دوشنبه 16 اردیبهشت 1342 / 12 ذیحجه 1382 / 6 می 1963
6 بازدید
± پاسخ آیتالله خمینی به ابراز همدردی عالمان دینی همدان
آیتالله خمینی امروز با مخابرة تلگرافی خطاب به علمای اعلام و حجج اسلام و فقهای عظام همدان، به ابراز تأسف آنان از حادثة مدرسة فیضیة قم پاسخ دادند. در این تلگراف آمده است: «بدیهی است با این شیوه که دستگاه جبار در پیش گرفته، اگر مسلمین غفلت کنند و مراقبت شدید نکنند و کوشش در دفاع از حریم قرآن کریم و اسلام نکنند و زمانی نگذرد که خدای نخواسته، دستگاه ناپاک و عمال اجنبی از احکام ضروری اسلام تجاوز کرده و به اساس اسلام مقدس ضربه وارد خواهند کرد. شواهدی در دست است که دستگاه جبار، به حکم الزام و خباثت ذاتی، درصدد هدم اساس است. حملة مسلحانه به مرکز فقاهت و هتک مراجع و فقهای اسلام و حبس و زجر شاگردان مکتب اسلام و اهانت به قرآن کریم و سایر مقدسات مذهبی، نمونة بارز آن است. اعلام به تساوی حقوق زن و مرد از هر جهت، الغای اسلام و رجولیت از منتخب و منتخب و الغای اسلام و رجولیت از شرایط قضات، نمونة ظاهر دیگری است». آیتالله خمینی با بهرهگیری از فرصت به دست آمده تأکید کرده است: «سختگیری کردن و اجحاف نمودن به حجاج بیتالله الحرام و در مقابل، وسایل فراهم نمودن و تسهیل نمودن برای مسافرت چند هزار نفر عمال اسرائیل به لندن برای توطئه بر ضد اسلام، و به آنها اسم مذهب گذاشتن (چنانچه[در] بعضی روزنامهها[ست]، که حتماً تحت نظر سازمانهای دولتی و به دیکتة آنهاست) یکی دیگر از نمونههای انحراف دستگاه جبار است و تخفیف در کرایة طیاره و به هر مسافری از فرقة ضاله [بهاییت] پانصد دلار ارز دادن، نمونة دیگری است و زمزمة «تغییر خط» که اخیراً بار دیگر آغاز شده و زمزمههای دیگر، که ذکر آن اکنون صلاح نیست، و تعبیرهای بسیار ننگینی که در نطقهای مبتذلشان شده و میشود، یکی دیگر از همان نمونههاست. اینها و امثال اینهاست که اینجانب را به وحشت انداخته و برای من جای شبهه نیست که سکوت در مقابل دستگاه جبار، علاوه بر هدم اسلام و مذهب تشیع، نابودی با ننگ است...». ایشان در پایان یادآور شده است: «امروز مسلمین و خصوص علمای اعلام در مقابل خدای تبارک و تعالی مسئولیت بزرگی دارند. با سکوت ما، نسلهای آتیه الیالابد در معرض ضلالت و کفر هستند و مسئول آن ما هستیم. خطر اسرائیل و عمال ننگین آن، اسلام و ایران را تهدید به زوال میکند. من برای چند روز زندگی با عار و ننگ ارزشی قایل نیستم و از علمای اعلام و سایر طبقات مسلمین انتظار دارم که با تشریک مساعی، قرآن و اسلام را از خطری که در پیش است نجات دهند و از خداوند متعال، عظمت اسلام و مسلمین و علمای اسلام را خواستارم».[1]
± گزارش ساواک از اقبال عمومی به آیتالله خمینی در بازار تهران
اقبال عمومی به آیتالله خمینی، روز به روز بیشتر میشود. این موضوع حساسیت مأموران ساواک را برانگیخته و گزارش کردهاند که در بازار تهران هیچ یک از تجار، سهم امام را به آیتالله خوانساری نمیپردازند و به علت سکوت نامبرده در مقابل دولت، افکار عمومی از وی حمایت نمیکند. اکنون کلیة بازرگانان، سهم امام خود را برای آیتالله خمینی میفرستند و مخصوصاً برای تقویت روحیة او، دو برابر سهم حقیقی امام را به قم ارسال میدارند. این گزارش