یکشنبه 2 فروردین 1343 / 7 ذىقعده 1383 / 22 مارس 1964
1 بازدید
ساواک و آزادى آیتالله خمینى
سرلشکر پاکروان رئیس ساواک امروز طى دستورالعملى در مورد نحوه برخورد ساواک با خبر آزادى آیتالله خمینى در استانها چنین نوشت: «تمام ساواکها حسبالامر نظر به اینکه ممکن است در مورد ترخیص آیتالله خمینى بعضى محافل بخواهند مراسمى به عمل بیاورند، براى اینکه بیخودى تصور مىرود که به این موضوع زیاد اهمیت داده مىشود، صلاح در این است که دخالت نشود. اگر در طى این مراسم حرفهاى خلاف رویه زده شود، هویت اشخاصى که این حرفها را زدهاند مشخص شود تا مورد بازخواست و تعقیب قرار گیرند. اوامر فوق را دقیقاً مورد نظر و اجرا قرار داده و جریان را به طور روزانه گزارش دهید».[1]
اعلامیه سالگرد حمله به مدرسه فیضیه
امروز در سالگرد حمله مأموران انتظامى رژیم شاه به مدرسه فیضیه که طى آن شمارى از طلاب و مدرسان حوزه علمیه قم مورد ضرب و شتم قرار گرفتند، اعلامیهاى منتشر شد. در این اعلامیه آمده است: یک سال از فاجعه جانگداز ضرب و شتم و قتل جمعى از عزیزترین و شریفترین فرزندان روحانیت مىگذرد. یکسال مىگذرد که جمعى از سربازان اسلام بهدست حکومت جابر ایران به قتل رسیده و شربت شهادت نوشیده در آغوش خاک تیره آرمیدهاند... حادثه وحشتبار و خونین حمله مغول، باردیگر پس از هفت قرن... به دست عمال بیگانه تکرار شد. مأمورین وحشت و ترور یک سال قبل در روز وفات حضرت امام جعفر صادق «ع» آن هم در مجلس سوگوارى آن بزرگوار که در مدرسه فیضیه برقرار بود، یورش غیرانسانى و وحشیانه نمودند و... با کارد و چاقو و دشنه، سنگ و چوب و آجر و با شعارهاى ضد دینى، فحاشى به طلاب حوزه علمیه قم... حمله کردند و با ضرب و جرح آنان و پرت کردن از طبقه فوقانى به رودخانه مجاور مدرسه و وارد کردن تلفات و شکستن در و پنجره اتاقها و غارت اموال و موجودى طلاب و سوزانیدن کتب دینى و عمامه و لباسهاى آنان و هزاران جنایات و وحشىگریهاى دیگر، روى چنگیز و سربازان خونخوار مغول را سفید کردند.[2] در بخشى از این اعلامیه مىخوانیم: این بود معنى انقلاب سفید! این بود معنى کشور آزاد و آزاد مردان که هیئت حاکمه وعده و نوید مىداد. در حقیقت رفراندوم به اصطلاح اصلاحى در لفافه توطئهاى بود براى کشت و کشتار مدرسه فیضیه و به قید کشیدن مرجع تقلید. کشتار عمومى پانزده خرداد، شبیخون زدن به دانشگاه تهران، گسیل دادن هزاران نفر از روحانیون، دانشگاهى، بازاریان و رجال مملکت به سیاهچالهاى زندانها، ایجاد خفقان در سراسر ایران، مبارزه با موجودیت اسلام و قوانین قرآن و هزاران جنایت و قانونشکنیها که بهدست عمال بیگانه انجام شد.[3]
