یکشنبه 14 مهر 1342 / 17 جمادی‌الاول 1383 / 6 اکتبر 1963
7 بازدید
آزادی چند نفر از متهمان قیام 15 خرداد
بر پایه اسناد ساواک، امروز تعدادی از متهمان حادثه 15 خرداد که به اتهام ایجاد بلوا و آشوب و تحریک مردم به قتال دستگیر و بازداشت شده بودند به دلیل نبود دلایل کافی، آزاد شدند. اسامی این عده عبارت است از ستار رضایی، حبیب رهنما، رضا سلیم‌زاده، علی حکیم‌زاده، حسن حاجی‌محمدی، عباس مهدی‌نژاد.[1]
انتقال پرونده محمدعلی رجایی به دادگاه عادی
امروز پرونده محمدعلی رجایی که به اتهام «پخش اعلامیه مضره و تبلیغ و تحریص مردم علیه دولت و اهانت به مقام شامخ سلطنت» دستگیر و قرار مجرمیت برای وی صادر شده جهت رسیدگی به دادگاه عادی احاله گردید.[2]
دستور وزیر کشور درباره طلاب مشمول
وزیر کشور امروز تلفنی به فرماندار قم دستور داد از طرف وی به رئیس حوزه نظام وظیفه ابلاغ کنند که از این به بعد کسی مزاحم طلاب مشمول نشود و به آیت‌الله گلپایگانی هم اطلاع داده شود که دستور لازم برای جلوگیری از جمع‌آوری طلاب مشمول داده شده است. این دستور به دنبال شایعاتی صادر شد که در قم بویژه در حوزه علمیه آن شهر مبنی بر دستگیری و اعزام دوبارة طلاب به سربازی پیچیده بود.[3]
گشایش مجلسین با سخنرانی محمدرضا پهلوی
پیش‌ازظهر امروز چهارمین دوره مجلس سنا و بیست‌ویکمین دوره مجلس شورای ملی با حضور محمدرضا پهلوی در کاخ سنا گشایش یافت. در مراسم افتتاح دوره‌های جدید مجلسین، برای اولین بار فرح دیبا و دختران رضا شاه نیز حضور داشتند. محمدرضا پهلوی و فرح دیبا ساعت 9:15 از کاخ سعدآباد حرکت کرده و فاصله کاخ تا اول بلوار کرج را با اتومبیل طی کردند و از این نقطه با کالسکه سلطنتی به کاخ سنا آمدند. در طرفین کالسکه سلطنتی چهار آجودان لشکری و در عقب کالسکه، آجودان سلطنتی مخصوص حامل درفش شاهنشاهی حرکت می‌کرد و پس از آن به ترتیب یک واحد سوار نیزه‌دار، اتومبیل‌های اسکورت گارد شاهنشاهی، اتومبیل ریاست شهربانی، اتومبیل فرمانده دژبانی و واحدهای موتوری دژبان در حرکت بودند. با ورود کالسکه به جلو کاخ سنا، شاه و همسرش مورد استقبال فرزندان رضا پهلوی، اعضای دولت، وزیر و رؤسای دربار و بانوانشان قرار گرفتند و به اتاق مخصوص سلطنتی رفتند. در تالار بزرگ سنا اعضای هیئت وزیران در ردیف جلو و سناتورها و نماینده‌های مجلس شورای ملی در جاهای خود و در ردیف بالکن به ترتیب از راست به چپ امرای ارتش، رؤسای شعب دیوان عالی کشور، قضات، رؤسای دانشکده‌ها و استادان دانشگاه، نخست‌وزیران، رؤسای سابق مجلس، سفرا و وزرای مختار دول خارجی مقیم دربار، وزیران، سفیران و استانداران سابق، رؤسای ادارات و وزارتخانه‌ها و بانک‌ها، اعضای اتاق‌های صنایع و بازرگانی، اعضای کانون سردفتران و مدیران مطبوعات قرار گرفته بودند. ساعت 10 صبح مراسم افتتاح آغاز شد و محمدرضا پهلوی در مجلس سنا نطق افتتاحیه را ایراد کرد و پس از پایان نطق به همراه همسرش با اتومبیل کاخ سنا را ترک گفت.[4]
محمدرضا پهلوی در جریان افتتاح چهارمین دوره مجلس سنا و بیست‌ویکمین دوره مجلس شورای ملی، سخنرانی مبسوطی ایراد کرد و دربارة موضوعاتی چون اصول ششگانه انقلاب سفید، آزادی حق رأی زنان، اصلاحات ارضی، قانون بیمه‌های اجتماعی کارگران، امور بهداشتی و بهداری کشور، برنامه پنج ساله صنعتی‌سازی کشور، امور کشاورزی و کمک به تعاونی‌ها در برنامه عمرانی، سیاست خارجی و غیره سخن گفت و منظور از اصلاحات ارضی را «گذشته از رفع بی‌عدالتی اجتماعی و از میان بردن روابط استثماری، فراهم آوردن زمینه تولید بیشتر محصولات کشاورزی و بالا بردن درآمد سرانه افراد ایرانی» عنوان کرد. شاه در سخنان خود مدعی شد که در بیست سال