پنجشنبه 4 مهر 1342 / 7 جمادی‌الاول 1383 / 26 سپتامبر 1963
8 بازدید
دستیابی به مفاد اعلامیه امام خمینی درباره رفراندوم
حریری رئیس سازمان اطلاعات و امنیت فارس و بنادر در نامهای به مدیریت اداره کل سوم ساواک نوشت اخیراً اعلامیه‌ای از منزل یکی از روحانیون برازجان مربوط به پاسخی که آیت‌الله خمینی درباره رفراندوم داده به دست آمده که مطالب مزبور از روی اعلامیه‌ای چاپی نوشته شده و از مطالعه مفاد آن چنین استنباط می‌شود که اصولاً آیت‌الله خمینی از همان اوان رفراندوم در مورد مواد ششگانه تصویب ملی درصدد ایجاد اختلاف بوده و می‌خواسته رفراندوم را خلاف موازین شرعی قلمداد کند. در این نامه نسخه خطی اعلامیه مزبور پیوست شده که چنین است: «بسم‌الله الرحمن الرحیم. هر چند میل نداشتم مطلب به اظهار نظر برسد لهذا مصالح و مفاسد را به وسیله آقای بهبودی به اعلی‌حضرت تذکر دادم و انجام وظیفه نمودم و مقبول واقع نشد، اینک باید به تکلیف شرعی عمل کنم. به نظر اینجانب این رفراندوم که به لحاظ رفع بعضی اشکالات به اسم تصویب ملی خوانده شده رأی جامعه روحانیت اسلام و اکثریت قاطع ملت است در صورتی که تهدید و تطمیع در کار نباشد و ملت بفهمد که چه می‌کند. اینجانب عجالتاً از بعضی جنبه‌های شرعی آن که اساساً رفراندوم یا تصویب ملی در قبال اسلام ارزشی ندارد و از بعضی اشکالات اساسی قانونی آن برای مصالحی صرف‌نظر می‌کنم فقط به پاره‌ای اشکالات اشاره می‌نمایم.
در قوانین ایران رفراندوم پیش‌بینی نشده و تاکنون سابقه نداشته جز یک مرتبه، آن هم از طرف مقاماتی غیر قانونی اعلام شد و به جرم شرکت در آن جمعی گرفتار شدند و از بعضی حقوق اجتماعی محروم گردیدند. معلوم نیست چرا آن وقت این عمل غیر قانونی بود و امروز قانونی است.
معلوم نیست چه مقامی صلاحیت دارد رفراندوم نماید و این امری است که باید قانون معین کند.
در ممالکی که رفراندوم قانونی است باید به قدری به ملت مهلت داده شود که یک یک مواد آن مورد نظر و بحث قرار گیرد در جراید و وسایل تبلیغاتی آرای موافق و مخالف منعکس شود و به مردم برسد نه آنکه به طور مبهم با چند روز فاصله بدون اطلاع ملت اجرا شود.
رأی‌دهندگان باید معلوماتشان به اندازه‌ای باشد که بفهمند به چه رأی می‌دهند، بنابراین اکثریت قاطع حق رأی دادن در این مورد را ندارند و فقط بعضی اهالی شهرستان‌ها که قوه تشخیص دارند صلاحیت رأی دادن در مواد ششگانه را دارند که آن هم بی چون و چرا مخالف هستند.
باید رأی دادن در محیط آزاد باشد و بدون هیچگونه فشار و زور و تهدید و تطمیع انجام شود و در ایران این امر عملی نیست و اکثریت مردم را سازمان‌های دولتی در تمام نقاط و اطراف کشور ارعاب کرده و در فشار و مضیقه قرار داده و می‌دهند. اساساً پیش آوردن رفراندوم برای آن است که تخلفات قانونی قابل تعقیب، که ناچار مقامات مسئول گرفتار آن می‌شوند لوث شود و کسانی که در مقابل قانون و ملت مسئول هستند اعلی‌حضرت را اغفال کرده‌اند که به نفع آنها این عمل را انجام دهند.
