چهارشنبه 23 مرداد 1342 / 24 ربیعالاول 1383 / 14 اوت 1963
6 بازدید
± سخنان آیتالله قاضی طباطبایی در تحریم انتخابات
آیتالله قاضی طباطبایی در مسجد شعبان تبریز درباره انتخابات گفت «مگر اعلامیة آیتالله میلانی را ملاحظه نکردهاید که خواست روحانیون چیست و چه میگویند. ما [علما] تا جان در بدن داریم حقیقت را خواهیم گفت؛ این انتخابات قلابی عملی نخواهد شد، انتخابات باید آزاد باشد. چرا یک عده را آزاد نموده بقیة مردم مملکت را در خفقان نگه داشتهاید؟ ای مردم اصلاً حق ندارید در انتخابات شرکت نموده و رأی بدهید. ما منتظر مرجع تقلید میباشیم».[1] استاندار آذربایجان شرقی در نامهای به سرتیپ مهرداد رئیس ساواک این استان اطلاع داد مطابق گزارش شهربانی، آیتالله قاضی طباطبایی در سخنرانی خود در مسجد شعبان، «مطالب تندی در مورد تحریم انتخابات و تحریک مردم» بیان کرده است. در این نامه آمده به شکلی مقتضی «عواقب سوء این بیانات [به آیتالله قاضی طباطبایی] تذکر داده شود به طوریکه دیگر این بیانات تکرار نشود». همچنین دستور داده شد رئیس ساواک، شخصاً پیامدهای تبعید آیتالله قاضی طباطبایی را میان بازاریان و متعصبین بررسی و گزارش نماید.[2]
± علما در انتظار کسب تکلیف از آیتالله خمینی
به گزارش ساواک، بیشتر علما منتظر اعلام نظر آیتالله خمینی هستند تا فعالیتهای خود را با نظرات وی به شکلی واحد به کار اندازند. علما در پاسخ به مردم که میپرسند چرا آیتالله خمینی سکوت کرده است میگویند «تا کنون به علت محدودیتی که سازمان امنیت فراهم نموده نتوانستهایم نظریة ایشان را بگیریم».[3]
± ساواک در پی شناسایی طرفداران آیتالله خمینی
مقدم مدیر کل ادارة سوم، از ساواک استان دهم (اصفهان) خواست دربارة هویت و سوابق عدهای از اهالی خمین و دستجرد که دربارة آزادی آیتالله خمینی به تهران تلگرافهایی مخابره کردهاند تحقیقات لازم به عمل آمده و نتایج به تهران اعلام گردد.[4]
± آخرین دفاع طیب حاجرضایی در دادگاه نظامی
نهمین جلسة علنی دادگاه متهمان واقعة 15 خرداد، صبح و بعدازظهر امروز تشکیل شد. در جلسة صبح وکلای متهمان در پاسخ به اظهارات روز گذشتة دادستان سخنانی ایراد کردند. سپس کفایت مذاکرات از جانب ریاست دادگاه اعلام شد و مقرر شد هر یک از متهمان به عنوان آخرین دفاع صحبت کنند. متهم ردیف اول، طیب حاجرضایی «خود را بیگناه معرفی و از دادگاه تقاضای برائت نمود». در جلسة بعدازظهر نیز سایر متهمان تقاضای برائت کردند.[5] دادستان در این جلسه گفت «به طیب تبریک میگویم که توانست چنین همکارانی برای ایجاد بلوا و آشوب پیدا کند».[6]
± هدف از تأسیس نهضت آزادی
عباس رادنیا در بازجویی خود گفت: هدف از تأسیس نهضت آزادی، ایجاد یک حزب بزرگ ملی بود. چنانچه این حزب بتواند چند ماه آزادانه فعالیت کند، چون مرامنامة آن مورد توجه عدة بسیاری از متدینین و روشنفکران است به حتم صورت یک حزب بزرگ به خود خواهد گرفت اما پیش از اعطای این آزادی «باید آنرا جمعیتی غیر تشکیلاتی که فقط معتقد به مرامنامه میباشند دانست». وی افزود: دستورات و اوامر علما با مرامنامه مغایرتی نداشته است «به فرض هم [اگر] در مرامنامة نهضت نباشد، اوامر مراجع عالیقدر روحانیت مقدم بر دستورات نهضت بود».[7]