این اعلامیه مىافزاید: آیا دانشجویان مکتب حضرت صادق «ع» جز این است که حامى اسلام و خواهان استقلال مملکت ایران، مخالف ظلم و خودسرى و دیکتاتورى و بیگانهپرستى و میهنفروشى، مخالف پیمان با دولت پوشالى اسرائیل مىباشند؟ آیا وطنپرستى، آزادىخواهى و دفاع از حریم قرآن و حفظ استقلال مملکت در نظر حکومت ایران جرم است؟ راستى شرمآور نیست کسانى که این همه ظلم و جنایت نسبت به طلاب بىدفاع و سربازان امام زمان مرتکب شدهاند، خود را نظرکرده آن بزرگوار معرفى کنند؟[4]
سالگرد حمله به مدرسه فیضیه
از صبح امروز مراسم سالگرد حمله به مدرسه فیضیه قم در حرم حضرت معصومه برگزار شد. پیشتر قرار بود آیتالله سیدکاظم شریعتمدارى مجلسى بدین مناسبت در مدرسه فیضیه برپا کند ولى پلیس که از دو روز قبل آماده برخورد با این موضوع بود، از ورود مردم به مدرسه فیضیه جلوگیرى کرد. سپس برپایى نماز جماعت در صحن و مساجد اطراف را ممنوع ساخت و چند نفر از طلاب را دستگیر کرد. از سوى دیگر سربازان مجهز از تهران وارد قم شدند و ابتدا جلو مدرسه فیضیه رژه رفتند سپس در اطراف مدرسه موضع گرفتند تا در موقع مناسب حمله کنند. ماشین شهربانى با بلندگو در شهر اعلام کرد: هیچ کس حق ندارد بدون اجازه مخصوص، مجلس عزادارى براى امام صادق «ع» برگزار کند و حرکت دستجات عزادارى را در خیابان و بازار ممنوع کرد و رسما اعلام نمود که هرگونه تظاهراتى به شدت سرکوب خواهد شد. با این حال، مجلسى در مدرسه حجتیه از طرف آقاى شریعتمدارى برپا شد و حاج میرزا على مشکینى، از مدرسین حوزه علمیه قم، در سخنانى به ادامه توقیف غیرقانونى آیتالله العظمى آقاى خمینى و آقاى قمى اعتراض کرد که حضار با صداى صلوات و شعار حقطلبى و آزادگى و بانگ اتحاد و اتفاق، گفتههایش را تأیید کردند. مشکینى سپس توسط شهربانى دستگیر و در سازمان امنیت زندانى شد.
بعدازظهر همان روز در مدرسه فیضیه از طرف دانشجویان حوزه، مجلس دیگرى برپا شد.[5]
پاسخ دکتر مصدق به تبریک عید
دکتر محمد مصدق امروز در پاسخ به نامه تبریک فرارسیدن سال نو به مخاطبى که نامش مشخص نیست و از آن به «آقاى محترم و عزیزم» یاد مىکند، مىنویسد: «چنانچه فکر کرده باشید از اینجانب که اکنون قریب یازده سال است زندانى هستم، کارى ساخته نیست؛ احتیاج به اقامه دلیل ندارم به طورى که خودتان متذکر شدهاید، یگانه راهى که براى پیشرفت مقاصد ملى به نظر رسید، همانا دخالت کلیه احزاب و دستجات سیاسى در جبهه ملى بود که بنا به تقاضاى رهبران جبهه، نظریات خود را نوشتم که در کنگره قرائت شد و ترتیب اثرى به آن ندادند و اکنون که اینجانب در زندان به سر مىبرم، چه قدرتى دارم که نظریاتى در خیر مملکت اظهار [کنم] و آن را به موقع اجرا بگذارم؟ خواهانم در این باب فکر کنید و تا سال دیگر که باز مىتوانید از ایام عید استفاده کنید به اینجانب اظهار نمایید».[6] او در نامه دیگرى خطاب به پروانه فروهر تأکید مىکند: «با اینکه عیدى براى ما نیست، از عید تصنعى استفاده مىکنم و... به آن وجود محترم... تبریک عرض مىکنم... گرچه بنده به واسطه سن زیاد و ناتوانى، هیچ امیدى نیست که روزگار بهترى را ببینم ولى چون به یک عده مردم خیرخواه امیدوارم، روز و شبى را مىگذرانم تا خداوند توفیق عطا کند آنچه را که مىخواهم ببینم».[7]
