یکشنبه 19 مهر 1343 / 5 جمادی‌‌الثانی 1384 / 11 اکتبر 1964
5 بازدید
تحقیق ساواک درباره فعالیت‌های سیاسی محمدعلی رجایی
اداره کل سوم ساواک از رئیس ساواک استان مرکزی خواست تا خلاصه‌ای از پیشینه، مشخصات کامل و در صورت امکان یک قطعه عکس از محمدعلی رجایی را ارسال کنند. رجایی در سه جلسه دادگاه تجدیدنظر ویژه دادرسی ارتش که برای رسیدگی به اتهام نه نفر متهمین جمعیت نهضت آزادی تشکیل گردیده بود شرکت داشته است و اداره کل سوم ساواک پس از بررسی پرونده آن دادگاه به نام رجایی برخورد کرده است. اکنون این اداره در پی یافتن نحوه و چگونگی فعالیت مشارالیه در احزاب است و از ساواک استان مرکزی خواسته تا این موضوع را نیز تعیین و اعلام نمایند.[1]
گزارش ساواک از حجت‌الاسلام ربانی املشی
سرلشکر پاکروان رئیس سازمان اطلاعات و امنیت کشور در نامه‌ای به رئیس اداره دادرسی ارتش گزارشی از پرونده و بازجویی از حجت‌الاسلام محمدمهدی ربانی املشی را ارسال کرده است. در این گزارش آمده که وی در مجلس روضه خوانی حبیب‌ابن موسی در کاشان به منبر رفته و ضمن وعظ به واقعه 15 خرداد سال 42 اشاره و دستگاه دولت را به دستگاه یزید و شمر تشبیه و با بیانات خود وضع مجلس را متشنج و مردم را تحریک نموده است. در این گزارش آمده که ربانی‌املشی در بازجویی مقدماتی خود را طلبه ساکن قم معرفی نموده که جهت تبلیغ دینی به کاشان رفته بوده است. رئیس ساواک یادآور شده که ربانی‌املشی هنگام دستگیری آیت‌الله خمینی، کفن تهیه و در حالی که شعارهایی می‌داده و به تهران حرکت نموده است.[2]
نامه حجت‌الاسلام سعید به آیت‌الله میلانی
سرتیپ بهرامی رئیس ساواک خراسان در نامه‌ای به رئیس ساواک کشور نامه حجت‌الاسلام حسن سعید به آیت‌الله میلانی را برای بررسی ارسال کرد. در نامه سعید به آیت‌الله میلانی آمده است: درباره جناب آقای اسلامی واعظ و آقای جبرائیل، اقدامات زیادی شده امیدوارم خداوند توفیق دهد این هفته خلاص شوند. درباره تبعید آیت‌الله زادگان شیرازی به موصل از کربلا، موجب نگرانی شدید شده امیدوارم پروردگار متعال خود اصلاح فرماید. حضرت حجت‌الاسلام آقای حاج شیخ محمدحسین آل راضی که از هر جهت مرد شایسته و خدمات برجسته‌ای داشته و کتب زیادی تألیف و تصحیح فرموده و فعلاً به مشهد مقدس مشرف گردیده ان‌شاءالله از بذل عنایت و تقدیر از خدمات علمی و دینی ایشان که موجب تشویق گردد، مضایقه نفرمایید.[3]
تصمیمات جلسه فراکسیون پارلمانی حزب مردم
امروز پس از خاتمه جلسه علنی مجلس شورای ملی، جلسه فراکسیون پارلمانی حزب مردم با شرکت هلاکو رامبد، فخر طباطبایی، سواک ساگینیان، دکتر حنیفه رمضانی، مجید موقر، امام مردوخ، دکتر اسدی و ملکشاه ظفر تشکیل شد.
