یکشنبه 4 مرداد 1343 / 16 ربیعالاول 1384 / 26 ژوئیه 1964
2 بازدید
نظارت ساواک بر اعمال آیتالله دستغیب
شب هنگام آیتالله سیدعبدالحسین دستغیب از مشهد وارد تهران شد و بلافاصله به قم رفت. ساواک تهران در تلگرافی به ساواک قم نوشت: بفرموده بدون اجازه این ساواک به شیراز حرکت ننماید. ضمناً اعمال و ملاقاتهایش تحت مراقبت آن ساواک باشد.[1]
تحلیل اطلاعات خارجی ساواک از جبهه ملی
ساواک در گزارش اطلاعات خارجی خود ضمن تحلیلی درباره جبهه ملی ایران نوشت: جبهه ملی در سال گذشته به خصوص در ماههای اخیر مواجه با شکستهایی شده است. این گزارش میافزاید: دکتر مصدق طرحهای جدیدی پیشنهاد کرده تا سازمان جبهه ملی اهمیت گذشته خود را بازیابد. در نامهای که به هیئت کارداران جبهه ملی نوشته است از اینکه جبهه ملی از احزاب دیگر (مانند حزب سوسیالیست و توده) کنارهگیری میکند انتقاد کرده است ولی معهذا عواملی در شورای جبهه ملی وجود دارند که با همکاری با احزاب دیگر مخالفت میکنند. ساواک معتقد است که مصدق شخصاً سعی کامل میکند که سوسالیستها را وارد جبهه ملی کند. مصدق عقیده دارد که بایستی از خلیل ملکی دعوت شود تا عضو مؤثر این جبهه شود. اما موافقت خلیل ملکی در صورتی است که به عنوان نمایندة رسمی سوسیالیستها شناخته شود.
بر پایه همین گزارش، بعد از کنگره اخیر سوسیالیستها در آلمان غربی، سمیناری تشکیل شد که در آن عدهای از اعضای جبهه ملی و حزب توده در آن شرکت کردند. تودهایهایی که در این سمینار شرکت کردند آنهایی هستند که روابط خود را با اتحاد شوروی قطع کرده و موافق چین کمونیست هستند، عدهای از آنها از حزب توده اخراج شدهاند و تعداد اعضای حزب توده که مطیع مسکو بودند، کم شده است و علت آن روابط حسنه اتحاد شوروی با حکومت فعلی ایران میباشد. گزارش ساواک حاکی است، در این سمینار درباره تشکیل یک جبهه متحد سوسیالیست که با جبهه ملی همکاری کند صحبت شد. بعضی از عوامل هیئت کارداران مانند دکتر راسخ عضو کمیته کارداران جبهه ملی اروپا شدیداً با همکاری جبهه ملی با احزاب دیگر مخالفت نمود. دکتر راسخ گفت «تا روز مرگ از تئوری انحلال پشتیبانی خواهیم نمود». اما در همین حال گروه موافق چین کمونیست در حزب توده که مایل هستند با گروههای سیاسی دیگر همکاری کنند از پیشنهاد تشکیل یک جبهه متحد استقبال کردهاند. ولی به هر صورت کاملاً واضح شده که چنین جبهه متحدی، همکاری واقعی حزب توده و سوسیالیست را به وجود نخواهد آورد بلکه این جبهه مشترک در کارهایی که هر دو حزب ذیعلاقه هستند همکاری خواهند نمود. سوسیالیستها هم روی همرفته به دلائل ایدئولوژیک تدریجاً موافق چین کمونیست شدهاند. ساواک همچنین خبر میدهد که حزب توده قرار است جلسهای تشکیل دهد تا درباره تشکیل جبهه متحد تصمیم قطعی بگیرد ولی راجع به مخالفت شدید ملکی اظهاری نشده است. سوسیالیستها موقعیت خیلی خوبی دارند زیرا اگر این جبهه تشکیل نشود چیزی از دست ندادهاند. حزب توده پشتیبان خود یعنی مسکو را از دست داده است و هنوز چین پشتیبانی مستقیمی نکرده است. در صورتی که سوسیالیستها مدتهاست که حزب منظم و متشکلی در ایران و اروپا داشتهاند و فعلاً امیدوار هستند که از لحاظ اهمیت، اولین حزب مخالف دولت شوند. بنا به گزارش ساواک، اگر دکتر مصدق واقعاً حاضر باشد که از خلیل ملکی پشتیبانی کند، او با سوسیالیستها موقعیتی دارند که میتواند اهمیت حزب توده و جبهه ملی را کم کنند. به نوشته ساواک، مبتکر تئوری انحلال، خنجی عضو شورای جبهه ملی بوده است. او یکی از رهبران گروه سوسیالیست در زمان قدرت مصدق بود. سپس اختلاقاتی با ملکی پیدا کرد و از کار برکنار گردید. به نظر ساواک، میان حزب توده و ملکی اختلافات شدیدی وجود دارد که همکاری این دو حزب کاملاً غیرممکن به نظر میرسد.[2]
