دو‌شنبه 30 فروردین 1344 / 16 ذی‌الحجه 1384 / 19 آوریل 1965

6 بازدید

پیام نخست‌وزیر به مناسبت دهمین سال کنفرانس آسیایی و آفریقایی

در بخشی از پیام امیرعباس هویدا نخست‌وزیر به مناسبت دهمین سال کنفرانس آسیایی و افریقایی باندونگ آمده است:

10 سال پیش در چنین روزی نمایندگان آزاد 29 کشور آسیایی و افریقایی برای نخستین‌بار در تاریخ کهنسال این دو قاره دور یکدیگر گردآمدند و با روحی سرشار از امید و همبستگی به طرح مسائل مشترک خود پرداختند ... در 10 سالی که گذشت تصمیمات کنفرانس و ده اصلی که در باندونگ به اتفاق آرا به تصویب رسید و بیش از همه آنچه که به عنوان روحیه باندونگ شناخته شد اغلب کشورهای آسیایی و افریقایی را چون مشعلی فروزان راهنمایی کرد و آنها را در پایه‌گذاری اجتماعات مستقل و آزاد خود یاری نمود ... در این 10 سال بیش از 40 کشور نوخاسته آسیایی و افریقایی استقلال خود را بازیافتند ... گروه آسیایی و افریقایی که در هنگام تأسیس سازمان ملل متحد از قریب 25 عضو تجاوز نمی‌کرد امروز با 65 عضو اکثریت ملل متحد را تشکیل می‌دهد.[1]

 

وضع عمومی استان کرمان

سعیدی فیروزآبادی استاندار کرمان در یک مصاحبه رادیویی گفت: استان کرمان ... یکی از استان‌های بزرگ و وسیع کشور است آنطوری که بایست به آن توجه نشده است ... بعد از استان خراسان وسیع‌ترین استان‌های ایران می‌باشد... البته وضع عمومی مردم چندان رضایت‌بخش نیست... استان کرمان ... هندوستان ایران می‌باشد ... از 12 ماه در سال 9 ماه بلکه بیشتر آن هر گوشه آن می‌توان محصول کسب کرد ... یکی از صنعت‌های مشهور و بهترین صنعت استان کرمان قالیبافی است که نه تنها در ایران بلکه در تمام دنیا حتی امریکا و اروپا شهرت دارد و بهترین فرش‌هایی که به دست می‌آید فرش کرمان است ... بیشتر مردم متوجه امور کشاورزی و دامداری شده‌اند ... .[2]

 

مصاحبه رئیس سازمان دفاع غیرنظامی

سپهبد فریدون کوششی رئیس سازمان دفاع غیرنظامی که وابسته به سنتو است امروز در یک مصاحبه نکاتی درباره استفاده از پناهگاه در مقابله با سلاح‌های هسته‌ای بیان کرد. در بخشی از این مصاحبه آمده است:

... وضع جنگ‌های گذشته اول و دوم به ما نشان داد که به تدریج اثرات سلاح که با قدرت روزافزون پیشرفت می‌کرد نه‌تنها واحدهای نظامی را در معرض خطر قرار می‌دهند بلکه در سراسر کشور تمام منابع ملی جمعیت‌ها و صنایع را مورد حمله قرار می‌دهند ... آرم این سازمان زنبق شکفته است ... در تاریخ باستان زنبق سفید علامت دفاع خانه و خانواده بوده است. در تاریخ باستان خانواده‌ها و افراد برای دفاع از قلعه و شهر خود از خانواده خود از این علامت استفاده می‌کردند. البته زمینه آبی [آن] دعوت به صلح و آرامش است ... امروز با تفکر ممالک مختلفه جهان، یگانه راه دفاع در مقابل حملات هوایی با سلاح هسته‌ای و حفاظت آن در برابر آزار آتش و رادیواکتیو را فقط می‌توان از راه ایجاد پناهگاه تأمین نمود ... سازمان [دفاع غیر نظامی] وابسته به سازمان پیمان مرکزی است و در دبیرخانه سنتو دفتری به نام دفتر مستشاری دفاع غیرنظامی وجود دارد که اطلاعات فنی را این سازمان از آن به دست می‌آورد، البته خیلی مؤثر به نظر نمی‌آید ولی ما از دو سال قبل جزء سازمان دفاع غیرنظامی بین‌المللی ژنو هستیم... .[3]

