سهشنبه 1 اردیبهشت 1343 / 8 ذیحجه 138 / 21 آوریل 1964
6 بازدید
ابلاغ بازداشت سه روحانی
ساواک مرکز در ابلاغیه‌اى به ساواک تهران دستور داد «به فرموده مقرر است سه نفر نامبردگان زیر 1ـ حجازى واعظ 2ـ شیخ [على‌اصغر] مروارید واعظ 3ـ صادقى واعظ دستگیر شوند». در این ابلاغیه تأکید شده است که ضمن بازرسى بدنى و منازل نامبردگان، کلیه مدارک مشکوفه را صورت‌جلسه نموده و آنان را با پرونده متشکله به اداره کل سوم تحویل نمایید.[1]
جلسه کمیسیون اطلاعاتى قم
کمیسیون اطلاعاتى قم عصر امروز در شهربانى تشکیل جلسه داد و درباره تظاهرات احتمالى مخالفان دولت در روز عید قربان تصمیماتى اتخاذ کرد. در صورت‌جلسه این کمیسیون آمده است: «اخیراً اطلاع رسیده بود در بین محافل مذهبى شایعاتى مبنى بر اینکه عده‌اى از طرفداران آیت‌الله خمینى و عناصر ماجراجو در نظر دارند روز عید قربان اجتماعى در شهرستان قم برپا نموده و ضمن آن علیه دولت و همچنین روابط ایران و اسرائیل تظاهرات دامنه‌دارى انجام دهند».
اعضاى کمیسیون موارد زیر را در این جلسه مدنظر قرار دادند: «1ـ چنانچه منظور از آگاه کردن دوایر انتظامى قم براى جلوگیرى از دمونستراسیون و تظاهرات یا توسل به قوه قهریه است از مرکز تقاضا شود قواى کمکى به قم اعزام نمایند که در این صورت اعزام یک گردان سرباز و یکصد نفر کماندو مجهز به گاز اشک‌آور مورد نیاز است که ساواک و شهربانى از ادارات مرکزى تقاضا خواهند نمود.
2ـ در صورتى که منظور از اطلاعیه جلوگیرى از تظاهرات به وسیله قواى انتظامى نبوده و فقط نظر این باشد که پس از خاتمه تظاهرات اشخاصى که شعار داده یا اعلامیه‌هایى منتشر نموده‌اند شناخته و دستگیر شوند با توجه به اینکه تشخیص و شناسایى آنان در انبوه جمعیت که از شهرستان‌ها مى‌باشند مشکل است و چه‌بسا که دستجمعى شعار داده یا تظاهرات برخلاف نموده و سپس متفرق شوند مع‌ذالک ساواک قم و شهربانى با تقاضاى تقویتى که از لحاظ مأمورین اطلاعاتى که از مرکز خواهند نمود تا آنجا که ممکن است اقدام خواهند نمود.
3ـ کلیه مأمورین شهربانى قم از ساعت 6 صبح روز 3/2/43 در شهربانى آماده خواهند بود.
4ـ هنگ ژاندارمرى نیز یک دسته مجهز به گاز اشک‌آور با کمانکار [کماندوکار] مربوطه در هنگ آماده داشته چنانچه مورد نیاز باشند با تقاضاى شهربانى اعزام خواهند نمود.
5ـ در صورتى که منظور مرکز اجراى ماده یک این صورت جلسه است تا آخر وقت روز چهارشنبه (2/2/43) ضمن اعزام قواى کمکى به محل، مسئول اداره و هماهنگى واحدهاى تقویتى و دوایر انتظامى را از مرکز ابلاغ نمایند.
6ـ ساواک و ژاندارمرى و شهربانى با ارسال رونوشت این صورت‌جلسه از ادارات متبوعه مرکزى خود کسب آموزش و تقاضاى کمک خواهند نمود».[2]
انصراف ساواک از دستگیرى آیت‌الله دستغیب
ساواک شیراز از بیم ایجاد بى‌نظمى و برهم خوردن آرامش این شهر، از دستگیرى آیت‌الله سیدعبدالحسین دستغیب کرد.
گزارش امروز ساواک شیراز به ساواک مرکز حاکى است: «پس از آنکه چگونگى اقدامات نامبرده در کمیته امنیت استان مطرح شد، اعضاى کمیته متفقاً اخذ تصمیم در مورد نامبرده را موکول به نظر مرکز دانسته بلافاصله دستور دستگیرى و اعزام وى صادر گردید. ساواک فارس متعاقباً به استناد تصمیم متخذه در کمیسیون مجدد امنیت و اظهارنظر استاندار محل و اینکه اعلامیه مورد بحث تحت عنوان (سلام و لعن مردم اصفهان) مربوط به گذشته بوده و تعداد آن بسیار کم و از آنچه منتشر شده حتى یک برگ دیگر بعد از آن به دست نیامده و شخص دستغیب بى‌اندازه مرعوب [!] شده در بازجویی‌هاى معموله موضوع را شدیداً تکذیب نمود و با توجه به موقعیت موجود و آرامشى که برخلاف سایر شهرستان‌ها پس از آزادى آیت‌الله خمینى در شیراز برقرار بود و دستگیرى دستغیب مغایر با ادامه این آرامش بود وضع منطقه را در آن شرایط دچار بى‌نظمى مى‌کرده است، تقاضا نموده پرونده متشکله براى آینده مفتوح مانده به وسایل مقتضى و با اخذ تعهدات لازم از وى ضمن اتمام حجت نهایى به نامبرده چنانچه من‌بعد مجدداً دچار لغزشى شود با جمع‌آورى مدارک لازم و تکمیل پرونده، مشارالیه را دستگیر و تحت پیگرد قانونى قرار دهد. پس از بررسى پیشنهادات ساواک منطقه با توجه به موقعیت کلى روحانیون در شرایط موجود و نظریات اعضاى کمیته امنیت فارس، اعلام گردید که به نحو پیشنهاد شده اقدام [شود] و پس از جمع‌آورى اطلاعات تکمیلى، در موقعیت مناسب‌ترى نامبرده را تحت پیگرد قانونى قرار دهند».
