شنبه 13 بهمن 1341 7 رمضان 1382 2 فوریه 1963
10 بازدید
□ اقامه نماز جماعت آیتالله خوانساری
از آغاز ماه مبارک رمضان بسیاری از علما و روحانیون از اقامه نماز جماعت و وعظ و خطابه در مساجد و منابر خودداری کرده، به این وسیله اعتراض و مبارزه منفی خود را به برگزاری رفراندوم و وقایع اخیر کشور نشان دادهاند. اما امروز آیتآلله سیداحمد خوانساری، از مراجع عظام و به نام قم، به مسجد رفتند، نماز جماعت برپا کردند. عده قابل توجهی از مردم هم در پیروی از ایشان در مسجد وی حاضر شدند و به آن حضرت اقتدا و نماز جماعت اقامه کردند. برخی میگویند که آیتآلله خوانساری دیروز جمعه استخاره کردهاند و چون استخاره ایشان خوب آمده است نماز جماعت را اقامه کردهاند. برخی هم تعطیلی اقامة نماز جماعت را در مساجد بیش از این مصلحت ندانستهاند و از سوی ایشان اعلام کردهاند که اعتصاب را شکستند و درِ مسجد را گشودند.
از سوی دیگر گفته میشود که دیدار هیراد و سلیمان بهبودی با آیتالله کارساز بوده و پس از دیدار؛ آنان روی هم از تصمیم قبلی خود منصرف شده و برای اقامه نماز جماعت در مسجد حضور یافتهاند. با وجود این، بسیاری از گروههای مذهبی و سیاسی بر این باورند که جامعه روحانیت و ملت مسلمان همچنان بر نارضایتی خود از وضعیت موجود تأکید کردهاند و برای حفظ حریم مقدس اسلام در مواقع ضروری تا سرحد امکان استقامت خواهند کرد.[i]
□ اعلامیه جامعة روحانیت تهران
جامعة روحانیت تهران در ادامه اعتراضات خود به اقدامات دولت، اعلامیهای منتشر کرد. جامعه روحانیت در این اعلامیه ملت ایران را با عنوان «برادر ایمانی» طرف خطاب قرار داده و با اشاره به وقایع تأسفانگیز چند روز اخیر و تلاش و وظایف دینی علمای اسلام، نوشته است که «به تذکرات ناصحانه آنها توجه نمیشود». بنابراین «از اقامه نماز جماعت و حضور در مسجد خودداری و بدینوسیله انزجار و تنفر خود را [از اقدامات دولت] به جهانیان اعلام نمودند».
اعلامیهای که جامعه روحانیت تهران صادر کرده است اقامه نماز جماعت به امامت آیتالله خوانساری را در مسجد به خواهش مؤمنین دانسته که برای ادای وظایف دینی و مذهبی خود به مسجد بازگشتهاند».[ii]
□ نصب اعلامیه آیتالله میلانی در دانشگاه
اعتراض و اقدامات ممکن در ضدیت با رفراندومی که روز شنبه هفته گذشته برگزار شد، همچنان ادامه دارد. به طوری که امروز اعلامیه آیتالله میلانی را که در همین باره انتشار یافته است دانشجویان بر در رستوران دانشکده کشاورزی (کرج) نصب کردند.[iii]
□ پاسخ شاه به پیام رئیسجمهور آمریکا
محمدرضا شاه در پاسخ به پیام تبریک جان اف کندی (رئیسجمهور امریکا)، که روز سهشنبه (9 بهمن ماه جاری) خطاب به وی ارسال کرده بود، پیامی به آمریکا فرستاد و از او تشکر نمود.[iv]
□ دلگرمی دولت آمریکا از آیندة روابطش با ایران
انتشار متن پیامهای کندی و شاه ایران به همدیگر، در مطبوعات بازتاب گستردهای پیدا کرد و خبرگزاریها، رادیوها و رسانههای گروهی در بخشهای مختلف خبری و تحلیلی بدان پرداختند. در این میان آنچه اهمیت دارد نگرانی آمریکاییان از اقدامات محمدرضا پهلوی در موضوع رفراندوم است که پیشبینی درستی از آن نداشتند و نمیدانستند که با مخالفتهای انجام شده، نتیجه آن چه خواهد بود. اما با وضعیت پیشآمده و تبلیغات همهجانبه دولت دربارة میزان آراء و تعداد شرکتکنندگان در رفراندوم، اکنون دولت آمریکا دلگرم و به آیندة روابط خود با دولت ایران خوشبین و امیدوار است. به طوری که به فاصله کوتاهی پس از اعلام نتایج آراء مأخوذه در روز ششم بهمن، کندی پیام شادباشی به محمدرضا پهلوی فرستاد و این پیروزی را بدو تبریک گفت. در حالی که شورویها نیز از نتایج رفراندوم شاه خرسنداند و از اقدامات وی در ایران پشتیبانی میکنند.[v] هرچند تاکنون هیچ پیامی را در این باره آنان صادر یا ارسال نکردهاند.