اینان اگر برای ملت می‌خواهند کاری انجام دهند چرا به برنامه اسلام و کارشناسان اسلامی رجوع نکرده و نمی‌کنند که با اجرای آن برای همه طبقات زندگی مرفه تأمین شود و در دنیا و آخرت سعادتمند باشند. چرا صندوق تعاونی درست می‌کنند؟ که حاصل دست‌رنج زارع را ببرند. با تأسیس صندوق تعاونی، بازار ایران به کلی از دست می‌رود و بازرگانان و کشاورزان به خاک سیاه می‌نشینند و در نتیجه سایر طبقات نیز به همین روز مبتلا می‌شوند. اگر ملت ایران تسلیم احکام اسلام شوند و از دولت‌ها بخواهند برنامه‌های اسلام را با نظر علمای اسلام اجرا کنند، تمام ملت در رفاه و آسایش زندگی خواهند کرد. مقامات روحانی برای قرآن و مذهب احساس خطر می‌کنند و به نظر می‌رسد این رفراندوم اجباری مقدمه برای از بین بردن مواد مربوط به مذهب باشد. علمای اسلام از عمل سابق دولت راجع به انتخابات انجمن‌های ایالتی و ولایتی برای اسلام و قرآن و مملکت احساس خطر کرده‌اند و به نظر می‌رسد که همان معانی را دشمنان اسلام می‌خواهند به دست جمعی مردم ساده‌دل اغفال شده اجرا کنند. علمای اسلام وظیفه دارند هر وقت برای اسلام و قرآن احساس خطر کردند به مردم مسلم گوشزد کنند تا در پیشگاه خداوند متعال سرافکنده نباشند. از خداوند متعال حفظ قرآن مجید و استقلال مملکت را خواهانیم».[1]
ورود شیخ محمدحسین تهرانی به مشهد
به گزارش مأمور ساواک امروز شیخ محمدحسین تهرانی، که امور مذهبی شهر بمبئی را اداره می‌کند، از بمبئی به مشهد وارد و در منزل صدرالادبایی اقامت نمود. با پخش این خبر عده‌ای از علما و طلاب از جمله آیت‌الله شاهرودی از وی دیدن کردند. قرار است وی پس از چند روز توقف در مشهد برای زیارت به عراق سفر نماید.[2]
روی موافق و منصف دادگاه تجدیدنظر طیب حاج‌رضایی
مهندس مهدی بازرگان در یادداشتهای خود دربارة دادگاه تجدیدنظر طیب حاج‌رضایی نوشت: دادگاه تجدیدنظر طیب بر خلاف دادگاه بدوی روی موافق و منصف نشان می‌دهد و شهود زیادی آمده و به نفع متهمین شهادت داده‌اند. دکتر متخصص هم شکنجه‌ها را تصدیق کرده است. در انتهای این یادداشت آمده است شاید این دادگاه تا 14 مهر به طول بینجامد.[3]
حضور آیت‌الله طالقانی در دادگاه
عباس رادنیا در یادداشتهای روزانة خود در زندان نوشت: صبح زود آیت‌الله طالقانی به دادگاه رفت و ظهر برگشت. از خبرهایی که ایشان داد یکی تلگرامی است که سی نفر از روحانیون تهران و ولایات به وی نوشته‌اند و دیگری ادامه محاکمه متهمین 15 خرداد (طیب و دوستانش) است که رژیم جریان آن را مسکوت گذاشته و به روزنامه‌ها اجازه نمی‌دهند کوچک‌ترین مطلبی راجع به آنها منتشر بنمایند.[4]
حمایت آیات عظام میلانی و شریعتمداری از آیت‌الله طالقانی
صدارت رئیس بخش 3 ساواک تهران در نامهای به ریاست ساواک تهران از مخابره شدن تلگرام‌هایی از سوی آیات میلانی و شریعتمداری در حمایت و پشتیبانی از آیت‌الله طالقانی به زندان قصر خبر داد.[5]
فعالیت جمعیت مخفی دانشجویان علیه حکومت در استانبول
مدیر کل اداره سوم ساواک در نامهای به ریاست ساواک تهران خبر از کشف جمعیتی مخفی از دانشجویان در استانبول داد که فعالیت‌های مضره در خارج از کشور انجام می‌دادند و ضمن اعلام خبر بازداشت اعضای این جمعیت افزود، کلیه اعضای این جمعیت نوزده نفر بودند که هفده نفرشان عراقی و دو نفرشان به نامهای حسن شتوی و فیروز فلاحت ایرانی بوده‌اند. در ادامه این نامه آمده است با توجه به وضع حساس اکراد ایران چون به احتمال قریب به یقین مشابه چنین سازمان و جمعیتی در بین دانشجویان کرد ایرانی در دانشگاه تهران وجود دارد، مراقبت لازم در این زمینه صورت گیرد.[6]
دستگیری مدیر شرکت مسافربری ایران بنز در خمین
حسین بهرامی مدیر شرکت مسافربری ایران بنز در شهرستان خمین، به اتهام مبادرت به تحریکات سیاسی و پخش اعلامیه، توسط مأموران ژاندارمری خمین دستگیر و تحویل مقامات ساواک گردید.[7]
اختلاف جدی بین اعضای شورای مرکزی جبهه ملی
به گزارش مأمور ساواک، مهندس زیرک‌زاده از وجود اختلافات جدی بین اعضای شورای مرکزی جبهه ملی خبر داده گفته است بین اعضای شورا اختلافات شخصی و مسلکی زیادی وجود دارد و این اختلافات به صورتی است که همه با یکدیگر بد هستند و بیم آن می‌رود که جبهه از هم پاشیده شود. زیرک‌زاده عدم حضور خود در جلسات شورا را اعتراض به این وضع عنوان کرده‌است.[8]
