شنبه 15 فروردین 1343 / 20 ذىقعده 1383 / 4 آوریل 1964
1 بازدید
رفع حصر از آیتالله خمینى
عصر امروز از حضرت آیتالله خمینى رفع حصر شد و ایشان تهران را به سمت قم ترک کردند.[1] ساعت 22 شب مأموران ساواک به سرپرستى سرهنگ مولوى، آیتالله خمینى را به قم آورده آزاد کردند.[2] «پس از نیم ساعت، اهالى از ورود ایشان مطلع [شدند]، بعضى از روحانیون طراز اول و جمعى از طلاب و اهالى به دیدار ایشان رفتند. این ملاقاتها تا ساعت 24 ادامه داشت».[3] آیتالله شریعتمدارى نیز از جمله این دیدارکنندگان بود.[4]
منع پیگرد حجتالاسلام فلسفى
دادرسى ارتش دستور منع پیگرد حجتالاسلام محمدتقى فلسفى را از اتهامات وارده صادر کرد.
در نامه دادرسى ارتش به فرماندهى لشکر یک گارد که به امضاى سپهبد خسروانى رسیده، ضمن اعاده پرونده نامبرده به لشکر یک گارد، با قرار بازپرس شعبه 10 دادستانى ارتش مبنى بر «منع پیگرد فلسفى به علت فقد دلیل کافى» موافقت نموده قطعیت آن را اعلام کرده است. «شیخ محمدتقى فلسفى متهم به ایجاد بلوا و آشوب و تحریک مردم به جنگ و قتال» شده بود.[5]
یازدهمین جلسه محاکمه سران نهضت آزادى
یازدهمین جلسه محاکمه سران نهضت آزادى برگزار شد و طى آن سرتیپ بهارمست، (وکیل مدافع مهندس عزتالله سحابى)، مهندس عزتالله سحابى، سرهنگ پگاهى، و سرهنگ ضرابى صحبت کردند. مهندس سحابى در دفاع از خود و رد قرار و رأى دادگاه بدوى، بیانات مشروحى ایراد کرد. نخست به رأى صادره از دادگاه بدوى که در آن موارد استنادى بر اتهام را، بر طبق ماده اول مقدمین علیه امنیت کشور و عضویت در جمعیتى که مرام و رویه آن ضدیت با سلطنت مشروطه است و دیگرى ماده 81 قانون عمومى، یعنى اهانت به مقام سلطنت، سخن گفت.
سحابى با اشاره به حرفهاى محمدرضا پهلوى در باشگاه مطبوعات که گفته بود اگر انتقاد خیرخواهانه از ما بشود، نه فقط گلهمند نخواهیم شد، بلکه ممنون خواهیم شد، اظهار داشت: اگر پادشاه مملکت به انتقاداتى که از وضع اداره مملکت و اختناقها و فشارهایى که در جامعه برقرار است، از حقیقت احساسات مردم وطن، چه در داخل و چه در خارج از کشور، درباره حکومت و سلطنت مطلع نباشد، چگونه مىتواند به رفع نواقص و معایب بپردازد؟ وجود عیب و نقص در هر دستگاه حکومت، یا در روش سلطنت، چیزى نیست که غیرمعقول باشد. سحابى از دادگاه مىپرسد: حال اگر فردى، یا انسانى از انسانهاى این جامعه، بدون چاپلوسى و تملق، بدون انتظار پاداش یا بیم و امید، از طرز اداره مملکت، از حکومت و سلطنت، به طور مستقیم انتقاد کند، این جرم است، آن هم جرم لایغفر؟[6]
تجلیل آیتالله میلانى از سران نهضت آزادى
آیتالله العظمى سید محمدهادى میلانى امروز در نامهاى خطاب به آیتالله طالقانى و مهندس بازرگان و دکتر سحابى از مقاومت و ایستادگى آنان تجلیل کرد. در این نامه آمده است: ندانم در درگاه خداوند چه راز و نیازى با خلوص نیت داشته [و] دارید که یک عالم دل بههمراهتان است ... جاى تأسف است امت اسلامى و جویندگان علم و دانش از فیض حضور و شنیدن مطالب علمى و سخنان هدایتبخش شما آقایان محروم است. البته روزگار چنین نماند و وعدههاى خداوندى جلوهگر شده این شب تیره و تاریک به صبح روشن مبدل گردد. آیتالله میلانى در ادامه افزوده است: منطق شما آقایان و مدافعه متین و مستحکم وکلاى محترمان کتابى خواهد بود [که] در روزگار ودیعه بماند و طبقات آینده از آن درس گرفته عدالتخواهى و حقگویى را وظیفه خود دانسته هیچگاه در قبال جور و تعدى سکوت را روا ندارند که حضرت امیر علیهالصلواة و السلام مىفرماید السکوت اخالرضا و فرمودهاند هرآنکه رضایت دهد به اعمال دیگرى شریک در عمل وى خواهد بود.[7]
جلسه کمیته امنیت استان اصفهان
کمیته امنیت استان اصفهان صبح امروز تشکیل جلسه داد و درباره پیشگیرى از وقایع احتمالى در ماههاى محرم و صفر بحث و تبادلنظر کرد. در این جلسه که با شرکت رئیس ساواک و فرمانده ژاندارمرى و رئیس شهربانى در شهربانى تشکیل شد «با توجه به اوضاع و احوال سال گذشته و براى اینکه به هیچیک از افراد ناراحت مخصوصا وعاظ اجازه داده نشود که از منبر سوءاستفاده کرده غیر از مسائل دینى و شرعى وارد بحث سیاسى شوند، کمیته متفقاً تصمیم گرفت اقدامات احتیاطى زیر را معمول دارد.