□ مصوبات جدید هیئت وزیران
جلسه هیئت دولت در کاخ نخستوزیری به ریاست اسدالله علم تشکیل شد. این جلسه که در ساعت 17 آغاز شد، به مدت دو ساعت و نیم طول کشید. مهمترین مصوبات هیئت وزیران دو مورد زیر است: «لایحة قانونی اساسنامة بانک اعتبارات کشاورزی و عمران روستایی ایران» در 46 ماده که پیش از این کمیسیون ویژهای در وزارت کشاورزی موضوع تأسیس بانکی را به همان نام بررسی و اساسنامهای را هم برای آن تهیه کرده بود. افزون بر این، اعضای هیئت مدیره بانک نیز برگزیده شدند که قرار است با آغاز به کار این بانک در هفته جاری اعضای هیئتمدیره نیز کار خود را شروع کنند.[vi]
دومین تصمیم مهم هیئت وزیران در جلسه امروز، تصویب سرمایهگذاری شرکت رادیو و تلویزیون فرانسه در ساخت و مونتاژ برنامههای رادیو و تلویزیون ایران است که وزارت بازرگانی در 22 آبان امسال و با موافقت قبلی «هیئت رسیدگی به جلب و حمایت سرمایههای خارجی» آن را پیشنهاد کرده بود.[vii] مسائل مربوط به راهسازی در سراسر ایران از دیگر موضوعاتی بود که در جلسه عصر امروز هیئت وزیران مورد مذاکره و بررسی قرار گرفت.[viii]
□ بررسی آئیننامه جدید انتخابات
در پی آخرین گفتوگوهای جلسة هیئت دولت دربارة انتخابات و لزوم تهیة مقدمات آن، در وزارت کشور کمیسیونی تشکیل شد و برای اصلاح قانون انتخابات و تعیین آئیننامه جدیدی که با اصول ششگانه هم مطابقت داشته باشد، کار خود را آغاز کرد.[ix] این کمیسیون بنا به دستور علم تشکیل یافته است و وزارت کشور مسئولیت دارد تا برای تهیه آئیننامه جدید انتخابات و مقرراتِ استفاده از کارتهای الکترال و دفاتر ثبتنام رأیدهندگان، اقدامات لازم را به عمل آورد و هرچه زودتر طرح آن را به دولت تسلیم کند. گفتنی است که وزارت کشور برای تهیه کارت الکترال مطالعات زیادی از پیش انجام داده و طرح آن را هم تهیه کرده است، که در روزهای آینده کارهای نهایی آن به اتمام خواهد رسید.[x]
□ مالکیت زنان در اصلاحات ارضی
جلسهای که از طرف انجمن دوشیزگان و بانوان وابسته به مؤسسه اطلاعات برگزار شد از ساعت 18 تا 20:30 ادامه پیدا کرد. در این جلسه علاوه بر اعضا، حسن ارسنجانی (وزیر کشاورزی) هم حضور داشت که پس از آغاز جلسه، شروع به سخنرانی کرد.
