سهشنبه 27 فروردین 1342 / 21 ذیقعده 1382 / 16 آوریل 1963
6 بازدید
± مخالفت علما و روحانیون با شخص اول مملکت
حادثة مدرسة فیضیة قم و حمله به طلاب علوم دینی در سالروز شهادت حضرت امام صادق (ع) و در حضور علما و مراجع دینی، تبعات منفی فراوانی برای حکومت شاه داشته، شخص اول مملکت را در معرض اتهام بیدینی و مخالفت با علما و روحانیون قرار داده است. همین موضوع، سرلشکر پاکروان، رئیس سازمان اطلاعات و امنیت کشور ـ ساواک ـ را برآن داشت تا در اطلاعیهای خطاب به کلیة ساواکهای خارج از مرکز، غیر از ساواکهای تهران بر پایبندی شخص شاه بر اصول دینی و احترام به روحانیت، تأکید کند و در عین حال بدون ذکر نامی از شخصی بهخصوص، افراد ماجراجو و یا روحانینما را هدف تهدیدات خود قرار دهد. پاکروان همچنین از رؤسای ساواک خواسته تا طوری رفتار کنند که گویی دولت از اجرای برنامههای اصلاحی خود، صرفنظر کرده است. در این اطلاعیه آمده که: «به طوریکه اطلاع دارند، اعلیحضرت همایون شاهنشاه در تمام دورة سلطنت خویش، پیوسته نسبت بهاصول و موازین دین مبین اسلام و مذهب شیعة اثنیعشری توجه خاصی مبذول فرموده و نسبت به علما و روحانیون همواره منتهای لطف و مرحمت را مرعی داشتهاند و هماکنون نیز این رویه را تعقیب میفرمایند. در حال حاضر هم سیاست کلی مقامات عالیه و مسئول کشور، چنین است که از هرگونه حمله و اهانت نسبت به قاطبة علما و روحانیون، چه بهوسیلة رادیو و تلویزیون و چه بهوسیلة مطبوعات و سخنرانیها، اکیداً جلوگیری شود و احترام و شخصیت رهبران مذهبی کاملاً رعایت گردد». اطلاعیة رئیس ساواک حاکی است: «در عین حال میبایست آن عده از افراد ماجراجو و یا روحانینما که در اثر اغوای عوامل خارجی و یا خائنین داخلی قصد دارند موجبات بینظمی را فراهم سازند، تحتتعقیب قرار گیرند. علیهذا دستور فرمایید در منطقة استحفاظی آن ساواک نیز این سیاست را تعقیب و از هرگونه حمله و اهانتی که احتمالاً به هر وسیلهای بر ضد روحانیون به عمل آید، جداً جلوگیری کنند و ضمناً به نحوی عمل نمایند که در اذهان چنین تلقی شود که گویا دولت از اجرای برنامههای اصلاحی خود، صرفنظر کرده است».[1]
± اسامی ملاقات کنندگان با آیات عظام خمینی و شریعتمداری
ساواک قم، امروز در گزارشی برای ریاست ساواک مرکز، فهرستی از اسامی روحانیون و مالکینی را فرستاد که ظرف بیست روز گذشته از شهرستانها به قم رفته و با آیتالله خمینی و آیتالله شریعتمداری ملاقات نموده بودند. در این فهرست نام کسانی چون حسین ملکپور، فضلالله مقیمی، خلیل مرتضوی، محمود مهدوی (از ملاکین آمل)، شیخ عمادالدین کریمی (اهل کجور)، شیخ تقوی بابلی (اهل دیو کلاه)، شریفنژاد (اهل عزیزک بابل)، قربانعلی رزاقی و محمدعلی نوریان (اهل شاهی مقیم کفشگر کلاه، از طلاب و روحانیون شمال که گویا مشمول خدمت وظیفه نیز میباشد) به چشم میخورد. رئیس ساواک مرکز هم دستور داده تا در محل، مراقبت شود که ارتباط آنها قطع گردد.[2]
±تلگراف جمعی از روحانیون کرمان به آیتالله گلپایگانی
