سه‌شنبه 10 اردیبهشت 1342 / 6 ذی‌حجه 1382 / 30 آوریل 1963

7 بازدید

± سخنان آیت‌الله خمینی در دیدار با اعضای انجمن اسلامی دانشگاه تهران

امروز جمعی از دانشجویان عضو انجمن اسلامی دانشگاه تهران در قم، با آیت‌الله خمینی دیدار کردند. ایشان ضمن خوشامدگویی به آنان و ابراز امیدواری به حفظ دین از سوی دانشجویان، گفتند: «از شما جوانان برومند انتظار زیادی داریم. ما ملت‌های مسلمان باید متحد شویم و با اسرائیل و عمال آن‌ها در ایران مبارزه کنیم». آیت‌الله خمینی سپس به مسائل روز پرداختند و افزودند: «حوزة علمیه هرگز مخالف اصلاحات ارضی نبوده، آیا دولت به ما پیشنهاد کرد و از ما نظر خواست؟ ما می‌دانیم این موضوع برای سرگرمی کشاورزان فراهم شده است. موضوع حق شرکت دادن زنان در انتخابات مانعی ندارد، ولی حق انتخاب شدن آن‌ها، فحشا به بار می‌آورد. موضوع حق رأی دادن به زنان و غیره، در درجة آخر اهمیت قرار دارد. ما می‌خواهیم مشروطیت را حفظ کنیم». ایشان فقدان آزادی برای عموم مردم در جامعه را یادآور شدند و گفتند: «در حال حاضر آزادی قلم، بیان افکار و حتی حق حیات، از مردم سلب گردیده است. برای دفتر ولیعهد، ماهی پنجاه تا شصت هزار تومان هزینه برآورد کرده‌اند و حال آن‌که به هر نفر طلبه، ما در هر ماه بیست الی سی تومان حقوق می‌دهیم».[1]

± تحریف نظر روحانیون درباره فاجعة مدرسة فیضیه در مطبوعات

با گذشت بیش از یک ماه از فاجعة مدرسة فیضیه، مطبوعات همچنان به وارونه جلوه دادن وقایع ادامه می‌دهند و اکنون موضوع را به تغییر نگاه روحانیون کشانده‌اند. به گونه‌ای که برخی جراید نوشته‌اند: «از چندی پیش بر اثر سوء‌تفاهمی، عده‌ای از شخصیت‌های برجستة روحانی نسبت به دولت، قیافة ناراضی از خود نشان می‌دادند ولی بعد از تشکیل فدراسیون عرب، تخفیف محسوسی در این مخالفت‌ها دیده می‌شود و آقایان علما با واقع‌بینی خاصی که در مسائل [اجتماعی و سیاسی] و ملی دارند، صلاح مملکت را در این دیده‌اند که در این لحظات حساس، از هرگونه مخالفت علیه دولت و تشکیلات مملکتی خودداری کرده و دولت را با تأیید دسته‌جمعی در برابر پیش‌آمدهای خاورمیانه تقویت نمایند.[2]

± وضعیت نامطلوب اقتصادی خانوادة آیت‌الله طالقانی

وضعیت اقتصادی زندگی آیت‌الله طالقانی که در زندان به سر می‌برد، نامطلوب است و امکان تهیة مایحتاج روزانة خود را ندارند. ساواک گزارش داده آیت‌الله علوی خویی، معروف به مقره‌ای، اظهار می‌دارد وضعیت معاش خانوادة آقای سیدمحمود طالقانی، عضو وابسته به جبهة ملی ایران، مختل [شده]، به طوری که قادر به تهیة خواربار روزانه نمی‌باشند. آقای علوی استدعا دارد در این موقع که آقای طالقانی بازداشت می‌باشند، وسیلة ایشان در حدود ده هزار ریال به خانوادة نام‌برده برای امرار معاش و ادامة زندگی اعطا گردد و نظریه می‌دهند انجام این موضوع اثرات روحی بس نیکویی در این خانواده و سایرین خواهد داشت. ساواک این اقدام را بلامانع دانسته، متذکر شده که این کمک، به وسیلة آیت‌الله علوی و به اسم ایشان بشود و نامی از ساواک برمیان نیاید.[3]