او به حقوق مرد و زن پرداخت و از فعالیت زیاد زنان در نقاط مختلف، به ویژه در روستاها سخن گفت. وی مبارزات عدهای از زنان را در صدر اسلام و در دوران مشروطیت مثال زد و از چند تن از آنان نام برد. آنگاه زنان را تشویق کرد که در مسائل اجتماعی مداخله کنند و به حقوق خود آشنا شوند و آن را بستانند. وزیر کشاورزی در ادامه سخنرانی موضوع لغو نظام ارباب و رعیتی را پیش کشید و درباره آن به تفصیل سخن گفت و اقدامات محمدرضا پهلوی را به ویژه در مسئله رفراندوم و پشتیبانی از اصلاحات ارضی، ستود.[xi]
در ادامه این جلسه تلگرافی که عدهای از زنان نیشابور مخابره کرده بودند، خانم منوچهریان برای آقای ارسنجانی قرائت کرد. این تلگراف با اشاره به اینکه حق تشکیل خانواده با مرد است پیشنهاد داده است که مالکیت زنان در اصلاحات ارضی به رسمیت شناخته شود.[xii]
□ شورای عالی اصلاحات ارضی
ارسنجانی از تشکیل شورای عالی اصلاحات ارضی خبر داد. او با اشاره به جلسهای که با حضور حدود 300 نفر از خردهمالکان اطراف تهران و شهرستانها در اداره کل کشاورزی استان تهران تشکیل شده است اعلام کرد این افراد ده نفر از میان خود را انتخاب کردند که اعضای شورای عالی اصلاحات ارضی را تشکیل دهند. نخستین جلسه آن امروز برگزار شده و قرار است فردا هم ادامه یابد. این شورا اصلاحات آییننامه اجرایی قانون اصلاحات ارضی را تهیه میکند تا برای تصویب به هیئت دولت برده شود. ارسنجانی یادآور شد که این آئیننامه قبل از مسافرتش به اروپا تصویب خواهد شد.[xiii]
□ استقبال از همکاری زنان در سپاه دانش
وزیر فرهنگ عصر امروز در جمع زنان فرهنگی حضور یافت. او ابتدا از شرکت زنان در رأیگیری روز 6 بهمن قدردانی نمود. آنگاه از علاقه زنان به علم و یادگیری دانش سخن راند.
در ادامه سخنانش موضوع بحث خود را سپاه دانش و وظایفی که افراد این سپاه در جامعه امروز ایران به عهده دارند قرار داد و برخی از مسائلی را برشمرد که در اجرای برنامه سپاه دانش موجود است.[xiv]
□ دیدار اشرف پهلوی با هیئت رئیسه شورای زنان
اشرف پهلوی در محل اقامت خود با اعضای هیئت رئیسه شورای زنان اصفهان و جمعیت راه نو دیدار کرد و پس از شنیدن گزارشی از وضعیت آن شورا که ملک سادات مسعودی (رئیس شورای زنان اصفهان) آن را خواند به سخنرانی پرداخت. او در ابتدای سخن به زنان اصفهانی گفت که همانند زنان تهرانی باید سواد یاد بگیرند. آنگاه ادامه داد که «ما فعلاً از مردها عقب هستیم. ولی با کوشش زیاد شاید طی دو سه سال دیگر این عقبافتادگی را جبران کنیم. در اصفهان نیز باید شورای زنان فرهنگی تشکیل شود و حتی پرستاران هم انجمن تشکیل دهند. در این انجمنها همه طبقات به طور مساوی باید شرکت کنند». در ادامه این جلسه شیرخوارگاه و پرورشگاه فرح پهلوی مورد بازدید قرار گرفت.[xv]
□ سخنان وزیر دفاع امریکا
به گزارش خبرگزاری یونایتدپرس، رابرت جک تامارا (وزیر دفاع دولت امریکا) که در جلسه کمیتة نیروهای مسلحِ مجلس نمایندگان ایالات متحده سخن میگفت اظهار کرد: «نمیتوان انتظار داشت ایران به تنهایی قادر باشد هر حمله طولانی و مهم از طرف مرزهای شوروی را دفع کند. دفاع از ایران در برابر چنین تجاوزی نمیتواند از مسأله بزرگتر دفاع جمعی جهان آزاد جدا باشد.