 

تاریخ پرداخت حقوق کارمندان دولت

وزارت دارایی امروز اطلاع داد که حقوق فروردین کارکنان دولت در 31 فروردین پرداخت می‌شود. پرداخت حقوق کارمندان بازنشسته دولت نیز از روز 25 فروردین آغاز شده است.[4]

 

درخواست پلیس از مردم برای همکاری با کلانتری‌ها

پلیس تهران امروز از مردم پایتخت خواست که در تنظیم و ارسال پرسشنامه‌هایی که برای جلوگیری از حوادث به این گونه امور قبلاً در اختیار آنان گذاشته شده است با کلانتری‌ها همکاری کنند. گفته می‌شود با اطلاعاتی که در این پرسشنامه‌ها نوشته می‌شود مأموران پلیس بهتر خواهند توانست از حوادث جلوگیری کنند.[5]

 

ملاقات استانداران و فرمانداران کل با نخست‌وزیر

استانداران و فرمانداران کل که برای شرکت در دومین کنفرانس خود به تهران آمده‌اند ساعت 11 امروز در کاخ نخست‌وزیری با امیرعباس هویدا ملاقات کردند.[6]

 

کنفرانس اصلاحات ارضی اصفهان و فارس

پیش از ظهر امروز کنفرانس اصلاحات ارضی استان‌های اصفهان و فارس با حضور عبدالعظیم ولیان رئیس سازمان اصلاحات ارضی در اصفهان آغاز به کار کرد. کنفرانس اصفهان برای هماهنگی اجرای مرحله دوم قانون اصلاحات ارضی در استان‌های اصفهان و فارس تشکیل شده است.[7]

 

مطبوعات پهلوی و خبر برگزاری مجالس شکرگزاری

امروز عمده مطبوعات پهلوی خبرهایی از برگزاری مراسم‌های شکرگزاری به مناسبت نجات محمدرضا پهلوی از ترور منتشر کردند. به گفته این مطبوعات، از طرف انجمن‌های محلی از جمله انجمن محلی خیابان رباط‌کریم و جنوب ‌غربی فیروزآبادی تهران، در برخی دبیرستان‌ها و دبستان‌های تهران، عده‌ای از ارامنه تهران، از طرف سندیکای کارگران بلورسازی، در شهرستان تفرش از طرف اتحادیه محلی عمران و آبادی دلارام تفرش، در آبکوه کارمندان و کارگران کارخانه قند آبکوه، در مشهد، در بندرعباس از طرف دفتر فنی وزارت آبادانی و مسکن، در مسجد جامع ساری و در کرج از طرف افراد نیروی مقاومت ملی مراسم‌هایی برگزار شد.[8]

 

توصیه رادیو پیک ایران به اتحاد نیروهای ملی مخالف پهلوی

رادیو پیک ایران در ساعت 18 امروز در برنامه خود راه نجات کشور را اتحاد نیروهای ملی مخالف حکومت پهلوی دانست:

مردم ایران، کارگران، دهقانان، روشنفکران، آزادی‌خواهان، میهن‌پرستان، ملیون و روحانیون وطن‌خواه، میهن گرامی ما اینک یکی از بحرانی‌ترین مراحل زندگی خود را می‌پیماید. رژیم دست‌نشانده شاه هر روز توطئه جدیدی علیه استقلال سیاسی، قضایی و حاکمیت ملی ما به موقع اجرا می‌گذارد. هر روز فاجعه ملی تازه‌ای به بار می‌آورد که از تصور آن پشت هر فرد وطن‌پرست و شرافتمند بر خود می‌لرزد. در اثر خیانت‌های شاه، ملت ایران دیگر در خانه خود صاحب اختیار نیست. حیثیت، شئون و افتخارات ملی‌اش در اختیار دیگران، تجارت خارجی‌اش زاییده تجارت خارجی دیگران، ارتش و قوای مسلحش تحت سیطره جاسوسان، سیاست خارجی‌اش تابع سیاست استعمارگران است، میهن ما در اثر خیانت‌های پیاپی رژیم در کنار پرتگاه سقوط و زوال قرار گرفته است. نجات ایران از این پرتگاه وظیفه‌ای است که شرایط مشخص تاریخ در برابر ما قرار می‌دهد. برای نجات میهن گرامی خویش باید با رژیم خیانت‌پرور مقابله کرد. در مقابله با این رژیم شوم و استعمارپذیر و خنثی کردن توطئه‌های شاه و پادوهای او راهی جز مبارزه متشکل و متمرکز وجود ندارد. شاه با قدرت متمرکزش در برابر ملت ایران قرار دارد. تنها با نیروی متمرکز با برنامه عمل مشخص، با وحدت همه نیروهای ملی و دمکراتیک می‌توان با آن مقابله کرد. سازمان و باز هم سازمان متشکل و متمرکز لازم است تا هر مبارزه‌ای را به ثمر رساند. در این مبارزه که هدف آن سرنگون ساختن رژیم جابر است هیچ امتیازی بین شیفتگان آزادی و استقلال ملی ایران نیست، توده‌ای و مصدقی، دهقان و کارگر، روحانی، ترقی‌خواه و روشنفکر، بازاری و اداری همه در این وظیفه مقدس شریکند. باید در یک صف واحد و متمرکز متحد شد. باید با مبارزه متشکل به این دوران فضاحت و اسارت‌آور و فلاکت‌گستر خاتمه داد. این است وظیفه عالی و ملی که در برابر همه مردم ایران قرار گرفته است.[9]

