شنبه 1 دی 1341 24 رجب 1382 22 دسامبر 1962
10 بازدید
□ بیماری آیتالله مرعشی نجفی
صبح امروز آیتالله سیدشهابالدین مرعشی نجفی ناگهان دچار عارضه قلبی شد که در پی آن هیئت پزشکی مرکب از نبوی، علویزاده و بقائی به قم اعزام شدند و به معالجه ایشان پرداختند.
دکتر نبوی که سرپرستی هیئت اعزامی را به عهده دارد، در گفتوگویی با خبرنگار روزنامه اطلاعات ضمن اعلام این خبر که خطر رفع شده و حال آیتالله رو به بهبود است گفت: «آیتالله باید به تهران بیایند و کاملاً تحت نظر پزشکان به مداوا و معالجه بپردازند».[i]
□ اجرای طرح سپاه دانش
طرحی که محمدرضا پهلوی چند ماه پیش، در 16 مهر، هنگام برپایی جشن مهرگان دستور تشکیل آن را صادر، و وزارت فرهنگ نیز مقدمات آن را فراهم کرده بود، با عنوان «سپاه دانش» از امروز به مرحله اجرا درآمد.[ii]
□ دیدار اعضای شورای فرهنگی با شاه
اعضای شورای فرهنگی سلطنتی، نخستین دیدار خود را با شاه انجام داد. حسین علا (وزیر دربار)، پرویز ناتل خانلری (وزیر فرهنگ)، سیدحسن تقیزاده، ابراهیم پورداود، علیاصغر حکمت، علیاکبر سیاسی، سیدفخرالدین شادمان، صادق رضازاده شفق، عیسی صدیق، بدیعالزمان فروزانفر، محمد حجازی (مطیعالدوله)، سعید نفیسی و شجاعالدین شفا اعضای این شورا هستند که همه آنان در دیدار امروز حاضر بودند. ریاست عالیه شورا نیز با خود شاه است.[iii] محمدرضا پهلوی با اشاره به اجرایی شدن طرح سپاه دانش و همزمانی آن با نخستین دیدارش با اعضای شورای فرهنگی سلطنتی ابراز امیدواری کرد که این دو، قدمهای مؤثری در راه حفظ و ترویج فرهنگ و ادب کشور باشد.[iv]
□ امضا و مبادله اسناد قرارداد انتظامات مرزی ایران و اتحاد جماهیر شوروی
وزارت امور خارجة ایران دربارة امضا و مبادله اسناد قرارداد انتظامات مرزی ایران و اتحاد جماهیر شوروی، اطلاعیه رسمی صادر و اعلام کرد که مقدمات بهبود روابط حُسن همجواری فراهم آمد. در این اطلاعیه آمده است که اسناد قرارداد اخیر را معاونین وزارت امور خارجه ایران و شوروی مبادله کردند. همچنین سرگئی لاپین، معاون وزارت امور خارجه شوروی که ریاست هیئت نمایندگی دولت متبوعش را به عهده دارد، به همراه محمدعلی مسعود انصاری، همتای خود، بر اعتبار قرارداد امضا شده (به موجب مادة 43 آن) از تاریخ مبادله اسناد تأکید ورزیدند و انجام اقداماتی را یادآور شدند که بر اساس آن، انتظامات مرزی میان دو کشور به ترتیبات لازم تأمین و افزون بر این از بروز هرگونه اختلاف و حادثه مرزی جلوگیری و در صورت وقوع برای رسیدگی و تصفیه سریع آن اقدام شود.[v] «لاپین در ضمن سخنرانی خود در وزارت امور خارجه در تهران با اشاره به این نکته که «عدم وضع صحیح در مرز چه عواقبی ممکن بود ایجاد کند» گفت: «هیچ مانعی برای بسط و توسعه روابط حسنه بین ما وجود ندارد».[vi]
□ بازتاب بهبود روابط ایران و شوروی در مطبوعات