ادامه جلسات مشترک انجمن‌های نظارت بر انتخابات مجلسین
صبح امروز دومین جلسه مشترک انجمن‌های نظارت بر انتخابات مجلسین شورای ملی و سنا با حضور هیئت مدیره موقت مجلسین و نمایندگان وزارت دربار، وزارت امور خارجه، وزارت جنگ، وزارت کشور، فرماندار تهران و ادارات انتظامی تشکیل و برنامه افتتاح مجلسین مورد بررسی قرار گرفت. قرار است طبق برنامه ساعت 10 صبح روز یکشنبه 14 مهر، بیست‌ویکمین دوره مجلس شورای ملی و چهارمین دوره مجلس سنا با حضور محمدرضا پهلوی افتتاح شود.[9]
دیدار نمایندگان سندیکاهای کارگری با وزیر کار
ساعت 10 صبح، نمایندگان 106 سندیکای کارگری و نمایندگان کمیته اجتماع واحد کارگران استان تهران با حضور در وزارت کار با خسروانی وزیر کار و خدمات اجتماعی دیدار و گفت‌و‌گو کردند.[10]
شکایت‌نامه نمایندگان سندیکاهای مختلف کارگری
به گفته رادیو صدای آزاد ایران، نمایندگان سندیکاهای مختلف کارگری شکایت‌نامه‌ای به وزیر کار ارائه داده در آن نوشته‌اند قانون سهیم کردن کارگران در منافع کارخانه‌ها و شرکت‌ها تاکنون جامة عمل نپوشیده است. در این شکایت‌نامه آمده است وضع کارگران وخیم است و اگر به خواستة آنها ترتیب اثر داده نشود آنان مجبورند دست به اعتصاب بزنند.[11]
تضمین برای افزایش صدور قالی به آلمان
به گزارش آسوشیتدپرس، وزارت اقتصاد آلمان غربی به پنج روزنامه‌نویس ایرانی اطمینان داد قرارداد ایران و بازار مشترک اروپا صدور بیشتر قالی‌های ایران را به اروپا ضمانت می‌کند و صدور قالی به آلمان افزایش خواهد یافت. این اطمینان را وزارت اقتصاد آلمان در جواب روزنامه‌نویسان ایرانی به این مناسبت داده است که آنها به نقل از فروشندگان فرش ایران در هامبورگ گفته‌اند، 350 میلیون مارک فرش ایرانی در اختیار فروشندگان است که به خاطر سنگینی تعرفه ورود فرش قادر به فروش آن نیستند.[12]
پیوستن ایران به قرارداد مسکو
رادیو مسکو ضمن ارایه تفسیری درباره تصویب قرارداد مسکو در پارلمان شوروی، یادآور شد ایران جزء نخستین کشورهایی بود که به این قرارداد پیوست و اکنون که انتخابات ایران پایان یافته می‌توان امیدوار شد پارلمان ایران هم در زمرة نخستین پارلمان‌هایی باشد که این قرارداد را تصویب نماید. وی ادامه داد برای اولین بار در تاریخ ایران بانوانی که به نمایندگی مجلس انتخاب شده‌اند در فعالیت‌های پارلمانی شرکت خواهند کرد و بی تردید به مخالفت با آزمایشات هسته‌ای تمایل و احساسات همة زنان و مادران ایرانی را نشان خواهند داد.[13]
قرارداد آزادسازی مبادلات تجاری بین ایران و ژاپن
به گزارش خبرگزاری‌های فرانسه و آلمان، منابع نزدیک به وزارت امور خارجه ژاپن گفتند که ایران و ژاپن عملاً قراردادی برای آزاد کردن مبادلات تجاری خود بسته‌اند که ممکن است در ماه اکتبر آینده امضا شود. به موجب این قرارداد که باید روابط بازرگانی دو کشور را توسعه بخشد، ایران 5 درصد عوارضی را که برای تمام کالاهای ژاپنی (غیر از پنبه) قائل شده بود لغو می‌کند. این در حالی است که ژاپن برای واردات خود از ایران تعرفه‌های گمرگات را مورد استفاده قرار خواهد داد.[14]
پی‌نوشتها:
[1]. قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج چهارم، دوران حصر، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380،صص 124 تا 126.
[2]- همان، ص 127.
[3]- بازرگان، مهدی، یادداشتهای روزانه، قلم، تهران، 1376، ص 113.
[4]- مقاومت در زندان، به کوشش ابراهیم یزدی، تهران، قلم، 1378، ص 187 و 186.
[5]- یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 29، آیت‌الله سیدمحمود طالقانی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1381، ص 447.
[6]- چپ در ایران به روایت اسناد ساواک، حزب دموکرات کردستان، ج اول، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 166.
[7]- بایگانی اسناد دفتر ادبیات انقلاب اسلامی.
[8]- قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج چهارم، دوران حصر، همان، ص 128.
[9]- روزنامه پست تهران، ش 3003، 4/7/1342، ص 1 و 8.
[10]- روزنامه اطلاعات، ش 11202، 4/7/1342، ص 13.
[11]- بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 152، 6/7/1342، ص 3.
[12]- روزنامه پیغام امروز، ش 1042، 4/7/1342، ص 1.
[13]- همان، ص 1.
[14]- بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 153، 7/7/1342، ص 3.
