چهارشنبه 21 فروردین 1342/ 15 ذیقعده 1382 / 10 آوریل 1963
6 بازدید
± انعکاس خبر دعوت آیتالله خمینی توسط آیتالله حکیم در رسانههای جهان
موضوع دعوت آیتالله حکیم از مراجع ایران، برای سفر به عراق، در رسانههای بینالمللی انعکاس وسیعی یافته است. خبرگزاری فرانسه به نقل از روزنامههای بامداد امروز تهران نوشت که دولت عراق با انتقال حوزة علمیة شهر مقدس قم، مرکز مذهب شیعه به نجف موافق است. بنابراین گزارش، این روزنامهها افزودهاند که ممکن است آیتالله حکیم که هم اکنون در نجف اقامت دارد و از هنگام درگذشت آیتالله بروجردی کفالت امور مذهبی را برعهده دارد، رهبری رسمی مذهب شیعه را عهدهدار شود. جراید تهران مینویسند بدین طریق همه راضی خواهند شد زیرا آیتالله حکیم در ایران مورد احترام همگان است.[1] به نوشتة یکی از همین منابع و بهنقل از منابع مطلع، گفته شد که به دعوت آیتالله حکیم، مرکز مذهبی شیعه ممکن است از قم به نجف منتقل شود. آیتالله حکیم که پس از رحلت آیتالله بروجردی، از لحاظ مذهب شیعه مرجعیت پیدا کرده است، رهبر شیعیان جهان خواهد شد. آیتالله حکیم از روحانیون عرب شیعه و تبعة عراق است و پس از درگذشت آیتالله بروجردی، تلگراف تسلیت از طرف دربار شاهنشاهی به ایشان مخابره شد. از قرار معلوم، آیتالله حکیم از روحانیون قم دعوت کرده که به نجف عزیمت و حوزة علمیة قم را به نجف منتقل کنند و این انتقال احتمالی حوزة علمیة قم به نجف، با موضوع رهبری آیتالله حکیم بیارتباط نیست. این روزنامه افزوده است که اخیراً اعلام شد که تحریکات و تبلیغات جمال عبدالناصر در مراکز مذهبی عراق و به خصوص در میان بعضی روحانیون، عامل اصلی مخالفت آنها با تحولات اصلاحی ایران بوده است.[2] اما در پاسخ به تلگراف آیتالله حکیم مبنی بر مهاجرت اعتراضآمیز علما از ایران به عتبات، مراجع تقلید پس از مشورت به این نتیجه رسیدند که در ایران بمانند و به مبارزة خود ادامه دهند. از همینرو آیتالله خمینی امروز به نمایندگی از سایر مراجع، در تلگرافی به آیتالله حکیم نوشت: «ما تکلیف الهى خود را انشاءالله ادا خواهیم نمود و بهاحدىالحسنین نائل خواهیم شد. یا کوتاهى دست خائنین از حریم اسلام و قرآن، و یا جوار رحمت حق جل و علا. انى لا ارى الموت الا السعاده و الحیوه مع الظالمین الا برما».[3]
گزارش ساواک قم نیز در همین زمینه حاکیاست که «امروز آیتالله صبوری و حاجی عادلانی که هر دو، اهل و ساکن شاهی هستند، با شریعتمداری در منزلش ملاقات و دربارة فعالیت علما علیه دولت و سرانجام آن پرسشهایی نمودند. شریعتمدار گفته است من و خمینی تا حصول نتیجه، دست از فعالیت بر نخواهیم داشت و چون مسبب همة این اعمال و قانونگذاریهای خلاف، دولت میباشد، لذا قصد داریم به کمک ارتش قیام کنیم و سپس اوراقی را به آنها نشان داده، اضافه میکند اینها، نامههای موافقت و همکاری بعضی از سرتیپ و سرلشکرهای ارتش است که دولت خیال میکند فدایی او هستند. آنگاه آقای صبوری اظهار میدارد من تحت تعقیب سازمان امنیتم، چون مردم شاهی را به پشتیبانی از علمای قم دعوت کردهام». گزارش ساواک میافزاید: «خمینی [هم] گفته است از آقای حکیم برای من تلگراف آوردهاند که چون وضع ایران فعلاً برای علما و روحانیون مناسب نیست، بهتر است کلیة روحانیون ایران بهطور دسته جمعی به نجف بیایند، ولی من میخواهم جواب بدهم چگونه من به نجف بیایم، در صورتیکه میبینم مملکت شیعه را میخواهند از بین ببرند. دولت خیال نکند ما میرویم و میتواند حوزة علمیه را از بین ببرد. ما تا جان در بدن داریم، از پای نخواهیم نشست».[4]
± تلگراف جامعة اهل منبر کرمان به آیتالله خمینی