على‌رغم این پیشنهاد، ساواک مرکز در تلگرامى، دستور دستگیرى سریع آیت‌الله دستغیب و سیدحسین آیت‌اللهى را صادر کرد. در این تلگرام رمزى آمده است: «به فرموده مقرر است آیت‌الله دستغیب و سیدحسین آیت‌اللهى دستگیر و فوراً به مرکز اعزام شوند. دستور فرمایند در اجراى امر اقدام نموده ضمن بازرسى بدنى و منزل نامبردگان، کلیه مدارک مکشوفه را صورت‌جلسه نموده با سوابق نامبردگان به مرکز ارسال دارند» مقدم در این تلگرام تأکید کرده است که «ضمن تماس با سایر مقامات انتظامى، پیش‌بینی‌هاى لازم [را] معمول داشته نتیجه را به مرکز گزارش نمایید».[3]
دیدار صاحب‌خانه آیت‌الله قمى با وزیر کشور
روغنى صاحب‌خانه آیت‌الله قمى در تهران که دو روز پیش در قم با آیت‌الله خمینى ملاقات و گزارش آن را براى ساواک ارسال کرده بود، امروز به دیدن وزیر کشور رفت. وى مدعى بود پیغامى از جانب آیت‌الله خمینى براى دکتر صدر دارد. ساواک در گزارش این ملاقات نوشته است: «حامل پیغام. نامه‌اى را که سرهنگ بیگلرى افسر ستاد نیروى زمینى (مبنى بر بهایى بودن آقایان وزیر جنگ و وزیر آب و برق) براى آقاى خمینى فرستاد، عیناً از طرف آقاى خمینى به وزیر کشور داده و مى‌گوید. آقاى خمینى گفتند قرار بود جنابعالى درباره سپهبد صنیعى که مى‌گویند بهایى است بررسى بفرمایید. نمى‌دانم در این باره چه اقدامى فرموده‌اید. فعلاً هم طبق مندرجات این نامه مجدداً به من مى‌گویند دو نفر از وزراى این کابینه بهایى هستند. آقاى وزیر کشور در جواب مى‌گوید از قول من به آقا سلام برسانید و بگویید اولاً انتظار نبود ملاقاتى که ما با هم به طور محرمانه صورت دادیم با نظر خاصى برملا کنید ثانیاً دولت شاهنشاهى ایران افتخار دارد که از دوران خیلى پیش بر اقلیت‌هاى قانونى ملت خود (منظور یهودیان و عیسویان) حق آزادى قایل بوده است. ضمناً راجع به این دو نفر هم به ایشان بگویید موضوع نبایستى حقیقت داشته باشد بر فرض هم این طور باشد تاکنون تظاهرى در این مورد از آنان سر نزده به علاوه آنها که همه جا خود را مسلمان معرفى مى‌کنند طبق چه مجوزى اعم از شرع یا عرف مى‌توان به آنان ایراد گرفت ثالثاً آقا باید بدانند که ما با ایشان دوست هستیم و به وجود ایشان هم احتیاج هست و مورد احترام ما هم مى‌باشد ولى مصالح عالیه کشور در برقرارى نظم و انضباط بالاتر از این موارد است و امیدوارم آقا به این نکات بیش از پیش توجه فرموده و با ما همکارى فرمایند».[4]
به رسمیت شناخته شدن حق اعتصاب کارگران
رادیو پیک ایران در گفتارى که ساعت 18:30 پخش کرد خبر از به رسمیت شناخته شدن حق اعتصاب کارگران توسط دولت ایران داد. به گفته این رادیو، بالاخره پس از اصلاح پاره‌اى از مواد قانون کار که در مهر سال گذشته لایحه آن به تصویب دولت رسید، حق اعتصاب که سال‌ها کارگران ایران در راه آن مبارزه مى‌کردند، از طرف دولت به رسمیت شناخته شد. در ماده 45 قانون کار گفته مى‌شد در صورت بروز اختلاف دستجمعى بین کارگر و کارفرما، اداره کار باید فوراً جهت سازش طرفین اقدام به تشکیل جلسه‌اى با حضور نمایندگان کارگر و کارفرما بنماید و اگر بدین‌تریب اختلاف حل نشود، اداره کار محل باید بلافاصله موضوع را در هیئت حل اختلاف مطرح نماید و هیئت مزبور ظرف ده روز به موضوع رسیدگى و نظریات خود را براى رفع اختلاف به طرفین پیشنهاد خواهد نمود. این رادیو افزوده است که با استفاده از این ماده قانونى، کارگران خواهند توانست با اقدامات جمعى، عناصر مشکوک و عمال وزارت کار و سازمان امنیت را از سندیکاها بیرون کنند و رفته رفته اداره سندیکاهاى کارگرى را حتى اگر به‌دست عمال دولت تشکیل شده باشد به‌دست کارگرانى بسپارند که مدافع واقعى منافع زحمتکشان‌اند.[5]
جشن فارغ‌التحصیلى افسران و درجه‌داران سپاه دانش
آیین جشن فارغ‌التحصیلى دوره هفدهم افسران دوره مقدماتى و دوره سوم درجه‌داران سپاه دانش و نیز مراسم اعطاى سردوشى دانشجویان پزشک و لیسانسیه و دیپلمه وظیفه در پادگان شرقى سلطنت آباد تهران با حضور شاه برگزار شد. به گزارش روزنامه مهر ایران، در این مراسم که نخست‌وزیر و جمعى از وزرا، نمایندگان مجلسین، امراى ارتش و سفراى خارجى مقیم ایران حضور داشتند، شاه در ساعت 16:10 وارد محوطه پادگان شد و پس از برپایى مراسم ویژه، ابتدا سرتیپ قره‌باغى، فرمانده دانشگاه نظامى گزارش تحصیلى فارغ‌التحصیلان را به اطلاع رساند سپس شاه از واحدهاى دانشگاه نظامى سپاهیان دانش سان دید. در ادامه مراسم سوگند انجام شد و شاه جوایز و گواهى‌نامه‌هاى دانشجویان را اعطا کرد. این مراسم در ساعت 17:10 پایان یافت.[6]
استقبال مقامات ایران از توافق امریکا و شوروى
نخست‌وزیر و رؤساى دو مجلس از توافق جانسون و خروشچف براى کاهش تولیدات مواد اتمى نظامى استقبال کردند. به نوشته روزنامه اطلاعات، در پى اعلام توافق امریکا و شوروى مبنى بر کاهش تولیدات مواد اتمى نظامى خود، نخست‌وزیر گفت: هرچه کوشش سران دول بزرگ براى حفظ صلح توسعه یابد موجب نهایت خوش‌وقتى کشورهاى در حال رشد و توسعه مى‌باشد که طلیعه برقرارى صلح پایدار و استقرار نظم و امنیت بیشتر در جهان مى‌گردد. جعفر شریف‌امامى رئیس مجلس سنا نیز با استقبال از این توافق، آن را اقدامى بسیار مفید خواند و گفت: دول بزرگ دنیا اعتبارات هنگفت فعلى را صرف مخارج بى‌جا که محصول آن مایه تخریب جهان است، نکنند و این اعتبارات را براى پیشرفت و عمران جهان مخصوصا کشورهاى عقب افتاده به مصرف برسانند.
