سهشنبه 4 دی 1341 27 رجب 1382 25 دسامبر 1962
10 بازدید
□ مراسم سلام عید مبعث
امروز که مصادف بود با روز رسالت حضرت محمد مصطفی (ص) به پیغامبری و عید سعید مبعث مسلمانان، مراسم سلام ویژه در حضور محمدرضا پهلوی در کاخ گلستان برپا شد. این مراسم در ساعت 8:30 صبح آغاز گردید و تا یک ربع مانده به 12 ظهر ادامه یافت. گروههایی در کاخ گلستان حضور یافتند و عید مبعث را تبریک گفتند.
شاه در ضمن دیدار با گروهها ونمایندگان، پس از شنیدن تبریکات به سخنرانی پرداخت. او در بخشی از سخنان خود به دانشگاه شیراز که به تازگی به دانشگاه پهلوی تغییر نام داده است اشاره و از آن به عنوان رقیب دانشگاه تهران یاد کرد.[i]
□ نخستین کنگره جبهه ملی ایران
نخستین کنگرة جبهه ملی ایران (دوم) همزمان با روز مبعث، با شرکت 72 نفر از نمایندگان سازمانهای وابسته بدآن در منزل شخصی حاج حسن قاسمیه (در تهرانپارس) به صورت علنی گشایش یافت. جمعی از خبرنگاران و روزنامهنگاران داخلی و خارجی هم در جلسه حضور داشتند.
در این جلسه بعضی از مأموران ساواک نیز در معابر اطراف منزل قاسمیه حاضر شده بودند، از چگونگی جلسه گزارش تهیه کردند.[ii] چهار تن به اسامی سیدمحمود طالقانی، مهدی بازرگان، یدالله سحابی و حسن نزیه به نمایندگی از سوی جمعیت نهضت آزادی ایران که جزو دعوتشدگان بودند در افتتاحیه کنگره شرکت کردهاند.
کنگره در ساعت10:30 به ریاست سنی سیدحسن واعظزاده حکیماللهی (از وکلای دادگستری و عضو جبهه ملی در اراک) رسماً کار خود را آغاز کرد. مجید احسن و مصطفی آجودانی (دو دانشجوی دانشگاه تهران که جوانترین نمایندة حاضر در کنگره بودند) به سمت منشی رئیس جلسه انتخاب شدند.[iii]
واعظزاده در سخنان کوتاهی ضمن تبریک عید مبعث، پیشنهاد کرد که حاضران با قیام خود دکتر محمد مصدق را به ریاست افتخاری اولین کنگره جبهه ملی انتخاب کنند.[iv] سپس متن پیام دکتر مصدق که روز گذشته با صدای خود او روی نوار ضبط شده بود، پخش گردید.[v] جلسه کنگره پیشازظهر پایان یافت.
در جلسة بعدازظهر نمایندگان برای انتخاب رئیس جلسه حاضر شدند.[vi] اللهیار صالح (رئیس هیئت اجرایی جبهه) با کسب 131 رأی در صندلی ریاست جلسات کنگره نشست. کریم سنجابی با 120 و مهدی آذر نیز با 110 رأی به ترتیب به عنوان نواب اول و دوم تعیین شدند. آنگاه بار دیگر رأیگیری شد و سیدمحمد حسینی، حسن نزیه و پرویز اردوبادی با کسب بیشترین رأی، سمت منشیگری جلسات را برعهده گرفتند. پس از اتمام رأیگیریها، صالح از آیتالله سیدمحمود طالقانی دعوت کرد که درباره عید مبعث مطالبی بیان کند. [vii] قرائت متن پیام اعضای جبهه ملی در اروپا و آمریکا برنامه بعدی بود که مهدی آذر به عهده گرفت.