روزنامة ساوسکایارسیا چاپ مسکو در شماره امروز با چاپ مقالههایی با عنوان «یک گام مهم» و «سرآغاز صلح» به موضوع روابط ایران و شوروی و دیدار هیئت نمایندگان دو کشور پرداخت و از بهبود مناسبات آن دو سخن گفت. از سوی دیگر بخش کردی رادیو پیک ایران اقدامات اخیر دولت اتحاد جماهیر شوروی را تلاشی برای بهبود روابط سیاسی با ایران دانست. این رادیو درادامه گفتار خود افزود که «این مساله هم روشن است که توقیف در این مرحله نه تنها مردم ایران را قانع نمیسازد بلکه برخلاف مصلحت ملت و برخلاف منافع کلیه طبقات مردم است. زیرا دولت شوروی برای کمک [به] بهداشت مردم ایران و وضع نابسامان بازرگانی و اقتصاد از هم گسیخته کشور، امکانات بسیار مناسبی را در دست دارد».[vii]
□ مراسم دانشجویان جدیدالورود دانشکدة افسری
ساعت سه بعدازظهر محمدرضا پهلوی به دانشکده افسری رفت و به دانشجویان جدیدالورود آن دانشکده سردوشی داد. در این مراسم که وزیران بازرگانی، کار، صنایع و معادن، دادگستری، جنگ، معاون ستاد بزرگ ارتشتاران و فرماندهان نیروی زمینی و هوایی نیز شرکت داشتند، دانشجویان دانشکده افسری، خلبانی، نیروی هوایی و شهربانی از دست شاه سردوشی گرفتند و مراسم سوگند را به جا آوردند.[viii]
□ بازگشت نخستوزیر به تهران
سفر پنج روزه نخستوزیر به مناطق جنوب کشور به پایان رسید. او در ساعت 19 امشب به تهران بازگشت. اسدالله علم را در این سفر صفی اصفیا (مدیرعامل سازمان برنامه)، حسین خطیبی (مدیرعامل جمعیت شیر و خورشید سرخ) و باهری (معاون او) همراهی میکردند. علم پیش از حرکت به سمت تهران، در بلوار بندرعباس از مسجد رضاشاه پهلوی پردهبرداری کرده و در تمجید از سلطنت پهلویها به سخنرانی ایستاد. که رادیو پیک در آلمان ضمن پخش گزارش انتقادآمیزی از آن، نطق او را خاکسارانه، عبیدانه و از جمله شاهکارهای مدیحهسرایی خواند.[ix]
□ گفتوگوی مطبوعاتی نخستوزیر
علم در تهران هم به گفتوگوی مطبوعاتی نشست و با ابراز خشنودی از سفرش به «شرکت شیلات جنوب» اشاره نمود که با سرمایه 50 میلیون تومان تأسیس شده، قرار است تا 10 روز دیگر آغاز به کار کند. «دیدار جداگانه با شیوخ قطر و دبی در چادرهای اختصاصی او که در بندرعباس تعبیه شده بود، رسیدگی به کار اصلاحات ارضی فارس و بازدید از شیراز، دیدار از شهر جدید لار و پردهبرداری از مجسمه محمدرضا پهلوی در آن شهر، تأمین آب آشامیدنی منطقه و ایجاد شاهراهی میان بنادر جنوب و دیدار با پارسا (استاندار جدید اصفهان که امروز بدان استان رفته است)، عمده برنامههای نخستوزیر و هیئت همراه در سفر به جنوب کشور بود.[x]
□ ادامه اجرای اصلاحات ارضی
صبح امروز یک گروه 30 نفری از مأموران اصلاحات ارضی به استان گیلان رفتند تا کار آمارگیری از 300 قریه کوهستانی حوزه جواهردشت، رودسر و دیلمان را ظرف مدت یک هفته به انجام برسانند در برخی از روزنامهها آمده است که تا آخر دی ماه امور اصلاحات ارضی در سراسر استان گیلان پایان خواهد یافت.[xi] برخی از روزنامهها نیز از سفر حسن ارسنجانی (وزیر کشاورزی) به اراک خبر دادهاند که برای توزیع آخرین قسمت از اسناد مالکیت کشاورزان به آنجا میرود.[xii]