کمیتهاى مرکب از سه نفر نماینده سه اداره انتظامى (ساواک، ژاندارمرى، شهربانى) در دو ماه محرم و صفر در شهربانى تشکیل و کلیه گزارشهایى که از شهر و خارج و مجالس روضهخوانى مىرسد بررسى و تا حدودى که وظیفه آنها روشن است اقدام فورى نموده و چنانچه اطلاعات رسیده مستلزم اقدامات بیش از حدود اختیار آنان باشد از طرف رؤساى مربوطه تعلیمات لازمه به آنان صادر و اقدام نمایند». همچنین «کلیه مجالس روضهخوانى اعم از شهر و خارج بایستى پس از تسلیم تقاضا [و] صورت وعاظ به شهربانى و ژاندارمرى و سپس از تصویب کمیته دایر گردد و هیچ نوع مجلسى نبایستى بدون اجازه مقامات مربوطه براى عزادارى برپا شود. از طرف کمیته به کلیه مجالس عزادارى مأمور جهت مراقبت در سخنرانیها اعزام خواهد شد.
23 نفر از مجتهدین و واعظ اصفهان و نجفآباد، شهرضا و همایونشهر که در گذشته امتحان خوبى نداده و از برنامههاى اصلاحى دولت بعضا در منابر و بعضیها در مجالس و اجتماعات تلویحا انتقاداتى نموده اجازه داده نخواهد شد که به منبر بروند مگر اینکه شخصاً با مراجعه به مقامات انتظامى از گذشته شدیداً اظهار ندامت نموده و متعهد شوند که برخلاف مصالح صحبتى ننمایند. چنانچه جلب اعتماد نموده که مورد موافقت قرار گرفت اجازه رفتن به منبر به آنان داده خواهد شد. کمیته مکلف است هنگام موافقت با برقرارى مراسم عزادارى، صاحب مجلس را ملزم نماید چنانچه بین سایر وعاظ فردى پیدا شود که از حدود مسائل شرعى و بحث در امور دینى خارج گردد در پایان مجلس عذر او را خواسته کتباً نیز جریان را به مراجع مربوطه محل اطلاع [دهند] که از منابر دیگرش جلوگیرى شود». این صورتجلسه به امضاى سرهنگ ستاد صدقى، سرهنگ فراست و سرهنگ نوربخش رسیده است.[8]
دیدار وزیر امور خارجه با نخستوزیر عربستان
عباس آرام وزیر امور خارجه ایران در ادامه سفرش به عربستان سعودى با امیرفیصل نخستوزیر و نایبالسلطنه عربستان در ریاض گفتوگو کرد. به گزارش آسوشیتدپرس، این مذاکرات درباره اختلافات دو کشور در منطقه خلیجفارس است.[9]
گزارش سفر وزیر امور خارجه به چند کشور عربى
روزنامه پست تهران در تحلیلى از سفر وزیر امور خارجه به چند کشور عربى منطقه نوشت: مقارن ایامى که قاهره سعى مىکند با دستآویزهاى پوسیده و کهنه بین ایران و برادران عرب شکاف اندازد و دستگاه دروغپراکنى خاورمیانه را آلت مقاصد ماجراجویانه قرار دهد، در کویت و تهران، اعلامیه مذاکرات وزراى خارجه ایران و کویت چون ضربتى بر سر گردانندگان دستگاه شایعهسازى قاهره فرود مىآید و حسن مناسبات ایران با یکى از کشورهاى عربى که جمال عبدالناصر منابع نفت آن را خورده، عصبانیت دستگاه پلیس قاهره را تشدید مىکند. نویسنده با اشاره به موضوع استقلال کویت و سیر تاریخى آن مىنویسد: روزى که کویت مستقل شد، بلافاصله نغمه ناموزون عبدالکریم قاسم، استقلال کویت را مورد تهدید قرار داد و هر آن انتظار مىرفت که نیروهاى قاسم، خاک مستقل کویت را مورد حمله قرار دهند. دستآویز حکومت وقت بغداد این بود که کویت جزئى از خاک عراق است و حال آنکه زمانى که کویت مستعمره دولت خارجى بود، کسى این ادعا را مطرح نکرد و دلش به حال این قسمت نسوخت اما روزى که پاى استقلال کویت به میان آمد، نغمههاى ناموزون ساز شد. نه تنها از طرف بغداد، بلکه ناصر نیز به موازات این جریان با قیافه دیگرى خیال بلع کویت و منافع زرخیز و مردم نجیب و شریف آن را داشت. ملت و دولت ایران به سیره آزادگى و حمایت از آزادى و استقلال ملل، بىاعتنا و بدون پروا به این ادعاهاى واهى، قدم پیش گذاشت و با شناسایى کویت، استقلال آن را ضمناً تضمین نمود. ... گذشت زمان ثابت کرد که با بلوفها و تبلیغات توخالى و هرزگى در قرن بیستم ممکن است افکار مالیخولیایى را عرضه کرد، همانطور که با تبلیغات پوچ و تحریکات تازه قاهره، ممکن نشد از همکارى بیشتر و برادرانه ایران و ممالک و شیوخ خلیجفارس جلوگیرى نمود.[10]