نوروز 1343 در زندان
مهندس مهدى بازرگان در خاطراتش از دوران زندان مىنویسد: در تعطیلات نوروز 1343 مقامات سازمان امنیت و اداره دادرسى ارتش موافقت کردند زندانیان، خانواده و دوستان خود را در پادگان عشرتآباد ملاقات کنند. روز دوم فروردین خانوادهها به عشرتآباد آمدند و ناهار را با غذایى که در منزل تهیه دیده بودند، با هم صرف کردند.[8]
سفر خانوادگى شاه به شمال
محمدرضا پهلوى به همراه همسر و فرزندش امروز با قطار راهى مناطق شمال کشور شد تا تعطیلات نوروزى را در شمال ایران سپرى کند. حسنعلى منصور در ایستگاه راهآهن آنان را بدرقه کرد. قرار است شاه و خانوادهاش روز پانزدهم فروردین به تهران بازگردند.[9]
وزیر اقتصاد در کنفرانس بینالمللى توسعه تجارت
علینقى عالیخانى وزیر اقتصاد امروز در رأس هیئتى براى شرکت در کنفرانس بینالمللى توسعه تجارت راهى ژنو شد. این کنفرانس با شرکت نمایندگان کشورهاى آسیایى و خاور دور و دولتهاى اروپایى از فردا برگزار مىشود و به مدت یک هفته ادامه خواهد یافت.[10]
ناامیدی کشورهای در حال رشد از کنفرانس بینالمللى توسعه تجارت
مجله تهران اکونومیست در مطلبى پیرامون کنفرانس ژنو (کنفرانس بینالمللى توسعه تجارت) یادآور شده است که این کنفرانس مانند کنفرانس اکافه تاکنون مطالب تازهاى نداشته است و کشورهاى صنعتى باز هم در عقاید خود پافشارى کردهاند به طورى که بعضى از محافل اقتصادى کشورهاى در حال رشد از هماکنون نسبت به نتیجه کنفرانس ژنو اظهار بدبینى مىکنند و امید چندانى به مذاکرات آن ندارند.[11]
نگرانی شوروی از پایگاههای موشکی بیگانگان در ایران
روزنامههاى چاپ مسکو امروز متن تلگرامهاى رد و بدل شده میان نیکیتا خروشچف و حسنعلى منصور را منتشر کردهاند. خروشچف ضمن تبریک انتصاب منصور به نخستوزیرى ایران، اظهار امیدوارى کرده است که مناسبات دو کشور در آینده هم با روح دوستى توسعه یابد. رادیو مسکو با اعلام این خبر در تحلیلى مىافزاید: پس از مبادله یادداشتها بین اتحاد شوروى و ایران (در دسامبر 1962)، دولت ایران اطمینان داد که اجازه نمىدهد در خاک آن کشور پایگاههاى خارجى موشکى ایجاد گردد و ایران به تکیهگاهى علیه اتحاد شوروى مبدل گردد. در نتیجه امکان بهبود و روابط حسن همجوارى بین اتحاد شوروى و ایران فراهم شد. این رادیو ضمن ایراد اتهام به نیروهاى تجاوزکار در صحنه بینالمللى که براى برهم زدن روابط ایران و شوروى تلاش مىکنند، ژنرالهاى وزارت جنگ امریکا را مسئول ایفاى این نقش معرفى کرده است.[12]
اصلاحات شاه در مسیر خواست غارتگران