□ موضوع برخی مقالات مطبوعات خارجی؛ اصلاحات ارضی
چند نشریه خارجی اصلاحات ارضی در ایران را موضوع مقالات خود قرار داده، بدان پرداختهاند. از جمله آنها مجله اکونومیست چاپ لندن و روزنامه اولوس چاپ ترکیه است؛ مفسر اکونومیست ضمن ارائه تصویر خوبی از آینده درخشان ایران، اقدامات جدی و سریع دولت را در مورد اصلاحات ارضی پدید آورنده انتظارات وامیدهای فراوان در میان کشاورزان و طبقه کارگر در شهرها و زمینه بهبود وضع زندگی آنان دانسته، پیشبینی کرده است که وزارت کشاورزی ایران تقسیم املاک را ظرف دو سال آینده به پایان خواهد برد. همچنین اصلاحات ارضی را یکی از روشهایی بیان نموده که اصول فئودالیته را در ایران ریشهکن و دهقانان را امیدوار ساخته است.[xiii] دربارة همین موضوعات، مقاله دیگری در روزنامه اولوس ترکیه به چاپ رسیده، که اصلاحات ارضی ایران را از جملة قدمهای مثبت و برجسته و ترقیخواهانه محمدرضا پهلوی در خاورمیانه قلمداد کرده است. در ادامه هم به شکست تبلیغات و تحریکات فئودالها اشاره کرده و مبارزه با کمونیست را در گرو موفقیت همین اصلاحات دانسته است.
اما برخلاف این پیشبینیهای نشریات خارجی که تا حدودی از پیشرفت برنامه اصلاحات ارضی سخن گفتهاند خبرنگار روزنامه کیهان در گزارشی خبر داد که در 24 کیلومتری جنوب شرقی دماوند، در منطقهای که به «جمارود» معروف است و از دهستانهای معدودی تشکیل شده است، به گرمسار، قراتاج و دماوند محدود میشود، مالکان زمینهای کشاورزی از فعالیت کشاورزان آن ناحیه جلوگیری کردهاند و نمیگذارند کشاورزان کشت کنند. چرا که طبق مواد قانونی اصلاحات ارضی کشاورزان منطقة جمارود اجازه دارند زمینهای خالصه را زیر کشت برند. اما چون از سوی اداره خالصه، مدرک و مجوزی در دست ندارند و دلیلی هم بر مالکیتشان بر این نوع زمینها موجود نیست، مالکان عمده که ذینفوذ هم هستند جلوی کار کشت آنان را میگیرند. کشاورزان جمارود که زندگیشان بیشتر از راه فروش میوه و باغداری تأمین میشود تقاضای رسیدگی به این موضوع را دارند.[xiv]
□ خودداری مالکان تهران و فارس از دریافت اظهارنامه
از سوی دیگر برخلاف انتشار آگهی تقسیم املاک، مالکان عمدة حومه تهران که مشمول لایحة اصلاحات ارضی در استان تهران هستند اظهارنامه دریافت نکردهاند و دولت هم اخطار داده است در صورت ادامه چنین وضعیت، مانند دیگر مناطق کشور رأساً اقدام و جرایم مربوط را از مالکان دریافت خواهد کرد.[xv] در فارس نیز حسینقلی خان رستم (خان ممسنی) که بر اساس اعلام وزارت کشاورزی مالک عمده زمینهای فارس به شمار میرود، روز جمعه (30 آذر ماه) به حکم فرماندار نظامی شیراز دستگیر شده بود، تحتالحفظ به تهران اعزام شد.[xvi] اگرچه علت اصلی دستگیری او هنوز در رسانههای خبری منعکس نشده است به نظر میرسد که پیرو اخطاریه دولت و به احتمال استنکاف وی از دریافت اظهارنامه گرفتار شده است.