روزنامه اطلاعات به نقل از عبدالله ریاضى رئیس مجلس شوراى ملى نیز نوشت: هرقدر سلاح‌هاى اتمى کم ساخته شود و یا اصلاً ساخته نشود، فکر مردم راحت‌تر خواهد بود و صلح جهانى تأمین خواهد شد. سناتور محمود جم رئیس کمیسیون خارجه مجلس سنا نیز اظهار داشت به نظر من خروشچف و جانسون یا باید با هم زندگى کنند و یا با هم بمیرند. بنابراین چه بهتر که با هم زندگى کنند.[7]
هشدار سران حزب مردم
شوراى عالى حزب مردم عصر امروز با حضور اعضاى کمیته اجراییه و نمایندگان عضو فراکسیون پارلمانى و اعضاى شوراى عالى به ریاست سناتور علامه وحیدى تشکیل شد. به نوشته مهر ایران در ابتدا علامه وحیدى در سخنانى گفت: حزب ما، حزبى قائم به خود و افرادش بوده هر کارى که انجام مى‌دهد با بصیرت کامل و مطالعه دقیق است و هرگز نظر منفى‌بافى ندارد و معتقدیم مملکت هنگامى پیشرفت مى‌کند که حکومت آن متکى به اکثریت آرا و نظریات مردم باشد. وحیدى با اشاره به مسافرت نوروزى‌اش به کشورهاى عربى لبنان، اردن، سوریه و عراق گفت: در تمام این ممالک ایرانیان مقیم به خصوص علما و روحانیون به شاه بى‌نهایت علاقه‌مند مى‌باشند و محبوبیت واقعى دارند. وى سپس به رویه برخى از کشورهاى هم‌جوار و دور پرداخت که تازه در پرتو تأیید ملت ما استقلال به دست آورده‌اند و گفت: به تحریک برخى عناصر شناخته شده، نغمه‌هاى شومى سر داده‌اند و نسبت به کشور در حال پیشرفت ما، این کشورهاى در حال توسعه ادعاهایى مى‌کنند.[8] برابر این گزارش، مهندس بهبودى، دبیر کمیته اجراییه و دبیر و سخنگوى فراکسیون پارلمانى حزب نیز گفت: کسانى که هر روز به دامان این و آن مى‌آویزند و هر زمان در دسته و جمعیتى خود را جا مى‌زنند، هرگز مورد اعتماد و اطمینان جامعه و مردم نبوده نخواهند بود. ما این افراد را از بین خود طرد مى‌کنیم و صراحتاً اعلام مى‌داریم که بنابر تصمیم کمیته اجراییه، این افراد اخراج شده قطعى از حزب تلقى خواهند شد. وى درباره روش آتیه حزب و فراکسیون پارلمانى آن گفت: ما با دقت و مراقبت کامل ناظر اعمال دولت هستیم و به موقع آنچه را که لازم باشد انجام خواهیم داد. تشکیل فراکسیون پارلمانى حزب در بهترین و حساس‌ترین موقع نشان‌دهنده اراده آهنین ما در جهت این مراقبت و نظارت است. رامبد لیدر فراکسیون پارلمانى حزب نیز در سخنانى اعلام کرد که از این پس، حزب مردم و نمایندگان مجلسین آن در جهت مصلحت عمومى و خدمت واقعى به شاه و مردم در مورد اعمال دولت انتقاد و سؤال و در صورت اقتضا استیضاح خواهند نمود. وى افزود: شاه به طور قطع و یقین از متملقین و چاپلوسان منزجر و متنفر است.[9]
الزامات دولت حزبی
روزنامه مرد مبارز در شماره امروز خود دو مطلب درباره دولت به چاپ رساند. مطلب اول درباره رعایت دیسپلین حزبى در کارهاى کابینه دولت منصور است و مى‌نویسد: نخست‌وزیر در هنگام تشکیل جلسات دولت، به طور جدى دیسیپلین حزبى را درباره کلیه وزرا رعایت مى‌کند. منصور هنگامى که به جشن یا مراسمى دعوت مى‌شود، با تمام وزرا در رأس ساعت معین در محل موعود حاضر مى‌شود و در جلسات کابینه اظهار عقیده‌هاى تند و شدیدى درباره لوایح صورت مى‌گیرد و منصور مرتب با کلیه نمایندگان عضو حزب در مجلس شوراى ملى در تماس است و هیچ لایحه‌اى از طرف دولت در مجلس مطرح نخواهد شد مگر قبلاً نظر نمایندگان به اصل لایحه جلب گردد.[10]
مطلب دیگر درباره چاپلوسى برخى مقامات است که پس از انتصاب منصور و وزرایش، در مطبوعات به وى تبریک گفته‌اند. به نوشته این روزنامه، اگر به نام این افراد توجه شود در مى‌یابیم که اینها همان کسانى هستند که به نخست‌وزیران سابق اعم از علم و دکتر امینى و دکتر اقبال و حتى آنان که از نظر ملت مردود تشخیص داده شدند، تبریک گفته‌اند. این کاسه‌لیسان فرومایه که ابن‌الوقت و منتظر فرصت هستند به محض اینکه کسى مقامى را احراز کرد، با تشبث و توسل حضورى و حتى ارسال دسته گل و بالاخره تلگرام تبریک یا درج تبریک در روزنامه، وسایل نزدیکى خود را به رؤسا و وزراى جدید فراهم مى‌نمایند. این روزنامه نوشته است که باید این‌گونه افراد خائن و پست را به شدت سرکوب نمود و اگر کسى واقعاً قصد خدمت به خلق را داشته باشد، باید از مصاحبت و نزدیکى و حتى مواجهه با این فرومایگان خوددارى نماید.[11]
ادعای رشد چهارده کشور در آینده نزدیک
به گفته مقامات رسمى امریکا، چهارده کشور از لحاظ درجه رشد و تحولات عمرانى به مرحله‌اى مى‌رسند که دیگر احتیاجى به کمک امریکا نداشته باشند. به گزارش خبرگزارى یونایتدپرس از واشنگتن این نکته در جریان مصاحبه مقامات رسمى با خبرنگاران فاش شد. این مقامات گفتند که این کشورها عبارتند از اسرائیل، یونان، ایران، فیلیپین و چین ملى و نه کشور دیگر که به علل دیپلماتیک نمى‌توانند نام آنها را فاش سازند. آنها هیچ اشاره‌اى به این موضوع نکردند که چهارده کشور مذکور چگونه به مرحله‌اى مى‌رسند که از لحاظ امریکا کمک به آنها بایستى قطع گردد.[12]
پاسخ روزنامه‌هاى تهران به مطبوعات عربى
امروز هم روزنامه‌هاى تهران به اظهارات و مطالب مندرج در مطبوعات عربى منطقه درباره ایران پاسخ دادند.