جامعة اهل منبر کرمان امروز در تلگرافی به آیتالله خمینی، ضمن حمایت از مواضع مراجع تقلید، از آمادگی روحانیان کرمان در همراهی با نهضت خبر دادند. در این تلگراف آمده که «مجاهدات خالصانه و غیورانة آن مرجع عالیقدر و سایر آیات عظام قم در راه دفاع از حریم مقدس دیانت، و حمایت از سنگر عظیم روحانیت و حوزة مقدسة علمیة قم مورد پشتیبانی کامل ما است و در اجرای اوامر مطاع حضرت آیتالله از هیچگونه فداکاری مضایقه نخواهیم کرد».[5]
± سربازگیری از میان طلاب
در پی وقوع حوادث اخیر در کشور، موج تازهای از تضییقات بر ضد حوزههای علمیه آغاز شد. به گزارش منابع گوناگون، سربازگیری از میان طلاب در شهرهای قم و تهران، در دستور نیروهای شهربانی و ژاندارمری قرار گرفتهاست و شماری از طلاب حوزة علمیة قم، امروز دستگیر و روانة مراکز آموزش نظامی شدند.[6]
± همراهی مردم مشکینشهر با روحانیت
گزارشهای مأموران مخفی ساواک از نقاط گوناگون کشور، حکایت از مساعدت مردم و همراهی آنان با روحانیت دارد. به گزارش ساواک از مشکینشهر، دو تن از اهالی منطقه به نامهای جعفر بیگ و سلیم، از متنفذین محلی قریه قنبت، در بین اهالی شروع به تبلیغات مضره علیه مصالح کشور، دایر بر تحریم آزادی زنان و لایحة اصلاحات ارضی از طرف مراجع مذهبی قم نموده و نظر اهالی را نسبت به جمعآوری اعانه برای کشته شدگان قم و تبریز، جلب کرده، مبلغ شصت هزار ریال وجه نقد و تعداد نُه رأس گوسفند، جمعآوری و اهالی را تهدید کردهاند که حق کوچکترین اقدامی بر له دولت ندارند.[7]
± خاطرات مهندس بازرگان از جریان بازپرسیاش
بازپرسی و تکمیل پروندة زندانیان نهضت آزادی در زندان ادامه دارد. در یادداشتهای مهندس مهدی بازرگان از امروز آمده است که «فعلاً سه نفر از ماها، اول دکتر آذر (رئیس شوراى جبهه)، صالح (رئیس هیئت اجرائیه جبهه) و من، مورد بازپرسى و پروندهسازى براى محاکمه شدهایم. امروز صبح را به اتفاق آقاى صالح و هر یک تحت مراقبت دو سرباز سرنیزه بهدست، بهوسیله اتوبوس دژبان و در معیت متهمین دیگر، به آنجا برده شدیم و باز هم ادامه خواهد داشت. سؤالات و صحبتها خیلى محترمانه و حتى ارادتمندانه است و چون آقاى سرهنگ مقدم، بازپرس، که جوان معقول و محجوب برخوردى است، مکرر میگفت هر امر و فرمایشى داشته باشید، بفرمایید و هر خدمتى از دستم برمى آید که مجاز باشد و مقررات منع نکند، انجام خواهم داد». بازرگان در ادامه به نوع سؤالات در بازجویی پرداخته، مینویسد: «ولى هر قدر در صحبت و احترامات و تعارفات، مؤدب و محجوب است، سؤالات بازپرسى، جدى و دمگیر است. ایشان روى پروندة قطورى که از سازمان امنیت فرستاده و ایرادها و اتهامات را خلاصه کردهاند، سؤالات را تنظیم مینماید و مینویسد و جلوى آدم میگذارد تا جواب آن را بنویسد. روز اول، سؤالات بیشتر جنبة کلیات و زمینهسازى بود، از قبیل اینکه متهم هستید به اقدام علیه امنیت کشور، بنابراین توضیح و دفاع خود را بفرمایید در چه جمعیتهایى عضویت دارید؟ روابطتان با جبهه چگونه است؟ آیا خود را تابع قانون میدانید و غیره. ولى روز دوم، سؤالات وارد مراحل دقیق و جدى شد، از جمله در زمینة نشریات نهضت آزادى ایران و مخصوصاً حاشیه و بىحاشیه و پس از آن، استفسار از اینکه چرا شما دکتر حسین فاطمى را شهید آزادى گفتهاید».[8]
± اعتصاب و تظاهرات دانشجویی در اعتراض به بازداشت سران جبهة ملی