امروز جمعی از روحانیون کرمان در تلگرافی خطاب به آیتالله گلپایگانى، دربارة فاجعة مدرسة فیضیه ابراز تأسف کرده، آن را محکوم کردند. دراین تلگراف آمدهاست: «فاجعة عظیمة فیضیه در روز رحلت رئیس مذهب، قلوب قاطبة مسلمین، خاصه عالم روحانیت را جریحهدار نموده است. این جانبان به نوبة خود، خدمت آن جناب و سایر آیات عظام تسلیت عرض نموده و از خداوند متعال تأییدات خاصه را در این فداکارى عظیم به برکات اولین نگهبان عالم امکان، حضرت ولىعصر ارواحنا فداه خواستاریم».[3]
± مخالفت ساواک با فعالیت سیاسی روحانیون
رئیس ساواک در بخشنامهای به مراکز زیرمجموعة خود، این سازمان را تنها سازمان مسئول امور روحانیون خواند و بر مخالفت ساواک با هرگونه رفتار سیاسی روحانیون، تأکید کرد. در این بخشنامه آمده است: «از این تاریخ به بعد تنها سازمان مسئول امور روحانیون، ساواک میباشد. دستورالعمل کلی، همان است که طی [قبلاً] ارسال شد. دقت شود تدریجاً روابط حسنه برقرار گردد، مشروط بر اینکه آنها از حدود خود خارج نشوند و در سیاست دخالت نکنند». او در این بخشنامه، یک بار دیگر تأکید کرده که: «سیاست شاه، پشتیبانی از مذهب و تشویق روحانیونی است که به وظیفة معنوی خود آگاهند و عمل میکنند. معکوساً هر عملی که جنبة تهدید سیاسی داشته باشد، باید شدیداً جلوگیری شود. نظر به اینکه مذهب، مهمترین عامل حفظ کشور و ملیت میباشد، باید کلیة ایرانیان به وظیفة ملی و دینی خود پی برده و به خصوص روحانیون که راهنمای ملت از نظر مسائل معنوی و دینی میباشند، باید وظیفة خطیری که دارند، انجام دهند».[4]
± اعتصاب دانشجویان پزشکی دانشگاه تهران
خبرهای تأیید نشده، از اعتصاب 170 نفر از دانشجویان در دانشکدة پزشکی تهران و در اعتراض به زندانی شدن شماری از دانشجویان حکایت دارد. بر پایة همین گزارش، زندانیان سرشناس چون آیتالله طالقانی، داریوش فروهر و میرمحمد صادقی، علیرغم کسب امتیازات زیادی از متصدیان زندان، قرار است از فردا اعتصاب تازهای را شروع کنند. اعتصاب دانشجویان و سایر زندانیان و نیز تظاهرات دانشگاهیان در اعتراض به بازداشت بیدلیل دانشجویان، ثمر داد و امروز به فرمان شاه، ده نفر از دانشجویانی که به اتهام همکاری با مخالفین الغای رژیم ارباب رعیتی و آزادی زنان ایران و همچنین متهم به مشارکت با مقدمین علیه امنیت عمومی، دستگیر و زندانی شده بودند، آزاد شدند.[5]
±تظاهرات دانشجویان ایرانی در آمریکا
بنا بر گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، 250 دانشجوی ایرانی در آمریکا که بیشتر آنها دانشجوی پزشکی هستند، امروز دست به تظاهراتی علیه شاه زدهاند. کارگردانی این تظاهرات را «رهبر» بر عهده داشته و به زبان انگلیسی، مطالبی بیان داشته است. این دانشجویان اعلام داشتهاند که به تظاهرات خود تحت نظر اتحادیه دانشجویان، ادامه میدهند.[6]
± تبلیغات علیه حوزة علمیة قم در مطبوعات
