استان کرمانشاهان: موافق 284,960؛ مخالف ـ ؛ بانوان 21,909.
7ـ استان خوزستان: موافق 384,368؛ مخالف 80؛ بانوان 19,415.
8ـ استان فارس: موافق 371,937؛ مخالف 68؛ بانوان 55,768.
9ـ استان کرمان: موافق 178,781؛ مخالف 18؛ بانوان 14,311.
10ـ استان خراسان: موافق 513,717؛ مخالف 168؛ بانوان 28,660.
11ـ استان اصفهان: موافق 355,773؛ مخالف 37؛ بانوان 11,759.
12ـ استان کردستان: موافق 83,616؛ مخالف ـ ؛ بانوان 20,640.
13ـ استان بلوچستان: موافق 118,955؛ مخالف 41؛ بانوان 66.
14ـ فرمانداری کل سمنان: موافق 57,844؛ مخالف 6؛ بانوان 1,045.
15ـ فرمانداری کل بندرعباس: موافق 71,068؛ مخالف 31؛ بانوان 1,588.
16ـ فرمانداری کل لرستان: موافق 117,026؛ مخالف 65؛ بانوان 635.
17ـ فرمانداری کل بختیاری: موافق 7,097؛ مخالف 30؛ بانوان 3,944.
18ـ فرمانداری کل بوشهر: موافق 60,005؛ مخالف 2؛ بانوان 7,223.
19ـ فرمانداری کل همدان: موافق 209,516؛ مخالف 42؛ بانوان 13,629.
20ـ فرمانداری یزد: موافق 84,144؛ مخالف 1؛ بانوان 5,373.
21ـ فرمانداری زنجان: موافق 122,985؛ مخالف 93؛ بانوان 3,117.
جمع کل موافقین: 5,534,907 رأی.
جمع کل مخالفین: 4,015 رأی.
جمع کل رأی بانوان: 271,279.
وزارت کشور در ادامه این اطلاعیه یادآور شده که نتیجه استخراج آراء مأخوذه 5 حوزه در دیگر مناطق کشور (اراک یک حوزه، آذربایجان غربی یک حوزه، کردستان سه حوزه) به علت مسدود بودن راه نرسیده است.[i]
علاوه بر آمار و ارقام وزارت کشور، فرمانداری تهران هم، جداگانه، اطلاعیهای منتشر ساخت و در اقدامی کمسابقه، ضمن تشریح عملیاتِ چگونگی شمارش آراء و تنظیم صورتجلسهها و تطبیق آن با یکدیگر اعلام نمود که شمارش آراء مأخوذه در ساعت 30 دقیقه بامداد امروز به پایان رسیده است. از مجموع 521,908 رأی اخذ شده در 750 حوزهی اصلی و 84 حوزهی فرعی (جمعاً 834 حوزه و شعبه)، 521,074 رأی موافق و 834 رأی مخالف به صندوقها انداخته شده است. این فرمانداری در پایان اطلاعیه خود افزود که طبق قانون، آراء بانوان به صندوقها ریخته شده، شمارش شده است اما به حساب نخواهد آمد.[ii]
از سوی دیگر، برخی از رسانهها با تکیه بر همین آمار و ارقام دولت دربارۀ تعداد شرکتکنندگان در رفراندوم برآورد میکنند که حدود ۸۰ درصد مردم ایران در آن شرکت و لوایح ششگانه را تأیید کردهاند.
□ پیام محمدرضا پهلوی خطاب به ملت
پس از اعلام رسمی نتایج آراء رفراندوم، محمدرضا پهلوی با احساس رضایت از اینکه ملت ایران به خواستهها و برنامههای او پاسخ مثبت دادهاند، پیامی خطاب به «ملت ایران» صادر نمود. پیام شاه که چندینبار از رادیو پخش شد با این جملات آغاز میشود:
«قلب من سرشار از سروری است که از پاسخ مثبت شما به ندای خودم در خویش احساس میکنم. من از شما خواسته بودم که درباره مسائل مشخصی که با سرنوشت این کشور ارتباط حیاتی مستقیم دارد، نظر خود را به صورتی صریح و قاطع ابراز دارید و شما با رأی خویش نشان دادید که مفهوم این تصویب ملی و اهمیت آن را به کمال خوبی دریافتهاید. همین حسن تشخیص شما است که ایمان و اعتقاد مرا نسبت به آینده این مملکت از هر وقت دیگر استوارتر و تزلزلناپذیرتر میسازد».