± تحلیل رادیو لندن از اتهامات شوروی علیه ایران
رادیو لندن به اتهامات شوروی علیه ایران در موضوع دخالت در عراق پرداخت و آن را بیاساس دانست و چنین تحلیل کرد که شوروی قصد دارد «مسئلة سرکوبی انقلاب کردها را از طرف دولت عراق با الگوی سیاست خارجی خود سازگار کند». اگر دولت عراق را نمیتوان به علت ماهیت ضد کمونیستی محکوم کرد اما میتوان به علت «درندهخویی بر ضد اتباع کرد خویش» آن را تقبیح نمود.[8]
± روابط ایران و عراق
خبرگزاری فرانسه در تهران به نقل از یک منبع موثق گزارش داد، دولتهای ایران و عراق در نظر دارند روابط خود را به حالت عادی درآورند و انتظار میرود به زودی دو کشور با یکدیگر سفیر مبادله نمایند. چنین به نظر میآید تصمیم فوق در سفر اخیر وزیر نفت عراق به ایران اتخاذ شده است.[9]
± گزارش استانداران از انتخابات
گروهی از زنان شیرازی امروز بعدازظهر حمایت خود را از انتخابات اعلام کردند.[10] دیلمی استاندار آذربایجان غربی طی تلگرافی به دفتر نخستوزیر اطلاع داد اهالی مهاباد، شاهپور، خانه، نقده و ماکو با تجمع در خیابانها و سردادن شعار با سایر مردم در امر انتخابات همراه شدند.[11] امیر عزیزی استاندار خراسان نیز در تلگرافی مشابه از اجتماعات انتخاباتی مردم در شهرهای بیرجند، نیشابور، قوچان، بجنورد، تربتجام، گناباد، کاشمر، درگز و فردوس خبر داد.[12] نمایندگان ادارة انتشارات رادیو از فیروزآباد،[13] جامعة فرهنگیان،[14] و زهرا طباطبایی شهاب رئیس شورای دختران و زنان نارمک نیز در نامههایی جداگانه پشتیبانی اعضای خود را از انتخابات اعلام کرد.[15]
± جلسه انتخاباتی شوراهای انجمنهای محلی شمیران
شوراهای انجمنهای محلی شمیران جلسة انتخاباتی خود را در صاحبقرانیه برگزار کردند. لواسانی مشاور عالی شهردار و لسانی شهردار شمیران به نمایندگی از نفیسی شهردار تهران در این جلسه حضور داشتند.[16] همچنین عصر امروز صنف چلوکبابیهای تهران نیز در محل این شورا نشستی انتخاباتی برگزار کرد.[17]
± تجمعات انتخاباتی
عشایر سنجابی، کلهر، اللهیارخانی، ولدبیگی و کشاورزان کرمانشاه، در میدان فردوسی این شهر تجمع کردند تا حمایت خود را از لوایح و انتخابات اعلام نمایند.[18] همچنین گروهی از مردم رودسر در آموزشگاه تربیت نسوان این شهر[19] و فرهنگیان اصفهان در دانشسرای پسران اصفهان تجمع کردند و با سایر اقشار ملت در مواضع انتخاباتی همصدا شدند.[20]
± پیام دبیر کل حزب مردم در جلسة انتخاباتی
در نخستین جلسة انتخاباتی حزب مردم، دفتری قائممقام دبیر کل حزب، پیامِ یحیی عدل را قرائت کرد. عدل تصریح کرد «ما در این راه از هر کس و هر اجتماع و دستهای که آرزومند اجرای صحیح و صریح لوایح ششگانه باشد کمک میطلبیم و به هر فرد و اجتماعی که هماهنگ با آن باشد یاری خواهیم کرد». در انتهای این نشست که تعداد کثیری از ورزشکاران نیز شرکت داشتند، غلامرضا مجید دبیر کانون باشگاههای ورزشی در میان شور ورزشکاران به عنوان نمایندة ایشان معرفی شد.[21]