گذشته پس از تفکر بسیار و مطالعه کامل در اوضاع داخلی و اجتماعی ایران، و با ملاحظة امکانات این کشور چه از لحاظ ثروت انسانی و چه از نظر ثروت طبیعی، و همچنین با توجه به سیر تمدن و ترقی در دنیای متمدن خارجی، و تطبیق دورنمای اجتماعات ممالک دیگر با جامعه و کشور خودمان، بدین نتیجه رسیدیم که اگر هر چه زودتر و با قاطعیت هر چه تمام‌تری کلیة مظاهر بی‌عدالتی‌ها و عقب‌ماندگی‌های اجتماعی و آثار پوسیدة قرون وسطایی از میان نرود، ممکن است در آینده خطرات مهلکی اساس موجودیت و حیات ملی ما را مورد تهدید قرار دهد. بدین جهت مواد شش‌گانة انقلاب اصیل ملی خودمان را به تصویب ملت ایران گذاردیم و بدین‌ترتیب منشور انقلاب ما وارد صفحات تاریخ ایران گردید. اندکی بعد ما آزادی نیمی از جمعیت ایران یعنی جامعة زنان اصیل و لایق ایرانی را نیز اعلام داشتیم و بدین‌ترتیب بر ننگی که یک نیمه از مردم کشور ما را از حقوق حقة جوامع آزاد و متمدن جهان محروم نگاه داشته بود، قلم بطلان کشیدیم. او در ادامه سخنان خود ضرورت‌های بعدی برای رسیدن به کمال و سعادت جامعه را دمکراسی، عدالت و مبارزه با فساد، سرعت و قاطعیت بیشتر در دادگستری ایران توصیف کرد و این را هم گفت که ما می‌خواهیم کشور خود را از لحاظ تمدن و ترقی به پای ممالک درجه اول دنیا برسانیم و از نظر سطح زندگی و رفاه و درآمد سرانه مردم ایران را در ردیف ملل مرفه و خوشبخت و کاملاً پیشرفتة جهان قرار دهیم. [5]
نخستین جلسات علنی مجلسین
نخستین جلسات علنی مجلس سنا و مجلس شورای ملی پس از پایان مراسم افتتاح، پیش‌ازظهر امروز در کاخ سنا و عمارت بهارستان تشکیل شد.[6]
تظاهرات دانشجویان دانشگاه تهران
خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داد حدود سیصد تن از دانشجویان دانشگاه تهران به مناسبت افتتاح مجلس تظاهراتی علیه دولت در محوطه دانشگاه به عمل آوردند. آنها شعارهایی در دست داشتند که انتخابات را محکوم می‌کرد. بر پایه همین گزارش، گروهی از سربازان، کلاهخود به سر از دانشگاه محافظت می‌کردند؛ اما دانشجویان بی‌توجه به آنها شعارهای ضد دولتی می‌دادند.[7]
انتشار اشعاری به طرفداری از آیت‌الله خمینی
به گزارش مأمور ساواک، اشعاری به طرفداری از آیت‌الله خمینی و حمله به محمدرضا پهلوی توسط مهدی‌زاده، دبیر تاریخ و جغرافیای دبیرستان نیکی علاء تجریش به بعضی از دانش‌آموزان داده شده تا از روی آن کپی برداشته حتی‌المقدور منتشر کنند.[8]
خشنودی شاه از اصلاحات ارضی
دفتر مخصوص شاهنشاهی، مراتب خشنودی و مسرت محمدرضا پهلوی را از حسن اجرای مرحله اول قانون اصلاحات ارضی و تشکیل شرکت‌های تعاونی ابلاغ کرد. در فرمان محمدرضا پهلوی که خطاب به سپهبد ریاحی، وزیر کشاورزی صادر گردیده تأکید شده که دومین مرحله اجرای قانون نیز همانند مرحله اول با قاطعیت هر چه تمام‌تر به اجرا درآید.[9]
بازدید ملکه و ولیعهد هلند از آثار تاریخی اصفهان
صبح امروز ملکه هلند و ولیعهد آن کشور برای بازدید از آثار تاریخی اصفهان و شیراز با هواپیمای سلطنتی راهی اصفهان شدند و در فرودگاه آن شهر مورد استقبال استاندار و مقامات محلی استان قرار گرفتند و پس از آن از کاخ عالی‌قاپو، مسجد شاه و مسجد شیخ لطف‌الله بازدید کرده برای ناهار راهی مهمانسرای شاه عباس کبیر شدند. در همین زمان محمدرضا پهلوی و فرح دیبا نیز که پس از پایان برنامه افتتاح مجلسین تهران را ترک کرده بودند به مهمانان خود در مهمانسرای شاه عباس پیوستند. آنان ناهار را در کنار هم خوردند و بعدازظهر از مدرسه چهارباغ، کلیسای وانک و کاخ چهلستون دیدن کردند. آنان قرار است فردا عازم شیراز شوند.[10]
مذاکره کنگره امریکا درباره کمک‌های خارجی
