یکشنبه 28 مهر 1342 /2 جمادی‌الثانی 1383 /20 اکتبر 1963
6 بازدید
فعالیت‌های مخفی روحانیون برای آزادی آیت‌الله خمینی
مأمور ساواک از تلاش‌ها و فعالیت‌های مخفی و زیرزمینی روحانیون برای آزادی آیت‌الله خمینی خبر داد و نوشت با آنکه مدتی است فعالیتی از سوی روحانیون مشهود نیست؛ اما در باطن شدیداً در فعالیت بوده و تصمیم دارند برای آزادی آیت‌الله خمینی و دیگر روحانیون از کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل متحد استمداد کرده حتی به چند نماینده کشورهای عربی نیز تلگرامی مأموریت داده‌اند که آنان نیز در سازمان ملل از روحانیون ایران جانبداری کنند.[1]
رواج قمار در کلوپ تفریحات مفید
به گزارش مأمور ویژه ساواک، مهم‌ترین کلوپ‌های تهران که محل اجتماع جوانان و محصلان‌اند، کلوپ تفریحات مفید تشکیل می‌دهند که چندین شعبه در تهران دارد و به طرفداران دار و دسته مصدقی‌ها و جبهه ملی تعلق دارد. اما در همین کلوپ‌ها هم قمار رایج است چرا که تمام سرگرمی‌های این کلوپ‌ها هزینه‌بردار است و محصلان توان پرداخت آنها را ندارند، به قمار روی می‌آورند.[2]
بازدید فرح پهلوی از مناطق سیل‌زده در شمال
امروز فرح پهلوی برای بازدید از مناطق سیل‌زده مازندران عازم آن مناطق شد و دستوراتی برای بهبود وضعیت سیل‌زدگان صادر کرد. در این سفر اسدالله علم نخست‌وزیر، دکتر خطیبی مدیرعامل شیر و خورشید سرخ، همراه او بودند.[3]
تاریخ استعفای دولت از زبان نخست‌وزیر
با آمادگی رسمی مجلسین، دولت اسدالله علم ظرف امروز یا فردا استعفای خود را به محمدرضا پهلوی تقدیم خواهد کرد. اسدالله علم امروز در مصاحبه مطبوعاتی، 29 مهر را تاریخ استعفای دولت اعلام کرد ولی درباره کابینه و نخست‌وزیر آینده نظری نداد. خبرگزاری‌های آلمان و رویتر در تحلیل خبر استعفای علم، که به موجب قانون اساسی ایران با تشکیل پارلمان صورت می‌گیرد، اظهار امیدواری کردند محمدرضا پهلوی مجدداً او را به نخست‌وزیری منصوب کند. به گفتة آنها تصور نمی‌رود به‌جز انتخاب چند زن به‌عنوان معاون وزیر تغییر مهم دیگری در کابینه داده شود. تحلیل مطبوعات و رسانه‌های داخلی نیز بر تشکیل دوبارة کابینه توسط علم استوار است.[4]
مذاکرات نخست‌وزیر با رئیس‌جمهور فرانسه
اسدالله علم نخست‌وزیر، درباره مذاکرات خود با ژنرال دوگل، نوشته‌ای را در اختیار مطبوعات گذارد. بر اساس این نوشته مذاکرات دیروز او با دوگل که با حضور موریس کوو دومورویل، وزیر امور خارجه فرانسه و سفیرکبیر فرانسه در تهران صورت گرفت، پیرامون اوضاع سیاسی بین‌المللی بویژه مسائل مربوط به اروپا و خاورمیانه بوده درباره روابط اقتصادی بین ایران و فرانسه نیز مذاکرات کلی و سودمندی انجام یافته و قرار شده نسبت به نحوة کمک فرانسه به ایران برای اجرای برنامه پنج ساله خود کارشناسان طرفین مذاکرات را پی‌گیری کنند.[5]
دیدار استادان و دانشجویان ایتالیایی با نخست‌وزیر
صبح امروز 25 تن از استادان و دانشجویان ایتالیایی که به دعوت دانشگاه ملی به تهران آمده‌اند با اسدالله علم در کاخ نخست‌وزیری دیدار و گفت‌وگو کردند.[6]
پاسخ مجلس به بیانات شاه در آیین گشایش مجلسین
مجلس شورای ملی صبح امروز به ریاست مهندس ریاضی جلسه علنی داشت و در آن پس از بررسی چند اعتبارنامه، جوابیه مجلس به بیانات محمدرضا پهلوی در آیین گشایش مجلسین قرائت گردید. نمایندگان در این جوابیة ده بندی، اساس و اهداف برنامه‌های این دوره از مجلس را تشریح کردند و پشتیبانی خود را از برنامه‌های اصلاحی محمدرضا پهلوی و دولت آینده اعلام نمودند.[7]