تحرکات آینده امریکا در کردستان ایران
سفارت شوروی در تهران از تحرکات آینده امریکا در کردستان ایران خبر داد. به گزارش اطلاعات داخلی ساواک، ریژوف دبیر سوم سفارت شوروی در تهران ضمن مذاکرات خصوصی با مأمور ساواک اظهار داشته دولت امریکا مایل نبود پیمان سهجانبه ایران، پاکستان و ترکیه بسته شود بلکه این عمل مطابق تمایل سیاست انگلستان انجام شده و به همین مناسبت بایستی منتظر تحریکاتی توسط امریکاییان در منطقه کردستان علیه ایران بود. وی افزوده که قرار است به زودی هیئتهایی از شوروی جهت بررسی اوضاع نفت قم و همچنین برای عقد قرارداد با شیلات و سایر امور از قبیل ساختن سیلو، قرارداد هواپیمایی و ساختمان به ایران بیایند.[3]
احتمال میانجیگری شاه در قبرس
محافل سیاسی مطلع در تهران امروز پیشبینی کردند که در مذاکرات محمدرضا پهلوی و پرنس میشل احتمالاً امکان میانجیگری شاه در مورد مناقشه قبرس مطرح خواهد شد. به گزارش خبرگزاری آلمان، به موجب اظهار نظر محافل سیاسی تهران، در کنفرانس سران ایران، ترکیه و پاکستان در استانبول در مورد امکان میانجیگری شاه در مسئله قبرس توافق حاصل شده است. همین محافل اضافه میکنند که اگر پرنس میشل به این مسئله اشارهای میکند انتظار میرود جواب شاه ایران مثبت باشد. این محافل میافزایند که در این صورت هنگام شرکت شاه در مراسم ازدواج پادشاه یونان در آتن، دولتین اقدام خود را در مورد میانجیگری به عمل خواهند آورد.[4]
تصویب لایحه بودجه در مجلس شورای ملی
در جلسه امروز مجلس شورای ملی لایحه بودجه کل کشور مطرح شد و اصلاحاتی که در مجلس سنا به عمل آمده بود مورد موافقت مجلس شورای ملی قرار گرفت. به این لایحه با ورقه رأی گرفتند و از 145 نفر عده حاضر 125 نفر به آن رأی موافق دادند و لایحه بودجه کل کشور به تصویب نهایی رسید و برای اجرا به دولت ابلاغ شد.[5]
جشن میلاد پیامبر «ص» در باغ بهارستان
رئیس مجلس شورای ملی در مجلسی که به مناسبت میلاد حضرت ختمی مرتبت در باغ بهارستان ترتیب داده شده بود، گفت: اجتماع دولت و مجلس و مطبوعات را در شب میلاد رسول و نزدیکی این سه رکن با هم را باید به فال نیک گرفت. عبدالله ریاضی سپس با اشاره به انقلاب مشروطیت مدعی شد: مشروطیتی که ما جشن آن را در هفته آینده میگیریم آسان به دست نیامده است. در گذشته کم و بیش از باب نفوذ به مجالس مقننه راه مییافتند ولی با انقلاب شاه و مردم، نمایندگان حقیقی مردم به مجلس راه پیدا کردند و سرنوشت مردم به دست خودشان افتاد. در این جشن که نخستوزیر، رئیس مجلس سنا، وزرا، نمایندگان دو مجلس و روزنامهنگاران نیز حضور داشتند، منصور هم در سخنانی گفت: بنده وقتی حسبالامر شاهنشاه مأمور تشکیل کابینه شدم و از این خانه رفتم باز خود را عضو این خانه میدانستم و هنوز هم میدانم. ساعتهای متوالی که در این خانه پیش شما بودم کوچکترین احساس خستگی نمیکردم.