در این زمان صالح به تحلیل اوضاع سیاسی کشور پرداخت و گزارش مبسوطی را از فعالیت جبهه ملی ایران از 1328 ش به بعد ارائه داد.[viii] او به حاضران گفت: «ما با این دستگاه غیرقانونی و مستبد مبارزه خواهیم کرد و آنقدر مبارزه را ادامه خواهیم داد، تا سرانجام حکومت قانونی و ملی را در کشور برقرار سازیم و هدفهای اساسی انقلاب مشروطه را جامه عمل بپوشانیم».[ix]
بعد از سخنرانی رئیس کنگره، کریم سنجابی که نایب اول وی است اعلام کرد نمایندگان به موجب ماده 12 آئیننامه داخلی کنگره برای انتخاب اعضای کمیسیونهای سیاسی و تشکیلات آماده شوند.[x] شاپور بختیار هم به سخنرانی پرداخت و ضمن دعوت حاضران و نمایندگان به اتحاد و اتفاق، از موضوع مهمی سخن گفت که پیش از او هیچ کدام از سخنرانان بدان نپرداخته بودند. وی گفت که هیئت حاکم با این امید و انگیزه که اختلافات داخلی جبهه با گشایش این کنگره بروز و ظهور مییابد و جبهه ملی را از درون متلاشی خواهد کرد، مانع تشکیل این کنگره نشد و اجازه داد چنین مهمی صورت پذیرد. پس با این اوضاع میتوان گفت که امیدواری حکومت پهلوی درست بوده، هرچه براختلافات دامن زده شود، آرزوی آن هم به واقعیت نزدیک میگردد.[xi] پیش از این نیز مأموران ساواک درباره تشکیل کنگره جبهه ملی نظری همانند گفتههای او داشتند. در گزارشی نوشته بودند که «رقابتها واختلافات شدیدی بروز کرده، و به احتمال قوی این کشمکشها به کنگره نیز کشانده خواهد شد. علیهذا مصلحت است اجازه داده شود کنگره جبهه ملی تشکیل گردد، تا اختلافات بین جناحهای مذکور عمیقتر شود».[xii]
بختیار در ادامه سخنان خود گفت که «وجود اختلافات و تشتت و چند دستگی به نفع و صلاح جبهه ملی نیست».[xiii]
□ ورود کارشناسان اسرائیلی به ایران
به دنبال مذاکراتی که موشه دایان و حسن ارسنجانی، وزرای کشاورزی اسرائیل و ایران، در آبان / اکتبر سال گذشته در تهران انجام دادند یک هیئت شش نفری مرکب از کارشناسان اسرائیلی وارد ایران شد. بر اساس قراردادی که میان آن دو به امضا رسیده، قرار است این عده کارشناس، تحقیقاتی درباره امکان توسعه بیشتر کشاورزی در منطقه دریای خزر و بهرهبرداری بیشتر از منابع آبی آن به عمل آورند.[xiv]
□ جلسة سخنرانی جمعیت اتفاق ملی
نخستین جلسه سخنرانی جمعیت اتفاق ملی عصر امروز در محل اتومبیل کلاپ تشکیل گردید. در این جلسه علاوه بر اعضای جمعیت، چند تن از استادان دانشگاهها و تعدادی از روزنامهنگاران هم به دعوت احمد متیندفتری (رئیس جمعیت) حضور داشتند. جهانشاه صالح به سخنرانی پرداخت و گفت که «جمعیت اتفاق ملی به هیچوجه جنبه حزبی ندارد. ولی انشاءالله روزی برای راهنمائیهای دولت حزبی تشکیل خواهد شد». او با اشاره به مشکلات پیشروی دولتها یادآور شد که «ما امشب از صاحبنظران در این امر دعوت کردهایم که این مشکل را حلاجی کنند. مهدی کینیا (استاد دانشگاه) سخنران بعدی بود که به علل فسادها در دستگاه اداری کشور توجه کرد.[xv]
پینوشتها:
[i]. روزنامه پست تهران، ش 2807، 5 دی 1341، ص 1 و 3؛ روزنامه اعتراف، ش 335، 8 دی 1341، ص 1.
[ii]. غنی، سیروس، خاطرات، دفتر ادبیات انقلاب اسلامی، (واحد تاریخی شفاهی)، تهران، حوزه هنری، ص 40 تا 42.
[iii]. جبهه ملی به روایت اسناد ساواک، ج 1، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1379، ص 110.
[iv]. سفری، محمد علی، قلم و سیاست از کودتای 28 مرداد تا ترور منصور، تهران، نشر نامک، 1373، ص 518.
[v]. ذاکرحسین، عبدالرحیم، ادبیات سیاسی ایران درعصر مشروطیت، ج 4، تهران، علم، 1377، ص 138.
[vi]. سنجابی، کریم، امیدها و ناامیدها، خاطرات سیاسی دکتر کریم سنجابی، لندن، دانشگاههاروارد، 1368، ص 222 و 224.
[vii]. جبهه ملی به روایت اسناد ساواک، همان، ص 111.
[viii]. جبهه ملی ایران در نخستین رویارویی با مسائل سازمانی، کنگره جبهه ملی ایران، بیجا، بینا، 1341، ص 27.
[ix]. همان ، ص 28 و 29.
[x]. سفری، محمد علی، همان، ص 520.
[xi]. جبهه ملی به روایت اسناد ساواک ، همان، ص 113.
[xii]. منصوری، جواد، تاریخ قیام پانزده خرداد به روایت اسناد، ج 1، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1377، ص 271 و 272.
[xiii]. جبهه ملی به روایت اسناد ساواک، همان، ص 113.
[xiv]. روزنامه اطلاعات (ویژهنامه)، ش 17926، 14 خرداد 1362، ص 12 و 13، 15.
[xv]. روزنامه کیهان، ش 5835، 5 دی 1341، ص 1 و 9.