به نقل یک بازرگان به نام شهمیرزادی، میافزاید: «مبلغی که اکنون به نام سهم امام به آیتالله خمینی پرداخت میگردد، به مراتب بیش از مبلغی است که به آیتالله بروجردی پرداخت میگردیده است. در شهرستانهای دور و کوچک نیز موضوع تقریباً مشابه به شهرهای بزرگ است. به گونهای که باز هم ساواک گزارش کرده از زیرآب مازندران و پلسفید، دو نفر طلبه به نام حاج شیخ عبدالله نظری و شیخ تقوایی به منزل خمینی آمده و هر کدام مبلغ چهار هزار تومان آوردهاند و این مبلغ از طرف بازاریان زیرآب و پل سفید جمعآوری شده بود. ضمناً مقداری اعلامیه دریافت و رفتهاند».[2]
± سردرگمی مقامات دولتی در چگونگی برخورد با روحانیت
رئیس سابق فرهنگ قم که اخیراً به تهران آمده، گفته است مدرسة فیضیه کلاً تعطیل است و طلاب باقی مانده، اخیراً درس را در مسجد اعظم (بروجردی) آغاز نمودهاند. وی اضافه کرد که دولت رفتار بدی پیش گرفت که سالیان دراز، آخوندها آن را پیراهن عثمان خواهند ساخت. گزارش ساواک دربارة وضع روحانیون قم به نقل از وی، حاکی است که کار خمینی بالا گرفته و میشود گفت که خود دولت او را بزرگ کرد.[3]
± موضوعات روز در بحثهای دانشگاهی
بحث بر سر موضوعات روز، بویژه حادثة مدرسة فیضیه که دولت همواره قصد سرپوش گذاشتن بر آن را داشته، در مراکز دانشگاهی ادامه دارد. از جمله آنکه یک دانشجوی سال چهارم دانشکدة کشاورزی کرج، در یک صحبت خصوصی در مورد انتشار اعلامیة آیتالله خمینی دربارة چهلمین روز فاجعة مدرسة فیضیة قم اظهار داشت: «احتمال دارد این اعلامیه از طرف سازمان امنیت منتشر شده باشد، زیرا در آن به شاه حمله نشده و هیئت حاکمه در نظر دارد حملات، متوجه دولت علم بشود و با تعویض دولت علم، گناه این همه جنایات به گردن علم بیفتد و شاه تبرئه شود». در گزارش ساواک تأکید شده که انجام کوچکترین اقدام مستقیم، موجب شناسایی مأمور خواهد بود.[4]
± توهین وابستگان پهلوی به روحانیت
نیش و کنایههای وابستگان به حکومت پهلوی علیه روحانیت، علیرغم ادعاهای دستگاههای امنیتی مبنی بر دوری از هرگونه اهانت به روحانیون، همچنان ادامه دارد. از جمله، دکتر مصطفی الموتی، نمایندة مجلس بیستم از رودبار الموت، طی مقالهای نوشت: «من هر وقت میبینم که پیشرفتهای مملکت ما مورد تأیید سیاستمداران دنیای خارج قرار میگیرد، مثل هر ایرانی علاقهمند به وطنش، بیش از پیش به آیندة کشور خود امیدوار میشوم ... چند روز پیش، دین راسک وزیر امور خارجة آمریکا، وقتی وارد تهران شد گفت: «ایران کشوری است با تاریخ و فرهنگ کهن که اینک دست به اجرای برنامههای متهورانه و وسیع اصلاحات زده است و این برنامهها که به ابتکار و رهبری اعلیحضرت همایون شاهنشاه به معرض اجرا گذاشته شده، برای مردم ایران آیندهای ثمربخش و درخشان دارد ... ما با دیدة تحسین، ناظر پیشرفت این انقلاب سازنده و سفید و صلحجویانه بودهایم و برای آن توفیق فراوان آرزو میکنیم». او میافزاید: «چه کسی میتوانست باور کند ظرف دو سال، دهات وسیع خانها و فئودالها و مالکین بزرگ که زارعین و کشاورزان معصوم ما را اسیر و بردة خود کرده و حاکم بر جان و مال و ناموس آنها بودند، به این سهولت تقسیم شود و ظرف یک مدت کوتاه، 15 میلیون زارع ایرانی صاحب مزارع و کشتزارهای خود شده، دیگر ناظر