وی ابراز امیدواری کرد که دولت بتواند با حمایتی که از طرف مجلسین میشود وظایف خود را به بهترین وجهی انجام دهد. او افزود: خوشبختانه امروز دولت و مجلس کاملاً با هم آمیختهاند و روح صفا و اتحاد و یگانگی بین این دو رکن حکمفرماست.[6]
تغییرات مهم در ارتش
امروز تغییرات مهمی در ارتش ایران رخ داد. به گزارش روزنامه اطلاعات به فرمان شاه انتصابات زیر در ارتش شاهنشاهی به عمل آمده است: تیمسار سپهبد عبدالحمید نصراللهی معاون فرمانده نیروی زمینی؛ تیمسار سپهبد غلامرضا ازهاری فرمانده لشکر یکم؛ تیمسار سرلشکر محمدجعفر امیرصادقی معاون فرمانده ارتش دوم؛ تیمسار سرلشکر حسنعلی منیعی فرمانده دانشگاه نظامی؛ تیمسار سرلشکر نصرتالله اربابی فرمانده دانشکده فرماندهی عالی و ستاد مشترک دانشگاه جنگ؛ تیمسار سرلشکر علیاصغر فیوضی رئیس ستاد ارتش یکم؛ تیمسار سرلشکر نصرالله معصومی فرمانده دژبان قرارگاه یکم؛ تیمسار سرلشکر ناصر عاصمی معاون اداره بازرسی کل ستاد بزرگ ارتشتاران؛ تیمسار سرتیپ فتحالله احمدی نایینی فرمانده لشکر 4 پیاده رضائیه؛ تیمسار سرتیپ علی حجت کاشانی معاون ژنرال آجودان شاهنشاه؛ تیمسار سرتیپ عباس کریم قرهباغی فرمانده لشکر 5 پیاده گرگان.[7] در این گزارش از علت این تغییرات در ارتش اطلاعی داده نشده است.
افزایش 15 درصدی جمعیت تهران
امروز گزارش نخستین بررسی تراکم جمعیت در تهران از طرف مرکز طرحها و بررسیهای وزارت آبادانی و مسکن منتشر شد که بر اساس آن جمعیت تهران نسبت به سرشماری سال 1335 حدود 15 درصد افزایش یافته است.[8]
سالگرد مرگ رضاشاه
امروز سالگرد مرگ رضاشاه است. به همین مناسبت مراسمی در آرامگاه وی واقع در شهرری برپا شد.
به نوشته روزنامه اطلاعات، در این مراسم که شاهپور غلامرضا، حسنعلی منصور، جمعی از وزیران و امرای ارتش حضور داشتند هر یک از حاضران نیز به فراخور مسئولیت خویش، از سرسلسله پهلوی تقدیر کردند.[9] به همین مناسبت، برخی روزنامهها نام وی را دوباره بر زبان راندند. روزنامه پیام ملی در این باره نوشت: رضاشاه پهلوی در چهارم مرداد از حیات چشم پوشید و به سرای جاودانی شتافت. او روزی سرنوشت ایران را در دست گرفت که ایران در آتش ناامنی میسوخت و قوای بیگانه، استقلال ایران را تهدید میکرد. این روزنامه با ترسیم دورنمایی از دوره سلطنت رضاشاه، از آن به روزگاری درخشان یاد کرد و نوشت: روز چهارم مرداد جنازه این سردار ملی را در میان عزای عمومی به ایران آوردند و در سرزمین ایران به خاکش سپردند.[10]
واردات 1000 تن شکر از ترکیه
1000 تن شکر توسط شرکت معاملات خارجی ایران از ترکیه خریداری و تحویل وزارت دارایی خواهد شد. شرکت معاملات خارجی هماکنون مذاکرات خرید خود را با ترکیه دنبال میکند. به نوشته روزنامه اطلاعات، ترکیه پیشنهاد فروش شکر را از قرار تنی 44 لیره انگلیسی (پوند) به شرکت معاملات خارجی ایران تسلیم داشته است. این پیشنهاد از طرف ایران بررسی میشود و با آخرین تغییرات بینالمللی شکر مقایسه خواهد شد. چنانچه قرارداد خرید شکر از ترکیه انجام شود، بعد از افزودن کارمزد مقرره تحویل وزارت دارایی میشود تا به مصرف احتیاجات مردم برسد.[11]
پینوشتها:
[1]. یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 10، نفس مطمئنه؛ شهید آیتالله سیدعبدالحسین دستغیب، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۷۸، ص 268.
[2]. چپ در ایران به روایت اسناد ساواک، ج 10: حزب توده در خارج از کشور (قسمت اول)، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۸۱، ص 158 تا 160.
[3]. همان، ج 8، روابط ایران و شوروی، ص 95.
[4]. بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 107، 7/5/1343، ص 3.
[5]. روزنامه اطلاعات، ش 11445، 4/5/1343، ص 16.
[6]. روزنامه کیهان، ش 6398، 6/5/1343، ص 12.
[7]. روزنامه اطلاعات، ش 11448، 8/5/1343، ص 1 و 17.
[8]. همان، ش 11445، 4/5/1343، ص 8.
[9]. همان، ص 13.
[10]. روزنامه پیام ملی، ش 219، 1/5/1343، ص 1.
[11]. روزنامه اطلاعات، ش 11445، 4/5/1343، ص 8.