 

گزارش رادیو پیک ایران از تظاهرات دانشجویان مخالف پهلوی در خارج از کشور

رادیو پیک ایران در بخشی از گزارش ساعت18:30 امروز خود درباره عملکرد دانشجویان مخالف پهلوی در خارج از کشور گفت:

شاه به عنوان تجسم حکومت دیکتاتوری خونین و پلیسی و به عنوان کارگردان اصلی رژیم استعماری کودتا هر موقع با دانشجویان مبارز و دلیر خارج از کشور مواجه می‌شود از خشم و کین بر خود می‌لرزد، زیرا در وجود این دانشجویان آیینه‌ای مشاهده می‌کند که تمام روح مبارزه آشتی‌ناپذیر مردم ایران در آن منعکس شده است.

تاکنون شاه سفری به خارج از کشور نکرده که در آن با تظاهرات پرشور و افشاگرانه دانشجویان روبرو نشده باشد. شاه هر بار در یک کشور خارجی گام نهاده است، دانشجویان با شعارهای جلاد، نوکر استعمار، خائن، وطن‌فروش و دیکتاتور خون‌آشام از وی پذیرایی کرده‌اند. شاه بارها کوشیده است که از طریق عدم تمدید گذرنامه‌های تحصیلی، قطع بورس تحصیلی و یا زد و بند با سازمان‌های امنیت کشورهای غربی من‌جمله اتریش و آلمان عده‌ای از دانشجویان میهن‌پرست و مبارز را به ایران بکشاند و آنان را به دست دژخیمان سازمان امنیت خویش بسپارد و بدین وسیله سایر دانشجویان مقیم اروپا را بهراساند؛ شاید از مبارزه میهن‌پرستانه خویش دست‌بردارند، ولی هر بار اتحاد دانشجویان در نبرد علیه شاه و جیره‌خوارانش نقش جهنمی او را بر باد داده است. شاه بطور مداوم کوشیده است با گسیل داشتن برخی مأموران سازمان امنیت میان دانشجویان تخم نفاق و تفرقه افکند .... خلاصه شاه تاکنون کوشش‌های زیادی کرده که این آیینه تمام‌نمای خود و رژیمش را بشکند ولی توفیق نیافته است. این آیینه در وجود دانشجویان همواره نه فقط محفوظ مانده بلکه بر جلای خود افزوده است. شاه در سفر اخیرش به اتریش به این حقیقت پی برد و تمام تلاش‌های سازمان امنیت شاه در اتریش و اقدامات پلیسی آن کشور نتوانست از تظاهرات پرشور دانشجویان جلوگیری کند. او قصد داشت از اتریش به آلمان غربی برود و چند روزی در شهر کلن به اصطلاح استراحت کند ولی دانشجویان ایرانی مقیم کلن چنان برای پذیرایی‌اش آماده شدند که مجبور شد از سفر خود بدانجا صرف‌نظر کند. مأموران سازمان امنیتش به شهر مزبور رفتند و فهرست نام گروهی از دانشجویان را به سازمان امنیت آلمان غربی دادند تا آنها را بازداشت کند. سازمان امنیت آلمان غربی این تقاضای غیرقانونی و رسوا را رد کرد. کار رسوایی شاه به جایی کشیده که روزنامه‌ای عکسی از او به هنگامی که گوش خود را برای شنیدن شعارهای دانشجویان گرفته بود چاپ کرد و انتشار داد. روزنامه دیگری عکس دیگری از او به هنگامی که در محاصره 18 ژاندارم اتریشی اسکی‌بازی می‌کرد منتشر ساخت و در زیر آن نوشت این هم نوعی اسکی‌بازی ایرانی. همه اینها مغز تهی رهبر خردمند را به تفکر واداشت و در بازگشت خود از سفر لندن تصمیم گرفت ریشه این درخت آزادی‌طلب و میهن‌خواه را بخشکاند و چاره این کار را در آن دید که از خروج دانشجویان به خارج از کشور جلوگیری کند.

