چهارشنبه 5 دی 1341 28 رجب 1382 26 دسامبر 1962

12 بازدید

□ انتقاد حجت‌الاسلام فلسفی از رجال سیاسی

حجت‌الاسلام محمدتقی فلسفی در ساعت 7 بعدازظهر که در مسجد همت‌آباد تهران برای جمعیت 600 نفری سخنرانی می‌کرد بیشتر مسئولان سیاسی کشور را به باد انتقاد گرفت و اظهار کرد: «بیشتر رجال ما تا حلقوم در کثافت فرورفته‌اند و تمام کارهایشان از وزیر بودن، از وکیل بودن در مجالس سنا و شورا [ی ملی]، ریاست است و سیاست مملکت ریا است». او امیران ارتش را هم مورد انتقاد قرار داد و از مردم خواست که ستم و زورگویی آنان را نپذیرند و در برابر آن‌ها بایستند.[i]

 

□ سفر شاه به شیراز

در ساعت 7:55 صبح امروز محمدرضا پهلوی با یک هواپیمای شرکت هواپیمایی ملی ایران از تهران به شیراز رفت و در ساعت 9:45 نیز هواپیمای حامل او در فرودگاه شیراز به زمین نشست. در این سفر حسن ارسنجانی او را همراهی می‌کند. در فرودگاه، کریم ورهرام (استاندار فارس) و چند تن از رؤسای ادارات و سازمان‌ها، ‌بازاریان و سران عشایر فارس برای استقبال از شاه به صف ایستاده بودند که وی پس از دیدار و گفت‌وگوی کوتاه با تعدادی از آنان برای زیارت به حضرت شاهچراغ رفت. او در شاهچراغ از ضریح آهنی هم که به تازگی مهندسان شیرازی ساخته‌اند و در صحن امامزاده نصب شده بود دیدن کرد. سپس با خانواده شاپور ملک‌عابدی (مسئول اجرای اصلاحات ارضی فارس که در 21 آبان ماه سال جاری هنگام سفر به فیروزآباد در محلی به نام «تنگ آب»‌ کشته شده بود) به گفت‌وگو پرداخت و تاج‌گلی را هم برسر قبر ملک‌عابدی قرار داد.[ii] آنگاه با همراهان به محل استانداری رفت.

در برنامه بعدازظهر، محمدرضا پهلوی ساعت 14:15 به دانشگاه پهلوی شیراز آمد و از جاهای مختلف آن دیدن کرد. آنگاه در سالن دانشکدة ادبیات دانشگاه، که دانشجویان در آن‌جا اجتماع کرده بودند،‌ حاضر شد.

شاه به سخنرانی پرداخت و ضمن اشاره کوتاهی به هدف سفرش به استان فارس که توزیع اسناد مالکیت زمین‌های کشاورزی و اجرای برنامه اصلاحات ارضی در این استان است، دو اقدام اخیر دولت را مثبت ارزیابی کرد و درباره آن دو سخن گفت.[iii]

پس از دانشگاه پهلوی، شاه همراه با وزیر کشاورزی در جمع کشاورزان و عشایری که برای گرفتن سند مالکیت زمین‌ها فراخوانده شده بودند حضور یافت. در این هنگام ارسنجانی دربارة وضعیت اجرای برنامه اصلاحات ارضی در استان فارس سخنان کوتاهی بیان نمود. سپس شاه اسناد را میان نمایندگان کشاورزان توزیع کرد. پس از آن به سخنرانی پرداخت: او انواع ناآرامی‌هایی را که در گذشته در مناطق مختلف کشور حاکم بوده یادآور شد و به حوادثی همچون شهریور 1320 اشاره نمود. آنگاه خطاب به عشایر و کسانی که در منطقه فارس دست به ناآرامی‌ها می‌زنند گفت: «توصیه می‌کنم که در اولین فرصت قبل از اینکه دولت خلع سلاح را مجدد اعلام بکند خود آن‌ها به اولین قرارگاه نظامی و ژاندارمری مراجعه بکنند و اسلحه نامبارکی را که به دست آن‌ها هست تسلیم کنند».[iv]

چنین توصیه محمدرضا پهلوی به سران عشایر فارس بیشتر به سبب کشته شدن رئیس اصلاحات ارضی شیراز است.[v] او خلع سلاح عشایر را پیش کشید و از آنان خواست عوض اسلحه، بیل به دست بگیرند و پشت ماشین زراعتی بنشینند و یا در کارخانه‌ها کار کنند.[vi]

 

□ دومین جلسه کنگره جبهه ملی

دومین جلسه عمومی کنگره جبهه ملی (دوم) در ساعت 15 تشکیل شد. در این جلسه در حدود 160 نفر از نمایندگان و دعوت‌شدگان حضور داشتند. گزارشی که کمیسیون تحقیق درباره حادثه اول بهمن 1340 دانشگاه تهران تهیه کرده بود خوانده شد.