± خلف وعدة ساواک درباره آزادی زندانیان

ساواک خلف وعده کرده است. این نکته را مهدی بازرگان در یادداشت‌های زندانش نوشته، می‌افزاید: «حالا هم بعد از شکستن اعتصاب، سرلشکر پاکروان، رئیس سازمان امنیت، رسماً به‌ صالح قول داده‌ بود در ظرف یک هفته،‌ همة‌ جوان‌ها را آزاد خواهد کرد و این وعده‌ و وعده‌هاى خفیف‌‌تر بعدى عمل نشده‌ است. بچه‌ها خیلى ناراحت و عصبانى هستند. اتفاقاً ماها هم به نوبت در این روزها براى بازپرسى به‌ دادسرا می‌رفتیم (هفتة‌ قبل و اول این هفته‌، دکتر بختیار، روز دوشنبه،‌ من و دیروز و امروز هم دکتر سحابى) و با هم راجع به‌ آزادى یک عدة‌ ده‌ نفرى که‌ یا کاسب بودند و یا دانش‌آموز و دانشجوى امتحان‌دار، صحبت می‌کردیم و می‌گفتند از فردا شروع به‌ آزاد کردن خواهیم کرد و در این هفته‌ کسى را آزاد نکرده‌اند. خیلى ناراحتند. ضمناً غیر جوانان، یعنى رهبران هم زیاد راحت نیستند و مخصوصاً بازگشتى که‌ به‌ بازپرسى ماها شده‌ و امکان و احتمال محاکمه‌ را (مخصوصاً دربارة‌ ما نهضتی‌ها) زیاد کرده‌، رفقا را به وحشت انداخته‌ است. سحابى و بنده‌، زیاد احساس اختلافى در حال خود با آنچه‌ در روزهاى اول داشتیم، نمی‌کنیم و اگر نگرانى و ناراحتى حال شماها و وضع و زندگى و مخصوصاً اخلاق و ایمانتان نبود، برایم قبول چندین سال محکومیت و زندان و حتى سخت‌تر از آن اشکالى نداشت».[4]

