سه‌شنبه 9 مهر 1342 / 12 جمادی‌الاول 1383 / اول اکتبر 1963
7 بازدید
اعلامیه آیت‌الله مرعشی در اعتراض به رفتار ظالمانه دولت
آیت‌الله مرعشی‌نجفی امروز در اعتراض به «رفتار ظالمانه دولت جبار» در زندانی کردن آیت‌الله میلانی در منزلش، اعلامیه تندی صادر کرد و در آن ضمن یادآوری حادثة تلخ گرفتاری آیت‌الله خمینی، خطاب به ملت ایران نوشت: «ملت غیور و مردم مسلمان ایران! به طوری که مستحضرید دولت جبار و قانون‌شکن همچنان به رفتار ظالمانة خود ادامه داده و شعارش بی‌اعتنایی به قوانین اسلام و اصول آزادی و انسانیت شده است و با ارتکاب اعمال خلاف قانون و شرع، پیوسته احساسات دینی و ملی مردم مسلمان را به هیجان آورده و سیل نفرت و انزجار عمومی را نسبت به دستگاه بیشتر و شکاف عظیمی بین خود و ملت ایجاد می‌کند و دانسته یا ندانسته مملکت را به پرتگاه نیستی و فنا نزدیک‌تر می‌سازد و چنین تصور می‌کند که اگر پس از گرفتاری مرجع عالی‌قدر حضرت آیت‌الله خمینی دام بقا، مرجع عالی‌قدر آیت‌الله میلانی دام‌ظله را در منزلش زندانی کرده و ارتباط معظم‌له را با اجتماع قطع کند، می‌تواند در ثبات و استقامت روحانیت و ملت مسلمان در راه مبارزه علیه قانون‌شکنی خللی وارد کند. زهی تصور باطل. زهی خیال محال. مردم مسلمان با استمداد از مقام ولایت حضرت صاحب‌الامر امام زمان ارواحنا فداه خود را موظف می‌دانند در راه استقرار عدالت اجتماعی کوچک‌ترین سستی و فتوری به خود راه نداده و برای تحصیل این هدف مقدس از پای ننشینند». وی در ادامه ضمن اظهار تنفر از این اعمال غیرانسانی رژیم و برای اعتراض نسبت به مظالم و فجایع بی‌شمار دستگاه حاکمه که منجر به این «اوضاع مفتضح و انتخابات رسوا» شده است از مردم شریف ایران خواست روز شنبه 16 جمادی‌الاول برابر با 13 مهر ماه از صبح تا ظهر را اعتصاب و تعطیل عمومی بنمایند و در راه استقرار عدالت اجتماعی کوچک‌ترین سستی به خود راه ندهند و برای تحصیل این هدف مقدس از پای ننشینند.[1]
جلوگیری از ورود آیت‌الله میلانی به مشهد
حسن پاکروان در نامه‌ای به ساواک خراسان نوشت، فعلاً از آمدن آیت‌الله میلانی به مشهد جلوگیری به عمل می‌آورد و راجع به روش بعدی مجدداً دستور لازم داده خواهد شد.[2]
نتایج شور آیات عظام با آیت‌الله بهبهانی
مأمور ساواک، در گزارشی از نتیجة مشورت آیات محمدهادی میلانی، نجفی‌مرعشی، شریعتمداری و علمای تهران با آیت‌الله بهبهانی که در نقاهت بسر می‌برد در چگونگی برخورد با نتیجة انتخابات خبر داد. آنان پس از مشورت با همدیگر به این نتیجه رسیده‌اند که: 1- پس از مراجعت علمای شهرستان‌ها به مراکز خود مردم ولایات را وادار نمایند علیه انتخابات مجلس شورای ملی و اینکه انتخابات غیرقانونی است تلگراماتی به مقامات عالیه کشور مخابره نمایند و این تلگرامات حتی‌المقدور برای روز شنبه یا یکشنبه پس از افتتاح مجلسین مخابره خواهد شد. 2- روحانیون اعلامیه‌ای صادر نموده و اعلام دارند چون انتخابات مجلسین در زمان حکومت نظامی و در حالت غیرعادی انجام شده و زن‌ها بر خلاف مقررات اسلام در آن شرکت داشته‌اند، مصوبات مجلسین نیز غیرقانونی است و هر لایحه و یا قانونی که از این مجلسین بگذرد طبق ماده 2 قانون اساسی که صراحت دارد کلیه مصوبات مجلسین باید به گواهی و امضای پنج نفر از علمای طراز اول منتخب از طرف مراجع تقلید برسد و در حال حاضر علما از آزادی و اظهار نظر محروم شده‌اند، مورد قبول مراجع تقلید و روحانیون و در نتیجه ملت مسلمان ایران نیست و ضمانت اجرا ندارد.[3]
