شنبه 28 اردیبهشت 1342 / 24 ذیحجه 1382 / 18 می 1963
6 بازدید
± برخورد با توزیعکنندگان اعلامیه و عکس آیتالله خمینی
در پی اطلاع ساواک از برنامههای آیتالله خمینی در ماه محرم، سرلشکر پاکروان، رئیس سازمان اطلاعات و امنیت کشور در بخشنامهای محرمانه، خطاب به کلیة ساواکهای کشور خواستار برخورد با عناصر محرک و جلوگیری از پخش اعلامیهها و عکسهای آیتالله خمینی شد. متن این بخشنامه بدینشرح است: «نظر به اینکه از طرف خمینی به تمام طلاب و وعاظی که برای محرم از قم به شهرستانها حرکت مینمایند، دستور شدیدی برای تبلیغ و تحریک داده شده است، لازم است که در شهرها و قراء مراقبت کامل بشود و عندالزوم عناصر محرک را که شناخته شدهاند، دستگیر نمایند و از پخش هر گونه اعلامیه و عکس خمینی جداً جلوگیری شود. ضمناً باید مراقبت نمود که اگر علاوه بر سایر اشخاص، کسان دیگری دست در کار تحریک شوند، از اقدامات آنها ممانعت به عمل آمده و در صورت لزوم، دستگیر شوند. نتیجة اقدامات معموله را هر روز گزارش دهید».[1]
± بخشنامة 8 مادهای پلیس تهران
یک هفته مانده به آغاز سال جدید قمری و نخستین ماه از این سال، محرم، مردم در شهرها و روستاهای ایران، خود را برای ایام عزاداری امام سوم شیعیان آماده میکنند. مخالفت مراجع و روحانیون با دستگاه حکومت پهلوی و حمایت مردم از آنان در این راه، مراکز انتظامی و امنیتی را به تکاپو انداخته است. از این رو رئیس پلیس تهران، سرهنگ عبدالله وثیق، امروز در بخشنامهای محرمانه خطاب به فرماندهی دژبان قرارگاه، ساواک تهران، ریاست ادارة اطلاعات شهربانی کل کشور، معاونت انتظامی پلیس، معاونت راهنمایی پلیس و کلیة کلانتریهای پلیس در 8 ماده از آنان خواست کنترل شدیدی بر دستهجات و هیئتهای عزاداری در ایام محرم اعمال کنند. ... چنانچه وعاظ و روضهخوانی آنها برخلاف تعهد، مطالبی در بالای منابر ایراد نمودند، مأمورین اطلاعاتی پلیس تهران و کلانتر، مطالب ذکر شده و نام واعظ و یا روضهخوان را فوراً و تلفوناً به قسمت اطلاعات پلیس تهران اعلام تا دستور لازم صادر گردد.[2]
± تحرک جدید روحانیون در شهرها و روستاهای کشور
ساواک در گزارشی از تحرک جدید روحانیون در شهرها و روستاهای کشور خبر داده، هشدار میدهد که در پنج نقطه از کشور این تحرکات ساماندهی میشود. در این گزارش آمده است: «چون ماه مبارک محرم و ایام سوگواری در پیش است، از هماکنون روحانیون در صدد برآمدهاند به وسیلة [اعزام] دستهجات وعاظ به شهرستانها، مقاصد زیر را به وسیلة وعظ و خطابه بهرهبرداری نمایند: 1 ـ حمایت از مالکین و عدم تقسیم اراضی 2 ـ توجیه آیتالله خمینی به مرجع تقلید 3 ـ گسیل داشتن سهم امام و خمس مسلمانان به حوزة علمیة قم 4 ـ توزیع عکسآیتالله خمینی بین روستاها و چند موضوع دیگر.
لذا برای اجرای این برنامه قرار است طلاب تهران و قم، به منازل روحانیون زیر رفته و ضمن اخذ دستور، به شهرستانها بروند: 1ـ مشهد؛ حاجآقا حسن قمی 2ـ رشت؛ آیتالله ضیاءبرى 3ـ کرمان؛ آیتالله صالحی 4ـ بروجرد؛ آیتالله حاج شیخ علیمحمد بروجردى 5ـ همدان؛ آیتالله آخوند ملاعلى».