روزنامه اطلاعات در سرمقاله امروز خود با عنوان «این وضع تحمل‌ناپذیر است» نوشت: این روزنامه‌ها که به انتشار چنین اراجیفى تن در مى‌دهند در حد خود اوراق دست سومى بیش نیستند و همگى آنها دستور از یک مبداء و یک ارباب مى‌گیرند. ولى ملت ایران از هر کشورى که اجازه دهد چنین مهملاتى در آن کشور چاپ زده شود، با حفظ جمیع مراتب دوستى و علایق مشترک متقابل، به هر حال گله‌مند است، ما که توطئه تجزیه آذربایجان را با آن قدرتى که پشت سرش بود و همه دنیا مى‌دانست و مى‌شناخت درهم کوبیدیم و اجازه ندادیم آن خواب کذایى تعبیر شود امروز هم دهانى را که برضد تمامیت ارضى ایران باز شود متعلق به هر کس که باشد، بى‌رحمانه درهم خواهیم کوفت. این روزنامه سپس با نقل فرازهایى از مطبوعات منطقه درباره ایران نوشت: به هم بافتن عبارات بى‌سر و ته نظیر اینکه «عربستان را از یوغ استعمار ایران آزاد مى‌کنیم» و «خوزستان میهن عربى غصب شده است که ایران با آتش و آهن بر آن حکومت مى‌کند و بیهوده سعى مى‌کند ملیت عربى آن را محو و نابود سازد» جاى مهر براى هیچ متجاوز و هیچ غاصبى ایجاد نمى‌کند و تنها ثمره این یاوه‌سرایی‌ها، برانگیختن نفرت و خشم و تعصب ملى طبقات مختلف ملت ایران است. این روزنامه در پایان مى‌نویسد: ملت ایران از دولت مى‌خواهد این مسئله را که جنبه حیثیتى براى مملکت پیدا کرده است هرچه زودتر و جدى‌تر دنبال کند و به مردم بگوید در زمینه انتشارات سوئى که علیه ایران مى‌شود چه کرده و چه مى‌خواهد بکند. زیرا اغماض و بزرگوارى هم جایى و حدى دارد و از آن حد که گذشت، ممکن است خداى نخواسته به «بى‌قیدى» تفسیر شود.[13]
روزنامه مهر ایران نیز در مطلبى با عنوان «تحریکات بر علیه ایران» به نوشته‌هاى دو روزنامه کویتى درباره ایران پرداخت و نوشت: این دیکتاتور درمانده [ناصر] که قطعاً خواب منابع نفت و طلاهاى سیاه کشورهاى این منطقه را مى‌بیند ایران را کشور جاه‌طلب و متجاوزى قلمداد مى‌کند که قصد دارد به حدود و ثغور و آزادى کشورهاى مسلمان تجاوز کند، چه بهتر از اینکه این ممالک [کشورهاى عربى] را از وجود و قدرت و سلطه یک ایران قوى و مصمم بترساند تا آنها بدون اینکه حقیقت امر را تشخیص بدهند در دامن ناصر و عمال او بیفتند و کورکورانه سیاست دیکتاتور مصر را که کمترین علاقه‌اى به عظمت عالم اسلام و هستى و استقلال کشورهاى عربى ندارد، پیروى و اجرا نمایند. برعکس، حکومت و دولت و ملت ایران را در حفظ حقوق حقه خود در خلیج فارس مصمم‌تر خواهد ساخت.[14]
روزنامه اتحاد ملى هم با اشاره به حضور 18هزار و 500 زائر ایرانى در مراسم حج امسال از آن به عنوان برقرار کننده رابطه‌اى محکم بین ایران و عربستان یاد کرد و نوشت 1000 نفر از این عده در برگشت، به اماکن مقدسه عراق مى‌روند و صدها هزار برادر ایرانى خود را در آن کشور مى‌بینند. رابطه‌اى حسنه‌تر از این مى‌خواهید؟
شکارگاه شیوخ خلیج، ایران عزیز ماست و هر سال خود شیوخ به پایتخت ما سفر مى‌کنند. ... این همه روابط صمیمانه، آتش به دل یک ماجراجوى جاه‌طلب مصرى مى‌زند که ادعاى رهبرى اعراب را مى‌کند و پولى بین چند روزنامه مزدور در بعضى ممالک عربى تقسیم مى‌کند که آنها نغمه جزیره ابوموسى و اشغال آن را از طرف قواى ایرانى ساز نمایند. و خلیج فارس را که بیش از سى قرن است به همین اسم نامیده مى‌شود، خلیج عربى نام نهند. ...، این‌قدر بى‌عرضه و بى‌لیاقت هم نشده‌ایم که بگذاریم مقدسات ملى و تاریخى، دستخوش اغراض یک ماجراجو گردد.[15]
حضور یک خانم در تمام مراسمات رسمى
به نوشته روزنامه دنیا از این به بعد، همسر احمد نفیسى شهردار سابق تهران تنها بانویى است که در تمام مراسم و تشریفات رسمى از او دعوت به عمل خواهد آمد. زیرا او اخیراً به عضویت هیئت رئیسه مجلس شوراى ملى تعیین شده و معمولاً در همه مراسم و تشریفات رسمى از اعضاى هیئت رئیسه دو مجلس دعوت به عمل مى‌آید.
به نوشته دنیا، تنها اطلاعى که خانم نزهت نفیسى از همسر خود داده این است که احمد نفیسى، بیمار است و به اقامت خود در زندان کاخ دادگسترى همچنان ادامه مى‌دهد. نخستین حضور خانم نفیسى در مراسم رسمى، در مراسم سلطنت‌آباد بود که براى شرکت در مراسم اعطاى سردوشى به دانشجویان در روز 31 فروردین از وى دعوت شده بود و وى با کت و دامن مشکى و کلاه لبه‌دار که روى آن گل میخک قرمز نصب بود در مراسم حاضر شد.[16]
گزارش عملکرد دولت منصور در مجلس شورای ملی
حسنعلى منصور نخست‌وزیر پس از 45 روز تصدى پست ریاست دولت، به مجلس شوراى ملى رفت تا گزارشى از عملکرد دولتش را تقدیم مجلس کند. منصور، در این جلسه که وزیران دولت نیز حضور داشتند، در سخنانى به مهم‌ترین مسائل کشور نیز پرداخت. وى گفت بنده از ابتداى کار کوشش کردم که در عرایضم غلو نشود و گزافه‌گویى نکنم. امیدوار هستم هر کلمه‌اى که گفته مى‌شود روى مطالعه بر مبناى صحیح اصول مملکتى استوار باشد. آنچه گفته مى‌شود انجام بشود و آنچه وعده داده مى‌شود دولت در آینده خجل نگردد.
متأسفانه هنگامى که کشور ما با یک بحران اقتصادى برخورد کرد به جاى اینکه تدابیر صحیح اقتصادى اتخاذ بشود که ما جلوگیرى از شدت بحران بکنیم، رکود را از بین ببریم و در نتیجه بى‌کارى مرتفع شود و سیر اقتصاد مملکت به طور طبیعى ادامه پیدا کند، اقدامات اساسى در این زمینه به عمل نیامد، بلکه معکوس آن یعنى ایجاد تشنج و تزلزل در بین مردم و در نتیجه موجب جلوگیرى از سرمایه‌گذارى در کارهاى خصوصى و فعالیت‌هاى اقتصادى و همچنین فرار سرمایه موجب شد که دوره بحران طولانى بشود و امروز هم که دوره بحران هم سپرى شده است، متأسفانه آثار شوم رکود اقتصادى هنوز محسوس است. ما امیدواریم هر شاهى از درآمد این مملکت به نفع این ملت بهتر به مصرف برسد و هر شاهى به جاى خود صرف شود و هر شاهى در بالا رفتن سطح زندگى اقتصادى و اجتماعى این مملکت مؤثر واقع بشود. امیدواریم که هر شاهى از این پول [200 میلیون ریال برنامه عمران کشور] در اقصى نقاط کشور خاصه در روستاها و مناطق کارگرى بیشتر مؤثر باشد. از این تاریخ نرخ بهره وام‌هاى بانک رهنى ایران براى خانه‌سازى در تهران و شهرستان‌ها از بیش از ده درصد به هشت درصد تقلیل مى‌یابد.
به ادعاى منصور، دولت باید کمک کند، ارشاد کند و از نیروى انسانى روستاییان براى اصلاح وضع زندگى خودشان استفاده بشود و به تدریج قیافه ایران و دهات ایران از صورت دهات بسیار ابتدایى و دون‌شأن این کشور خارج خواهد شد. ما نمى‌گوییم دهات ایران به پاى دهات ممالک اروپاى غربى یا امریکا خواهد رسید ولى یک خانه دهقان باید داراى شرایط بهداشت باشد. باید در و پنجره داشته باشد. وسیله گرما داشته باشد. باید این بنا حداقل سفید کرده باشد و از باران و برف محفوظ باشد. ما اگر بتوانیم بدون غلو و گزاف‌گویى این خدمات را انجام بدهیم، حرف را کنار گذاشته‌ایم و در مقابل عمل کرده‌ایم. نباید ترسید و هراسید. دولت همه‌گونه قدرت دارد ولى این قدرت باید در راه صحیح به مصرف برسد. ما باید مردم را ارشاد و هدایت کنیم. تعلیم بدهیم که کارهاى صحیح انجام بدهند ولى اگر خاطى در این میان پیدا شد، دولت چه نگرانى دارد.