تبلیغات بر ضد حوزة علمیة قم و طلاب و روحانیون در مطبوعات، شدت یافته است، به گونهای که امروز شماری از نشریات در مطالبی، به وضع جدید فشارها بر ضد این گروه پرداختند. از آن جمله، خبری دربارة انتقال حوزة علمیة قم از ایران منتشر شده است. در محافل تهران چند هفته است که صحبت از انتقال حوزة علمیة قم به نجف اشرف در میان است. گفته میشود این امر، به روش محافل مذهبی قم نسبت به جریانات روز بستگی دارد و ظاهراً دولت بیعلاقه نیست که حوزة علمیة قم، به نجف منتقل شود. ریاست حوزة علمیة نجف اشرف، با حضرت آیتالله حکیم است.[7] خبر دیگر اینکه روزنامة مهر ایران نوشته است که مأمورین ادارة نظام وظیفه، عدهای از جوانانی را که از لباس طلبهها سوءاستفاده کرده و از خدمت سربازی سر باز زده بودند، دستگیر و به پادگانهای مربوطه اعزام داشتند. به نوشتة این روزنامه، این عده از جوانان، اغلب ساکن قم و اصفهان بودهاند.[8]
± خوشبینی شاه از پیشرفتهای اقتصادی در ایران
محمدرضا پهلوی به خبرگزاری آلمان گفته است که نسبت به پیشرفتهای اقتصادی ایران در اثر اصلاحات ارضی، بسیار خوشبین است. شاه افزوده که در اثر اصلاحات ارضی، تولیدات کشاورزی آنگونه افزایش خواهد یافت که مردم رفاه بیشتری به دست خواهند آورد. افزایش تولیدات کشاورزی، به اقتصاد ایران رونق تازه خواهد بخشید. برای افراد زیادی، کار ایجاد خواهد کرد و امکان توسعة روابط بازرگانی با کشورهای دیگر را فراهم خواهد ساخت. وی در عین حال گفته است که دنیای آزاد، بایستی قیمتهای ثابت برای مواد اولیه در بازارهای دنیا به وجود آورد. در فروش محصولات صنعتی، خود کشورهای صنعتی قیمتهای ثابت میگیرند در حالی که قیمتهای مذکور همه ساله چند درصد افزایش داده میشوند و در مقابل، کشورهای تولید کنندة مواد اولیه، به مراتب بیشتر از کشورهای صنعتی هزینه میکنند، به طوری که اینها پیوسته غنیتر، و آنها فقیرتر میشوند. شاه از کمکاری آلمان فدرال در بازارهای ایران انتقاد کرده و گفته است ما تعجب میکنیم که آلمان فدرال در کشور ما بیش از اینها عمل نمیکند و معتقدیم که آلمان فدرال میتواند ده برابر بیشتر از آنچه تا حالا کرده است، انجام بدهد. او در مورد تظاهرات دانشجویان ایرانی در خارج هم گفته است که اینان اقلیتی هستند که هرچه هم در ایران انجام گیرد، آنها ناراضی خواهند بود. این تظاهرکنندگان کومونیست هستند ولی تظاهر به ملی بودن میکنند.[9]
±دیدار سفیر جدید انگلیس با شاه
صبح امروز، دنیس رایت، سفیر کبیر جدید انگلستان در کاخ مرمر به حضور شاه رسید و استوارنامة خود را تقدیم داشت. وی در این دیدار، بر تحکیم روابط دوجانبه تأکید کرد.[10]
±«بدبختیهای پلنگ سیاه» عنوان روزنامة فرانسوی
روزنامة فرانسوی ایسی پاری در شمارة امروز خود در مطلبی زیر عنوان «بدبختیهای پلنگ سیاه»، دربارة اشرف پهلوی مینویسد: «اشرف پهلوی را پلنگ سیاه مینامند ولی گویا این پلنگ اخیراً چنگالهایش را در خاک فرو برده است زیرا به برادرش، شاه ایران، قول داده است که از هرزگیهای خود دست بکشد». به نوشتة این روزنامه، شاه چند بار به اشرف پیشنهاد کرد که مانع ورود ثریا به عالم هنرپیشگی سینما شود. به گزارش رادیو پیک ایران که ترجمة این مطلب را برای مخاطبانش پخش میکرد، ثریا اخیراً با یک تهیهکنندة ایتالیایی قراردادی برای شرکت در فیلم امضا کرده و شاه، ثریا را تهدید نموده که در صورت ایفای نقشی در فیلم، عنوان والاحضرتی از او سلب و حقوق ماهیانة چهل هزار تومانی او قطع خواهد شد. اشرف در ابتدا با وساطت بین شاه و ثریا مخالفت میکرد ولی بالاخره آن را پذیرفت. روزنامه ایسی پاری در ادامه مینویسد: «اشرف اکنون روزی چهار ساعت را در دفتر کار خود بهمثابه سرکردة جمعیت زنان ایران میگذراند و بیش از پیش خود را به فرح نزدیک میکند زیرا اشرف به کلی ورشکست شده و حتی مقداری از جواهرهای خود را از دست داده است زیرا اشرف قمارباز کلانی است و مقدار زیادی از ثروت خود را در قمار از دست داده است و لذا باید از شاه و فرح تملق بگوید تا بتواند مخارج قمار خود را در بیاورد».[11]