ظلم و جور و تجاوز و تعدی خوانین و فئودالها نباشند. چه کسی میتوانست باور کند که زنان ایران به این سرعت و سهولت، از قید و بند آزاد گردند و به طور ناگهانی صاحب همان حقوقی شوند که زنان متمدن دنیا پس از قرنها مبارزه به آن رسیدهاند... حتی روشنفکرترین زن ایرانی باور نمیکرد که به این زودی به کلیة حقوق انسانی خود برسد...». الموتی که آرزوی تکیه زدن دوباره بر کرسی وکالت را در سر میپروراند، مینویسد: «چه کسی میتوانست قبول کند که رشتههای حکومت به تدریج از دست دولهها و سلطنهها و آقازادهها و نورچشمیها خارج شده، آنهایی که حکومت را ارث پدر و اراضی خالصه را میراث اجداد خود میدانستند، کمکم از دستگاههای حاکم طرد شده، صندلیهای آنها بدست فرزندان لایق و تحصیلکردة اجتماع بیفتد... البته کسانی که این امتیازات پرارزش و گرانبها را از دست دادهاند، به این سهولت تسلیم نخواهند شد بلکه برای نجات خود به هر وسیلهای متشبث میگردند. تردید نیست که مملکت ما هنوز هزاران عیب و نقص دارد، هنوز خیلی از مشکلات اجتماعی ما حل نشده و خیلی از طبقات ما برای قبول و هضم این چنین تحولات شگرف آماده نبودهاند ولی وجود هرگونه نقص و عیبی نباید موجب شود که ما این حقایق را نادیده بگیریم، آن هم حقایقی که شخصیتهایی نظیر (دین راسک) میبینند و به این صراحت بیان میکنند». او مدعی شده که: «آزادی دهقانان و اعلام تساوی حقوق زنان که اساس این تحول اساسی و یا به قول دین راسک، سرفصل این «انقلاب سازنده و سفید و صلحجویانه» بوده است، از مسائلی نیست که هیچکس بتواند ارزش و عظمت آن را فراموش کند. نسل فعلی که از نزدیک ناظر این تحول عمیق اجتماعی بوده و با دو چشم خود دیده است که شاهنشاه متفکر و شجاع ما علیرغم کلیة تحریکات خانها و طفیلیها و فئودالها و قشریون، این بندها را از پای اجتماع عقبماندة ما باز کردهاند، بیشک کوشش و تلاش خواهد کرد که نتایج چنین انقلاب سفیدی هرچه زودتر عاید اکثریت ملت محروم ایران گردد. مردم منصف و بیغرض وطن ما که نه دستهایشان تا مرفق به خون رعایا و کشاورزان بیگناه آلوده است، نه از املاک وسیع خالصه و دهات غصب شدة خوانین و فئودالها سهمی داشتهاند، نه مشاغل دولتی و حقوقهای سرشار و اتومبیلهای مجانی آن را در انحصار گرفته و نه در تجاوزات و تعدیات طفیلیها و انگلهای اجتماع شرکت داشتهاند، بدون تردید پشتیبان و حامی این انقلاب مقدس هستند که با ملایمت و آرامی، بندها را از پای ملت زحمتکش ایران گسسته است».[5]
± نارضایتی سیدضیاءالدین طباطبایی از اصلاحات ارضی
از سیدضیاءالدین طباطبایی که این روزها محل رجوع برخی سیاسیون شده، خبر میرسد که از اوضاع جاری در خصوص اصلاحات ارضی ابراز تأسف کرده است. او از مراجعین خود در خصوص وضع کشاورزی کرمانشاه پرسوجو کرده؛ امیر احتشام کرندی پاسخ داده با اینکه در قانون اصلاحات ارضی مقرر شده آنهایی که با تراکتور و وسایل فنی، کشاورزی میکنند و همچنین مقرر گردیده حداقل یک ده به مالک داده شود. متأسفانه طبق دستور ادارة اصلاحات ارضی به ژاندارمری، مدتی است که پنج تراکتور و بذرپاش و غیره، مربوط به بنده، همینطور در بیابان مانده و نمیگذارند کاری بکنم و هرچه به وزیر کشاورزی هم گفتم، اثری نداشت و امسال هیچ محصول نکاشتیم و از ترس رعایا