بنابراین اهداف نظامی آمریکا در ایران متضمن کمک به آن کشور است تا نیروهای مسلح ایجاد کند تا امنیت داخلی آن حفظ و امکان هجوم خارجی به مرزهای آن تضعیف شود».
وزیر دفاع آمریکا در ادامة گفتار خود به کمکهای نظامی آمریکا به ترکیه و یونان اشاره نمود که به منظور مقابله با تجاوز احتمالی بلوک کمونیستی چین و شوروی به آنها میشود. آنگاه به وضعیت کنونی ایران پرداخت و گفت: «در ظرف سالهای اخیر ترقیاتی از لحاظ اصلاح اوضاع اقتصادی و تقویت نیروهای دفاعی در ایران مشاهده گردیده است ولی با این حال نمیتوان انتظار آن را داشت که ایران در برابر تجاوز شوروی به تنهایی بتواند عرض اندام نماید و از این لحاظ دفاع ایران از دفاع مشترک دنیای آزاد تفکیک نمیشود».[xvi]
□ اختتامیه کمیته اقتصادی سنتو
کمیته اقتصادی سازمان پیمان مرکزی (سنتو) که به ریاست سمیعی (وزیر پست و تلگراف و تلفن ایران) در کراچی پاکستان تشکیل شده بود، امروز به کار خود پایان داد. این کمیته در آخرین جلسه اعلامیهای صادر کرد که در آن از دوازده هزار نفر یاد شده است که هماکنون برای تکمیل طرح ارتباطی سنتو سرگرم کار و فعالیت هستند. این اعلامیه میافزاید که با اجرای این طرح سه کشور پاکستان، ایران و ترکیه به وسیله راهآهن و دیگر راههای زمینی و هوایی با هم ارتباط برقرار پیدا میکنند و پایتخت هر سه کشور به هم خواهد پیوست. همچنین در آن کشورها تا سال آینده، 88 دستگاه فرستنده و تقویتکننده تلگرافی و تلفنی آماده بهرهبرداری خواهد شد. سیصد بورس تحصیلی در رشتههای اقتصاد از دیگر موضوعاتی است که سنتو فراهم کرده است. گفتنی است تاکنون دولت آمریکا 22 میلیون دلار برای اجرای این طرح به سازمان سنتو اعتبار پرداخت کرده است.[xvii]
□ اعطای نشان لیاقت به مدیرعامل سازمان کاره
فرانسیس. ل. گوفیو (مدیرعامل کاره ـ سازمان کمکهای آمریکایی برای کلیه کشورها) که در تهران به سر میبرد، صبح امروز به دربار رفت و با محمدرضا پهلوی دیدار کرد. او در این دیدار به کمکهای سازمان تحت ریاستش به ایران اشاره نمود و گفت که شیرخشک 525 هزار دانشآموز را تأمین کرده است. شاه نیز از کمکهای مؤسسه کاره، به ویژه از فعالیت این مؤسسه در جنوب ایران ابراز تشکر نمود. گوفیو بعدازظهر در مجلس میهمانی شمس پهلوی که به افتخار وی ترتیب داده بود حضور یافت و در حضور چند تن از رجال سیاسی و اجتماعی نشان لیاقت گرفت.[xviii]
□ مسائل مطرح در کنفرانس اقتصادی
از ساعت 8 صبح جلسه شورای عالی برنامه در کاخ سازمان برنامه تشکیل شد. ریاست این جلسه را اسدالله علم به عهده داشت موضوعات کنفرانس اقتصادی کشور و برنامة راهسازی که هماکنون در حال اجراست دو موضوع مطرح شده در این جلسه بود که مورد بررسی اعضا قرار گرفت.[xix]
