سهشنبه 25 تیر 1342/ 24 صفر 1383/ 16 ژوئیه 1963
6 بازدید
± اعلامیة علما در پشتیبانی از آیات عظام خمینی، قمی و محلاتی
جمعی از علما و روحانیون در پشتیبانی از آیات عظام خمینی، قمی و محلاتی اعلامیهای منتشر کردند و در آن با استناد به بخشی از وصیتنامة اردشیر بابکان، دین و کشورداری را لازم و ملزوم یکدیگر دانستند: «دین پایة ملک است و ملک پاسبان دین است. پس آن چیزی که پایه ندارد، خراب است و آن چیز که نگهبان ندارد، از بین رفته است». آقایان در این اعلامیه تصریح کردند علما و روحانیون از این اقدامات هدفی جز اجرای احکام دین و سنن پیامبر(ص) و مصالح برادران مسلمان ندارند. این اهداف بر تمام ملت روشن است و هر نسبت دیگر به ایشان، خلاف حقیقت میباشد. در پایان این اعلامیه نامهای مهدی نجفی، ابوالحسن صدر، حسین موسوی خادمی، سیدمحمدباقر رجائی، سیدعلی ابطحی، عبدالجواد کلباسی، ابوالحسن موسوی شمسآبادی، محمد احمدآبادی (طیبزاده)، فضلالله ذوعلم، مرتضی اردکانی، شمسالدین خادمی، محمد موسوی شمسآبادی، سیدمحمدرضا شفتی و سیدعلیاکبر هاشمی آمده است.[1]
± سخنان شاه دربارة مخالفت روحانیون
صبح امروز شاه در سخنرانی افتتاح جادة هراز گفت: «علمای اسلامی بخصوص علمای شیعه برای ما حقیقتاً مورد کمال احترام هستند ولی عالم حقیقی آن کسی است که ذکرش و فکرش غیر از خداوند و دین، چیز دیگری نیست. در هر جماعتی، در هر لباسی، افرادی هستند که قدری از حقیقت دور میشوند». وی افزود: «چیزی که لازم است این است که خود علمای حقیقی دین ما خودشان اگر لازم باشد، افراد غیر حقیقی را از میان خودشان طرد بکنند».[2] شاه همچنین پس از برشماری مشکلات کشور در راه توسعة اقتصادی، اظهارات دو سال پیش مقامات کشوری را عامل اصلی مشکلات خواند و به کاهش سرمایهگذاریهای خصوصی در این دو سال اشاره کرد. رادیو پیک ایران این بخش از سخنان شاه را بهانهای برای به تأخیر افتادن وعدههای حکومتی در راه عمران کشور دانست و تصریح کرد شاه در این فراز از صحبتهایش، متوجه دوران صدارت امینی و اعلام ورشکستگی دولت او بود. گوینده در ادامه، ادعا و بهانة شاه را «مبتذل» نامید.[3]
± راهنمایی پیشهوران خساراتدیده در 15 خرداد
فرمانداری امروز اعلام کرد کارمندان این اداره آمادهاند از عصر امروز، پیشهورانِ جزئی را که در جریان واقعة 15 خرداد متحمل زیان شدهاند، جهت دریافت خسارات وارده به حضور پذیرفته و راهنمایی کنند.[4]
± انزجار دانشجویان ایرانی مقیم ایتالیا از کشتار دستهجمعی مردم تهران
رادیو پیک ایران امروز در گزارشی به نقل از نشریة دانشجویان ایرانی مقیم ایتالیا که در تاریخ ششم ژوئن انتشار یافته، گفت: «دانشجویان ایرانی که به دعوت ارسنجانی، سفیرکبیر ایران در رم به مهمانی دوستانهای دعوت شده بودند، مراتب انزجار خود را از کشتار دستهجمعی مردم تهران اعلام کردند. دانشجویان پس از نثار تاج گل به شهدای 15 خرداد و سکوت یک دقیقهای، تأکید کردند سرکوبی تظاهرکنندگان، روشی دیکتاتوری و وحشیانه بوده، و دولت و شاه، مسئولین مستقیم این کشتارها هستند». در جلسة دیگر که دو روز بعد برگزار شد، ارسنجانی به برخی سؤالات مکتوب دانشجویان پاسخ داد. دانشجویان پس از دیدارهای این دو روز، طی اعلامیهای نظرات خود را چنین بیان کردند: «شاه میترسد. شاه دروغ میگوید و دانشجویان را مرتجع و روشنفکران را گاهی به شوروی، زمانی به مصر و چند صباحی به روحانیون ارتجاعی نسبت میدهد». در ادامة اعلامیه تصریح شده: «کلیة دولتهای بعد از کودتای 28 مرداد بر ضد رهبر بزرگ ما دکتر مصدق، غیرقانونی بوده و هر نوع تصویبنامهای در غیاب مجلسین، فاقد ارزش است».[5]