خرید اوراق قرضه سازمان ملل
مجله خواندنیها در شماره این هفته خود خبر از خرید اوراق قرضه سازمان ملل توسط ایران داد. به نوشته این مجله، سازمان ملل متحد اخیرا براى رفع بحران مالى خود و تأمین هزینه نیروهاى ملل متحد در نقاط مختلف جهان اقدام به انتشار 200 میلیون دلار اوراق قرضه کرده است که نیمى از آن از طرف دولت امریکا یکجا خریدارى شده است. دولت ایران نیز که قبلاً 250 هزار دلار از اوراق قرضه سازمان ملل را خریدارى کرده بود، اخیرا مبلغ 250 هزار دلار دیگر نیز از این اوراق خریدارى کرد.[11]
پیشبینى درآمد نفتی ایران
پیشبینى شده است که درآمد ایران از نفت در سال جارى حدود 80 میلیون تومان افزایش یابد. تهران اکونومیست به نقل از مجله روشنفکر نوشت: قسمتى از این افزایش درآمد مربوط به افزایش استخراج و قسمتى نیز نتیجه مذاکراتى است که از طرف اوپک با کمپانیهاى نفت صورت گرفته است.[12]
فقر بهداشتی 45 هزار روستا
روزنامه کیهان در مقالهاى با اشاره به تأسیس وزارت مسکن در دولت جدید و نقد عملکرد دولتهاى پیشین در امور خانهسازى و ایجاد مسکن نوشت: در مدت ده، دوازده سال اخیر در کار ایجاد مسکن فعالیتهاى زیادى شده ولى متأسفانه این فعالیتها از روى نقشه و برنامه صحیحى نبوده است، با آنچه که بهدست مؤسسات وابسته به دولت انجام شده، هماهنگى نداشته است. بانک ساختمانى براى خود نقشه و برنامه جداگانه داشته، بانک رهنى راه دیگرى داشته. وزارتخانهها هر کدام زمین به کارمندان خود مىدادند و بعضى هم مستقیماً خانههاى سازمانى مىساختند. ... در اثر نبودن نقشه صحیح در شهردارى، هر کس هرجا دلش خواسته، خانه و ساختمانى درست کرده و بعد هم از دولت برق و آب لوله و اتوبوس و خیابان آسفالته و کلانترى و پاسبان خواسته است. تابستانها، گروه زیادى از بىخانمانها کنار خیابانها یا زیر پل راهآهن تهران بیتوته مىکردند و زمستانها توى مساجد و گرمخانهها و قهوهخانهها یا گرمابهها شب را مىگذراندند... در ایران متجاوز از 45 هزار دهکده و روستا وجود دارد و قسمت اعظم این آبادى یا روستاها از لحاظ مسکن روستایى، تعلق به زمان کیومرث دارد... و اصلاً با سلامت آنهایى که در آن خانهها زندگى مىکنند، سازگارى ندارد. نویسنده به یاد مىآورد که دکتر نهاوندى وزیر آبادانى و مسکن به هنگام معرفى به مجلس به خبرنگاران گفته بود من هنوز محلى براى کار خود ندارم. بعدا خواهم گفت چه کارهایى خواهیم داشت.[13] مجله تهران اکونومیست نیز نوشت: وزارت آبادانى و مسکن در نظر دارد نسبت به بهاى زمین که شاه در سلام عید به آن اشاره کرد، همچنین در قیمت مصالح ساختمانى، نظارت کامل نماید تا قیمتهاى عادلهاى عرضه شود.[14]
صندوق پایان خدمت کارگران