وى همچنان افزود: باید به آینده مملکت، به فعالیت مردم، به صداقت مردم ایمان و اعتقاد داشت. چرا ما اصل را بر بدبینى و بدخواهى بگذاریم. بگذارید مردم کار کنند و ما از آنها حمایت کنیم. و این کار واقعاً موجب رونق اقتصادى مملکت بشود. ما تمام وسایل را فراهم کرده‌ایم که مردم تکان نخورند و بعد مى‌خواهیم که مملکت اقتصادش رونق داشته باشد. این به هیچ‌وجه مقدور نیست.
وى موضوع جنجال‌هاى اخیر کشورهاى عربى علیه ایران را مورد توجه قرار داد و گفت: زمانى را که ما براى احقاق حقوق ملى خودمان به‌پا خاستیم، زمانى بود که کشورهاى دیگر حتى این رشد سیاسى و اجتماعى را براى حفظ حقوق خودشان نداشتند. و حتى از استقلال سیاسى هم برخوردار نبودند. آن موقع ملت ایران به‌پا خاست و با رهبرى شاه خود، حقوق حقه خودش را به‌دست آورد. امروز موضوع نفت براى ما جنبه سیاسى خود را کاملاً از دست داده است. ملت ایران در حدود و ثغور کشور با یک استقلال سیاسى و اقتصادى بى‌نظیرى توأم است و این رهبرى و این ثبات سیاسى و اقتصادى به ما اجازه مى‌دهد که ما نفت را یکى از ارقام درآمدهاى مملکت به حساب بیاوریم. براى ما دیگر شاید مشابه با بعضى از کشورهاى دیگر موضوع نفت جنبه عوام‌فریبى و سیاست‌بافى ندارد. زمانى را که ملت ایران براى احقاق حق خودش در مورد نفت جنوب به‌پا خاست، ملل دیگر که مى‌بایست در آن زمان با ما هم‌گام و هم‌صدا مى‌شدند، معکوس آن عمل کردند و معکوس آن رفتار کردند و شاید وسیله شدند که منافع بیشترى به‌دست آورند که کوشش بشود ملت ایران به زانو در بیاید ولى خوشبختانه ملت ایران قوى‌تر و قادرتر و رهبر آن تواناتر بود که ما در این عرصه شکست بخوریم. منصور افزود: امروز سیاست بافانى خارج از سرحدات ایران به ما ایراد مى‌گیرند یا تعرض مى‌کنند در صورتى که باید این مسائل را در مملکت خودشان عنوان بکنند و به ملت خودشان درس وطن‌پرستى بیاموزند، ملت ایران مى‌داند چه بکند و منافع حقه خود را دقیقه‌اى فراموش و فروگذار نخواهد کرد و این ملت به رهبرى شاه تواناى خود در راه سعادت گام گذاشته است.
وى با تمجید از قانون اصلاحات ارضى گفت: کافى نیست که دولت فکر خوب، تدبیر خوب، تصمیم خوب داشته باشد. باید کوشش کرد که کلیه برنامه‌ها هماهنگ با هم پیش برود. باید مأمورین دولت با نهایت دقت این رویه و روال دولت فعلى را درک بکنند و در اجراى آن با مردم هماهنگ باشند. ما در نقاط مختلف مملکت به این مسئله توجه داریم که به تمایلات اشخاص و نظریات خصوصى وقعى نخواهیم گذاشت آنچه که مهم است این است که مأمور خادم ملت باشد و در اجراى برنامه دولت به طور دقیق و به طور سریع اقدام بکند و وظایف خود را با کمال صداقت انجام بدهد، وقتى این عمل انجام گرفت بدون تردید اعتماد مردم بیشتر خواهد شد و همین اعتماد موجب پیشرفت کارهاى مملکتى مى‌شود.
منصور مخالفان دولت و شاه را نیز از نظر دور نداشت و گفت: ما در مملکت رهبرى داریم که این کشور را از 22 سال پیش با زحمت و مرارت زیاد از توفان حوادث محفوظ داشته است. انقلاب ششم بهمن شاه، ما را بر آن داشت که تمام مسائل اساسى و کلى اقتصاد و اجتماع یک ملت را تغییر بدهند. این اقدام شجاعانه در مدت کوتاهى انجام شد و نیروى ملت و رهبرى شاه و خدمت گزارى دولت باید بالاتفاق این انقلاب را حفظ کند. تمام مقدورات براى تأمین یک زندگى مرفه براى ملت ایران فراهم است. این بهبود در مدت کوتاهى صورت نمى‌گیرد. باید صبر و شکیبایى داشت ولى وقتى پایه و اساس سالم و صحیح بود بدون تردید آینده امیدوارکننده است.
سیاست‌بافى و کهنه‌پرستى باید کنار گذاشته شود. دنیاى امروز، دنیاى دانش، دنیاى برنامه، دنیاى اداره و دنیاى مدیریت و دنیاى جهاد ملى براى بالا بردن سطح زندگى است. امروز دیگر نمى‌شود در اتاق‌هاى دربسته نشست و سیاست‌بافى کرد و تصور کرد که اداره مملکت با این وسایل انجام‌پذیر است. بنده در دولت‌هاى بسیارى شرکت داشته‌ام و از آنها همیشه به خوبى یاد کرده‌ام ولى باید بدون تردید عرض کنم که در این دولت یک هماهنگى و یک هم‌گامى و یک هم‌صدایى روى نیروى وجدان و صداقت و پاکى و یک برنامه صحیح و یک رهبرى توانا متمرکز است که شاید در تاریخ اخیر ایران بى‌سابقه باشد. با وجود این، شایعه‌پردازان حرف‌هایى مى‌زنند و به گوش ما نیز مى‌رسد. ما با یک نیرو و اراده‌اى مصدر خدمت شده‌ایم و همین نیرو و همین اراده و همین صحبت براى خدمت مجلسین و ملت با نهایت اطمینان ادامه خواهد داشت. در بین ما، در میان ما، کوچک‌ترین اختلاف سلیقه و نظرى نیست و این دولت ترمیم نخواهد شد و کسانى از این دولت خارج نخواهند شد مگر ضرورت اقتضا کند ولى لازم است که ملتى که امروز داراى رهبرى توانا و دولتى خدمتگزار است به آینده خود با اطمینان بنگرد.
وى مدعى شد: انقلاب ششم بهمن موضوع کوچک و بى‌اهمیتى نبود. انقلاب ششم بهمن بزرگ‌ترین تحول را در سیاست مملکت در شئون اقتصادى مملکت، در شئون اجتماعى مملکت به وجود آورد. منشور ششم بهمن مثل قانون اساسى مملکت است و هر کس و هر فرقه و هر دسته روى مطامع و مصالح شخصى و عقاید کهنه و پوسیده برخلاف این اصول که به تصویب ملت ایران رسیده، لساناً و عملاً اقدام بکند این را دولت جوابگو نخواهد بود بلکه ملت جوابگو خواهد بود.