محمدرضا پهلوی سپس از تاریخ گذشته و پرافتخار ایران سخن گفت و ابراز امیدواری کرد که در آینده مملکتی خواهد ساخت که با پیشرفتهترین ممالک جهان برابری کند. شرکت در رفراندوم و آراء داده شده به لوایح ششگانه، بهویژه ماده اصلاحات ارضی را نشانه گسستن زنجیرهای اسارت خواند و گفت که 75 درصد از جمعیت کشور از نعمت آزادی برخوردار شدند. او در این پیام تأکید کرد: «در آینده مرد و زن ایرانی با استفاده از شرایط جدید اجتماعی، دوشادوش یکدیگر، برای ساختن ایرانی نوین، آباد و مترقی خواهند کوشید. این تحول اجتماعی و ملی که امروز در ایران روی داده است، در واقع انقلاب بزرگی است که هم قانونی و هم مقدس است؛ قانونی است برای اینکه شاه که حق وضع قانون را دارد، تصویب آن را از شما خواست و شما ملت ایران که به موجب قانون اساسی، قوای مملکت ناشی از اراده و خواست شماست این انقلاب قانونی و ملی را تصویب کردید». او بدون آنکه درگیریهای چند روزه اخیر و مضروب ساختن و دستگیری دستهجمعی مخالفان رفراندوم را به یاد آورد در ادامه پیامش افزود که «شما با رأی قاطع خود به آن صحه نهادید و بدینترتیب تحولی بس عظیم انجام گرفت. بیآنکه خونی از دماغ کسی جاری شود و یا کمترین تزلزلی در اساس کهن ملی ما که صد چندان قائمتر و استوارتر بر جای مانده است، پدید آید».
شاه به باور خود، دلیل مقدس بودن این انقلاب و رفراندوم را به آن سبب دانست که هم «اساس و روحِ تعلیمات عالی اسلامی، یعنی عدالت و انصاف، و هم مترقیترین اصول و آرزوهای اجتماع متمدن امروزی در پیشنهادها و لوایحی که اساس این تحول بود، ملحوظ شده است». وی از ملت خواست که به سرمایهگذاری در صنایع کشور توجه زیادی نشان دهند.
شاه پیام خود را به ملت ایران چنین به پایان رساند: «من یقین دارم که همه شما با رشد و پختگی اجتماعی که از خود نشان دادهاید، با روح ملیت عمیق و استواری که در نهاد یکایکِ افراد این مملکت نهفته است، به خاطر سعادت خود و نسلهای آینده، بدین ندای من عملاً پاسخ مثبت خواهید داد. پیش به سوی آیندهای که ایران و ایرانی را به اوج عظمت و سعادت خواهد رسانید. خدای ایران همواره پشت و پناه شما باد».[iii]
□ مصاحبه روزنامهنگار کیهان اینترنشنال با نخستوزیر
اسدالله علم (نخستوزیر) با روزنامهنگار کیهان اینترنشنال به گفتوگو نشست و دربارة حوادث اخیر و مخالفتهایی که در اعتراض به رفراندوم در شهرهایی چون تهران، قم و شیراز انجام شد، مطالبی بیان کرد. این مصاحبه در دفتر کار نخستوزیر و در حالی برگزار شد که عکسهایی از محمدرضا پهلوی و خود او در بالای سرِ علم نصب شده بود.
وی در ابتدای مصاحبه به شرکت ۸۵ درصد از مردم ایران در رفراندوم اشاره نمود و افزود که: مردم ایران با این کار، اصلاحات ارضی، ملی شدن جنگلهای خصوصی، تغییر قانون انتخابات و اقدامات دیگر پیشنهادی شاه را تأیید کردند و وظیفه دولت است که برای عملی کردن لوایح ششگانه کار خود را شروع کند. او در این باره از تصمیم دولت سخن گفت که تا اواخر فروردین سال آینده (اواخر مارس ۱۹۶۳) بر اساس همین مواد، قوانین مدنی جدیدی تدوین خواهد کرد و بودجه سال جدید را نیز مطابق آن به پایان خواهد رساند.