± تجمع انتخاباتی کارمندان
عصر امروز به دعوت هیأت نمایندگان کارمندان وزارتخانهها، ادارات مستقل دولتی و شهرداریها هزاران نفر از کارمندان در سالن محمدرضا پهلوی اجتماع کردند و با سایر طبقات مردم در انتخابات همصدا شدند.[22]
± تحلیل رادیو صدای ملی ایران از راهپیماییهای انتخاباتی
رادیو صدای ملی ایران در تحلیل خود از راهپیماییهای اخیر در ایران گفت «راه انداختن تظاهرات دولتی تأثیر بسیار بدی در محافل سیاسی تهران نموده است». این محافل معتقدند «این جنجالها آبروی هرچه انقلاب سفید است برده است».[23]
± انتصاب فرماندهیدانشگاه جنگ
شاه با پیشنهاد انتصاب امیرقلی ضرغام به سمت فرماندهی دانشگاه جنگ موافقت کرد. این انتصاب به پیشنهاد ستاد بزرگ ارتشتاران صورت گرفت.[24]
± پیام تسلیت شاه و فرح به رئیس جمهور آمریکا
شاه ایران و فرح پهلوی طی تلگرافهایی جداگانه درگذشت سومین فرزند کندی رئیسجمهور آمریکا را به وی و همسرش تسلیت گفتند.[25]
± حذف نام شاه از سرود دانشجویان
در اردوی دانشجویان دختر در فرحآباد، هنگام برافراشتن پرچم در اردوگاه و خواندن سرود، دانشجویان نسبت به بردن نام شاه اعتراض کردند و از سرپرستان و ناصر خدایار تقاضا نمودند مراسم پرچم حذف شود. خدایار در جواب آنان گفته است «من همه گونه مساعدت با دانشجویان دارم به طوریکه روز سیام تیر نیز اعلام سکوت کردم ولی اکنون انجام این عمل امکان ندارد». از روز بعد مراسم پرچم انجام و از ذکر نام شاه خودداری گردید.[26]
± جلسه هیأت دولت
هیأت دولت عصر امروز به ریاست نخستوزیر تشکیل جلسه داد. در این جلسه طرح تصویبنامة اصلاح بودجة کل کشور و تصویبنامة قانونی استرداد مجرمین میان ایران و فرانسه مطرح شد. در بخش اصلاحیة بودجه، وضعیت بودجة وزارت راه، باقیماندة هزینة حمل و نقل، ترخیص و انبارداری 120 هزار تُن اجناس اهدایی مؤسسة کاره، تأمین اعتبار مسابقات قهرمانی کشور و اعزام تیمهای ورزشی به خارج از کشور، تکمیل ساختمانهای نیمهتمام ورزشی شهرستانها و کمک به باشگاههای ورزشی بانوان کشور منظور شده است.[27]
± دیدار وزیر کشور ترکیه با شخصیتهای مملکتی ایران
از طرف نخستوزیر به مناسبت حضور وزیر کشور ترکیه و همراهان وی مهمانی ناهاری در کاخ وزارت امور خارجه برگزار شد. در این ضیافت آرام وزیر امور خارجه، پیراسته وزیر کشور، نفیسی شهردار تهران، کاردار سفارت کبرای ترکیه و تنی چند از شخصیتهای مملکتی حضور داشتند. عصر نیز وزیر کشور ترکیه و همراهان وی در استانداری تهران با صدری کفیل استاندار و فرماندار تهران دیدار کردند.[28] بعدازظهر نیز نفیسی شهردار تهران میزبان مهمانان ترک بود.[29]
±انتخاب سفیر عراق در ایران و بالعکس
دولت ایران با انتخاب عبدالحسین زلزله به سمت سفیر کبیری دولت عراق در ایران موافقت نمود. همچنین محمدحسین مشایخفریدونی به عنوان سفیر کبیر ایران توسط دولت عراق پذیرفته شده است.[30]
± کاهش نیاز به وامهای خارجی