امشب بخشی از مذاکرات کنگره امریکا درباره کمک‌های خارجی انتشار یافت که حاوی اظهارات مک نامارا، وزیر دفاع امریکا و سناتور ارنست گرنینگ در این مذاکرات بود. به گزارش خبرگزاری یونایتدپرس، مک نامارا در این مذاکرات خاطرنشان ساخته که قطع کمک‌های خارجی به آسیا در سال 1341 به امنیت امریکا لطمه زده است. سناتور ارنست هم اشاره کرده که امریکا با کمک‌های خود به مصر، لانه جنگ در یمن را علیه اردن و عربستان سعودی توسعه می‌دهد و پول امریکا برای ایجاد یک کشور تابع ناصر به کار می‌افتد. او پیشنهاد کرده میزان کمک امریکا به ایران و ترکیه افزایش یابد زیرا اقتصاد این کشورها در حال رشد و پیشرفت است و زمامدارانشان حاضرند به هر گونه اصلاحات لازم دست بزنند. مک نامارا نیز گفته قطع 175 میلیون دلار کمک تسلیحاتی که سال گذشته به موجب رأی کنگره امریکا صورت گرفته به مدرنیزه کردن ارتش متحدین امریکا که در مناطق مهمی در مرز چین و شوروی قرار دارند، لطمه زده با این تصمیم دیگر امکان ندارد اسلحه و مهمات از مد افتاده‌ای را که در آن نقاط وجود دارد تعویض کرد. وی افزود: از مبلغ مذکور قرار بوده برای دادن هواپیماهای جنگی، خودروهای نظامی، وسایل ارتباطی و مهمات به کشورهای یونان، ترکیه، ایران، چین و کره جنوبی استفاده شود. او کنگره امریکا را از قطع کمک‌های خارجی برحذر داشته است.[11]
سفر مستشار مطبوعاتی ایران در اروپا به تهران
دکتر پرویز عدل، مستشار و سرپرست نمایندگان مطبوعاتی ایران در اروپا بامداد امروز به تهران آمد تا در جریان فراهم آوردن مقدمات سفر مقامات فرانسوی و روزنامه‌نگارانی شرکت کند که به همراه ژنرال دوگل به ایران می‌آیند. به نوشته روزنامه کیهان، وی پیش از آغاز این سفر یک سلسله مطالب و مقالاتی پیرامون موفقیت‌های اقتصادی و اجتماعی ایران و لوایح ششگانه در مطبوعات فرانسه منتشر کرد که مورد توجه مقامات دو کشور قرار گرفت. مستشار مطبوعاتی ایران در پاریس پس از پایان مسافرت ژنرال دوگل، به فرانسه باز خواهد گشت.[12]
انتصاب سرپرست اداره اطلاعات سازمان ملل در ایران
هوشنگ مهرآئین از نویسندگان با سابقه و از اقتصاددانان کشور به سرپرستی اداره اطلاعات سازمان ملل در ایران منصوب شد. مهر آئین سال‌ها با کیهان همکاری نزدیک داشته است. پیش از وی دکتر رشتی نماینده دوره بیست‌ویکم مجلس شورای ملی این سمت را بر عهده داشت.[13]
پی‌نوشتها:
[1]- قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 9، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1387، ص 390 و 389.
[2]- یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 14: شهید محمدعلی رجایی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1379، ص 72.
[3]- سیر مبارزات امام خمینی در آیینه اسناد به روایت اسناد ساواک، ج اول، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1386، ص 331.
[4]- روزنامه اطلاعات، ش 11210، 14/7/1342، ص 1.
[5]- مجموعه تألیفات، نطق ها، پیام ها، مصاحبه ها و بیانات اعلیحضرت همایون محمدرضا پهلوی، ج1، کتابخانه پهلوی، بی‌تا، ص 3358 و 3351
[6]- روزنامه اطلاعات، ش 11210، 14/7/1342، ص 1.
[7]- بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 160، 15/7/1342، ص 10.
[8]- سیر مبارزات امام خمینی در آیینه اسناد به روایت اسناد ساواک، ج 13، همان، ص 119.
[9]- روزنامه بهار ایران، ش 1631، 15/7/1342، ص 4.
[10]- روزنامه کیهان، ش 6062، 14/7/1342، ص 12.
[11]- بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 161، 16/7/1342، ص 2 و 3؛ روزنامه اطلاعات، ش 11211، 15/7/1342، ص 1.
[12]- روزنامه کیهان، ش 6062، 14/7/1342، ص 12.
[13]- همان، ص 9.