کنفرانس اقتصادی به (8 اسفند سال جاری) موکول شد. این کنفرانس را محمدرضا پهلوی افتتاح خواهد کرد و مسائل جدیدی در آن مطرح خواهد شد که مهمترین آنها عبارت است: 1ـ مالیاتِ مستغلات و مالیات بر درآمد؛ 2ـ سهمیه صادرات و واردات سال 1342 ش؛ 3ـ برنامه تثبیت اقتصادی دولت بر مبنای هماهنگی و وحدت؛ 4ـ حقوق و عوارض گمرکی و طرق افزایش درآمد گمرکات کشور؛ 5ـ بحث در وضع بازرگانی داخلی و خارجی کشور و وضع بازار؛ 6ـ موضوع سرمایهگذاری داخلی و خارجی در صنایع و حرف و علل مکث و نقصان آن در 6 ماه دوم سال جاری؛ 7ـ بررسی تأثیر اصلاحات ارضی در اقتصاد کشاورزی در سالهای آینده؛ 8ـ موضوع اعتبارات بانکها؛ 9ـ بررسی وضع بودجه و تقسیم درآمد نفت و وضع سازمان برنامه از لحاظ طرح و اجرای برنامههای عمرانی.[xx]
□ وام ایران از آژانس توسعه و ترقی جهانی
خبرگزاری آلمان اعلام کرد که آژانس توسعه و ترقی جهانی در واشنگتن، مبلغ هفده میلیون دلار ارز را به 21 کشور جهان وام خواهد داد. ایران، پاکستان، سوریه، ترکیه، چین ملی و اندونزی از جملة کشورهایی هستند که بخشی از این وام در اختیار آنها قرار میگیرد.[xxi]
پینوشتها:
[i]. آیتالله سیداحمد خوانساری به روایت اسناد، به کوشش عبدالله متولی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1383، ص 26 و 29.
[ii]. دوانى، على، نهضت روحانیون ایران، ج 3، تهران، مؤسسه خیریه و فرهنگی امام رضا (ع)، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1377، ص 232 و 233.
[iii]. آیتالله العظمی سیدمحمدهادی میلانی به روایت اسناد ساواک، ج 1، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380،ص 79.
[iv]. مجله سپید و سیاه، ش 492، 19 بهمن 1341، ص 2؛ روحانی، سیدحمید، بررسی و تحلیلی از نهضت امام خمینی، ج 1 ، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1376 ـ 1372، ص 271.
[v]. علم، اسدالله، یادداشتهای علم، ج 4، تهران، کتابسرا، 1382، ص 68 و 69.
[vi]. روزنامه پست تهران، ش 2839، 14 بهمن 1341، ص 4.
[vii]. ماهنامه بانک مرکزی ایران، ش 17، بهمن 1341، ص 583.
[viii]. روزنامه پست تهران، ش 2839، 14 بهمن 1341، ص 4.
[ix]. روزنامه فرمان، ویژه دهمین سال انقلاب سفید، بهمن 1351، ص 24.
[x]. روزنامه کیهان، ش 5866، 13 بهمن 1341، ص 12.
[xi]. همان، ش 5867، 14 بهمن 1341، ص 11.
[xii]. همان، ص 9 و 11.
[xiii]. همان، ص 1.
[xiv]. روزنامه اطلاعات، ش 11015، 14 بهمن 1341، ص 1 و 15؛ روزنامه کیهان، ش 5867، 14 بهمن 1341، ص 1 و 9.
[xv]. روزنامه کیهان، ش 5867، 14 بهمن 1341، ص 11 و 12.
[xvi]. بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 259، 13 بهمن 1341، ص 2 و 3.
[xvii]. روزنامه پست تهران، ش 2838، 13 بهمن 1341، ص 4؛ روزنامه ملیون، ش 803، 5 بهمن 1341، ص 3.
[xviii]. روزنامه اطلاعات، ش 11014، 13 بهمن 1341، ص 16.
[xix]. روزنامه پست تهران، ش 2838، 13 بهمن 1341، ص 4.
[xx]. روزنامه اطلاعات، ش 11014، 13 بهمن 1341، ص 1 و 13.
[xxi]. همان، ص 13.