± دولت ایران مایة تمسخر مطبوعات غرب
رادیو صدای ملی امروز به نامة یکی از ایرانیان مقیم اروپای غربی اشاره کرد و به نقل از وی گفت: «بیشتر اوقات در جراید غربی شاهد کاریکاتورهایی هستیم که به وامها و بدهیهای دولت ایران اشاره میکنند و نخستوزیر ایران را در حال گدایی از عمو سام نشان میدهند».[6]
± اعزام کارمندان دولت به سرزمینهای اشغالی
وزیر امور خارجه، امروز در نامهای از نخستوزیر درخواست کرد در بخشنامهای سری، به وزارتخانهها و سازمانهای دولتی دستور دهند تا اعزام کارمندان به اسرائیل تنها با نظر این وزارتخانه صورت پذیرد. این درخواست در راستای انعکاس اخبار این سفرها در کشورهای عربی و تأثیرات سوء آنان و ایجاد زمینة تبلیغات منفی علیه ایران است. در این نامه تأکید شد به وزارت خارجة اسرائیل نیز تذکر داده میشود به صورت مستقیم از کارمندان دولتی یا غیردولتی ایران دعوت به عمل نیاورد.[7]
± بیاطلاعی اعضای دولت از زمان آغاز انتخابات
امروز در مراسم بازگشایی جادة هراز، بیش از هر چیز در میان مدعوین و اعضای دولت، دربارة چگونگی وضع انتخابات گفتوگو بود، ولی همة آنها از اینکه انتخابات چه وقت آغاز میشود و چگونه انجام مییابد، اظهار بیاطلاعی میکردند.[8]
± تصمیمات کمیسیون انتخابات
وزارت کشور اعلام کرد بامداد امروز، کمیسیون انتخابات در دفتر فرهودی، معاون پارلمانی وزارت کشور تشکیل گردید. در این نشست، سهمیة کارتهای انتخاباتی، دفاتر ثبتنام و اوراق رأی هر حوزه معین شد. به سبب تسریع در کارها، مقرر گشت بیست کارمند عالیرتبة وزارت کشور که برای نظارت انتخابات اعزام میشوند، کارتها، دفاتر و اوراق را به مراکز استانها و فرمانداریها برسانند. همچنین این کمیسیون امروز موافقت کرد به درخواست تعدادی از فرمانداریها برای تشکیل حوزههای ثبتنام، از اعتبار انتخابات، مبالغی به حوزهها فرستاده شود.[9] همچنین امروز نخستین کمیسیون انتخابات دورة بیست و یکم مجلس شورای ملی در مشهد تشکیل گردید.[10]
± تحلیل مجلة فردوسی از ترکیب نمایندگان مجلس
مجلة فردوسی در سرمقالة شمارة امروز خود به موضوع انتخابات پرداخت و اظهار عقیده کرد در بیشتر محافل سیاسی اعتقاد بر این است انتخابات آینده و ماهیت مجلس جدید، باید متناسب با تحولات اجتماعی اخیر کشور باشد. تا چندی پیش، ساختار اجتماعی ایران، توجه چندانی به طبقات ضعیف جامعه نداشت اما مجلس بیست و یکم باید محل روشنفکران و طبقات آزاد جامعه گردد.[11]
± ورود حزب مردم به گود انتخابات