رادیو پیک ایران در برنامه ساعت 18:45 به انعکاس فرازهایى از مقاله «اریک رولو»، فرستاده ویژه روزنامه فرانسوى لوموند به ایران مىپردازد و به نقل از مقاله وى با عنوان «انقلاب شاهانه» مىنویسد: پس از به حکومت رسیدن على امینى، علیه هزار فامیل، که در حقیقت عده آنها بسیار کمتر است، اعلام جنگ شد ولى منظور اساسى از آن، یک هدف سیاسى بود و آن، جلوگیرى از یک قیام خونین نظیر انقلاب کبیر فرانسه از راه یک به اصطلاح انقلاب نرم بود. اریک رولو، عقاید و اقدامات شاه و دوستهایش را چنین توصیف مىکند: کشور به یک شوک روانى احتیاج داشت و نخستوزیر، خود اشرافزاده و مالک بزرگى بود که مىتوان او را یک محافظهکار واقعبین دانست. وى یک سال قبل از رسیدن به حکومت به یک روزنامهنگار فرانسوى گفته بود نباید گذاشت که خشم و غضب ملت اوج بگیرد زیرا خشم ملت هم ما، هم شاه و هم امینىها را جارو خواهد کرد. ...به اعتراف ارسنجانى وزیر سابق کشاورزى، 40 درصد مردم همیشه گرسنه هستند و 40 درصد دیگر به اندازه قوت لایموت غذا بهدست مىآورند. در عین حال اقلیتى که به یک درصد جمعیت مىرسد، 90 درصد منابع اقتصادى کشور را در دست دارد. نویسنده براساس محاسبه سازمان ملل متحد، مصرف کالرى براى هر فرد در ایران را 1800 کیلو کالرى برآورد مىکند که نازلترین سطح مصرف در خاورمیانه است. او سپس یادآور مىشود که در دهات ایران از هر دو نوزاد یکى مىمیرد و حد متوسط عمر از هجده سال تجاوز نمىکند. نویسنده لوموند درباره اصلاحات ارضى و انقلاب شاهانه یادآور مىشود که رژیم سعى دارد پایگاههاى بورژوازى ده را بسط دهد و امیدوار است که در بین آنها پشتیبان سیاسى براى خود بیابد. وى در پایان نتیجه مىگیرد که تمامى اقدامات شاه تحت نام اصلاحات و انقلاب، در ادامه همان هدف استثمارگران و غارتگران است.[13]
پانوشتها:
[1]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 10: نفس مطمئنه؛ شهید آیتالله سیدعبدالحسین دستغیب، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1377، ص 235.
[2]ـ دوانى، على، نهضت روحانیون ایران، ج 4، تهران، مؤسسه خیریه و فرهنگى امام رضا (ع)، مرکز اسناد انقلاب اسلامى، 1377، ص 3 و 262.
[3]ـ همان، ص 264.
[4]ـ همان، ص 262.
[5]ـ حجتى کرمانى، على، بعثت، ارگان مخفى دانشجویان حوزه علمیه قم، تهران، سروش، 1376، ص 2 و 71.
[6]ـ مصدق، محمد، مکاتبات مصدق تلاش برای تشکیل جبهه ملی سوم، سند 6، تهران، بینا، 1362،ص 147.
[7]ـ ترکمان، محمد، نامههاى دکتر مصدق، تهران، هزاران، 1374، ص 316.
[8]ـ بازرگان، مهدی، شصت سال خدمت و مقاومت، به کوشش محمد نوید بازرگان، ج 1، تهران، رسا، 1375، ص 537.
[9]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11347، 8/1/43، ص 16.
[10]ـ روزنامه پست تهران، ش 3151، 16/1/43، ص 5.
[11]ـ مجله تهران اکونومیست، ش 529، 22/1/43، ص 6.
[12]ـ بولتن خبرگزارى پارس محرمانه، ش 4، 4/1/43، ص 8.
[13]ـ بولتن خبرگزارى پارس محرمانه، ش 3، 3/1/43، ص 8 و 5.