در این گزارش تأکید شده که: «هدف بیشتر، روحانیون منطقة رشت و گیلان است که جزء نفوذ آیتالله ضیاءبری بوده و نامبرده مدتی زندانی و با مالکین آن منطقه مربوط است و قرار است طلاب علوم دینی با عکسهای خمینی از آنجا به دهات مورد نظر فرستاده شوند و برای نامبرده تبلیغ نمایند. همچنین ارسال پول به حوزة علمیة قم را به روستاها و مالکین تذکر دهند».[3]
± پیام آیتالله خمینی خطاب به مردم ایران
هنوز ساعتی از ابلاغیة رئیس پلیس تهران و هشدار ساواک از اقدامات جدید روحانیت نگذشته که آیتالله خمینی در پیامی خطاب به مردم مسلمان ایران، از آنان خواست در برابر ظلم و کفر حکومت پهلوی ایستادگی کنند. متن این پیام بدین قرار است: «به عموم حضرات مبلغین محترم و خطبای معظم ـ کثرالله امثالهم ـ و عموم هیئت محترم، عزاداران سید مظلومان ـ علیه الصلوه و السلام ـ محترماً معروض میدارد: در این ایام که دستگاه جبار از خوف آنکه مبادا در منابر و مجامع مسلمین، شرح مظالم و اعمال خلاف انسانی و ضددینی و وطنی آنها داده شود، دست به رسوایی دیگری زده و در صدد گرفتن التزام و تعهد از مبلغین محترم و سران هیئت عزادار است که از مظالم، دم نزنند و دستگاه جبار را به خودسری واگذارند. لازم است تذکر دهم که این التزامات علاوه بر آنکه ارزش قانونی نداشته و مخالفت با آن هیچ اثری ندارد، التزامگیرندگان مجرم و قابل تعقیب هستند. عجب است که دستگاه بیپروا ادعا دارد که قاطبة ملت با اوست و از پشتیبانی اکثریت قاطع برخوردار است. با این وصف، در تمام شهرستانها، قراء و قصبات به دست و پا افتاده و با ارعاب و تهدید ملت، خفقان ایجاد میکند. اگر این ادعا صحیح است، ملت را این چند روز به حال خود واگذارند تا از پشتیبانی مردم متمتع شده، موافقت شش میلیونی به همة ملل جهان ظاهر [گردد]. والا اشاعة اکاذیب برای تشویش افکار عامه، بر خلاف مصالح اسلام و مملکت، جرم و قابل تعقیب است. حضرات مبلغین عظام، هیئت محترم و سران دستههای عزادار متذکر شوند که لازم است فریضة دینی خود را در این ایام در اجتماعات مسلمین ادا کنند و از سید مظلومان، فداکاری در احیای شریعت فرا گیرند، و از توهم چند روز حبس و زجر نترسند. «ولاتهنوا ولاتحزنوا و انتم الاعلون ان کنتم مؤمنین». آقایان بدانند که خطر امروز بر اسلام، کمتر از خطر بنیامیه نیست. دستگاه جبار با تمام قوا به اسرائیل و عمال آنها (فرقة ضال و مضله [بهایی]) همراهی میکند. دستگاه، تبلیغات را به دست آنها سپرده و در دربار دست آنها باز است. در ارتش و فرهنگ و سایر وزارتخانهها برای آنها جا باز نموده و شغلهای حساس به آنها دادهاند. خطر اسرائیل و عمال آن را به مردم تذکر دهید. در نوحههای سینهزنی از مصیبتهای وارده بر اسلام و مراکز فقه و دیانت و انصار شریعت یادآور شوید. از فرستادن و تجهیز دولت خائن، چند هزار نفر دشمن اسلام و ملت و وطن را به لندن، برای شرکت در محفل ضد اسلامی و ملی اظهار تنفر کنید. سکوت در این ایام، تأیید دستگاه جبار و کمک به دشمنان اسلام است. از عواقب این امر بترسید. از سخط خدای تعالی بهراسید. اگر به واسطة سکوت شماها به اسلام لطمهای وارد آید، نزد خدای تعالی و ملت مسلمان مسئول هستید: «اذا ظهرت البدع فللعالم ان یظهر علمه و الا فعلیه لعنهالله» از تساوی حقوق اظهار تنفر کنید، و از دخالت زنها در اجتماعی که مستلزم مفاسد بیشمار است، ابراز انزجار، و دین خدا را یاری کنید. و بدانید «ان تنصروا الله ینصرکم و یثبت اقدامکم». از اخافه و ارعاب سازمانها و دستگاه شهربانی هراسی به خود راه ندهید. آنها نیز مثل شما ملزم و مجبورند، و بسیاری از آنها با شما همراه و از دستگاه بیزارند».[4]
± استشهادیه تعدادی از روحانیون رشت