دانشجویان دانشگاه تهران دست به اعتراض و تظاهرات زدند و در شعارهایشان خواستار آزادی زندانیان و کاهش فشار بر آنان شدند. به گزارش خبرگزاری آلمان از تهران، امروز گروهی از دانشجویان در محوطة دانشگاه تهران دست به تظاهرات زدند و از خواستة جبهة ملی دایر بر آزاد کردن سران این جبهه، پشتیبانی کردند.[9] در همین حال یکی از روزنامههای تهران دراین باره نوشت که: «اعتصاب غذایی که چند نفر از دانشجویان دانشگاه تهران برای اعتراض نسبت به بازداشت سران جبهة ملی ترتیب داده بودند، با شکست روبهرو شد و فقط در میان چهارده هزار دانشجوی دانشگاه تهران، 340 نفر دست به تظاهراتی زدند». این روزنامه بیتوجه به اهمیت این تظاهرات دانشجویان در شرایط پر اضطراب کنونی، در خبری جعلی مدعی شد که ضمناً اکثریت بازداشتشدگان گویا دست از اعتصاب غذا در زندان کشیدهاند و قرار شده است که در رسیدگی به وضع آنها تسریع شود. همین روزنامه با استناد به خبر خبرگزاری آلمان، نوشت که زندانی شدن سران جبهة ملی به موجب احکام دادگاه نظامی صورت گرفته و نمیتوان آن را غیر قانونی تلقی کرد. این روزنامه در ادامه، ناخواسته مجبور به اعتراف شد که شمار دستگیرشدگان در اعتراضات جاری، زیاد بوده است. براساس این گزارش، علت تأخیری که در وضع این افراد پیدا شده، این است که دادگاه نظامی تاکنون با چنین موردی که عدة متهمین زیاد باشد، روبهرو نبوده است.[10]
موضوع تظاهرات دانشجویی در اعتراض به ادامة بازداشت سران و دانشجویان جبهة ملی، ساواک تبریز را برآن داشت تا در گزارشی به استاندار آذربایجان خبر دهد که طبق تصمیم کنفدراسیون دانشجویان ایرانی مقیم خارج از کشور، در نظر است به منظور ادامة بازداشت سران و دانشجویان وابسته به جبهة ملی، از 21 تا 25 فروردین در اروپا و آمریکا، تهران و شهرستانها، دانشجویان را به تظاهرات بخوانند و ممکن است تظاهرات دانشجویان به خیابانها کشیده شود. در این گزارش آمده که چون احتمال دارد دانشجویان دانشگاه تبریز هم در این مورد دست به اقدامی بزنند، مقرر فرمایید اوامر متقضی در مورد جلوگیری از ایجاد هرگونه بینظمی و تشنج در پنج روز مورد بحث، اتخاذ و پیشبینیهای لازم به مقامات انتظامی صادر گردد.[11]
± تظاهرات دانشجویان معترض ایرانی در خارج از کشور
آسوشیتدپرس از نیویورک خبرداد که امروز عدهای از دانشجویان ایرانی بر ضد دولت خود در مقابل ساختمان کنسولگری ایران در نیویورک، دست به تظاهرات زدند.[12] به گزارش یونایتدپرس از مونیخ، پلیس مونیخ اعلام داشت که کنسولگری ایران در این شهر، از بیم تظاهرات دانشجویان ایرانی برضد شاه، تحت محافظت قرار گرفته است.[13]
± تکمیل مرحلة اول قانون اصلاحات ارضی
اسدالله علم، نخستوزیر، از پیگیری و تکمیل مرحلة نخست قانون اصلاحات ارضی توسط وزیر کشاورزی خبر داد و گفت علت تأخیر در این امر، از بیاطلاعی کشاورزان و مأموران از قانون مربوطه ناشی گشته است. به گزارش خبرگزاری آلمان، وی گفت ژنرال ریاحی، وزیر جدید کشاورزی، در تکمیل مرحلة اول قانون اصلاحات ارضی ایران، تسریع خواهد کرد. بر پایة همین گزارش، سپهبد ریاحی هم اعلام کرده است تا هفتة آینده تقسیم دهات، از استان کردستان آغاز خواهد شد و برنامة اصلاحات ارضی تا سپتامبر آینده در سراسر ایران خاتمه خواهد یافت. ژنرال ریاحی که لباس غیر نظامی به تن داشت، گفت در تقسیم اراضی، برای زنان نیز حقوق مساوی قائل خواهیم شد و تصمیمی در این مورد گرفته شده است. بر اساس همین گزارش، 26.5 درصد از اعتباراتی که به موجب برنامة پنج سالة سوم تأمین شده، برای توسعة کشاورزی اختصاص یافته است. وی تأکید کرد: «من جداً معتقدم که تولیدات کشاورزی قبل از پایان سال جاری افزایش خواهد یافت». ریاحی شایعات مربوط به ناراحتی روستاییان در استانها را قویاً تکذیب کرد و افزود که آنها واقعاً هیچگونه دلیلی برای نارضایتی ندارند.[14]
± گزارش سازمان سیا از اصلاحات ارضی ایران