± اعلامیة نهضت آزادی ایران

نهضت آزادی ایران امروز اعلامیه‌ای منتشر کرد و طی آن هیئت حاکمه را به محاکمه کشید و رفتارشان را در برخورد با دانشجویان و طلاب حوزه‌های علمیه نکوهید. در این اعلامیه آمده است: «مردم شرافتمند ایران! به تاریخ کشور ما این روزها فصل کم‌نظیری افزوده می‌شود، فصلی که از یک طرف هیئت حاکمة غاصب را در حال ارتکاب وحشیانه‌ترین فجایع غیر انسانی تصویر می‌نماید و از طرف دیگر، حق‌طلبی‌ها و مقاومت‌ها و جانبازی‌های مردم پر تحمل و استبداد زده را مجسم می‌سازد. هیئت حاکمة فعلی در مدت یک سال، فرصتی را که از اربابان خارجی خود گرفته است، شوم‌ترین بدبختی‌ها را برای ملت ایران تدارک دیده است و اکنون که پایان این فرصت نزدیک می‌شود، به مذبوحانه‌ترین تلاش‌ها متوسل گردیده است. رفراندوم قلابی به راه می‌اندازد تا برای تصویب‌نامه‌های خلاف قانون که حتی فاقد امضای دولت وقت می‌باشد، اعتباری فراهم کند. وقتی در این راه با تمام ظاهرسازی‌ها[یی] که می‌کند، با بی‌اعتنایی وسیع مردم روبه‌رو می‌شود، زخمی شده، به فکر انتقام می‌افتد و اوباش حرفه‌ای خود را به جان مردم می‌اندازد و هرگونه مقاومت منطقی و استواری را که در مقابل خود احساس می‌کند، اعم از دانشگاه و مسجد و بازار [در] مرکز و شهرستان‌ها و قراء و آبادی‌ها را طعمة آتش می‌کند. پهلو می‌درد، دندان می‌شکند، تیرباران می‌کند، دسیسه می‌سازد، و ملک عابدی‌ها را قربان می‌کند. نعره می‌کشد و برای فرو نشاندن خشم خود، خون و قربانی می‌طلبد. در شیراز با بمب و در تبریز با رگبار مسلسل و در قم با دشنه و اسلحة کمری و در اصفهان و مشهد و کاشان و... هر کجا به نحوی به فکر جبران شکست و مرمت بنای زهوار در رفته حکومت می‌باشد». اعلامیة نهضت آزادی می‌افزاید: «پایه‌های حکومت سیاه استبدادی، یکی پس از دیگری فرو می‌ریزد. فارس در خشم و خون می‌جوشد. افسران شرافتمند به فرمان وجدان بیدار و شرافت انسانی خود، از عملیات غیرانسانی و برادرکشی خودداری می‌کنند. روحانیت، دفاع و جانبازی را در اکثر شهرستان‌ها شروع نموده و دیر یا زود جهاد را آغاز خواهد نمود. دانشگاهیان، روشنفکران و اصناف، صفوف مبارزة خود را متشکل‌تر و مستحکم‌تر از پیش می‌بینند و به شدت مبارزات خود می‌افزایند. مبارزات ایرانیان خارج از کشور، خصوصاً دانشجویان اوج می‌گیرد و به ما الهام می‌بخشد و از ما الهام می‌گیرد. کارگران و کشاورزان از خواب شومی که هیئت حاکمه در لباس دوستی و دل‌سوزی برایشان دیده‌اند، خیلی زودتر از آنچه انتظار می‌رفت، آگاه شده و دشمن مشترک ملت را به رسوایی دعوت می‌کنند».

به نوشتة این اعلامیه، اکنون حربة هیئت حاکمه متوجه روحانیت است. شکل یورش و غارت و قتل‌عام، کم و بیش شبیه آنچه در دانشگاه تهران گذشت، می‌باشد منتها با وسعت و درندگی بیشتر و کامل‌تر. یک‌بار شکست آشکار از روحانیت، آن هم در آستانة حکومت علنی شاه که منجر به پس گرفتن تصویب‌نامة انجمن‌های ایالتی و ولایتی گردید، گرچه روحانیت را قانع نساخت و حضرت آیت‌الله خمینی و سایر علمای اعلام در اعلامیه‌های خود کراراً متذکر شدند که هیئت حاکمه باید از تجاوز به قانون اساسی و قوانین شرع اسلام ممنوع گردد، ولی همین عقب‌نشینی برای هیئت حاکمه گران تمام شد و درصدد جبران آن بود. همة جوانب را سنجیدند و شرایط را برای این انتقام آماده نمودند و شاه را نظر کرده و پدر روحانی معرفی نمودند و بازار اتهامات رواج یافت. روحانی نماهای مزدور خود را مجهز کردند. دستگاه‌های خبری را تحت کنترل شدیدتر درآورند و تعطیلات دانشگاه و بازار و ادارات و مشغولیات نوروزی و پراکنده شدن مردم را مغتنم شمرده و حیلة انتقامی خود را به روحانیت شروع کردند ولی هوشیاری مردم، خصوصاً رهبران اصیل روحانی، همة این نقشه‌ها را در هم شکست. این بار عملاً (شعار «کشته دادند و پیروز شدند، کشته می‌دهیم و پیروز می‌شویم») دانشگاه تهران به حوزه‌های علمیة قم و شهرهای تبریز و مشهد... منتقل شده بود و آن‌قدر مردانه کوشیدند و کشته دادند، تا هیئت حاکمه نایافته دُم، دو گوش گم کرد.[5]