در این جلسه پیرامون تجدید انتخابات رئیس و نواب رئیس مجلس بحث و فراکسیون تصمیم گرفت به هر نحو که شده فخر طباطبایی را به نیابت ریاست انتخاب نماید و تصمیم گرفته شد که این مطلب کاملاً مخفی و از سایر وکلا پوشیده بماند. ضمناً قرار شده اعضای فراکسیون با سایر نمایندگان مجلس نیز در این مورد مذاکره و نظر موافق آنها را برای انتخاب نامبرده جلب نمایند. به گزارش اطلاعات داخلی ساواک، در خاتمه جلسه فراکسیون، هلاکو رامبد راجع به لایحه معافیت مستشاران نظامی امریکا در ایران از متن قرارداد وین برای حضار صحبت کرده گفته باید این لایحه تصویب شود و پرفسور یحیی عدل با شاهنشاه در این مورد مذاکره نموده و اولیای ساواک هم با تصویب آن موافقت دارند. بر پایه همین گزارش، رامبد، نامه‌ای را که در آن معایب تصویب لایحه را نوشته بود برای حضار قرائت کرد.[4]
بررسی بازگشت دانشجویان خارج از کشور و برنامه‌ریزی نیروی انسانی
در جلسه شورای اقتصاد، عطاءالله خسروانی وزیر کار، دانشجویانی ایرانی شاغل به تحصیل در خارج از کشور را به دو رشته تقسیم کرد و گفت: یک دسته آنهایی که خوب تحصیل نکرده‌اند و لذا از فامیل و بستگانشان خجالت می‌کشند به ایران مراجعت نمایند. دسته دیگر آنهایی هستند که خوب تحصیل کرده‌اند ولی معمولاً در محل با شرکت‌های خارجی قرارداد منعقد و همانجا کار می‌کنند. شاه نیز در این باره گفت: باید وزارت کار با محصلینِ خوب تماس گرفته و ترتیب مراجعت و اشتغال آنها را بدهید. اصولاً وزارت کار وظیفه خطیری به عهده دارد و باید کاملاً برای این منظور مجهز گردد. این وزارت و وزارت فرهنگ باید با یکدیگر همکاری نزدیک داشته باشند و برنامه صحیحی اتخاذ نمایند که با توجه به حوایج کشور، افراد مورد نیاز را تربیت کنند. برای بررسی این وضع و تجدیدنظر در برنامه فرهنگ، باید کمیته‌هایی از افراد جوان واقعاً فعال تحصیلکرده تشکیل گردد و در صورت لزوم برای این منظور از کارشناسان دول دیگر حداکثر استفاده به عمل آید.
نخست‌وزیر نیز درباره استفاده از نیروی انسانی تحصیلکرده گفت: در مورد بخشدارها همین امروز 50 نفر لیسانسه که یک دوره تعلیماتی طی نموده‌اند به نقاط مأموریت خود اعزام گردیدند و تا آخر سال 100 نفر دیگر هم به همین ترتیب انتخاب و اعزام خواهند شد. ولی کشور جمعاً به 500 بخشدار احتیاج دارد که باید برای این کار تربیت شوند. برای کدخدایان نیز کارت مخصوص صادر و خود آنها از طریق شرکت‌های تعاونی ضمناً عهده‌دار نمایندگی حزب ایران نوین در روستاها خواهند گردید. شاه در این مورد گفت: بخشدار خوب مانع عمل احتمالاً بدِ کدخدایان نیز خواهد شد. بخشدارها و شرکت‌های تعاون روستایی باید جلو هر نوع خلافکاری را در روستا بگیرند. حزب ایران نوین باید انقلاب عظیم ما را تا قلب روستاها رسوخ و بین طبقات مختلف مردم تعمیم دهد. با تشکیل سپاهیان دانش و بهداشت و اخیراً ترویج و آبادانی نه تنها اثرات عمیقی در سطح ده به وجود آورد بلکه موضوع بیکاری جوانان باسواد نیز تدریجاً مرتفع خواهد شد.[5] در ادامه این جلسه منصور به موفقیت وزارت دارایی در تدوین بودجه کل کشور اشاره کرد و رئیس دفتر بودجه نیز گزارشی از طرز تنظیم بودجه سال آینده داد. سپس شاه به موفقیت‌های بودجه‌ای در ارتش اشاره کرد و گفت: اصولاً رویه‌هایی که در ارتش ایران اتخاذ شده بسیار جدید است و گویا فقط در چهار ارتش دیگر دنیا هم مورد عمل قرار گرفته. در ارتش یک برنامه پنج ساله تنظیم گردیده و رعایت حداکثر صرفه‌جویی در تمام کارها به عمل می‌آید. از نامه نگاری‌های بی‌جهت و زاید خودداری می‌شود. اگر دستگاه‌های اداری هم برنامه پنجساله‌ای برای خود تنظیم نمایند خواهند توانست بسیاری