هم نتوانستیم به محل برویم. بر پایة همین گزارش، سپس در خصوص آمد و شدهای اخیر وزرای خارجة کشورهای بزرگ به ایران صحبت شد. طباطبایی گفت آمدن آنها مهم نیست. زیرا سر راه بودند، آمدند و رفتند ولی از نظر وضع سیاست آیندة کشور، البته بیتأثیر نیست، ما حال دیگر از دو طرف باید خودمان را بپاییم. سابق، فقط ترس از کومونیست و مرزهای شوروی و ایران بود و از جنوب راحت بودیم ولی حالا دیگر موقع آن رسیده که مواظب مرزهای جنوب کشور هم باشیم و اوضاع سیاسی کشورهای عربی و تشکیل اتحادیههای عربی برای ما هم چیزهایی در بر خواهد داشت.[6]
± نظر وزیر امور خارجة دانمارک درباره پیشرفتهای ایران
بعدازظهر امروز پادشاه دانمارک و همراهانش در حالی که از سوی شاه و فرح همراهی میشدند، از مدرسة چهارباغ اصفهان دیدن کردند. آنها سپس به سایر مراکز تاریخی و دیدنی اصفهان هم سر زدند و به تماشای آثار فرهنگی ایران پرداختند.[7] در همین حال، وزیر امور خارجة دانمارک طی مصاحبهای مطبوعاتی در محل سفارت دانمارک در تهران، به پرسشهای خبرنگاران مطبوعاتی داخلی و نمایندگان خبرگزاریهای خارجی پاسخ داد. او گفت: «من شخصاً از پیشرفتهای ساختمانی و عمرانی در کشور شما حیرت کردهام. البته باید بدانید که این حرف را از زبان کسی میشنوید که از کشورهای بسیاری دیدن کرده است. من با مقامهای مسئول کشور شما در زمینة توسعة روابط اقتصادی گفتوگوهایی کردم و امیدوارم که مناسبات اقتصادی دو کشور ایران و دانمارک به نفع هر دو ملت باشد».
وزیر امور خارجة دانمارک اضافه کرد: «در ایران امکانات زیادی برای سرمایهگذاری خارجی موجود است و من امیدوارم در آینده فرصتهایی پیش بیاید تا دانمارک بتواند در کشور شما در رشتههای مختلف سرمایهگذاری کند».
وی دربارة برنامة اصلاحات ارضی در ایران گفت: «ما در دانمارک با کمال علاقه و دقت، جریان اصلاحات ارضی را در ایران نظاره میکنیم و با توجه به تجربیات خود میدانیم که این راه که در ایران میپیمایید، راهی بزرگ و در نوع خود یگانه است». او افزود: «بیش از یک نسل برای دولت دانمارک طول کشید تا توانست مردم دانمارک را حاکم بر سرنوشت خود کند. دولت با اصلاحات فرهنگی شروع به کار کرد. زیرا هر تکنیک نوین اقتصادی، مستلزم مردان کارآمد و تعلیم دیدهای است که آن را اجرا کنند. در غیر اینصورت با شکست مواجه خواهد شد».[8]
± اخطار به خانواده قشقایی برای انتقال املاکشان به دولت
به برادران قشقایی اخطار شد ظرف ده روز، پنجاه پارچه املاک خود را به دولت منتقل کنند. دکتر نجیمی، مدیرکل کشاورزی استان هفتم و رئیس سازمان اصلاحات ارضی غرب فارس، به محمدناصر، خسرو، ملک منصور، محمدحسین، کامبیز، میرعبدالله و همایون قشقایی و بانوان گوهر بیبی، رودابه و ملک جهان قشقایی اخطار کرد که ظرف ده روز به سازمان اصلاحات ارضی شیراز مراجعه کرده و پنجاه پارچه املاک خود را در دفتر اسناد رسمی به دولت منتقل سازند. به آنان اخطار شده در صورتی که در مهلت مقرر برای انتقال املاک به دولت مراجعه نشود، طبق مادة 14 قانون اصلاحات ارضی، دادستان سند انتقال املاک مزبور را به دولت امضاء خواهد کرد.[9]
±ارسال 10 تن گندم به ایران توسط آژانس کمک آمریکا