روزنامة اتحاد ملی در یادداشتی با عنوان «باز هم خبرهایی پیرامون انتخابات» اطلاع داد: «در مطب پرفسور عدل، دبیرکل حزب مردم، بیش از بیماران نیازمند به طبیب، کسانی که التماس دعا دارند، جمع میشوند و چون حزب مزبور رسماً میخواهد وارد گود شود و از میان عدهای که هنوز در حزب ماندهاند، کاندیداهایی را معرفی کند، به همین علت مطب دبیرکل حزب، این روزها خالی از رونق نمیباشد». نویسندة یادداشت میافزاید از میان کارگردانان روزنامه، کسی کاندیدا نخواهد شد.[12]
± افتتاح جادة هراز با حضور شاه
صبح امروز، جادة هراز با حضور شاه افتتاح شد. در این مراسم نخستوزیر، وزیران، رؤسای دربار، بابک استاندار مازندران، مدیران و نمایندگان مطبوعات، خبرگزاریهای خارجی و دیگر شخصیتهای مملکتی حضور داشتند. ساخت این جاده که قبل از جنگ جهانی دوم آغاز شده بود، با شروع جنگ، هفده سال متوقف گردید.[13] شاه در سخنرانی خود در این مراسم، بر ضرورت وجود دستگاههای صحیح و تمیز اداری، تأکید کرد و آنان را لازمة دستیابی به حداکثر رشد اقتصادی کشور دانست.[14] وی در پایان این مراسم از اصفیا، مدیرعامل سازمان برنامه خواست مراتب رضایت خاطر وی را به تمام دستاندرکاران این پروژة عظیم ابلاغ نماید.[15] گفتنی است این پروژه در پنج سال به اتمام رسیده است.[16]
± افزایش تقاضای تأسیس کارخانه
یک مقام وزارت اقتصاد، امروز گفت در پی مقررات امسال این وزارتخانه، در خصوص منع ورود برخی کالاها، تقاضای تأسیس کارخانجات داخلی افزایش یافته است. درخواستها اکنون در مرحلة بررسی هستند و کمیسیون پروانه، نظر نهایی را اعلام خواهد کرد. بسیاری از تقاضاهای دریافتی، جهت ایجاد کارخانههای جوراب نایلون زنانه و لوازم آرایشی میباشند.[17]
± وام بانک جهانی برای توسعة عمرانی خوزستان
در پی سفر عبدالرضا انصاری، مدیرعامل سازمان آب و برق خوزستان به آمریکا و انجام مذاکراتی با لیلیانتال، مشاور بانک جهانی، این بانک با پرداخت وام 24 میلیون دلاری به ایران موافقت نمود. این وام صرف عمران و آبادانی خوزستان خواهد شد. گفته میشود به زودی، هیئتی به منظور امضای قرارداد اخذ وام، وارد تهران میشوند و سپس در چند ماه آینده، ایران، این پول را دریافت میکند.[18]
± مذاکرة وزیر دارایی با نمایندة عراق در اوپک
بهنیا، وزیر دارایی که در رأس هیئتی در مذاکرات نفتی اوپک در پاریس شرکت کرده بود، امشب وارد تهران شد. وی در این جلسات با عبدالعزیز الوطاری، وزیر نفت عراق، دربارة مسائل قابل طرح در کنفرانس نفتی تهران، گفتوگو کرد. کنفرانس نفتی تهران در دهة نخست مرداد، برگزار خواهد شد. در این نشستها، پیرامون منطقة یک نفتی خلیجفارس صحبت میشود. عراق مدعی است بخشی از این منطقه که به تازگی توسط ایران، آزاد اعلام شده، در حدود آبهای ساحلی این کشور است و به تمام، متعلق به ایران نمیباشد. همچنین ایران نیز علاقهمند به گفتوگو دربارة وضع استخراج ذخایر منطقة نفتی خانه است. این ناحیه، در حدود مرز ایران و عراق قرار دارد و طبق قراردادی میان دو کشور، میبایست استخراج از آن به طور مساوی صورت گیرد. اکنون عراق با استفاده از تأسیسات جدید، از این منابع بیش از ایران بهره میبرد. گفته میشود ممکن است نمایندگان کویت نیز در این نشست شرکت نمایند.