به دنبال این تصمیم، دلسوزی نسبت به خروج 90 میلیون دلار ارز مملکت که برای تأمین محصلین خارج مصرف می‌شود آغاز شد و این دلسوزی در کشوری بیان می‌شود که انحصارات استعمارگر خارجی از طریق غارت منابع نفت کشور از طریق عدم تعادل صادرات و واردات، از طریق تأسیس صرافی‌ها، از طریق احداث کارخانه‌های مونتاژ، از طریق دادن وام با اخذ بهره کمرشکن آن و از طریق حقوق و امتیازات خیل مستشاران نظامی و کارشناسان خارجی و از بسیاری طرق دیگر هست و نیست مردم کشور ما را به یغما می‌برند. به دنبال این تصمیم چاکران شاه نسبت به پذیرفتن نیروی انسانی غبطه‌ها خوردند و اشک تمساح ریختند که چرا عده‌ای از فارغ‌التحصیلان خارجه به ایران بازنمی‌گردند و تظاهر به این غبطه‌ها در کشوری می‌شود که 50 هزار نفر جوان تحصیل‌کرده آن که گروه بزرگی از آنان در رشته‌های مختلف مورد نیاز حیاتی کشور دارای تحصیلات عالیه و متخصصین فنون و علوم هستند، سرگردان و بیکارند و یا برای امرار معاش به خرید و فروش مجبور گشته‌اند تا جایی که مهندس فنی بستنی‌فروشی می‌کند. در این بین دم خروس هم نمایان گشت و معلوم شد که به دستور شاهنشاه فرهنگ‌پرور! 5 درصد از بودجه دانشگاه هم کسر گردیده است و این امر به روشنی نشان داد که تا چه حد مشی فرهنگی رژیم معطوف به محدود ساختن دائره تحصیلات عالیه است و حالا شما درجه بی‌شرمی را ملاحظه کنید که می‌خواهند با وعده باز گرفتن همین 5 درصد کسر شده و گشایش چند کلاس شبانه و یا دوره‌های تابستانی که آن را هم منوط به اگر و مگر و شایدهای متعددی می‌دانند، مدعی توسعه دانشگاه و رفع نیازمندی‌های کشور در زمینه تحصیلات عالیه گردیده‌اند ... بر تمام اولیای دانشجویان، همه فرهنگیان و میهن‌پرستان و بر همه مردم ایران است که برای عقیم کردن این نقشه خائنانه شاه و سران رژیم به مبارزه جدی و دامنه‌داری دست زنند.[10]

 

گزارش رادیو پیک از تملق چاپلوسان بعد از ترور محمدرضا پهلوی

رادیو پیک ایران در گزارش ساعت 20 امروز خود، چاپلوسی مجیزگویان پهلوی را دستمایه گزارش خود قرار داده است:

شنوندگان عزیز. سوءقصدی که چند روز پیش در قصر مرمر علیه جان شاه به عمل آمد و در بین قشرهای مختلف حاکمه طوفانی از نگرانی و ناراحتی عمیق برانگیخته و مانند سیلی انتقامی بناگوش آنها را به درد آورده است ... چنانکه دیده شد این حادثه بار دیگر میدانی برای مسابقه در چاپلوسی‌ها به دست جیره‌خواران و اطرافیان شاه داد. مدیحه‌ها، شکرگزاری‌ها، نیایش‌ها در این چند روز رونق بی‌سابقه‌ای یافته است. نخست‌وزیر و وزیرانش، شیوخ مجلس سنا، نمایندگان مجلس شورا، مطبوعات و خلاصه تمام آنهایی که یا هر چه دارند و ندارند از تصدق سر رژیم ضد ملی شاه و در پرتو استبداد سلطنتی و از برکت حکومت مطلقه او به دست آورده‌اند و یا آنهایی که زنجیر سازمان امنیت دست و پایشان را بسته و آنها را در حلقه بندگی رژیم نگهداشته است در عرصه شکرگزاری بر یکدیگر سبقت می‌گیرند؛ دیوان مدیحه‌سرایان و شاعران درباری را زیر و رو می‌کنند، عبارات و کنایات رنگارنگ را از طرف خود به عاریه می‌گیرند... .[11]

 

گزارش رادیو مسکو درباره کودتای آمریکایی- انگلیسی مرداد 1332

رادیو مسکو امروز در گزارش ساعت20:30 خود به بهانه تولد لنین به اقدامات آمریکا و انگلستان علیه ملی شدن صنعت نفت ایران پرداخت و در بخشی از برنامه خود گفت:

هر وقت جنبش رهایی‌بخش، مواضع امپریالیست‌ها را در ایران یا آن کشور شرق به خطر می‌اندازد، امپریالیست‌ها متحد می‌شوند تا با تشریک مساعی با هم این نهضت را سرکوب کنند. شنوندگان عزیز ... انگلستان و امریکا در جریان ملی کردن صنایع نفت دست به شانتاژ و تحریک و مداخله و محاصره سواحل ایران زدند تا بتوانند قرارداد کنسرسیوم بین‌المللی نفت را به ایران تحمیل کنند ... .[12]

 

گزارش رادیو مسکو درباره اجلاسیه پیمان سنتو در ایران

رادیو مسکو در گزارش ساعت 20:55 امروز خود اجلاسیه اخیر پیمان سنتو در تهران را شکست «دین راسک»، وزیر امور خارجه آمریکا ارزیابی کرد و در بخشی از آن گفت:

... سیزدهمین دوره اجلاسیه شورای وزیران عضو پیمان نظامی تجاوزکار سنتو در تهران تشکیل شد. دین راسک وزیر امورخارجه امریکا به عنوان ناظر در این دوره شرکت داشت و تلاش کرد مذاکرات پشت میزگرد را رهبری کند... وزیر امورخارجه امریکا به منظور توضیح تبهکاری‌های قداره‌بندان امریکایی در ویتنام به اراجیف گستاخانه‌ای متوسل شد ولی به قرار اطلاع جراید کشورهای خارجی نمایندگان پاکستان، ایران و ترکیه از دعوت وزیر امورخارجه امریکا به پشتیبانی از سیاست امریکا در ویتنام با سردی استقبال کردند. وزیر دارایی پاکستان اظهار داشت که مسأله ویتنام را باید از راه مذاکرات مسالمت‌آمیز حل کرد. نمایندگان ترکیه و ایران که جرأت نکرده بودند آشکارا از پشتیبانی سیاست امریکا خودداری کنند اظهار داشتند که اکنون در سیاست خارجی با مشکلاتی مواجهند. خلاصه بررسی مسأله ویتنام در دوره اجلاسیه سنتو نشان داد که بین امریکا و انگلستان از یک طرف و بین کشورهای اسلامی عضو سنتو از طرف دیگر اختلافات عمیقی حکمفرماست... این یکی ‌دیگر از اتحادیه‌هایی است که مورد پشتیبانی ایالات متحده امریکاست و اینک به تدریج کهنه می‌شود و از سوی دیگر متلاشی می‌شود ... امریکا و انگلستان که این وضع آنها را دچار نگرانی کرده است ... می‌خواستند بدین منظور از خطر موهوم کمونیزم استفاده کنند که مورد پشتیبانی کشورهای اسلامی عضو سنتو قرار نگرفت ... در اعلامیه ... اجلاسیه ... درباره پشتیبانی از سیاست امریکا در جنوب‌ شرقی آسیا سخن گفته نشده است، [که] گواه بر شکست دین راسک است. حتی کشورهای مستقل امریکا هم با درک این موضوع که سیاست خارجی واشنگتن جنبه مهلک دارد حاضر نیستند مسئولیت ماجراجویی‌های آن کشور را به عهده بگیرند.[13]