ساواک این روزها بسیار پرکار شده است و هر خبری که به دست مأمورانش رسیده باشد، برای مقامات تصمیمگیرنده گزارش میکند. از آن جمله این که: «طبق توصیه و پیام آیتالله خمینی، تعدادی از روحانیون رشت، استشهادیهای مبنی بر اینکه «لوایح ششگانه که به تصویب ملی رسیده، مخالف دین مبین اسلام و مشروطیت است»، تهیه و پس از امضا، جهت آیتالله خمینی به تهران فرستادهاند».[5]
± سخنرانی حجتالاسلام شیخ جعفر شجونی
مأموران ساواک گزارشی از سخنرانی حجتالاسلام شیخ جعفر شجونی در مسجد گیاهی تجریش تهیه کردهاند که وی در این مسجد گفته است: «پسفردا فاحشة معروفی به ایران تشریففرما میشود که ملت را وادار به تجلیل از او تحت عنوان هنرش نمودهاند. مثل اینکه خانم جینا لولو بریجیدا!!! از مؤسسین کارخانة ذوب آهن میباشد که اکنون تمام شده و برای مشاهدة افتتاح آن میآید. ببینید پولهای این ملت رنج کشیده در چه راههایی خرج و به مصرف میرسد». او سپس افزوده است: «من نمیتوانم این حقایق را بگویم چون سه مرتبه که مرا تحت همین عنوان دستگیر نموده، گفتهاند اگر دیگر، حقایق و ناراحتی اجتماع را بگویی، چشمهایت را در میآوریم و ناخنهایت را میکشیم. من نمیدانم چرا باید آدم دروغ بگوید که بعداً افتضاح شود. مگر آقای علم در نطقش نگفت تا دو ماه دیگر هرگز بیکار در این کشور پیدا نخواهد شد و روزنامة توفیق هم در همان روز جواب خوبی به آن داد. پس کو آن کار و تولید؟ چرا ما نمیبینیم». شجونی سپس به موضوع کمک دولت به بهاییان پرداخت و گفت: «در این کشور یهودی و نصارا همه، حتی بهائیها در سرنوشت کشور دخالت دارند و مؤثرند به جز مسلمانان. مثلاً یک مسلمان اگر بخواهد به مکه برود، با هزار ناراحتی و گرفتاری روبهرو میشود و چه بسا به اشخاصی که استحقاق حقیقی دارند، گذرنامه نمیدهند. مگر ما میخواهیم به روسیه برویم که این طور با ما رفتار میشود؟ ولی برای رفتن بهائیان به لندن، گذشته از اینکه موانعی وجود ندارد، تسریع در این امر هم میشود».[6]
± ابراز وفاداری کلانتران قشقایی به شاه
مطبوعات نوشتند با اعلام ختم درگیریها در منطقة فارس که شماری نیز کشته و زخمی بر جای گذاشت و با خسارتهایی نیز همراه بود، اکنون نوبت به ابراز وفاداری سران طوایف و عشایر نسبت به پادشاه مملکت فرا رسیده است؛ اتفاقی که با مطالعة اخبار روزنامهها و جراید در این زمینه، ظاهر فریبنده و در عین حال اجباری آن بیشتر نمایان میشود. روزنامهها نوشتهاند پیش از ظهر امروز چهار نفر از کلانتران طایفة قشقایی به حضور شاه رسیدند و مراتب وفاداری و جانبازی خود را در راه تاج و تخت شاهنشاه ابراز داشتند.
ساعت 10 صبح امروز چهار نفر از کلانتران طایفة قشقایی به نامهای زیاد درهشوری (کلانتر ایل درهشوری قشقایی)، جعفرقلی پناهپور (از طایفة درهشوری)، فریدون کشکولی (از طایفة کشکولی قشقایی) و شهباز کشکولی (از طایفة کشکولی)، به حضور اعلیحضرت همایون شاهنشاه بار یافته، ضمن ابراز احساسات بیشائبهای، مراتب فداکاری و جانبازی و وفاداری خود را در راه شاهنشاه و تاج و تخت سلطنت اعلام داشتند. در این دیدار سران قشقایی در مورد وضع ایل قشقایی و مشکلات افراد ایل به علت عدم بارندگی در زمستان گذشته، گزارشی تقدیم کردند و برای بهبود وضع و رفع مشکلات، مستدعیات خود را به عرض رساندند که مورد توجه اعلیحضرت همایونی واقع شد و در این مورد، اوامر ملوکانه به مسئولین امر صادر گردید. این شرفیابی در ساعت 11 پایان یافت.[7]
± سخنان رئیس هیئت مستشاران نظامی آمریکا در ایران
رئیس هیئت مستشاران نظامی آمریکا در ایران، امروز به مناسبت روز قوای مسلح آمریکا در انجمن ایران و آمریکا گفت: «سیاست نظامی هیچ ملتی از سیاست خارجی آن ملت جدا نیست و سیاست خارجی آمریکا نیز به نسبت تنوعی که در ملتهای مختلف جهان وجود دارد، نمیتواند بر اساس فکر و عقیدة واحدی استوار باشد».