احضار جلال آل‌احمد به دلیل فعالیت‌های مضره قلمی
مأمور ساواک در گزارشی از فعالیت‌های مضرة قلمی جلال آل‌احمد خبر داد و نوشت، وی که نسبت به خلیل ملکی و مرام و مسلک او سمپاتی دارد، مانند استاد خود، گاهی با درج مقاله و یا چاپ کتاب، اوضاع اجتماعی را مورد انتقاد قرار می‌دهد. اخیراً هم جزوه‌ای تحت عنوان سه مقاله دیگر نوشته و در آن از اوضاع اجتماعی، سیاسی و اقتصادی کشور انتقاد کرده است. وی در ادامه از مقامات ساواک خواسته در صورت موافقت، آل‌احمد به ساواک احضار و دستور لازم دربارة اینگونه نوشته‌ها به وی داده شود. در گزارش مأمور ساواک آمده است:
«آقای جلال آل‌احمد از کارمندان قدیمی وزارت فرهنگ می‌باشد و نسبت به خلیل ملکی و مرام و مسلک او سمپاتی دارد. وی مانند استاد خود که در مجله علم و زندگی مسلک کمونیسم و سوسیالیسم را تجزیه و تحلیل می‌نمود، گاه‌گاه با درج مقاله و یا چاپ کتاب، اوضاع اجتماعی را مورد انتقاد قرار می‌دهد. کما اینکه اخیراً جزوه‌ای تحت عنوان سه مقاله دیگر حاوی مقالاتی که در گذشته تهیه کرده بود تدوین و به قیمت دو تومان به فروش گذارده است. در این جزوه انتقاداتی علیه اوضاع اجتماعی ـ سیاسی و اقتصادی شده است».
نویسنده گزارش سپس با نقل برخی قسمت‌های مقالات آل‌احمد نظر داده است که: «با اینکه آقای جلال آل‌احمد در این جزوه (سه مقاله دیگر) شدیداً از اوضاع اجتماعی انتقاد نموده و کمتر چنین انتقاداتی در مطبوعات دیگر یافت می‌شود؛ ولی با توجه به انتقادات اصولی که علیه بزک کردن مطبوعات ـ نشان دادن پر و پاچه لخت زنان، نوشتن داستان‌های شهوت‌انگیز و سایر اینگونه مطالب در این جزوه نموده و به‌علاوه نویسندگانی مانند آقایان فرامرزی، جواهرکلام، محمود عنایت، اسماعیل پوروالی، داریوش همایون، حسینقلی مستعان و شجاع‌الدین شفا را ستوده و با این ستایش در حقیقت نشان داده که پیرو سبک نگارش آنها می‌باشد و با توجه به اینکه تمامی این نویسندگان هم‌اکنون مقالات اکثر روزنامه‌های وزین کشور را تهیه می‌نمایند؛ لذا به نظر اینجانب غیر از تذکر آن هم روی بعضی از مقالات دیگر نسبت به آقای آل‌احمد ضروری به نظر نمی‌رسد، لذا چنانچه نظریه اینجانب مورد قبول و تصویب قرار گرفت، اجازه فرمایند تا آقای جلال آل‌احمد به منظور تذکر به ایشان به ساواک احضار شود». [4]
دادگاه اعضای نهضت آزادی
مهدی بازرگان در یادداشتهای روزانه زندان نوشت: نزدیک ساعت 10 به دادگاه رفتیم. آقایان طالقانی، علی بابایی، سحابی و حکیمی را آوردند. در آنجا از وکلایمان آقایان سرتیپ بهارمست، سرهنگ غفاری، سرهنگ نجاتی و سرهنگ خلعتبری آمده بودند. مطالعاتی روی پرونده‌ها و مذاکراتی به عمل آمد.[5]
دیدار دبیران سندیکای‌های کارگری با شاه