مدیرعامل شرکت کارخانجات دولتى ایران خبر از تشکیل صندوق پایان خدمت کارگران و سهیم کردن آنان در سهام کارخانجات داد و گفت هماکنون 15هزار کارگر در کارخانجات دولتى مشغول کار هستند. از این عده حدود 10هزار نفر کارگر دائم و 5 هزار نفر بقیه موقت هستند و طبق مقررات قانون کار، چنانچه مبادرت به اخراج کارگران بشود، باید بابت هر سال خدمت، پانزده روز از آخرین حقوق به کارگر پرداخت شود. شرکت کارخانجات دولتى ایران براى اینکه آینده کارگران به مخاطره نیفتد، طرحى تنظیم نمود که به موجب آن اعتبار بازخرید حقوق کارگران کارخانجات دولتى در صندوقى به نام صندوق ذخیره پایان خدمت کارگران متمرکز مىشود. از این صندوق در موارد مختلف مىتوان به نفع کارگران استفاده کرد.[15]
وزارت فرهنگ در پی تشکیل یک سازمان جدید
روزنامه کیهان خبر داد که از طرف دکتر جهانشاهى وزیر فرهنگ، به عدهاى از فرهنگیان و اشخاص مطلع در امور ادارى مأموریت داده است تا با توجه به نیازمندیهاى معلمان و مراجعان، سازمان جدیدى براى وزارت فرهنگ و سایر ادارات در نظر بگیرند. بنابراین گزارش، در سازمان جدید، تعداد کارمندان ادارى به حداقل تقلیل پیدا کرده ترتیبى داده مىشود تا در کمترین مدت، به کار مراجعان رسیدگى شود و دیگر مراجعان مجبور نشوند براى انجام کار ادارى خود، ماهها صرف وقت کنند. یک مقام وزارت فرهنگ نیز گفته است در سازمان جدید، از وجود اشخاص مطلع و صدیق که در گذشته در کادر آموزشى از وجود آنها استفاده مىشد، براى انجام کارهاى ادارى استفاده بیشترى مىشود و رؤساى ادارات و بعضى از مدیران مدارس که در گذشته وظیفه خود را به نحو مطلوب انجام ندادهاند، پس از بررسى کامل، از کار برکنار و یا به کارهاى دیگرى گمارده خواهند شد.[16]
هدیه شاه به مرکز شکسپیر استراتفورت
روزنامه کیهان امروز نوشت: از طرف شاه ایران هدیهاى نفیس به مرکز جدید شکسپیر در استراتفورت اعطا گردید. هدیه مزبور یک قطعه قالى عالى اصفهان است که مخصوص مرکز مزبور بافته شده است. شاه ایران نخستین رئیس مملکتى است که به مرکز شکسپیر هدیه مىدهد.[17]
پانوشتها:
[1]ـ روزنامه کیهان، ش 6205، 16/1/43، ص 12؛ فصلنامه یاد، ش 26 و 27، تابستان 71، ص 50.
[2]ـ نیکبخت، رحیم، زندگى و مبارزات شهید آیتالله قاضى طباطبایى، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامى، 1380، ص 199؛ روحانى، سیدحمید، بررسى تحلیلى از نهضت امام خمینى، چ 4، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامى، 1358، ص 644.
[3]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، آزادى، ص 2.
[4]ـ همان، ص 7.
[5]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 9، حجتالاسلام محمدتقى فلسفى، ص 250.
[6]ـ خاطرات بازرگان، شصت سال خدمت و مقاومت، محمد نوید بازرگان، 1375، ص 5 و 384.
[7]ـ آیتالله میلانى به روایت اسناد ساواک، ج 2، ص 11.
این نامه چند روز بعد در قالب اعلامیهاى چاپ و پخش گردید که ساواک خبر آن را در 7 اردیبهشت 1343 گزارش کرد. همان، ص 8
[8]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، آزادى، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 11 و 10.
[9]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11353، 16/1/43، ص 16.
[10]ـ روزنامه پست تهران، ش 3150، 15/1/43، ص 1.
[11]ـ مجله خواندنیها، ش 56، 15/1/43، ص 4.
[12]ـ مجله تهران اکونومیست، ش 528، 15/1/43، ص 12، به نقل از شماره 547 مجله روشنفکر.
[13]ـ روزنامه کیهان، ش 6204، 15/1/43، ص 1.
[14]ـ مجله تهران اکونومیست، ش 528، 15/1/43، ص 5.
[15]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11352، 15/1/43، ص 1.
[16]ـ روزنامه کیهان، ش 6204، 15/1/43، ص 1.
[17]ـ همان، ص 12.