علم در ادامه مصاحبه به 36 نفر از مخالفان رفراندوم اشاره کرد که طی چند روز گذشته دستگیر شدهاند و اکنون در زندان به سر میبرند. به گفته او، این افراد به اتهام تحریک مردم محاکمه میشوند. وی مخالفت و فعالیت زندانیان را سازماندهی شده تلقی کرد که در سه گروه و متشکل از تودهایها، روحانیون و طرفداران جبهه ملی بودهاند که با رفراندوم مخالفت کردهاند و دولت نیز به سرعت آنان را دستگیر و زندانی کرد.[iv]
□ جلسه هیئت وزیران
در ساعت ۱۶:۳۰، جلسه هیئت وزیران در کاخ نخستوزیری تشکیل شد که تا ساعت 21 ادامه یافت. ریاست جلسه را اسدالله علم برعهده داشت. در ابتدای جلسه، مقرراتی که وزارت دارایی به منظور تنظیم بودجه سال آینده وضع کرده بود، بررسی شد و اعضای هیئت دولت اصول آن را تصویب کردند. بر اساس این مقررات بودجه کل کشور در سال 1342 ش بر اساس اسلوب جدیدی تنظیم خواهد شد و نخستینبار با پیشنهادهایی که وزارت دارایی به هئیت وزیران تسلیم کرده است، بودجه مملکتی متعادل خواهد بود.
در ادامه جلسه، دربارة تنظیم آئیننامههای اجرایی که منظم به لوایح ششگانه است مذاکراتی مقدماتی شد و پس از گزارشهایی که وزرای فرهنگ، کشاورزی، کار و صنایع و معادن درباره لوایح ششگانه دارند، مقرر گردید هر یک از این وزیران، جداگانه کمیسیونهای مخصوصی را تحت ریاست خود تشکیل دهند و مصوبات آن کمیسیونها را به هیئت دولت تسلیم کنند. مقررات گمرکی بنادر جنوب ایران و معافیتهایی که وزارت بازرگانی برای مرزنشینان ایران در نقاط مرزی پیشنهاد داده بود، چند تصویبنامه مربوط به امور جاری وزارتخانهها، از دیگر موضوعاتی بود که در جلسه امروز هیئت دولت بررسی شد.[v]
□ آیتالله حجت خواستار رفع ممانعت از تبلیغ طلاب
همه ساله با حلول ماه مبارک رمضان، طلاب و روحانیون حوزههای علمیه برای ترویج و تبلیغ دین مبین اسلام به مناطق دور و نزدیک کشور اعزام میشوند و مردم را با احکام و شعائر اسلامی آشنا میسازند؛ اما امسال با توجه به اقدامات و برنامههای حکومت و مخالفتهای علما و روحانیون با این اقدامات، دولت نیز از اعزام روحانیون و طلاب علوم دینی به شهرها و روستاها جلوگیری کرد. متعاقب این قضیه، آیتالله سیدحسن حجت از علمای قم و مدیر حوزة علمیه قم نامهای خطاب به محمدرضا پهلوی نوشت و با اشاره به فعالیت و خدماتِ هرسالة طلاب و روحانیون در ماه رمضان اظهار کرد که برخی از اقدامات اخیر تعدادی از روحانیون بدون مصلحتخواهی و خیراندیشی و مشورت با ارکان حوزه علمیه بوده است و شاه نباید آن اقدامات را به حساب همگان بگذارد.
او در ادامه نوشت: «متأسفانه اخیراً در آستانه ماه مبارک رمضان که ماه عبادت و نیایش به درگاه آفریدگار جهانیان است از مسافرت طلاب و فضلای حوزةعلمیه قم که همه ساله و حسبالمعمول به اطراف و اکناف رهسپار [میشوند] و هر یک به فراخور حال خود در تبلیغ مذهب و ترویج احکام [شرع مقدس اسلام] و شیوه زندگانی حضرت سید امام (سیدالشهدا(ع)) اقدام و سعی و مجاهدت مینمودند، ممانعت و جلوگیری به عمل میآید. حقیر از لطف عمیم شاهانه و توجه دائم و مدام ذات ملوکانه به ترویج و تشیید دین حنیف اسلام استفاده نموده و استدعا دارد قبلاً و پیش از انقضاء وقت به مقامات مربوطه دستور رفع ممانعت فرمایید که مردم مسلمان و متدین که تشنه تبلیغات مذهبی و چشم به راه میباشند از انتظار بیرون آمده از فیوضات و برکات ماه مبارک رمضان بهرهمند و مستفیض شوند و موجبات مزید دعاگویی فراهم شود. غره شهر رمضان مبارک 82[13] قم سیدحسن حجت».[vi]