± خرسندی نخست‌وزیر از توجه آمریکا به اوضاع ایران

علم، نخست‌وزیر، دربارة گفت‌وگوهایش با دین راسک، وزیر امور خارجة آمریکا، گفت: «من از مذاکرات خودم با دین راسک، وزیر امور خارجة آمریکا، بسیار راضی و خشنود هستم. از این‌که دولت آمریکا تا این حد به پیشرفت ایران علاقه‌مند است و از نزدیک و با توجه مخصوص، پیشرفت‌های اجتماعی بزرگ ما را که با هدایت اعلی‌حضرت همایونی موفق به اجرای آن شده‌ایم، تعقیب می‌کند، بسیار خرسند هستم و از اطمینان‌هایی که وی نسبت به همة امور مربوط به ایران دادند و از وعدة کمک‌های مالی و معنوی که داده‌اند، ابراز خشنودی می‌کنم». نخست‌وزیر اضافه کرد: «البته وقتی این کمک‌ها به مرحلة اجرا درآید، به استحضار مردم خواهد رسید. ما با آمریکا روابط دوستانه و بسیار قدیمی داریم که من احساس می‌کنم روزبه‌روز محکم‌تر می‌شود».[6]

± نگرانی دولت ایران از عضویت عراق در جمهوری متحدة عرب

به گزارش آسوشیتدپرس افرادی که با مسائل مربوط به روابط ایران و عراق در شط‌العرب آشنایی دارند، در کراچی اظهار داشتند دولت ایران از این ‌که جمهوری متحدة عرب، شامل عراق نیز می‌شود، نگران است، زیرا ممکن است این امر در بندر آبادان که بزرگ‌ترین پالایشگاه ایران در آن قرار دارد، مشکلات تازه‌ای برای ایران فراهم کند. دولت جمهوری متحدة عرب به علت دوستی ایران با اسرائیل، روابط سیاسی خود را با این کشور قطع کرده است. این منابع می‌افزایند اکنون که قرار است عراق نیز به جمهوری متحدة عرب ملحق شود، دولت ایران از احتمال بروز مشکلات بیشتری بیم دارد. از مدت‌ها پیش، راهنمایان عراقی کشتی‌هایی را که به طرف آبادان حرکت می‌کنند، در شط‌العرب هدایت می‌نمایند.[7] در همین حال، رادیو صدای آزاد ایران در خبری مدعی شد که: «دول غربی به شاه ایران اطمینان داده‌اند که از به وجود آمدن فدراسیون جدید عربی در خاورمیانه هراس نداشته باشد. محافل مطلع عقیده دارند وقتی ترکیه که عضو پیمان مرکزی است، روابط سیاسی خود را با جمهوری متحدة عرب تجدید نموده و می‌خواهد مقدمات استقرار روابط دوستانه با فدراسیون جدید عربی را فراهم سازد، اطمینان دادن دول غربی به شاه ایران عجیب به‌نظر نمی‌رسد».[8]

± کنفرانس وزرای امور خارجة عضو سنتو در کراچی

کنفرانس شورای وزیران سازمان پیمان مرکزی، امروز در کراچی با پیام رئیس‌جمهوری پاکستان گشایش یافت. ایوب‌خان در پیام خود تأکید کرده است که صلح و امنیت، هدف‌های اصلی سنتو را تشکیل می‌دهند. ذوالفقار علی‌ بوتو، وزیر امور خارجة پاکستان، پس از خواندن این پیام اظهار داشت که به عقیدة دولت پاکستان، سازمان پیمان مرکزی نقش بسیار سودمندی در همکاری سیاسی، اجتماعی و اقتصادی بین کشورهای عضو ایفا کرده است. وزیر امور خارجة پاکستان درخواست کرد که سازمان پیمان مرکزی، تکان جدیدی به فعالیت‌های اقتصادی خود بدهد.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، لرد هیوم، وزیر امور خارجة انگلستان هم در سخنرانی خود گفت که: «سنتو اسلحة قاطعی است که آزمایش خود را داده است چون تاکنون هیچ یک از کشورهای عضو این پیمان، مورد حمله قرار نگرفته است، معذلک کمونیسم با وجود تغییراتی که در دکترین آن حاصل شده است، هنوز سیاست توسعه‌طلبانة خود را دنبال می‌کند». لرد هیوم گفت: «ماجراجویی شوروی در کوبا هنوز پایان نیافته است و روش مبهم شوروی نسبت به لائوس کاملاً واضح است». وزیر امور خارجة انگلستان گفت: «در اردوگاه کمونیست نشانه‌های ضعف دیده می‌شود و فرصت‌هایی به جهان آزاد می‌دهد و این امر در کنفرانس کنونی مورد بررسی قرار خواهد گرفت».