± جلسة حزب مردم
بعدازظهر امروز، جلسة حزب مردم در خصوص انتخابات آتی مجلس شورای ملی، به ریاست دکتر دفتری تشکیل شد. در این جلسه، پس از بحث و تبادل نظر، مقرر شد یک کمیسیون آییننامة انتخابات را مطالعه کرده، نظر خود را برای اعمال، از سوی حزب منتشر کند.[12]
± تشکیل سندیکای کارگران شرکت واحد اتوبوسرانی
عصر امروز طی مراسم جشنی، تشکیل سندیکای کارگران شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه اعلام شد. به گفتة خسروانی، وزیر کار، در سال گذشته حدود 67 سندیکا در وزارت کار به ثبت رسید. وی ابراز امیدواری کرد که امسال تشکیلات متعدد کارگری ما موفق بشوند که اتحادیههای بزرگتری تشکیل بدهند و در راه ایران عزیز و شاه بزرگ، فداکاری کنند.[13]
± آییننامة اجرایی سهیم کردن کارگران در منافع کارگاهها
سخنگوی وزارت کار و خدمات اجتماعی اعلام کرد آییننامة اجرایی مادة 13 قانون سهیم کردن کارگران در منافع کارگاههای تولیدی و صنعتی، به امضای وزیر دادگستری و وزیر کار رسیده و به ادارات مأمور اجرا، ابلاغ شده است. به موجب این آییننامه، در صورتی که کارفرما از پرداخت سهم کارگران خودداری کند، مراتب بهطور کتبی به وی اخطار میشود و اگر باز هم نپردازد، ادارة محل کار با رعایت آییننامة اجرای مفاد اسناد رسمی لازمالاجرا، برای وصول مبلغ مورد مطالبه، از ادارة ثبت تقاضا میکند که اجرائیه صادر گردد.[14]
پینوشتها:
[1]. قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، جلد 2: فیضیه، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۷۸، ص 132 و 133.
[2]. همان، ص 118.
[3]. اسناد انقلاب اسلامى، ج 3، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1374، ص72.
[4]. منصوری، جواد، تاریخ قیام 15 خرداد به روایت اسناد، جلد 1، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1377، ص 576 و 7.
[5]. روزنامه مهر ایران، ش1803، 28/1/1342، ص 1.
[6]. بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 21، 29/1/1342، ص 7؛ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 29: آیتالله سیدمحمود طالقانی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1381، ص 366 و 7.
[7]. مجله فردوسی، ش114، 27/1/1342، ص 2.
[8]. روزنامه مهر ایران، ش1802، 27/1/1342، ص 1.
[9]. روزنامه کیهان، ش5923، 29/1/1342، ص 9.
[10]. روزنامه اطلاعات، ش11069، 27/1/1342، ص 16.
[11]. بولتن خبرگزارى پارس محرمانه، ش 882، 21/1/1342، ص 14 و 15.
[12]. روزنامه مهر ایران، ش1803، 28/1/1342، ص 1.
[13]. روزنامه اطلاعات، ش11070، 28/1/1342، ص 1 و 13.
[14]. روزنامه مهر ایران، ش1803، 28/1/1342، ص 10.