آژانس کمک برای پیشرفت آمریکا اعلام کرد ده هزار تن گندم اضافی برای کمک به تغذیة 210 هزار نفر از مردمی که به علت خشکسالی با کمبود غذا روبهرو هستند، به ایران فرستاده خواهد شد. این مقدار، مکمل 31 هزار تن گندم و بیست هزار تن جو و 108 تن روغن نباتی است که قبلاً حمل شده است. مقامات رسمی گفتند قسمت زیادی از مواد مزبور به استانهای فارس، خوزستان و غرب آذربایجان اختصاص یافته است.[10]
± گفتوگوهای بازرگانی میان ایران و بازار مشترک اروپا
نخستین گفتوگوهای مربوط به تنظیم امور بازرگانی، میان ایران و بازار مشترک اروپا امروز در بروکسل آغاز شد. هیئت نمایندگی ایران به ریاست دکتر عالیخانی، وزیر اقتصاد با کمیسیون بازار مشترک، مرکب از نمایندگان شش دولت عضو، گفتوگو میکند. این نخستین مرحلة گفتوگو، تا پایان هفته جاری ادامه دارد. شورای وزیران شش کشور عضو بازار مشترک به هیئت اجرائیة این بازار مأموریت داده است که با نمایندگان ایران امکان اعطای امتیازات تعرفهای برای چهار قلم از محصولات این کشور را که شامل 50 درصد صادرات آن به شش کشور اروپای غربی میشود، مورد بررسی قرار دهد. این چهار قلم عبارتند از: کشمش، برگه، خاویار و قالی. ایران نخستین کشور مسلمان است که بازار مشترک با آن، گفتوگوهای بازرگانی به عمل میآورد. ایران همچنین دومین کشور خاورمیانه است که چنین گفتوگوهایی را به عمل میآورد، زیرا بازار مشترک از چند ماه پیش مذاکرات مشابهی را با اسرائیل انجام داده است.[11]
± محاصرة اقتصادی اسرائیل در خلیج فارس
روزنامة الاهرام چاپ قاهره اطلاع داد که اتحادیة عرب چند شعبة نظارت بر محاصرة اقتصادی اسرائیل در شیخنشینهای خلیجفارس، از جمله قطر و ابوظبی تأسیس کرده است. قرار است رئیس سازمان محاصرة اقتصادی اسرائیل به زودی به خلیجفارس برود تا زمینة فعالیت شعب این سازمان را فراهم سازد.[12]
±تلاش ایران برای بهبود روابط افغانستان و پاکستان
آسوشیتدپرس اعلام کرد عباس آرام، وزیر امور خارجة ایران، اعلام کرده است ایران نهایت کوشش را در مذاکرات آیندة افغانستان و پاکستان برای بهبود روابط دو کشور به عمل میآورد. آرام پس از ملاقات با پرزیدنت ایوبخان گفت: «ایران و افغانستان بیش از پیش به یکدیگر نزدیک میشوند و ایران ابتکار تجدید روابط افغانستان و پاکستان را به دست میگیرد».[13]
پینوشتها:
[1]. صحیفه امام، جلد اول، از ابتدا تا مهر 44، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی ، 1378، ص 220 و 221.
[2]. سیر مبارزات امام در آیینه اسناد ساواک، تهران، موسسه چاپ و نشر عروج، 1386، ج 13، ص 96 و 97.
[3]. سیر مبارزات امام خمینی در آیینه اسناد به روایت اسناد ساواک، ج 1، ص 307.
[4]. همان، ص 306.
[5]. مجله صبح امروز، ش 62، 16/2/1342، ص5.
[6]. رجال عصر پهلوی به روایت اسناد ساواک، جلد 7، سیدضیاءالدین طباطبایی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1381، ص 296 و 7.
[7]. روزنامه کیهان، ش 5938، 17/2/1342، ص 1 و 9.
[8]. همان، ص 12.
[9]. روزنامه پیغام امروز، ش 928، 16/2/1342، ص 1 و 8.
[10]. روزنامه اطلاعات، ش 11087، 18/2/1342، ص 16.
[11]. بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 36، 17/2/1342، ص 10.
[12]. همان، ش 37، 18/2/1342، ص 2.
[13]. روزنامه پیغام امروز، ش 928، 16/2/1342، ص 4.