 

گزارش ساواک از نظر برخی مردم درباره ترور شاه

شماره: 833/25010 تاریخ: 30/1/44

موضوع: آقای حسین صحت مخبر قضائی [خبرنگار روزنامه کیهان]

نامبرده پیرامون سوء قصد اخیر نسبت به شاهنشاه اظهار داشته است که: «موضوع سوء‌قصد یک صحنه‌سازی بوده و برای ارعاب ملت به وجود آورده‌اند که بگویند دست خداوند همیشه همراه شاهنشاه است و او را از بلیات ارضی و سماوی محفوظ می‌دارد و در صورتی‌که خدا از اینگونه اشخاص متنفر و بیزار است». نامبرده سپس می‌افزاید که: «چگونه ممکن است یک نفر سرباز گارد محافظ با علم به اینکه سربازان دیگر گارد به همین سلاح که در دست دارد مجهز می‌باشند دست به چنین کاری بزند و این می‌رساند که این موضوع صحنه‌سازی بوده تا مردم بیچاره ساده‌لوح را فریب داده و شاه بیش از این در حکم خود باقی بماند و خزانه همچنان که بوده و هست تهی بماند و نیز هیچکس نمی‌داند که این همه مالیات و درآمدهای سرشار و پذیره نفت و درآمدهای دیگر در کجا مصرف شده و به جیب چه کسی می‌رود». نامبرده در خاتمه اضافه کرده است که: «در حقیقت ما مردم چه بیچاره‌ایم [که] باید بسوزیم و بسازیم».[14]

 

گزارش ساواک از روابط علی امینی و جبهه ملی

- شماره: 312/4317 تاریخ گزارش: 30/1/44 موضوع: جبهه ملی و دکتر علی امینی

نخست‌وزیر پیشین ایران بعد از مرگ نورالدین الموتی و اجتماع فوق‌العاده‌ای که در مراسم تشییع جنازه و مجلس ختم آن مرحوم به وجود آمد، فعالیت خود را برای به دست گرفتن مجدد حکومت آغاز کرده‌اند و کسانی که دارای تمایلات چپی و سوابق فعالیت در جبهه ملی هستند و باطناً با دخالت مقام سلطنت در امور کشور موافقت ندارند، در همه جا به نفع دکتر امینی تظاهر و فعالیت می‌کنند.[15]

 

رئیس بازار مشترک اروپا در دانشگاه تهران

رئیس بازار مشترک اروپا در دانشگاه تهران گفت: توسعه تجارت ایران و بازار مشترک، مورد توجه و علاقة کشورهای عضو بازار مشترک اروپا می‌باشد. اتحادیه تجاری بازار مشترک اکنون باید بسط یابد و مسائل سیاسی و دفاعی را نیز در برگیرد.[16]

 