یک مقام سازمان برنامه اظهار کرد با افزایش درآمدهای نفتی و بالارفتن اعتبار سازمان برنامه، احتیاج به وامهای خارجی بسیار کاهش یافته است. وی افزود در تنظیم بودجة برنامة عمرانی پنجسالة سوم پیشبینی میشد سهم درآمدهای نفتی هشت درصد افزایش یابد در حالیکه درآمد سهماهة گذشتة نخست سال نشان میدهد این رقم رشدی هجده درصدی داشته است. سازمان برنامه در حال بررسی مبلغ جدید وامهای مورد نیاز است.[31]
± تصمیم وزارت دارایی درباره حقوق نمایندگان مجلس
گفته میشود با نزدیک شدن انتخابات، وزارت دارایی به حل مسئلة حقوق نمایندگان مجلسین پرداخته است زیرا در بودجة سال 1342 اعتباری برای این منظور در نظر گرفته نشده است. حقوق نمایندگان مجلس شورای ملی ماهانه در حدود پانصد هزار تومان است و نزدیک به سی هزار تومان نیز مخارج جاری مجلس میباشد.[32]
± نشست وزیر اقتصاد با سفیر هلند و کاردار سفارت یوگسلاوی
بامداد امروز وزیر اقتصاد با سفیر کبیر هلند پیرامون مناسبات بازرگانی دو کشور در ساختمان این وزارتخانه دیدار و گفتگو کرد. سپس وزیر اقتصاد نشستی با کاردار سفارت یوگسلاوی داشت.[33]
پینوشتها:
[1]ـ نیکبخت، رحیم، اسماعیل زاده، محمد، زندگی و مبارزات شهید قاضی طباطبایی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1380، ص 184 و 186.
[2]ـ همان، ص 438.
[3]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 4: دوران حصر، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 62.
[4]ـ همان، ص 61.
[5]ـ روزنامه کیهان، ش 6017، 23/5/1342، ص 1 و 9 و 11.
[6]ـ همان، ش 10724، 14/3/1358، ص 4.
[7]ـ یزدی، ابراهیم، مقاومت در زندان، تهران، قلم، 1377، ص 357 و 363.
[8]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 115، 24/5/1342، ص 11 و 12.
[9]ـ همان، ص 2.
[10]ـ روزنامه بهار ایران، ش 1618، 24/5/1342، ص 2.
[11]ـ روزنامه مهر ایران، ش 1900، 27/5/1342، ص 8.
[12]ـ همان، ش 1897، 23/5/1342، ص 4.
[13]ـ روزنامه پست تهران، ش 2966، 23/5/1342، ص 2.
[14]ـ همان، ص 1.
[15]ـ همان، ص 2.
[16]ـ روزنامه مهر ایران، ش 1898، 24/5/1342، ص 8.
[17]ـ همان.
[18]ـ روزنامه کیهان، ش 6018، 24/5/1342، ص 7.
[19]ـ همان، ش 6036، 14/6/1342، ص 11.
[20]ـ همان، ش 6017، 23/5/1342، ص 7.
[21]ـ همان، ش 6018، 24/5/1342، ص 1 و 9.
[22]ـ روزنامه مهر ایران، ش 1898، 24/5/1342، ص 6.
[23]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 115، 24/5/1342، ص 20.
[24]ـ روزنامه کیهان، ش 6017، 23/5/1342، ص 12.
[25]ـ همان.
[26]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 4: دوران حصر، همان، ص 68.
[27]ـ روزنامه مهر ایران، ش 1898، 24/5/1342، ص 1.
[28]ـ روزنامه کیهان، ش 6018، 24/5/1342، ص 12.
[29]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11166، 24/5/1342، ص 16.
[30]ـ روزنامه کیهان، ش 6017، 23/5/1342، ص 12.
[31]ـ روزنامه بورس، ش 490، 24/5/1342، ص 1 و2.
[32]ـ روزنامه کیهان، ش 6017، 23/5/1342، ص 1 و 11.
[33]ـ همان، ش 6017، 23/5/1342، ص 12.