وى مخالفان حکومت را واپسگرا خواند و گفت: امروز دیگر روزى نیست که ما به عقب برگردیم. عقربه به عقب برنمى‌گردد. حسن‌نیت این دولت در مراحل مختلف به ثبوت رسیده است و قدرت این دولت هم در آینده به ثبوت خواهد رسید که ما در عین حسن‌نیت و در عین حقیقت‌بینى و در عین مردم‌خواهى و ملت‌دوستى، وظایف اساسى خود را انجام خواهیم داد. مملکت احتیاج به نظم و آرامش دارد تا بتواند برنامه وسیع توسعه اقتصادى و اجتماعى خود را به پایان برساند.
منصور با اشاره به نوشته‌هاى مطبوعات عرب درباره ایران گفت: ملت ایران هیچ‌گونه هوى و هوس کشورگشایى ندارد. دنیاى امروز اقتضاى گذاردن پا از حدود سرحدات قانونى یک مملکت به کشور دیگر ندارد. رویه معقول و متین دولت ایران، رویه معقول و متین ملت ایران خیرخواهى و صلح‌طلبى این ملت، گاهى اوقات موجب سوءاستفاده دیگران مى‌شود تا جایى که کشورهایى و یا سرزمین‌هایى که به طور صریح در تاریخ، جزء خاک ایران بودند، قسمتى از خاک ایران را جزء خاک خود مى‌دانند. این افکار غیرمعقول و ناخوش و این‌جاه‌طلبی‌هاى فردى و این تحریکات سیاسى هیچ‌گونه بهره‌مندى و بهره‌ورى از این تحریکات و از این سیاست‌ها و از این شایعه‌پردازی‌ها و از این جاه‌طلبی‌ها نخواهد برد مگر اینکه ملت ایران را بیش از پیش مصمم به احقاق حقوق خود و حفظ حقوق خود و نشان دادن احساسات ملى خود بکند. ما یک وظیفه ملى داریم که حقوق خود را در کلیه نقاط، آنجا که حقوق حقه ملت ایران و دولت ایران است حفظ کنیم ولى هیچ‌گاه پا را از حدود خود فراتر نخواهیم گذاشت. ملت ایران هرگز یک ملت متجاوز شناخته نشده است ولى اجازه تجاوز هم به خاک ایران نخواهد داد. اجازه نمى‌دهیم که افرادى با سیاست‌بافى راه صحیح این مملکت را متزلزل کنند. این اجازه را دولت و ملت و نمایندگان ملت نباید به یک عده از افراد مطرود شناخته شده بدهند. باز هم هنوز این شایعات و این تحریکات دامنه دارد. منتها چون ما در مملکت و ملت آزادى زیست مى‌کنیم، تا جایى که به منافع مردم لطمه وارد نیاید، دولت از طرف خود دفاعى نمى‌کند ولى روزى که به منافع عمومى لطمه وارد بیاید، دولت و ملت ایران در مقابل این تحریکات قد علم خواهد کرد.
نخست‌وزیر تأکید کرد: من به عنوان رئیس دولت و به عنوان یک سرباز خدمتگزار ملت و شاه به عرض مجلس شوراى ملى مى‌رسانم که ما یک مبدأ و یک پرچم و یک محور را مى‌شناسیم و آن شخص شاهنشاه ایران است و وجود ایشان و ثبات مملکت باید وسیله خدمتگزارى به مردم باشد. اگر ما نتوانستیم انجام بدهیم، ایشان تشخیص دیگرى خواهند داد ولى سیاست‌بافى و کهنه‌پرستى و ارتجاع براى همیشه در مملکت از بین رفته است و دیگر تکرار نخواهد شد.[17]
نطق نخست‌وزیر
مجله صبح امروز درباره نطق منصور در مجلس شوراى ملى در مطلبى ضمن آنکه آن را جالب خواند، نوشت: امید همه مردم هم همین است که دولت مقدورات خود را بیان کند، بى‌جهت از برنامه‌هاى وسیع و بزرگ صحبت نکند؛ آنچه مى‌گوید عمل شود تا مردم به اظهارات و گفته‌هاى متصدیان دستگاه‌ها اعتماد کنند. این مجله در ادامه مى‌نویسد: مردم از دولت، آن هم دولتى که حتى وزراى فرهنگ و راه و معاونین اکثر وزارتخانه‌هایش از کارشناسان اقتصادى هستند، انتظارى غیر از این ندارند که هرچه زودتر با اعلام برنامه‌هاى وسیع توسعه عمرانى و اقتصادى، کشور را از این حال بحرانى و رکود نجات دهند. هیچ کس تردید ندارد که اکنون دهقانان ایران در وضع بدى به سر مى‌برند، خانه ندارند. درمانگاه ندارند. مدرسه ندارند. وسیله کشت و زرع ندارند. پول و اعتبار ندارند. به همان سبک قرون وسطایى زندگى خود را مى‌گذرانند. بنابراین دولت باید زودتر این وضع را به هم بزند. احتیاجات دهقانان ما را براى زندگى امروز فراهم سازد. این خواسته اکثریت ملت است.
نویسنده این مطلب ـ مصطفى الموتى‌نیا، نماینده رودبار الموت، قاقازان و طارم سفلى در مجلس شوراى ملى ـ مى‌افزاید: به هر حال ژست دولت منصور پس از 45 روز خوب بود، امید ما این است که این دولت هرچند ماه بیلانى به مجلس بدهد تا همه مردم بدانند این جوانانى که امروز با حمایت شاه به روى کار آمده‌اند مى‌توانند تحرک و تحولى در سازمان‌هاى ادارى و اقتصادى مملکت به وجود آوردند.[18]
وعده‌هاى پوچ و غیرعملى دولتمردان
«بحثى راجع به وعده‌هاى پوچ و غیرعملى با آقاى نخست‌وزیر» عنوان سرمقاله شماره امروز روزنامه اتحاد ملى است. نویسنده با دستمایه قراردادن وعده‌هاى دولتمردان که هرگز عمل نشده است مى‌نویسد: آقاى نخست‌وزیر، بیایید براى اولین‌بار در دولت مقرر دارید وعده به مردم ندهید. یک مبارزه آشتى‌ناپذیر با «وعده دادن» را شروع کنید. اول از خودتان و بعد از تک تک وزرا. هر مأمور یا کارمند دولتى که وعده داد و این وعده رسماً از زبان او در جراید منتشر شد، فوراً از کار برکنار سازید و مراتب را هم در جراید انتشار دهید. چرا؟ براى اینکه مردم در این بیست سال از دولت‌ها خیلى وعده‌ها شنیدند که عملى در پشت‌سر ندیدند. حالا همه در مقابل وعده دولتی‌ها حساسیت پیدا کرده‌اند. لبخند تمسخر مى‌زنند. فوراً مى‌گویند بابا ولش کن. این هم قاسم کورى است!