ظهر امروز 140 تن از دبیران سندیکای کارگری و نماینده کارگران کارگاه‌ها و کارخانه‌های تهران و شهرستان‌ها به اتفاق خسروانی، وزیر کار در کاخ سعدآباد با محمدرضا پهلوی دیدار کردند. در این دیدار ابتدا وزیر کار، گزارشی از فعالیت‌های کارگاه‌ها و کارخانه‌ها ارائه داد و به دنبال آن نمایندگان صنف کفاش، کافه رستوران‌ها، کارگران بلورسازی و نماینده شورای عالی کار گزارش‌های مختصری ارائه دادند. پس از آن شاه به سخنرانی پرداخت و در همان آغاز حرف‌هایش گفت: از بدو سلطنتم در حدود امکان و توانایی خود همیشه علاقه‌مند بودم که به اصطلاح به رعیت سابق و شما کارگران امروز به طوری که خطاب می‌شده‌اید عمله‌های سابق، کمک بکنم. دلایل این کار را می‌خواهم بگویم. در مرحله اول اصل این بود که هر چیزی که در مملکت ما متعلق به آثار قرون وسطایی و عهد بربریت بود و به‌اصطلاح امروزی دنیا، هر گونه آثار استثماری را ما در مملکت باید از بین ببریم. بعد از مطالعه می‌دیدیم این جنبة قرون وسطایی و استثماری در روابط ارباب و رعیتی کاملاً تجلی می‌کرد. آن روابط موجود چیزی بود که برای تمدن امروز دنیا غیر قابل تحمل بود. توقعات بی‌معنی که اگر هم احیاناً ارباب، ارباب خوبی بود، در غیاب او مباشر داشت، که غیر قابل تحمل بود. مثلاً بیگاری‌هایی که می‌گرفتند. امروز در قرن ما بیگاری چه معنی می‌دهد؟ درست همان حرفی که زدم، یعنی استثمار. اضافه بر آن رویة معمولی تقسیم محصول تمام چیزهایی که از این رعیت بیچارة سابق می‌گرفتند، از قبیل گاو، گوسفند، مرغ، روغن، و هزار چیز دیگر، این معنی‌اش چه بود؟ باز همان جنبه استثماری. همچنین در وضعیت شما. شاه مدعیانه اضافه کرد که قوانین کار را مترقی کرده؛ اما این قوانین باید تکمیل بشود. وی سپس با گریز به مشروطه و انقلاب ششم بهمن با تکرار این ادعا که زنجیرها یک مرتبه از هم گسست؛ افزود که حالا باید به فکر این بود که مملکت ایران برای اینکه مترقی بشود باید حتماً صنعتی بشود. هیچ مملکت مترقی را در جهان امروز نمی‌بینید که به اصطلاح درآمد سرانة مردمش به یک حد عالی رسیده باشد مگر اینکه آن مملکت به حد کمال صنعتی شدن رسیده باشد. پس باید مملکت ما صنعتی بشود. او در پایان، بسیاری از اقدامات خود را شبیه معجزه دانست و گفت معتقد است این امور امکان نداشت فقط از روی تصادف باشد و حتماً قدرت خداوندی پشت این کارها هست! [6]
مراسم آتش زدن آرای انتخابات مجلسین
صبح امروز مراسم آتش زدن آرای انتخابات مجالس سنا و شورای ملی در حضور اعضای هیئت‌های مرکزی نظارت بر انتخابات دو مجلس در محل فرمانداری تهران برگزار شد. در این برنامه، مأموران ابتدا صندوق‌ها را بازکرده محتویات آن را داخل حوض بزرگ حیاط استانداری ریخته سپس آنها را آتش زدند. تعداد این صندوق‌ها هزار عدد عنوان شده است. پس از این مراسم، آخرین جلسه مشترک انجمن نظارت بر انتخابات در مجلس برگزار شد و پس از آن انجمن مزبور انحلال خود را اعلام نمود.[7]
انتصاب وزیر دربار شاهنشاهی
امروز اعلام شد که با توجه به انتخاب حسین علاء به سمت سناتور انتصابی، حسین قدس نخعی به سمت وزیر دربار شاهنشاهی تعیین گردیده است. وی علاوه بر فعالیت‌های دولتی، در کارهای مطبوعاتی نیز فعال بود و در کنار تألیف کتاب، مدتی نیز مجله ندای قدس را منتشر می‌ساخت.[8]
سناتورهای چهارمین دوره مجلس سنا