[19] وزیر دارایی در گفتوگو با خبرنگاران گفت: «مذاکرات ما با کمپانیهای نفتی در محدودة درخواستهای اوپک دنبال میگردد». وی از روند مذاکرات ژنو اظهار رضایت نمود و تقاضاهای کشورهای دیگر را برای عضویت در این سازمان، نشانة تقویت روزافزون موقعیت اوپک دانست. تا کنون دربارة موضوعات مطرح شده در نشستهای اخیر، خبری ارائه نشده بود. طبق روال کاری جلسات اوپک، انتظار میرود تا هفتة آینده در ایران، نتایج نشستها اعلام گردد. همچنین اقداماتی از طرف ایران و سایر کشورهای عضو با هدف بازگشت قیمت نفت خام به بهای قبل از اوت 1960 صورت خواهد گرفت. در کنفرانس ژنو، روزانه دو جلسه در صبح و عصر تشکیل میشود. جلسات صبح، محرمانه و تنها با حضور وزرای کشورهای عضو صورت میگیرد اما در جلسات عصر، کارشناسان نفتی و اعضای هیئتها نیز شرکت میکنند و مسائل اداری و فنی اوپک مورد بررسی قرار میگیرد. ایران در حال حاضر مرکز فعالیت این سازمان و از اعضای بانفوذ اوپک میباشد.[20]
± سخنان وزیر کشاورزی
سپهبد ریاحی، وزیر کشاورزی از آغاز به کار سازمان مرکزی تعاونی روستایی کشور در این روز خبر داد. احکام اعضای هیئت مدیره و مسئولان این سازمان امروز صادر شده و آنها به زودی در جهت تأسیس و جهتدهی به شرکتهای تعاونی روستایی سراسر کشور، فعالیت خود را آغاز خواهند کرد. وزیر کشاورزی پیرامون سفر اخیر خود به هلند، دانمارک و آلمان غربی گفت: «اصلاحات ارضی، انعکاس عظیمی در اروپا داشته و راه را برای همکاریهای سودمند میان ایران و کشورهای اروپایی هموار ساخته است». وی افزود قرار است طرحهایی در تهران تهیه شود و به دولت هلند ارائه گردد. مقامات آلمان نیز آمادگی خود را برای مطالعة طرحهای کشاورزی و صنعتی ایران اعلام کردند.[21]
پینوشتها:
[1]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 19: آیتالله حاجآقا سید حسین خادمی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 28 و 30.
[2]ـ روزنامة اطلاعات، ش 11142، 25/4/1342، ص 1.
[3]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 95، 27/4/1342، ص 15 و 16.
[4]ـ روزنامة اطلاعات، ش 11142، 25/4/1342، ص 1.
[5]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 94، ص 12 و 20.
[6]ـ همان، ص 25 و 26.
[7]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 497.
[8]ـ روزنامه صبح امروز، ش 73، 31/4/1342، ص 4.
[9]ـ روزنامة اطلاعات، ش 11142، 25/4/1342، ص 1.
[10]ـ جلالی، غلامرضا، تقویم تاریخ خراسان از مشروطه تا انقلاب اسلامی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1377، ص 187.
[11]ـ مجلة فردوسی، ش 126، 25/4/1342، ص 3.
[12]ـ روزنامه اتحاد ملی، ش 763، 25/4/1342، ص 1 و 3 و 4.
[13]ـ روزنامة اطلاعات، ش 11143، 26/4/1342، ص 6.
[14]ـ روزنامة مهر ایران، ش 1876، 26/4/1342، ص 1 و 8.
[15]ـ روزنامة اطلاعات، ش 11143، 26/4/1342، ص 16.
[16]ـ روزنامة اتحاد ملی، ش 764، 1/5/1342، ص 1 و 4.
[17]ـ روزنامة اطلاعات، ش 11142، 25/4/1342، ص 8.
[18]ـ روزنامة مرد مبارز، ش 756، 25/4/1342، ص 1.
[19]ـ روزنامة اطلاعات، ش 11143، 26/4/1342، ص 1.
[20]ـ همان، ش 11144، 27/4/1342، ص 1.
[21]ـ همان، ش 11142، 25/4/1342، ص 1.