جمال ‌ارکین، وزیر امور خارجة ترکیه، ضمن اشاره به کودتاهای یمن، عراق و سوریه و طرح تشکیل فدراسیون بین قاهره، بغداد و دمشق گفت: «ترکیه صمیمانه آرزومند است که صلح و ثبات و نظم در خاورمیانه برقرار شود». دین راسک، وزیر امور خارجة آمریکا در نطق خود به پیشرفت‌های قابل توجهی که نصیب کشورهای منطقه‌ای سازمان پیمان مرکزی در زمینه‌های سیاسی، اقتصادی و دفاع دسته‌جمعی شده است، اشاره کرد و گفت: «دنیای آزاد، تنها در پشت یک سپر دفاعی استوار می‌تواند به پیشرفت‌های اقتصادی برسد». راسک گفت: «امنیت حقیقی فقط به وسیلة خلع سلاح امکان‌پذیر است». راسک در پایان گفت که: «ترکیه و ایران و پاکستان همچنان از کمک‌های اقتصادی آمریکا بهره‌مند خواهند شد».[9] از سخنرانی عباس آرام، وزیر امور خارجة ایران در این اجلاس، تنها همین جمله مخابره شد که گفته است: «ایران در حفظ استقلال به سنتو تکیه دارد».[10]