□ سخنرانی وحدتنیا در تبریز
به رغم آنکه روحانیون از وعظ و خطابه در مساجد و سخنرانی بر منابر منع شدهاند، حجتالاسلام محمود وحدتنیا، از روحانیون آذربایجان، در مسجد صمصامخان (قلعهبیگی) که یکی از مساجد محل توجه مردم تبریز است، به منبر رفت و سخنرانی تندی ایراد کرد.[vii]
حجتالاسلام وحدتنیا سخنان خود را چنین آغاز کرد: «خدا به آدم عقل و فکر سالم اهدا کرده و هرچیزی دلیل مربوط به خود را دارد». سپس مردم حاضر در مسجد را مخاطب قرار داد و گفت که شما در اعتصابات مربوط به نرخ برق هیچ عکسالعملی از خود نشان ندادید. اما اهالی شهرهای زیادی قیام کردند و بالاخره قیمت برق را پایین آوردند. وی بدون اینکه مستقیماً از کسی نام ببرد هدف حملات خود را متوجه شاه ساخت که هنگام سخنرانی در قم (در 4 بهمن ماه جاری) گفته بود در خواب امام زمان(عج) و حضرت عباس(ع) را دیده و از آن دو حضرت شفا گرفته است. وی با کنایه گفت که ما «یک همسایه داشتیم که هر روز اظهار میکرد که امام زمان را در خواب دیدهام. پدرم نیز به وی پاسخ داده بود که دوره عوامفریبی گذشته و ملت از خواب گران بیدار شده است».
او اقدامات حکومت و دولت را در برگزاری رفراندوم حرام و غیرقانونی خواند و بدون اینکه از اسدالله علم نامی به میان بیاورد اظهار کرد: «هیچ خجالت نمیکشد. از رادیو اعلام میکند که فلان قدر رأی انداختهاند. در صورتی که خودم دیدم و مردم هم ناظر بودند که تمام صندوقها خالی بود. این قدر رأی از کجا آمد»؟
سخنران مسجد صمصام خان تبریز در ادامه سخنرانی خود رو به جمعیت حاضر که چند تن از مأموران ساواک هم در میان آنها نشسته بودند، گفت: «من میخواستم این حرفها را نگویم، [اما] چون فلان ولگرد و بیسواد از تلویزیون آن حرفهایی [را] که او میگوید من هم ناچارم بالای منبر بگویم».
وی به برخی از عبارات شاه و دولتمردان هم اشاره کرد که روحانیون را مفتخور خوانده بودند، از میراث ناچیز آیتالله بروجردی هنگام فوت یاد کرد که وصیت کرده بود آن را به طلاب قم، تبریز و مشهد بدهند. آنگاه با صدای بلند گفت: «شما که فقط مسئول یک امضا کردن هستید، خجالت نمیکشید میگویید که زمان مفتخوری گذشته است؟ شما را به خدا قسم قضاوت کنید که این مجتهدها که فوت کردند اینها مفتخور بودند»؟[viii]
□ قرار منع پیگرد برای 16 نفر از دستگیرشدگان
شعبة 7 بازرسی دادستانی ارتش برای 16 نفر از افراد غیرنظامی قرار منع پیگرد صادر کرد. این عده در چند روز گذشته، به جرم مخالفت با رفراندوم و به اتهام «اقدام بر ضد امنیت داخلی کشور» دستگیر شده بودند، اما دلیل کافی برای اتهام آنان به دست نیامد.[ix]
□ اعتراض دانشجویان ایرانی در ایتالیا
سیصد نفر از دانشجویان ایرانی که در ایتالیا مقیماند، امروز نامهای خطاب به جمال امامی، سفیر ایران در رم، فرستادند و در آن رفراندومی را که روز شنبه همین هفته در ایران برگزار شده بود، غیرقانونی و برخلاف قانون اساسی کشور دانستند.