از مشکلات را قبلاً پیش‌بینی و تا حدودی مرتفع کنند. وی سپس موضوع صرفه‌جویی را مهم دانست و درباره تمرکز زدایی گفت: تمرکز کارها در تهران تا این حد جایز نیست و قسمتی از امور باید در استان‌ها انجام و برای این منظور دفاتر فنی آنها تقویت شود. با توجه به اضافه درآمدی که از طریق وصول مالیات‌های جدید عاید خواهدگردید باید بتوان قسمتی از درآمدها را برای ترمیم حقوق کادر کشوری و لشکری تخصیص داده قسمت اعظم آن را به مصرف اجرای برنامه‌های عمرانی کشور و حصول حداکثر رشد اقتصادی رسانید. محمدرضا پهلوی افزود: با اجرای قانون جدید استخدام و ترمیم حقوق کارمندان دولت و افراد ارتش، هزینه‌های اداری افزایش خواهد یافت. از این گذشته غالب وزارتخانه‌ها مخصوصاً فرهنگ، کار، بهداری و اطلاعات همه احتیاج به وجوه اضافی دارند. لذا نباید منتظر قانون جدید مالیات بر درآمد شده باید آنچه میسر است زودتر وصول نمود که هم به بودجه سال جاری و هم به نیازمندی‌های سال آینده کمک شود. در ادامه، منصور ضمن توضیحاتی درباره شرایط اقتصادی کشور بر اتخاذ روش‌های صحیح سیاست بازرگانی خارجی و توجه به سیاست پولی و اعتباری تأکید کرد و خواستار اتخاذ سیاست صرفه‌جویی کامل در همه دستگاه‌های کشور شد که با موافقت شاه همراه بود.[6]
اعضای جدید هیأت مؤتمنین دانشگاه ملی
پنج نفر اعضای جدید هیأت مؤتمنین دانشگاه ملی ایران با فرمان شاه منصوب شدند. دکتر منوچهر اقبال، سپهبد اسماعیل ریاحی، سیدکمال‌الدین نوربخش، سیدمحمدباقر ممیزی و خانم دکتر فرخ‌رو پارسا، اعضای هیأت مؤتمنین دانشگاه ملی ایران هستند.[7]
افزایش تولید نفت خام ایران
طی هشت ماهه اول سال 1964 مقدار نفت خام تولیدی ایران حدود 397 میلیون بشکه بوده‌است. میزان تولید نفت خام ایران در حوزه قرارداد طی ماه اوت 1964 [مرداد 1343] 51 میلیون و 913 هزار و 942 بشکه بوده است و این مقدار نسبت به ماه مشابه سال قبل 27 درصد افزایش نشان می‌دهد. این امر ایران را از لحاظ تولید بین کشورهای خاورمیانه در مقام دوم و از نظر میزان افزایش در مقام اول قرار داده است. مقدار افزایش حاصله در تولید نفت خام خاورمیانه طی هشت ماه اول سال 1964 نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود 173 میلیون بشکه بود که از این مقدار کویت با 6/51 میلیون بشکه افزایش تولید مقام اول و ایران با 41 میلیون بشکه تولید مقام دوم را در ممالک خاورمیانه به دست آورده است. میزان نفت خام تحویلی به پالایشگاه آبادان در ماه اوت 1964، 11 میلیون و 49 هزار و 363 بشکه بوده است که مقدار 58/10 درصد بیش از میزان نفت خام تحویلی در اوت سال گذشته به پالایشگاه آبادان بوده است.[8]
پی‌نوشت‌ها:
[1]. یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 14، شهید محمدعلی رجایی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۷۸، ص 77.
[2]. یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 21، مهدی ربانی املشی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 35.
[3]. حضرت آیت‌الله العظمی آقای حاج سیدمحمدهادی میلانی به روایت اسناد ساواک، ج 2، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1381، ص 164 تا 166.
[4]. اح‌ی‌ائ‌ی، زی‌ن‌ب، مستشاران امریکایی در ایران به روایت اسناد، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ۱۳۸۲، ص 179.
[5]. صورت جلسات شورای اقتصاد در پیشگاه شاهنشاه آریامهر، م‌ج‌م‌وع‌ه‌ای از اسناد ت‌اری‌خ م‌ع‌اص‌ر ایران، ج 1، از شهریور 1343 تا شهریور 1345، تهران، وزارت فرهنگ و هنر، بی‌تا، ص 21.
[6]. همان، ص 22 تا 24.
[7]. روزنامه کیهان، ش 6362، 19 /7/1343، ص 12.
[8]. همان.