نویسنده سپس با برشمردن وعده‌هایى که در سال‌هاى قبل به مردم داده شده اما هرگز تحقق نیافته مى‌نویسد: اگر یک‌دهم وعده‌هایى که دولتی‌ها در این بیست سال به ما داده بودند عملى شده بود، الان کارخانجات ذوب‌آهن ما میلیون‌ها تن صادرات آهن‌آلات ما را به بازارهاى دنیا مى‌رسانید. الان مى‌بایستى جاده سوم تهران ـ شمیران پنج ـ شش سال [بود که] افتتاح گردیده باشد. الان مى‌بایستى یک وجب جاده بدون آسفالت نداشته باشیم، الان مى‌بایستى در اثر اقدامات شرکت ایتال کنسول و مهندسین مشاور آن، بلوچستان، هندوستان دوم باشد!
اتحاد ملى آنگاه به وعده‌اى که حسنعلى منصور در دوره تصدى‌اش بر بیمه ایران داده بود و هرگز عملى نشد اشاره کرد و نوشت: چرا جاى دورى برویم. خودتان آقاى منصور، نخست‌وزیر گرامى، مدیرعامل و رئیس هیئت مدیره شرکت بیمه ایران بودید و خودتان بهتر از ما مطلع هستید و پرونده‌ها را خواندید و دیدید در ظرف همین چهار، پنج سال اخیر چطور یکى از همان دروغ‌هاى شاخدار و وعده‌هاى طلایى ولى سر تا پا پوچ را به این مردم دادند. 8 تا 10 میلیون تومان پول مردم را با جار و جنجال و با آلت کردن ما روزنامه‌نگاران، که خودمان هم گول خوردیم و فکر کردیم راستى على‌آباد هم دهى است و رفتیم و پول به بیمه دادیم که هم بیمه عمر شویم و هم در اراضى فرح‌آباد داراى خانه بگردیم. با جار و جنجال آمدند ماکت خانه‌ها را درست کردند، تشریفات فراهم آوردند، شهرى رؤیایى در عالم وهم و خیال براى مردم ایجاد کردند، سفسطه کردند که حتى مراسم کلنگ‌زنى هم به‌جا آمد و بعد معلوم شد بیشتر این کارها از بیخ و بن وعده و دروغ و ریا و فریب بود و هدف آن بود که با شرکاى فرانسوى خود هتل 40 میلیون تومانى در اصفهان بسازند. هتل غیر لازم زنجان را به میلیون‌ها تومان بالا ببرند و سبیل‌ها چرب شود. هنوز یک نفر ندانست و نپرسید چرا کارى که مربوط به خودتان و بیمه عمر بود انجام ندادید. قول دادند در مقابل پولى که مردم مى‌دهند، خانه به آنها بدهند و رفتند با این عمل اراضى فرح‌زاد را در بورس انداختند و چندین میلیون تومان این دست و آن دست شد و آن وقت حاجى، حاجى مکه گفتند و رفتند!
نویسنده این مقاله در خاتمه یادآور مى‌شود که صورت کارهاى انجام شده را هم که مى‌دهند از این قبیل نباشد واقعاً عملى انجام شده باشد. این کار را بکنید و بعد از یکسال ببینید تک‌تک مردم، خود آنهایى که عملیات اصلاحى را به چشم مى‌بینند ولو یک جعبه کوچک زرد رنگ پست در پیاده‌رو خیابان‌ها باشد، خود مبلغ بى‌جیره و مواجب دولت شما خواهند بود یا خیر؟[19]
ارتباط بازرگانی ایران و نروژ
کولست سرپرست هیئت و رئیس فدراسیون تجارت نروژ که به ایران سفر کرده است در جمع خبرنگاران با اعلام این مطلب افزود بازرگانان ایرانى مى‌توانند با ایجاد نمایشگاه‌هاى بسیار در نروژ، کالاهاى صادراتى خود را معرفى نمایند و ما براى راهنمایى تجار ایرانى، فدراسیون تجارت نروژ را دایر کرده‌ایم و حاضریم اطلاعات لازم را دراختیار بازرگانان ایران بگذاریم. وى درباره ماهى‌گیرى نیز گفت: نروژ به علت موقعیت طبیعى از قدیم در امر ماهى‌گیرى مهارت فراوان داشته بیش از هر چیز نسبت به این موضوع اهمیت مى‌دهد.[20]
رئیس بخش خارجى شوراى صادرات نروژ هم گفته است که ایران براى بهره‌بردارى از ماهى سواحل خلیج‌فارس به نروژ پیشنهاد سرمایه‌گذارى در ایران داده است. به گفته هتر هنریکسون، صادرات نروژ به ایران سالیانه بالغ بر 130 میلیون ریال و واردات آن کشور از ایران در حدود 50 میلیون ریال مى‌باشد که قسمتى از این صادرات را خشکبار ایران تشکیل مى‌دهد که از طریق لندن و هامبورگ با تجار ایرانى معاوضه مى‌شود، نروژ در پى آن است که این معاملات مستقیماً با تهران انجام پذیرد.[21]
کنسرسیوم بانکى
به نوشته روزنامه بورس، بعضى از بانک‌ها براى اجراى طرح‌هاى تولیدى بزرگى که احتیاج به سرمایه‌گذارى زیادى دارد، اعتباراتى اختصاص خواهند داد. این اعتبارات از طریق کنسرسیومى به صاحبان پروژه‌ها اعطا خواهد شد.