آنان در نامه خود به وقایع روز پنجشنبه گذشته (4 بهمن) در دانشگاه تهران و اشاره به بازداشت تعدادی از دانشجویان، اعتراض کردند. سخنگوی دانشجویان مزبور ضمن اعلام این خبر، دولت کنونی ایران را غیرقانونی خواند و اظهار نمود که قدرت دولت فعلی به جای آنکه به پشتوانة مجلس شورای ملی باشد که از یک سال پیش تعطیل شده است، به حمایت قدرت شاه است.[x]
□ محکومیت چهار دانشجوی ایرانی در امریکا
به دنبال اعتراض و تحصن عدهای از دانشجویان ایرانی در آمریکا که به سفارت ایران در واشنگتن رفته بودند و اعتراض خود را به سیاستها و برنامههای حکومت ایران اعلام کرده بودند؛ یکی از دادگاههای واشنگتن، 4 نفر از آنان را که پلیس بازداشت کرده بود محاکمه کرد و به حبس و پرداخت جریمة نقدی محکوم ساخت. گفتنی است دانشجویان معترض و متحصن را مأموران دولت آمریکا با زور از سفارتخانه ایران در آن شهر اخراج کرده بودند.[xi]
□ قطعیت انحلال حزب ملّیون
روزنامة «فرمان» در شماره امروز خود از انحلال قطعی حزب ملّیون خبر داد. این روزنامه دلیل انحلال آن را نارضایتی شاه از فعالیت احزاب موجود دانست که در روز افتتاح کنگره شرکتهای تعاونی روستایی، شاه نارضایتی خود را اعلام کرده بود. به دنبال آن هم، رهبران و اعضای کمیته مرکزی حزب ملّیون در چند جلسه گذشته تصمیم گرفتهاند به صورت انفرادی از عضویت در حزب استعفا کنند. اما مدیر روزنامه فرمان که خود در کمیتة مرکزی حزب عضویت دارد، اظهار کرد که به طور فردی استعفا نمیکنیم و باید یکجا تصمیم به انحلال حزب گرفته شود. به نوشته فرمان، پیشنهاد او مورد توجه اکثریت اعضا قرار گرفته است و امکان دارد در جلسه بعدی کمیته مرکزی حزب ملّیون تصمیم کلی اعلام شود.[xii] در صورتی که چند تن از افراد سرشناس حزب ملّیون از کمیته مرکزی آن خواستهاند که اگر حزب بخواهد فعالیت خود را ادامه بدهد، باید قبل از هر چیزی محیط حزب را از وجود چند عضو که مشهور به فساد هستند و در فعالیتهای سیاسی وفاداری خود را نشان نمیدهند، تصفیه سازد. به دنبال خواسته آنان احتمال میرود که در چند روز آینده حزب ملّیون چند تن از اعضا خود را اخراج کند.[xiii]
□ بازتاب رفراندوم در مطبوعات انگلستان
تعدادی از نشریات انگلستان در شمارة امروز خود مقالات متعددی در پشتیبانی از اقدامات برنامههای محمدرضا پهلوی در ایران منتشر کردند. این روزنامه که برخی از مطالب آن منعکسکننده نظریات دولتمردان انگلیس است تحولات اخیر کشور ایران را مطابق با سیاستهایی دانست که قرار است شاه ایران به اجرا گذارد.
از جمله این برنامهها، رفراندومی است که روز شنبه در سراسر ایران برگزار شد و طرفداران حکومت در آن شرکت کردند. در همین موضوع، روزنامة سندی تایمز که به تبلیغات وسیعی دست زده است، نوشت: «فقط کمتر از یک در هزار آراء مردم با اصلاحات عمیق و اصلاحی شاه مخالف بود».
روزنامه «آبزرور» از دیگر نشریات انگلستان در مقالهای نوشت: «مراجعه به آراء مردم ایران به پیشنهاد شاه ایران سبب روی کار آمدن نیروی تازهای در این کشور میشود که از دهقانان آزاد شده و کشاورزان مستقل تشکیل خواهد شد. شاه ایران با این کار در حقیقت به دوران قدرت نامشروع عدهای پایان خواهد داد که منافع غیرقانونی داشتهاند».