گزارش سازمان سیا از اجرای برنامة اصلاحات ارضی در ایران، حاکی از این است که تقسیم اراضى بین کشاورزان و رها کردن دهقانان به حال خود، موجب پس رفتن کشاورزى ایران خواهد شد. این پیشبینى به حقیقت پیوست و تشکیل شرکتهاى سهامى زراعى و برنامههایى که براى حمایت از کشاورزان، بهموقع اجرا گذاشته شد، نتوانست همة صدمات وارده به کشاورزى ایران را در مراحل اولیة اصلاحات ارضى جبران کند.[15]
±تصویب لایحة سازمان تشخیص مالیات
هیئت وزیران در جلسة امروز خود به پیشنهاد وزارت دارایی، لایحة قانونی سازمان تشخیص مالیات را تصویب کرد. در این قانون، شرایط مأموران اخذ مالیات و همچنین تعیین شرایط انتخاب اعضای کمیسیونهای تشخیص مالیات، و طرز کار آنها، و نیز تعیین مراجع تشخیص درآمد و مالیات، و حدود اختیارات و وظایف مراجع مزبور، و تنظیم مقررات و قواعدی برای رسیدگی فوری به تخلفات این مأمورین و مجازات متخلفین و بالاخره ایجاد تسهیلات لازم برای تسریع در امر وصول از طریق حذف تشریفات زائد و حصول اطمینان لازم برای وزارت دارایی، پیشبینی شده است. در مادة 128 این لایحه آمده که وزارت دارایی، مأمور اجرای این لایحة قانونی است و کلیة قوانین و مقررات مصوب که مغایر مفاد این لایحة قانونی باشند، ملغی است و وزارت دارایی مکلف است پس از افتتاح مجلسین، مجوز قانونی آن را تحصیل نماید.[16]
±وام طویلالمدت آمریکا به ایران
سازمان برنامه امروز اعلام کرد قراردادی میان مدیرعامل این سازمان و رئیس هیئت عمران بینالمللی آمریکا در تهران، امضا و مبادله شده که طی آن دولت ایران میتواند 240 میلیون ریال برای ساخت خانه برای کادر نیروهای انتظامی کشور، بهصورت وام طویلالمدت استفاده کند. برابر اعلام سازمان برنامه، این مبلغ از محل 482 میلیون ریال وامی است که قرار است از محل بهای فروش گندم آمریکا در اختیار ایران قرار گیرد. قرارداد آن قبلاً بین دو دولت ایران و آمریکا امضا شده و مقرر گردیده بود طرحهای لازم برای استفادة آنها تهیه و تنظیم شود. برای استفادة بقیة مبلغ تا میزان 482 میلیون ریال نیز، قرارداد متمم امضا خواهد شد و پول آن صرف ساختمانسازی برای کادر نیروهای انتظامی خواهد شد.
گفته شده بهرة این وام، 4 درصد و مدت بازپرداخت آن، سی سال است. سررسید اولین پرداخت دولت ایران، چهار سال پس از شروع استفاده از این وام خواهد بود.[17]
[1]. بولتن خبرگزارى پارس محرمانه، ش15، 22/1/1342، ص2.
[2]. روزنامه پیغام امروز، ش907، 21/1/1342، ص8.
[3]. شکوفائى جنبش اسلامى به رهبرى امام خمینى، 1358، ص45.
[4]. قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، جلد 2: فیضیه، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۷۸، ص98.
[5]. همان، ص97.
[6]. سیدناصری، حمیدرضا، ستوده، امیررضا، پارهاى از خورشید ( گفتهها و ناگفتهها از زندگی استاد مطهری)، تهران، ذکر، 1387، ص519 و520.
[7]. قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، همان، ص96.
[8]. بازرگان، مهدی، یادداشت های روزانه بازرگان،تهران، قلم، ۱۳۷۶، ص436.
[9]. فصلنامه پانزده خرداد، ش7، بهار1371، ص58.
[10]. روزنامه مهرایران، ش1799، 22/1/1342، ص1.
[11]. نیکبخت، رحیم، جنبش دانشجویی تبریز به روایت اسناد و خاطرات، تهران، سوره مهر، 1381، ص156و157.
[12]. فصلنامه پانزده خرداد، ش7، بهار1371، ص58.
[13]. همان.
[14]. روزنامه مهرایران، ش1799، 22/1/1342، ص10.
[15]. روبین، باری، جنگ قدرتها در ایران، ترجمه محمود مشرقی، تهران، آشتیانی، 1363، ص97.
[16]. مجله تهران اکونومیست، شماره ویژه نامه، 1/1/1343، ص67 تا 74.
[17]. روزنامه خراسان، ش3983، 22/1/1342، ص3.