حمله به مراسم دعای توسل در مشهد

در یکی از کتاب‌های خاطرات مربوط به سال 1344 آمده است: سی فروردین سال 1344 که ما در مشهد بودیم، هیچ خبری از اتفاقات مشابه قم پیرامون حرم رضوی دیده نمی‌شد. چون تولیت حرم مشهد طرفدار شاه بود و خادم‌ها و آخوندهای آن‌جا تقریباً سرسپرده رژیم بودند، زمین و آسمانش ساکت بود. با وجود آقایان میلانی، قمی، طبسی و مقام معظم رهبری - آیت‌الله خامنه‌ای - حرم آرام بود و در حرم، صحن و مدرسه‌ای که ما در آن بودیم خبری نبود. حتی آقای [عبدالرحیم] ربانی ‌شیرازی پیشنهاد کرد، ما جلسۀ دعا را تشکیل بدهیم که این کار در تابستان آن سال انجام شد. اگر سرسپرده‌های رژیم مانع نمی‌شدند اصلاً کسی متوجه هدف ما نمی‌شد، ولی از روی نادانی با آن برخورد کردند. عوامل رژِیم برای برهم زدن دعای توسل ما در مشهد به شکل‌های مختلف عمل می‌کردند؛ مثلاً خدام حرم آدم‌های متدین خوبی بودند ولی عقیده‌شان این بود که شاه سایۀ خداست و اواخر دعا برق حرم را قطع کردند که زدوخورد پیش آمد. ابتدا که دعا را شروع کردیم جمعیت زیاد نبود. ما یک عده از طلبه‌های قم بودیم و چند نفر هم از طلبه‌های خود مشهد مثل برادران آقای خامنه‌ای و خود شیخ علی تهرانی که آن موقع طلبه‌ای فاضل و از شاگردان برجستۀ آقای میلانی بود شرکت می‌کردند. البته سرشناس‌هایی مثل خود آقای ربانی‌ شیرازی یا مقام رهبری شرکت نمی‌کردند. دعا را هم هر بار یک نفر می‌خواند. شب اول شیخ علی تهرانی خواند. قرار بود یک شب هم من بخوانم. البته آن سال خانوادۀ امام [خمینی] هم آن‌جا بودند. یک شب ناگهان خدام برق‌های حرم را خاموش کردند. تا این‌که یک شب آقای [حجت‌الاسلام] سیدهادی خامنه‌ای - برادر مقام معظم رهبری - دعا را می‌خواند که در نتیجۀ ازدحام حاضرین فشار به حد اعلی رسید. مأموران به داخل حرم ریختند و درها را بستند. من گفتم داخل حرم بروید، اما مأموران درب حرم را بستند و سیدهادی را گرفتند. من هم داشتم به یک طرف می‌رفتم که یکی از دختران امام گفت: مأموران از روبرویت دارند می‌آیند، من برگشتم و فرار کردم و به خانه‌ام رفتم. به هر حال با لباس و عمامۀ مبدل سیاه توانستیم از دست آن‌ها خلاص شویم.

سپس خانواده‌ام را به منزل پدر مقام رهبری - که آن طرف بازار سرشور بود - فرستادم تا خبر بدهند که سیدهادی را گرفتند و بردند لذا هر کاری می‌توانید برای نجاتش بکنید. از آن شب به بعد دعا تعطیل شد و مدت آن خیلی طولانی نبود.

از سویی تراکتی در مشهد پخش کردند که خبرش دهان به دهان به گوش مردم رسید؛ مبنی بر این‌که در مسجد سید عزیزالله مشهد مراسمی تشکیل می‌شود. البته سازمان امنیت فهمید و مسجد را محاصره کرد، ولی جمعیت آن قدر زیاد بود که تقریباً عنان اختیار از دست پلیس خارج شد. به همین خاطر مجلس تشکیل شد و یک نفر با لباس مبدل در آن‌جا سخنرانی کرد که بعد هم توانست فرار کند.

ولی همزمان با مراسم مسجد سید عزیزالله، مراسمی هم در مسجد صاحب‌الزمان مشهد - مقابل پپسی کولا - تشکیل شد که آقای [آیت‌الله علی‌اصغر] مروارید در آن‌جا سخنرانی کرد. ولی او را به همراه عدۀ زیادی از افراد هیئت مؤتلفه دستگیر کردند که منجر به تظاهرات خیابانی مردم شد. بعد هم تیراندازی و گاز اشک‌آور زدند و مردم را متفرق کردند. این مجالس به خاطر اعتراض به تبعید امام و برای استخلاص او انجام شد.[17]


[1]. بولتن عادى خبرگزارى پارس، 30/01/1344، ش 30، ص 2.

[2]. همان، ص 4.

[3]. همان، ص 6.

[4]. همان، ص 13.

[5]. همان.

[6]. همان، ص 14.

[7]. همان، ص 15.

[8]. همان.

[9]. بولتن محرمانه خبرگزارى پارس، 31/01/1344، ش 23، ص 2.

[10]. همان، ص 3.

[11]. همان، ص 6.

[12]. همان، ص 11.

[13]. همان.

[14]. مرکز بررسى اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ترور شاه (حادثه کاخ مرمر به روایت اسناد ساواک)، تهران، مرکز بررسى اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 203.

[15]. مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، رجال عصر پهلوی به روایت اسناد ساواک ( على امینى )، ج 1، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1379، ص 187.

[16]. کرباسچى، غلامرضا، هفت هزار روز تاریخ ایران و انقلاب اسلامی، ج 1، تهران، بخش خاطرات بنیاد تاریخ انقلاب اسلامى ایران، 1371، ص 221.

[17]. خارکوهی، غلامرضا، خانه‌ی امن - خاطرات حجت‌الاسلام شریفی گرگانی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1398، ص 185.