روزنامه «سندی اکسپرس» هم مخالفان رفراندوم را عبوس، متحیر و نگران خواند. از سوی دیگر روزنامة «سندی تلگراف» نوشت که شاه در ایران مثل همیشه پیروز شد.[xiv]
□ دستورالعمل تنظیم بودجه عمومی
وزارت دارایی دستورالعمل چگونگی تهیه و تنظیم بودجه کشور را در سال 1342 ش صادر و نسخههای آن را به تمام ذیحسابی وزارتخانهها و مؤسسات دولتی ابلاغ کرد. این دستورالعمل حاوی نکات مهمی است.[xv]
□ سفر وزیر پست و تلگراف به کراچی
سمیعی، وزیر پست و تلگراف و تلفن که ریاست هیئت نمایندگی ایران را در کنفرانس کمیتة اقتصادی سازمان پیمان مرکزی (سنتو) به عهده دارد، وارد کراچی، پایتخت پاکستان شد. او و هیئت همراه قرار است در آن کنفرانس که فردا آغاز به کار خواهد کرد، شرکت کنند. در فرودگاه کراچی، کاردار سفارت کبرای شاهنشاهی ایران، مقامات اقتصادی پاکستان و نماینده سنتو از آنان استقبال کردند.[xvi]
□ سرپرست سازمان جلب سیاحان
ساعت 10 صبح، اسدالله علم در کاخ اختصاصی شاه، مهندس مهدی شیبانی را برای سمت معاونت نخستوزیری و سرپرستی سازمان جلب سیاحان به حضور محمدرضا پهلوی معرفی کرد. در این جلسه شاه در خصوص شناسایی ایران از طریق جلب سیاحان خارجی دستورات موکّدی صادر نمود و شیبانی نیز از اقداماتی که تاکنون در این زمینه انجام شده گزارش داد.[xvii]
□ روابط اقتصادی ایران و شوروی
ضیائی (وزیر صنایع و معادن) به همراه سِربگف، وابسته بازرگانی سفارت شوروی، در وزارت بازرگانی حاضر شدند و با جهانشاهی (وزیر بازرگانی) به گفتوگو نشستند. موضوع اصلی این گفتوگو که از ساعت 10 آغاز شد و به مدت 45 دقیقه طول کشید، معاملات خرید سرب ایران از طرف شوروی بود.
به دنبال تقلیل قیمت سرب که شورویها چندی پیش پیشنهاد کرده بودند، معدنداران ایرانی به این تقاضا واکنش نشان دادند و با توجه به اینکه در صورت عملی شدن این تقاضا فعالیتشان محدود میشود، به وزارت بازرگانی شکایت کردند. از این رو در دیدار امروز مقرر شد که فعلاً شورویها تقلیلی در بهای خرید سنگ سرب ایران ندهد تا بعداً مطالعاتی در این زمینه شود. مطابق موافقتنامه بازرگانی ایران و شوروی، در فهرست کالاهای صادراتی ایران 40 هزار تن سنگ سرب گنجانده شده است که مقداری از این سنگ سرب، طی مدت اجرای موافقتنامه به وسیله اداره بازرگانی شوروی از فروشندگان سرب ایران خریداری خواهد شد.[xviii]
پینوشتها:
[i]. روزنامه اطلاعات، ش 11010، 8 بهمن 1341، ص 1 و 16؛ میرزا صفی، عبدالله، انقلاب سفید شاهنشاهی، بیجا، بینا، بیتا،ص 56 و 57.
[ii]. روزنامه ملیون، ش 800، 8 بهمن 1341، ص 1.
[iii]. روزنامه کیهان، ش 5862، 8 بهمن 1341، ص 1 و 12؛ روزنامه ملیون، ش 801، 0 بهمن 1341، ص 1؛ اشرف احمدی، علی، ایران در گذشته و حال، تبریز، بهمن، 1350، ص 216 و 218.
[iv]. بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 256، 9 بهمن 1341، ص 6 و 7 و 11.
[v]. روزنامه پست تهران، ش 2835، 9 بهمن 1341، ص 1 و 4.
[vi]. مدرسه فیضیه به روایت اسناد ساواک، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 106.
[vii]. بهبودی، هدایت الله، تبریز در انقلاب، تهران، عروج، 1383، ص 65.
[viii]. قیام پانزده خرداد به روایت اسناد تاریخی، ج 1، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 488 و 489.
[ix]. رسولی محلاتی، سیدهاشم، خاطرات آیت الله سید هاشم رسولی محلاتی، به کوشش احمد رشیدی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی،1383، ص 211.
[x]. بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 257، 10 بهمن 1341، ص 6.
[xi]. همان، ش 256، 9 بهمن 1341، ص 14.
[xii]. روزنامه فرمان، ش 3182، 8 بهمن 1341، ص 4.
[xiii]. روزنامه ملیون، ش 800، 8 بهمن 1341، ص 2.
[xiv]. روزنامه مهر ایران، ش 1754، 9 بهمن 1341، ص 1 و 2.
[xv]. روزنامه کیهان، ش 5862، 8 بهمن 1341، ص 11 و 12.
[xvi]. روزنامه اطلاعات، ش 11011، 9 بهمن 1341، ص 15.
[xvii]. همان، ش 11010، 8 بهمن 1341، ص 16.
[xviii]. روزنامه کیهان، ش 5862، 8 بهمن 1341، ص 12؛ روزنامه پست تهران، ش 2834، 8 بهمن 1341، ص 1.