± نقش پیمان سنتو در حوادث خاورمیانه

هم‌زمان با برپایی کنفرانس وزرای امور خارجة عضو سنتو در پاکستان، مجلة خواندنیها در مقاله‌ای، نقش این سازمان را زیر سؤال برد و نوشت: «هفت سال قبل وقتی ایران در پیمان بغداد که پس از خروج عراق از آن، تبدیل به پیمان مرکزی گردید، شرکت جست، هدف پیمان در دو موضوع مهم خلاصه می‌شد: 1ـ دفاع از صلح و آرامش خاورمیانه 2ـ بالا بردن سطح زندگی ملل (محلی) عضو پیمان. بعد از هفت سال که از انعقاد پیمان می‌گذرد، اگر (بیلان) آن را بررسی نماییم، گمان ندارم بتوانیم با قاطعیت بگوییم که به هدف‌های پیمان رسیدیم. هم اکنون اوضاع خاورمیانه (البته نه در کشورهای عضو پیمان) بیش از هر وقت دیگر مغشوش است و اساساً معلوم نیست (سنتو) چه رلی را در حوادث خاورمیانه بازی می‌کند و چه نقشی را در استقرار صلح و امنیت خاورمیانه بر عهده دارد. جنگ در یمن جریان دارد، اوضاع اردن مبهم است، عراق و سوریه همچنان دستخوش توطئه‌ها و تحریکات فرعون مصر هستند. در این حوادث مهم (سنتو) چه نقشی دارد؟» به نوشتة این مجله، شاید برای آمریکا و تراست‌های نفتی تشکیل (فدراسیون عرب) به رهبری جمال عبدالناصر و به عنوان مبارزه با کمونیزم (مفید) تلقی شود ولی تشکیل فدراسیونی که در آن دیکتاتور مصر، فعال مایشاء باشد، با مصالح و منافع عالیه و روابط تاریخی ایران با عراق، وفق نمی‌دهد. مصر در گذشته هیچگاه در عراق نفوذ و اعتباری نداشته، در صورتی که عراق، قرن‌ها جزء ایران یا ضمیمة ترکیه (عثمانی) بوده است. آیا در این حوادث مهمی که در خاورمیانه می‌گذرد، (سنتو) فقط تماشاچیست؟! این پرسشی است که بر مردم ایران پاسخ آن روشن نیست و گمان ندارم مردم ترکیه و پاکستان از آن اطلاعی داشته باشند. سیاست آمریکا در خاورمیانه برای مردم ایران نامفهوم است و اگرچه آمریکا عضو اصلی پیمان مرکزی نیست ولی چون در کمیته‌های [نظامی] و ضدتخریب پیمان مرکزی شرکت دارد و قرارداد دفاعی با ما منعقد نموده، گمان دارم برای وصول به هدف اول پیمان مرکزی که استقرار صلح و آرامش در خاورمیانه است، ما حق داشته باشیم از آمریکا بخواهیم در سیاست و رویه‌ای که در خاورمیانه تعقیب می‌کند، با (سنتو) مشورت نماید و اگر نه، وصول به هدف اول پیمان مرکزی مشکل خواهد بود. دومین هدف پیمان مرکزی که از نظر ملل ایران، پاکستان و ترکیه، هدف اصلی تلقی می‌شود، کوشش مشترک برای بالا بردن سطح زندگی مردم این سه کشور است که اگر چه کوشش‌هایی در این خصوص به عمل آمده و آمریکا و انگلیس هم کمک‌هایی کرده‌اند ولی بدون رودربایستی باید گفت به نحو مطلوب نبوده است». این مجله سپس موضوع را خصوصی‌تر کرده، می‌نویسد: «موضوع دیگری که از لحاظ روابط ما با غرب، مخصوصاً آمریکا و انگلیس مؤثر است، قیمت مواد خام ایران مخصوصاً نفت است که دو دولت دوست هم‌پیمان ما، آمریکا و انگلیس در سهم خود کوشش نمایند. از جهت بالا بردن سطح زندگی ملل خاورمیانه‌، بهای عادلانه‌ای برای نفت در نظر گرفته شود نه این‌که شرکت‌های نفتی، بهای نفت را پایین ببرند و پیشرفت [اقتصادی] ما را متوقف سازند».[11]

± اخذ عوارض از مشروبات الکلی

روزنامة اطلاعات امروز کسب اطلاع کرد که با اجرای طرح مربوط به دریافت عوارض از مشروبات الکلی به منظور آغاز فعالیت مجدد صندوق تعاون جوانان، سالیانه متجاوز از بیست میلیون ریال برای صندوق مزبور عایدی به ‌دست می‌آید.[12]

± آغاز هفتة مبارزه با بی‌سوادی زنان ایران

عصر امروز مراسم آغاز هفتة مبارزه با بی‌سوادی زنان ایران با حضور اشرف پهلوی در استادیوم محمدرضا شاه پهلوی آغاز شد. اشرف در این مراسم خطاب به زنان گفت: «گمان می‌کنم همه شما به اهمیت تصمیمی که برادر تاجدار من در روز هشتم اسفند 1341 گرفت و زن ایرانی را صاحب حقوق سیاسی و اجتماعی کرد، به‌خوبی آگاهید. شاه معظم طی سخنانی به ما اندرز داد که طریق اعتدال را بپیماییم و در لباس و معیشت به سادگی بپردازیم. گمان می‌کنم انجام همین اندرز بهترین راه و شیوة زندگی ما باید باشد». وی افزود: «در جهان امروز، اقتصاد هر جامعه و هر کشور از خانه شروع می‌شود و اگر ما در لباس پوشیدن و مصارف خانه به راه اعتدال برویم و از افراط و تفریط بپرهیزیم، هم بار زندگی خود را سبک کرده‌ایم و هم به توسعة اقتصاد کشور کمک نموده‌ایم».