پایان سفر رئیس‌جمهور فرانسه در ایران
ژنرال دوگل و همسرش در آخرین ساعات سفرشان به ایران، از مدرسه رازی و نیز دانشکده افسری بازدید کردند.[8] و ساعت 12:55 تهران را با هواپیمای اختصاصی ریاست جمهوری فرانسه به قصد پاریس ترک کردند و بدین ترتیب به سفر چهار روزه خود در ایران پایان دادند. ساعت 12 محمدرضا پهلوی و فرح دیبا به کاخ گلستان رفتند و از آنجا ژنرال دوگل و همسرش را تا فرودگاه بدرقه کردند و در فرودگاه مراسم بدرقه رسمی به عمل آمد.[9] دوگل هنگام عزیمت از تهران پیامی به این مضمون به محمدرضا پهلوی فرستاد: «دراین هنگام که خاک ایران را با خاطره فراموش نشدنی ترک می‌گویم، یک بار دیگر از پذیرایی‌های صمیمانه آن اعلی‌حضرت سپاسگزاری می‌کنم. علایق دوستی که شاهنشاه و ملت ایران نسبت به فرانسه نشان دادند و من ناظر آن بودم برای همیشه در قلوب هم‌میهنان من باقی می‌ماند. ایران و فرانسه که دارای یک سنت ملی و انسان دوستی هستند می‌خواهند همکاری خود را نه تنها برای خودشان بلکه برای خیر و صلاح تمام جهان ادامه داده و توسعه بخشند».[10]
سیاست تقویت نفوذ فرانسه در خاورمیانه
رادیو پیک ایران در بخش خبری عصر امروز با اشاره به پایان سفر چهار روزه ژنرال دوگل به ایران، به تحلیل چرایی این سفر پرداخت و گفت: «جریان این مسافرت نشان داد صرف‌نظر از برخی مراسم تشریفاتی و بازدیدهای معمولی از ابنیه باستانی، موزه‌ها و جواهرات، پایه اساسی آن را تقویت انحصارهای بزرگ فرانسه تشکیل می‌داده است. طی این چهار روز و قبل از آن ناظرین سیاسی و خبرگزاری‌ها و جراید جهان که مسافرت «دوگل» را به ایران مورد تفسیر قرار می‌دادند همه و حتی خبرگزاری رسمی فرانسه و جراید فرانسوی در این امر متفق‌القول بودند که دولت فرانسه درصدد است نفوذ خود را در خاورمیانه توسعه دهد و منافع خود را در این قسمت از جهان تأمین کند». این رادیو در ادامه افزود: «پانزده سال پس از ریشه‌کن شدن استعمار فرانسه در خاورمیانه اکنون انحصارهای بزرگ این کشور دوباره می‌کوشند تا آب رفته را به جوی بازگردانند و با توسل به طرق استعمار نوین، دامنه نفوذ و سیطره خود را در این کشورها گسترش دهند. کلیه خبرگزاری‌ها مسافرت «دوگل» را به ایران حلقه‌ای از این سیاست می‌دانند و پس از مسافرت نخست‌وزیر فرانسه به آنکارا و بازدید قبلی دوگل از یونان، این را یک اقدام دیگر دیپلماتیک فرانسه در راه اجرای همان سیاست تقویت نفوذ در خاورمیانه می‌شمارند. بسیاری از ناظران سیاسی در تفسیر مسافرت دوگل علت توجه انحصارات فرانسه را به خاورمیانه وضع خاص این کشورها می‌دانند. بدین معنی که ملل خاورمیانه از استعمار خانمان برانداز امریکا و انگلستان به جان آمده مبارزه خود را علیه این دول امپریالیستی به طور روزافزون تشدید می‌کنند. دولت فرانسه می‌خواهد در این میان قیافه مستقلی به خود بگیرد و طبق تئوری معروف هر جا که خلائی ایجاد شد باید فوراً آن را پر کرد، سیاست خود را به این اصل متکی کرده که گویا ملل کشورهای خاورمیانه خود نمی‌توانند سرنوشت خویش را به دست گیرند و امور سیاسی و اقتصادی میهن خود را رهبری کنند. و از آنجا که مبارزه آنها خواه و ناخواه به تضعیف مواضع امریکا و انگلستان و بیرون راندن این دول استعمارگر از برخی سنگرهای