ژنرال اکهارت ضمن تشریح نقش سازمان ملل در بهبود مناسبات جهانی گفت: «سازمان ملل، گذشته از کارهای بسیار مهمی که انجام داده، از آزادی در برابر کمونیسم دفاع کرده است». وی افزود: «ایالات متحده فعلاً تغییر اساسی در سیاست کمونیستها نمیبیند، ولی امیدوار است که سیاست کمونیستها در انهدام ملل دیگر، رفتهرفته تعدیل شود».[8]
± تشکیل شرکت سهامی شیلات جنوب ایران
«شرکت سهامی شیلات جنوب ایران» با مشارکت وزارت دارایی، بانک اعتبارات کشاورزی و عمران روستایی، سازمان تعاون مصرف کادر نیروهای انتظامی، سازمان عمران امداد بنادر و جزایر جنوب، در تهران تشکیل شد.[9] علم هم در یادداشتهایش نوشته است: «شرکت ماهیگیرى جنوب، با نیت کمک به ماهیگیران خردهپاى خلیجفارس، در 1342 بر پا شد. سهامداران آن چند سازمان عمومى مانند شیر و خورشید سرخ ایران و همچنین اتحادیة تعاونى کارکنان ارتش (اتکا) بودند. سپهبد کریم ایادى، پزشک مخصوص شاه که بر فعالیت اتکا نظارت داشت، شرکت ماهیگیرى جنوب را در اختیار گرفت و از آن هم چون ملک شخصى خود استفاده کرد. سرانجام فعالیت این شرکت نه تنها کمکى به ماهیگیران نکرد، بلکه به زیان آنان تمام شد».[10]
± تکذیب شایعة تجدید نظر نسبت به تصمیمات حکومت درباره مطبوعات
جهانگیر تفضلی، وزیر مشاور، این شایعه را که دولت در تصمیمات قبلی خود نسبت به کار مطبوعات تجدید نظر خواهد کرد، تکذیب کرد. وزیر مشاور گفت: «آنچه مسلم است تا وقتی من هستم، که خیال نمیکنم به این زودیها کنار بروم، در این تصمیمات، کوچکترین تجدید نظری نخواهد شد و بعد از من نیز فکر نمیکنم وضع غیر از این باشد». او این را هم گفت: «کاری که شده، به نفع مملکت است و هیچ نوع منظور خصوصی و شخصی در آن دخالت نداشته. به این جهت بسیار عجیب است اگر روزی دولتی یا وزیری در اوضاع و احوال فعلی مملکت، اصرار در به هم زدن آن نشان بدهد».[11]
پینوشتها:
[1]. سیر مبارزات امام خمینی در آیینه اسناد به روایت اسناد ساواک، تهران، موسسه چاپ و نشر عروج، 1386، ج 1، ص 357 تا 359.
[2]. آزادمرد، شهید طیب حاج رضایی به روایت اسناد ساواک، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 84 تا 87.
[3]. قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، جلد 2: فیضیه، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۷۸، ص 224 و 225.
[4]. صحیفه امام، جلد اول، از ابتدا تا مهر 44، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1378، ص 229 و 230.
[5]. سیر مبارزات امام خمینی در آیینه اسناد به روایت اسناد ساواک، ج 1، ص171.
[6]. همان، ج9، ص 112 و 113.
[7]. روزنامه کیهان، ش 5947، 29/2/1342، ص 11 و 12.
[8]. همان.
[9]. گاهنامه پنجاه سال شاهنشاهی پهلوی: فهرست روز بروز وقایع سیاسی، نظامی، اقتصادی، اجتماعی ایران از 3 اسفند ۲۴۷۹ تا ۲۹ اسفند ۲۵۳۵، ج ۲، تهران، نشریه کتابخانه ملی پهلوی، ۱۳۵۵، ص 1646.
[10]. علم، اسدالله، یادداشتهاى علم، جلد 2، (1351 ـ 1349)، تهران، کتابسرا، 1382، ص 317.
[11]. روزنامه پیغام امروز، ش 938، 29/2/1342، ص 8.