اشرف این را هم گفت که: «شاید برای برخی از زنان، این توهم پیش آمده باشد که با تحصیل حقوق سیاسی، وظیفة آن‌ها این است که فقط به کار سیاست بپردازند و شاید بعضی تصور می‌کنند که فقط در مقام وکالت و وزارت و مقامات دیوانی می‌توانند بود و نمودی داشته باشند و مصدر خدمتی به کشور خویش شوند. اما این اشتباه محض است؛ کشور ما که مراحل تحول و پیشرفت را می‌پیماید، احتیاج به انواع کوشش‌ها دارد که فعالیت سیاسی در قبال آن‌ها کم اهمیت‌تر است». وی نخستین وظیفة زنان را مبارزه با جهل و بی‌سوادی خواند.[13]

± برگزاری انتخابات مجلس شورای ملی تا یک سال دیگر

وزیر مشاور و سرپرست انتشارات و تبلیغات از آغاز انتخابات تا یک سال دیگر پس از مشخص شدن نتایج اولیة اصلاحات ارضی خبر داد و گفت: «به طوری که شنیده‌ام، زودتر از یک سال دیگر انتخابات شروع نخواهد شد. ان‌شاء‌الله به نظر من تا مرحلة اول اجرای اصلاحات ارضی (یعنی تقسیم زمین‌ها بین دهقانان) خاتمه نیابد، شروع انتخابات ممکن است آسان نباشد. من معتقدم که مملکت مجلس می‌خواهد، اما در عین حال هم معتقدم که داشتن یک مجلس ملی و ممتاز نظیر مجالس دموکراتیکی که در انگلستان و آلمان و سایر کشورهای مترقی وجود دارد، قبل از به پایان رسیدن اولین مرحله از کار اصلاحات ارضی، میسر نیست». جهانگیر تفضلی افزود: «وزیر کشاورزی گزارش داده که تا به حال از پانزده هزار دِه، نزدیک به چهار هزار ده یعنی چیزی کمتر از یک ثلث، تقسیم گردیده است. اگر مقیاس مأمورین اصلاحات ارضی را در تقسیم دهات باز هم مثل گذشته حساب کنیم، این کار حتی بیش از یک سال به طول خواهد انجامید ولی من امیدوارم با پشت‌کار و فعالیتی که در سپهبد ریاحی وجود دارد، این مرحله از کار حداقل یک ساله به پایان برسد».[14]

 

پی‌نوشت‌ها:


[1]. صحیفه امام، جلد اول، از ابتدا تا مهر 44، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی ، 1378، ص 191.

[2]. مجله خواندنیها، ش 64، 10/2/1342، ص 4 به نقل از روزنامه اراده آذربایجان.

[3]. یاران امام به روایت اسناد ساواک، کتاب 29: ابوذر زمان آیت‌الله سیدمحمود طالقانی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1381، ص 369.

[4]. بازرگان، مهدی، یادداشتهاى روزانه مهندس بازرگان، تهران، قلم، ۱۳۷۶، ص 449 و 450.

[5]. سیر مبارزات امام در آئینه اسناد ساواک، تهران، موسسه چاپ و نشر عروج، 1386، ج 12، ص 248 و 9.

[6]. روزنامه کیهان، ش 5933، 10/2/1342، ص 1 و 11.

[7]. بولتن خبرگزارى پارس محرمانه‌، ش 33، 12/2/1342، ص 2.

[8]. همان، ص 7.

[9]. روزنامه اطلاعات، ش 11082، 11/2/1342، ص 1 و 13.

[10]. روزنامه کیهان، ش 5933، 10/2/1342، ص 1 و 11.

[11]. مجله خواندنیها، ش 64، 10/2/1342، ص 6.

[12]. روزنامه اطلاعات، ش 11081، 10/2/1342، ص 8.

[13]. روزنامه پیغام امروز، ش 925، 11/2/1342، ص 8.

[14]. مجله خواندنیها، ش 64، 10/2/1342، ص 7 و 8 و 45.