سیاسی و اقتصادی آنها منجر خواهد گشت، پس لازم است که انحصارات فرانسوی جای خالی آنها را بگیرند و نفوذ و تسلط خود را در این کشورها مستقر سازند. در این زمینه فرانسه علی‌رغم این واقعیت که خود یکی از دول استعمارگر و غارتگر امپریالیستی است، تبلیغات خود را بر ادعای دفاع از استقلال در میان شرق و غرب متکی کرده و خود دوگل چندین بار در تهران طی نطق‌های خود این مطلب را پیش کشید که دیپلماسی فرانسه می‌خواهد از دو عامل یکی شرکت شخص دوگل در جنگ ضد فاشیستی و دیگری مخالفت این کشور با برخی از اقدامات امریکا استفاده روانی بکند و در افکار عموم کشورهای خاورمیانه و من‌جمله ایران، دولت کنونی فرانسه را به مثابه دولتی طرفدار استقلال و مخالف با تسلط امریکا معرفی نماید».[11]
تعیین حدود آب‌های مرزی ایران و عراق
کیهان به نقل از خبرگزاری فرانسه گزارش داد: «یک هیئت پنج نفری از متخصصان نفت ایران وارد بغداد شد. این هیئت شامل عده‌ای نظامی و غیرنظامی است که باید با نمایندگان عراق اقدام به تعیین حدود آب‌های مرزی بین دو کشور بنماید. این تعیین حدود امکان می‌دهد که دو کشور از منابع نفتی دریایی بین عراق و ایران بهره‌برداری کنند. مسافرت این هیئت به دنبال مذاکراتی است که در حدود دو ماه قبل در تهران بین نمایندگان ایران و عراق صورت گرفت».[12]
پیروزی درخشان اوپک به رهبری ایران
روزنامه اطلاعات نوشت طبق اخبار رسیده از ژنو، کنسرسیوم نفت ایران با اصل پرداخت 5/12 درصد بهره مالکانه به ایران موافقت نموده ولی پیشنهاد کرده این مبلغ به تدریج و طی چند سال به ایران پرداخت گردد تا تزلزل شدیدی در امور درآمد کمپانی‌های طرف قرارداد ایران و صنعت نفت پیدا نشود. هم‌اکنون مذاکرات درباره شرایط پرداخت بهره مالکانه ادامه دارد. به نوشته این روزنامه توافق فوق یکی از پیروزی‌های درخشان اوپک است که به رهبری ایران انجام گرفته زیرا آنچه که ایران انجام می‌دهد ملاک عمل برای دیگر کشورهای صاحب نفت خاورمیانه خواهد بود که باید بین آن کشورها و کمپانی‌های نفتی طرف آنان توافق گردد و نتیجه مثبت آن تحول بزرگی در مناسبات کشورهای صادرکننده نفت و کمپانی‌های بزرگ نفتی به‌وجود می‌آورد. اوپک پس از این پیروزی قادر است در شرایط دوستانه مشکلات کشورهای صادرکننده نفت را با کمپانی‌های نفتی حل کند.[13]
پی‌نوشتها:
[1]- قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج چهارم: دوران حصر، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1386، ص 171.
[2]- فاطمی‌نویسی، عباس، زندگی و مرگ جهان پهلوان تختی در اسناد ساواک، تهران، جهان کتاب، 1377، ص 75 و 76.
[3]- گاهنامه پنجاه سال شاهنشاهی پهلوی، ج 2، تهران،کتابخانه پهلوی، بی‌تا، ص 1965 و 1964.
[4]- روزنامه مهر ایران، ش 1948، 28/7/1342، ص 1؛ همان، ش 1949، 29/7/1342، ص 1؛ روزنامه اطلاعات، ش 11222، 28/7/1342، ص 13.
[5]- روزنامه خراسان، ش 4138، 29/7/1342، ص 1 و 4.
[6]- روزنامه مهر ایران، ش 1949، 29/7/1342، ص 8.
[7]- روزنامه اطلاعات، ش 11222، 28/7/1342، ص 1.
[8]- همان.
[9]- روزنامه بهار ایران، ش 1635، 29/7/1342، ص 1.
[10]- روزنامه اطلاعات، ش 11223، 29/7/1342، ص 16.
[11]- بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 173، 30/7/1342، ص 7 و 8 و 9.
[12]- روزنامه کیهان، ش 6074، 28/7/1342، ص 1.
[13]- روزنامه اطلاعات، ش 11222، 28/7/1342، ص 1.