کنسرسیوم مزبور طرح‌هاى تسلیم شده را به دقت بررسى و چنانچه منافع اقتصادى و بانکى ایران در آن ملحوظ باشد، اعتبارات کافى به آن اختصاص خواهد داد.[22]
اوضاع نامطلوب کارمندان
روزنامه اتحاد ملى در مطلبى زیر عنوان «ترفیعات و اضافات کارمندان دولت» ضمن اشاره به بخشنامه هویدا وزیر دارایى مبنى بر اعطاى ترفیع یا اضافه به کارکنان دولت در سال جدید، مى‌نویسد: از روزى که خبر صدور بخشنامه ترفیع و اضافه منتشر گردید در هر یک از وزارتخانه‌ها و مؤسسات و ادارات دولتى که رفتیم، نقل مجلسشان و مذاکراتشان اضافه و ترفیع بود و همه مثل کاسبکاران چرتکه به‌دست، قلم و کاغذ به‌دست گرفته و حساب مى‌کردند که چند رتبه و چند سال ترفیع و اضافه طلب‌کارند و اگر فلان مبلغ اضافه و یا ترفیع بگیرند، چه میزان از قروض را خواهند پرداخت و خواب‌هاى طلایى را در شش ماه بعد تعبیر خواهند ساخت؟ نویسنده سپس یادآورى مى‌کند که این اقدام پس از چندین سال فترت در حال وقوع است و آنگاه به نمونه‌هایى از وضعیت نامساعد کارمندان دولت مى‌پردازد که با داشتن بیش از ده یا حتى بیست سر عائله، با حقوق 350 تا 700 تومان در ماه زندگى مى‌کنند و از عهده حتى نان خالى براى زن و فرزندان خود نیز بر نمى‌آیند.[23]
برنامه کنترل درآمد معادن
دولت درصدد کنترل درآمد معادن کشور است. به نوشته روزنامه بورس، با تعیین سرپرست امور معادن و تمرکز کلیه امور معادن کشور در یک دستگاه ادارى واحد، امور مالى معادن نیز بیش از پیش تحت نظارت قرار گرفته از لحاظ وصول صحیح درآمد معادن کشور، نظارت بیشترى در این امر به عمل خواهد آمد. بورس مى‌افزاید: در نظر است با تمرکز کلیه امور معادن از طرف وزارت دارایى نیز یک هیئت جهت نظارت بر درآمد معادن کشور تعیین و منصوب گردد و با نظارت این هیئت، درآمد معادن از هر حیث کنترل و سعى در ازدیاد آن نیز مى‌شود.[24]
بررسى نقش وزیر دارایى
روزنامه مرد مبارز در مطلبى به بررسى نقش وزیر دارایى در کشور پرداخته مى‌نویسد: متأسفانه مشکل مهم هر دولتى که نتایج کارش بیش از گذشته مملکت را به سوى بحران اقتصادى پیش مى‌برد، این بود که وزراى دارایى آنان ابتکار نداشتند و نمى‌دانستند که براى حل معضلات اقتصادى باید به جاى حرف‌زدن و تئورى به رخ این و آن کشانیدن، دست بالا زد و واقعیات را در نظر گرفت و براساس احتیاجات مردم طرح و برنامه تدوین کرد و به مرحله عمل گذاشت. نویسنده سپس با ذکر نمونه‌هایى از گذشته مى‌نویسد: وزراى دارایى وقتى پاى مشکل مالى ـ کسر بودجه ـ اضافه اعتبار پرداخت اضافات براى کارمندان پیش مى‌آید، چگونه عاجز از رفع مشکلات مى‌شدند و فوراً به حربه استعفا و یا کسالت توسل جسته شانه از زیر بار خالى مى‌کردند. این روزنامه آنگاه با تمجید از انتخاب هویدا به عنوان وزیر دارایى، وى را فردى خوش‌فکر، نواندیش و با تفکر و تعمق خوانده اقدامات وى در ارتباط با لایحه بودجه، پرداخت اضافات به کارمندان و کاهش ضرایب مالیاتى، آزادى تجارت قند و شکر را نمونه‌هایى از توانمندی‌هاى وى برمى‌شمارد.[25]
تدارکات جشن‌های 2500 ساله
با اعلام برنامه زمان‌بندى برگزارى جشنهاى 2500 ساله شاهنشاهى، تکاپوى فروش کتاب و سایر اقلام انبار شده به عنوان کالاهاى ارزشمند براى توزیع در زمان برپایى جشن، آغاز شد. در این میان خان ملک یزدى از کارکنان وزارت فرهنگ در نامه‌اى به شوراى مرکزى جشن بیست‌وپنجمین سده بنیان‌گذارى شاهنشاهى ایران با معرفى کتاب کاخ داریوش در شوش خواستار خرید پانصد نسخه از آن براى دایره جشن‌ها شد. او در این نامه تأکید کرده است که این کتاب تنها مدرک چاپ‌شده‌اى از کاخ داریوش در شوش مى‌باشد و از هر حیث براى کمیته جشن‌ها در شهرستان‌ها و همچنین براى توزیع بین مدعوین در زمان برگزارى جشن مفید خواهد بود. یزدى یادآور شده است که پانصد مجلد [از این کتاب] در زمان وزارت فرهنگ آقاى درخشش و دویست مجلد در زمان وزارت آقاى خانلرى براى پخش در مدارس از اینجانب به قیمت هر مجلد 80 ریال خریدارى شده است.[26]
جشن انجمن روابط فرهنگى ایران با شوروى
مراسم جشنى در محل انجمن روابط فرهنگى ایران با شوروى در تهران برگزار شد. به گزارش رادیو مسکو از این مراسم، عده زیادى از دانشجویان و کارگران در محل انجمن جمع شدند و سپهبد امان‌الله جهانبانى، رئیس هیئت مدیره انجمن با افتتاح جشن، طى سخنانى گفت: در روسیه تحت رهبرى لنین، انقلابى روى داد که فصل نوینى در مناسبات شوروى با کشورهاى جهان از جمله ایران آغاز شد. اکنون اتحاد شوروى طبق برنامه‌هایى که لنین طرح نمود، یعنى برنامه‌هایى که نه فقط در رشد داخلى اتحاد شوروى بلکه در مناسبات با سایر کشورها نیز تأثیر مساعد بخشیده است، کما فى‌السابق به پیش مى‌رود. بنابراین گزارش جهانبانى در پایان سخنانش از سیاست هم‌زیستى مسالمت‌آمیز اتحاد شوروى تقدیر کرد. سپس حمید سیاح، سفیر سابق ایران در مسکو که با لنین ملاقات کرده است، به بیان خاطرات خود از این دیدار پرداخت. وى در فوریه 1941 در جمع هیئتى از ایران با لنین دیدار کرده بود.[27]
پانوشتها:
[1]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، آزادى، تهران، مرکز بررسى اسناد تاریخى وزارت اطلاعات، 1380، ص 22.
[2]ـ همان، ص 4 و 222.
[3]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، نفس مطمئنه شهید آیت‌الله سید عبدالحسین دستغیب، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 4 و242.
[4]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، آزادى، همان، ص 5 و 304.
[5]ـ بولتن خبرگزارى پارس محرمانه، ش 29، 2/2/43، ص 4 و 3.
[6]ـ روزنامه مهر ایران، ش 2070، 2/2/43، ص 4 و 1.
[7]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11368، 2/2/43، ص 1.
[8]ـ روزنامه مهر ایران، ش 2070، 2/2/43، ص 5 و 1.
[9]ـ همان.
[10]ـ روزنامه مرد مبارز، ش 831، 1/2/43، ص 4.
[11]ـ همان، ص 4 و 1.
[12]ـ بولتن خبرگزارى پارس محرمانه، ش 29، 5/2/43، ص 3 و 2.
[13]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11367، 1/2/43، ص 2.
[14]ـ روزنامه مهر ایران، ش 2069، 1/2/43، ص 5 و 1.
[15]ـ روزنامه اتحاد ملى، ش 800، 1/2/43، ص 3 و 1.
[16]ـ روزنامه دنیا، ش 793، 5/2/43، ص 1.
[17]ـ مجله مذاکرات مجلس شوراى ملى، جلسه 61، 1/2/43، ص 20 و 13.
[18]ـ مجله صبح امروز، ش 111، 7/2/43، ص 48 و 4.
[19]ـ روزنامه اتحاد ملى، ش 800، 1/2/43، ص 3 و 1.
[20]ـ روزنامه کیهان، ش 6220، 2/2/43، ص 13.
[21]ـ همان، ش 6219، 1/2/43، ص 9.
[22]ـ روزنامه بورس، ش 656، 1/2/43، ص 4 و 1.
[23]ـ روزنامه اتحاد ملى، ش 800، 1/2/43، ص 2 و 1.
[24]ـ روزنامه بورس، ش 656، 1/2/43، ص 4 و 1.
[25]ـ روزنامه مرد مبارز، ش 831، 1/2/43، ص 4 و 1.
[26]ـ جشنهاى 2500 ساله شاهنشاهى به روایت اسناد ساواک و دربار، بزم اهریمن، ج 2، ایران، 1377، ص 8.
[27]ـ بولتن خبرگزارى پارس محرمانه، ش 35، 12/2/43، ص 12 و 11.