افرادی در مخالفت یا موافقت با آن سخنرانی کردند. داریوش فروهر، حسن پارسا و ابوالحسن بنی‌صدر به عنوان مخالف به سخنرانی پرداختند. آن‌ها از برخی کارهای گذشتة جبهه ملی از جمله تحصن در مجلس سنا، شکستن اعتصاب و بست‌نشستن دانشجویان در دانشگاه تهران، و اقدامات هیئت اجرایی جبهه همانند مذاکره با دولت‌های علی امینی و اسدالله علم که نتیجه‌ای دربر نداشت انتقاد کردند. مسعود حجازی (مسئول سازمان جوانان جبهه ملی) به سخنرانی پرداخت و به عنوان موافق از گزارش کمیسیون تحقیق دربارة سخنان فروهر انتقاد کرد، اقدامات و عملیات جبهه ملی را در حادثه اول بهمن دانشگاه تهران بجا دانست. در ساعات پایانی جلسه حبیب‌الله پیمان پشت تریبون قرار گرفت و ضمن خوب ارزیابی کردن اقدامات هیئت اجرایی جبهه، نقص‌ها و اشکالات پیش آمده را متوجه آئین‌نامه تشکیلاتی و اساسنامه دانست. پیمان افزود که «جبهه ملی» می‌تواند وحدت تشکیلاتی داشته باشد. لیکن نمی‌تواند وحدت ایدئولوژی اختیار نماید. چون احزاب و دستجات داخلی آن برای وحدت تشکیلاتی به دور یکدیگر جمع شده‌اند و تشکیلات جبهه‌ ملی باید متناسب با استراتژی آن باشد و صلاح نیست که ما در واقعة اول بهمن عده‌ای از اعضای جبهه ملی را مقصر بشناسیم. بلکه در شکست‌ها و پیروزی‌ها باید ریشه آن را بررسی کرد.[vii] زمان پایان جلسه کنگره ساعت 20:50 اعلام شد. در این هنگام کمیته مرکزی نهضت آزادی ایران با توجه به اینکه بسیاری از اعضای جبهه ملی با موجودیت آن به عنوان یک حزب درون جبهه مخالف بودند، جلسه خصوصی تشکیل داد و دربارة‌ ادامه یا قطع شرکت‌شان در کنگره گفت‌وگو و در پایان اقدام به رأی‌گیری کردند. رحیم عطایی، عزت‌الله سحابی، حسن عرب‌زاده، محمد مقدم و عباس شیبانی رأی به خروج از جبهه ملی دادند اما اکثریت برخلاف نظر آنان رأی دادند و مقرر شد که نهضت آزادی همچنان در جبهه ملی و جلسات کنگره آن باقی بماند.[viii]

 

□ بررسی سیاست اقتصادی دولت

با حضور اسدالله علم (نخست‌وزیر)، غلامحسین جهانشاهی (وزیر بازرگانی)، عبدالحسین بهنیا (وزیر دارایی)، طاهر ضیائی (وزیر صنایع و معادن)، عطاءالله خسروانی (وزیر کار)، علی‌اصغر پورهمایون (رئیس کل بانک مرکزی)، عبدالله انتظام (رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران)، صفی اصفیا (مدیرعامل سازمان برنامه) و نصیری (عضو هیئت عالی برنامه)‌ کمیسیونی در دفتر کار جهانشاهی تشکیل گردید. در این کمیسیون که در ساعت8:30 صبح آغاز شد، حاضران درباره مسائل مربوط به کنفرانس اقتصادی که قرار است در پانزدهم همین ماه در تهران تشکیل گردد گفت‌وگو و مقررات عمومی واردات و صادرات در سال آینده، سود بازرگانی بعضی از کالاها، احداث برخی از صنایع و به طور کلی سیاست اقتصادی دولت را بررسی کردند و تصمیماتی گرفتند. اما چون تصمیمات آنان قطعی اعلام نشد، دربارة جزئیات و چگونگی آن‌ها هیچ کدام از اعضای کمیسیون توضیحی ندادند.[ix]

 

□ استاندار جدید خوزستان

سیدمهدی پیراسته که چندی پیش به استانداری جدید خوزستان منصوب شده بود بامداد امروز با قطار وارد اهواز شد. او درمیان افرادی که برای استقبال به ایستگاه راه‌آهن آمده بودند سخن گفت و دستورات شاه را مبنی بر لزوم تأمین آسایش مردم و گسترش کارهای آبادانی و تولیدی یادآور شد. پیراسته پیش از این استاندار فارس بود.[x]

 

پی‌نوشت‌ها:

 

[i]. یاران امام به روایت اسناد ساواک، حجت‌الاسلام والمسلمین محمدتقی فلسفی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378 ،ص 178.

[ii]. روزنامه پست تهران، ش 2807، 5 دی 1341، ص 1 و 4.

[iii]. روزنامه کیهان، ش 5835، 6 دی 1341، ص 9 و 11.

[iv]. روزنامه پست تهران، ش 2808، 6 دی 1341، ص 1 و 2.

[v]. نیمة پنهان، ج 5 (اسدالله علم)، ص 156 و 163؛ فصلنامه مطالعات تاریخی، س 4، ش 18، پاییز 1386 ، ص 215 و 267.

[vi]. روزنامه پست تهران، ش 2808، 6 دی 1341، ص 1 و 2.

[vii]. جبهه ملی به روایت اسناد ساوک، ج 1، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1379، ص 115 و 119.

[viii]. [viii]. اسفندیار شهابی، هوشنگ، سیاست‌های ایران و نوگرایی مذهبی(جنبش آزادی خواهی در ایران در زمان شاه و امام خمینی)، 1990، ص 63.

[ix]. روزنامه پست تهران، ش 2807، 5 دی 1341، ص 4.

[x]. روزنامه پست تهران، ش 2808، 6 دی 1341، ص 2.