محمدرضا پهلوی در اجرای اصل چهل‌وپنجم قانون اساسی، فرمان سناتورهای انتصابی چهارمین دوره مجلس سنا را صادر کرد. اسامی سناتورها به این شرح است: 1- حسین علاء، 2- سیدحسن تقی‌زاده، 3- دکتر احمد متین دفتری، 4- علی دشتی، 5- سپهبد امیر احمدی، 6- سپهبد مرتضی یزدان‌پناه، 7- محمود جم، 8- محمدساعد مراغه‌ای، 9- سپهبد امان‌الله جهانبانی، 10- سرلشکر ایرج مطبوعی، 11- مصطفی‌قلی رام، 12- دکتر غلامعلی رعدی، 13- جهانشاه صمصام، 14- پروفسور جمشید اعلم، 15- حسن اکبر، 16- عمادالدین سزاوار، 17- دکتر جواد آشتیانی، 18- دکتر رضازاده شفق، 19- دکتر شمس‌الملوک مصاحب، 20- دکتر مهرانگیز منوچهریان، 21- باقر شاهرودی، 22- دکتر علی امیر حکمت، 23- دکتر محسن حجازی، 24- خزیمه اعلم، 25- رستم گیو، 26- محمد عباسی، 27- سرتیپ علی‌اکبر سیف افشار.[9]
انتخاب دکتر ذبیح‌الله صفا به مقام نایب رئیس کمیسیون ملی یونسکو
در جلسه امشب کمیسیون ملی یونسکو، دکتر ذبیح‌الله صفا استاد دانشگاه تهران و دبیر کل کمیسیون به اتفاق آراء به مقام نایب رئیس کمیسیون ملی یونسکو انتخاب شد. وی صاحب چهل تألیف در تاریخ و ادب فارسی است.[10]
پرداخت وام به کشاورزان منطقه بویراحمدی
به دستور اسدالله علم نخست‌وزیر، هیئتی از سوی بانک اعتبارات کشاورزی و عمران روستایی ایران رهسپار منطقه بویراحمدی شد تا به کشاورزان منطقه وام پرداخت کند.[11]
صدور قرار نهایی برای پرونده ارتشبد بازنشسته
به نوشته روزنامه اطلاعات، پرونده متشکله در موضوع تقلب و تدلیس در احداث شهر نظامی مراغه، پادگان شاه‌آباد، ستاد بزرگ ارتشتاران و اداره جغرافیایی ارتش و سوءاستفاده در معاملات مربوط که بیش از پانصد میلیون ریال به ارتش ضرر رسانده علیه ارتشبد بازنشسته هدایت، سرلشکر بازنشسته معین‌پور و محمد قهرمانی، مدیرکل سابق دارایی ارتش و امین‌فر رئیس هیئت مدیره شرکت ساختمانی فیربال و حبیب‌الله معظمی، رئیس سابق هیئت دعاوی حقوقی وزارت جنگ به صدور قرار نهایی و کیفرخواست منتهی شده به‌زودی در دادگاه مطرح خواهد شد.[12]
ملاقات سفیر ژاپن با نخست‌وزیر
ظهر امروز یوشی میتسو آندو سفیرکبیر ژاپن در ایران در کاخ نخست‌وزیری با اسدالله علم دیدار کرد و نامه اوهیرا وزیر امور خارجه کشورش را که درباره مناسبات اقتصادی دو کشور به نخست‌وزیر ایران نوشته تسلیم اسدالله علم کرد.[13]
پی‌نوشتها:
[1]- آیت‌الله مرعشی نجفی به روایت اسناد ساواک، ج 1، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1388، ص 222 و 224.
[2]- آیت‌الله العظمی سیدمحمدهادی میلانی، ج اول، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات،1380، ص 379.
[3]- قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج چهارم: دوران حصر، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 130.
[4]- جلال آل احمد به روایت اسناد ساواک، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ص 1379، ص 38 و 32.
[5]- بازرگان، مهدی، یادداشتهای روزانه، تهران، قلم، 1376، ص 115 و 114.
[6]- مجموعه تألیفات، نطق ها، پیام ها، مصاحبه ها و بیانات اعلیحضرت همایون محمدرضا پهلوی، ج1، کتابخانه پهلوی، بی‌تا، ص 3333 و 3325.
[7]- همان.
[8]- روزنامه مهر ایران، ش 1936، 10/7/1342، ص 8.
[9]- همان، ص 5.
[10]- روزنامه پیغام امروز، ش 1047، 10/7/1342، ص 8.
[11]- روزنامه مهر ایران، ش 1936، 10/7/1342، ص 8.
[12]- روزنامه اطلاعات، ش 11206، 9/7/1342، ص 16.
[13]- همان.