□ اعتصاب مردم در برخی از شهرها
به دنبال افزایش نرخ برق در برخی از شهرها مردم اعتصاب و از روشن کردن چراغهای برقی و مصرف وسایل و لوازم برقی خودداری کردهاند. در مشهد شورای عالی انجمنهای محلی اطلاعیهای دربارة وضع برق کشور و ادامه اعتصابها صادر کرد. اهالی تربتحیدریه هم در اعتراض به گران شدن بهای برق، طوماری را تهیه کردند و به فرمانداری دادند. همچنین مردم زنجان شب گذشته چراغها را روشن نکردند و از مصرف وسایل برقی خودداری نمودند و به اعتصاب خود ادامه دادند.[xvii]
□ جادة ترانزیتی ایران، افغانستان و پاکستان
طبق گزارشی که امروز سازمان برنامه از آن مطلع شد، سازمان سنتو کارهای ساخت جادهای را که آغاز کرده است، دو کشور پاکستان و ایران را از طریق کراچی، زاهدان، کرمان و تهران به هم متصل میسازد.
مرحله نخست این طرح از بندرعباس آغاز شده، سازمان برنامه هم در حدود یکدهم کل اعتبار اجرای آن را، که در حدود 30 میلیون دلار است، تأمین کرده است. تأمین همین مقدار از بودجه آن به عهده دولت پاکستان است و بقیه را باید سازمان سنتو پرداخت کند. این طرح در واقع راه ترانزیتی میان ایران، افغانستان و پاکستان است.[xviii]
□ ملاقات شهردار تهران با شاه
احمد نفیسی شهردار تهران پیش از ظهر به دربار رفت و گزارشهای جاری و اقدامات و برنامههای آینده شهرداری را به عرض شاه رساند.[xix]
پینوشتها:
[i]. روزنامه اطلاعات، ش 10981، 2 دی 1341، ص 16.
[ii]. میرزا صفی، عبدالله، انقلاب سفید شاهنشاهی، بیجا، بینا، بیتا، ص 129.
[iii]. روزنامه پیغام امروز، ش 831، 1 دی 1341، ص 8.
[iv]. روزنامه پست تهران، ش 2805، 1 دی 1341، ص 1و 4.
[v]. روزنامه صدای ملیون، ش 343، 1 دی 1341، ص 1 و 4.
[vi]. روزنامه پست تهران، ش 285، 1 دی 1341، ص 1 و 4.
[vii]. بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 227، 2 دی 1341، ص 2 و 6 تا 10.
[viii]. روزنامه پست تهران، ش 2805، 1 دی 1341، ص 4 و ش 2806، 2 دی 1341، ص 1؛ روزنامه پیغام امروز، ش 831، 1 دی 1341، ص 1 و 8.
[ix]. بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 227، 2 دی 1341، ص 11 تا 13.
[x]. روزنامه اطلاعات، ش 10981، 2 دی 1341، ص 1 و 13؛ روزنامه کیهان، ش 5833، 2 دی 1341، ص 1 و 9؛ روزنامه پیغام امروز، ش 831، 1 دی 1341، ص 8؛ روزنامه پست تهران، ش 2806، 2 دی 1341، ص 1.
[xi]. روزنامه اطلاعات، ش 10981، 2 دی 1341، ص 1 و 13.
[xii]. روزنامه پیغام امروز، ش 831، 1 دی 1341، ص 8.
[xiii]. روزنامه ملیون، ش 786، 2 دی 1341، ص 1.
[xiv]. روزنامه کیهان، ش 5832، 1 دی 1341، ص 8 و 11.
[xv]. مجله تهران اکونومیست، ش 490، 1 دی 1341، ص 18.
[xvi]. روزنامه پیغام امروز، ش 831، 1 دی 1341، ص 1.
[xvii]. روزنامه اطلاعات، ش 10981، 2 دی 1341، ص 13.
[xviii]. روزنامه پیغام امروز، ش 831، 1 دی 1341، ص 1؛ روزنامه مرد مبارز، ش 684، 2 دی 1341، ص 4.
[xix]. روزنامه کیهان، ش 5832، 1 دی 1341، ص 1 و 11.
