سهشنبه 28 اسفند 1341 22 شوال 1382 19 مارس 1963
11 بازدید
□ اعلامیه آیتالله میلانی
آیتالله سیدمحمدهادی میلانی، از علمای بنام و طراز اول خراسان، ضمن حمایت از دیگر علما و روحانیون، دربارة وقایع اخیر به حضرت ولیعصر(عج) متوسل شدند. ایشان در اعلامیهای جداگانه، با اشاره به سابقة برگزاری مراسم در «طلیعة سال نو»، نوشتند که «با کمال تأسف آنچه در گذشته بر ملت ما گذشت، دلی شاد و خاطری آسوده باقی نگذاشت. در این مدت، هیئت حاکم و زمامداران از هیچ تجاوزی به حقوق فرد و اجتماع دریغ نکرده، گستاخی را تا آنجا کشاندند که قوانین آسمانی اسلام را مورد ملعبه قرار داده و بدون توجه به خشم عمومی ملت مسلمان، به حریم احکام شرعیه که در حکم نوامیس الهی میباشد، تجاوز کردند». ایشان در ادامة همین اعلامیه، به بازداشت و زندانی شدن علما و رجال متدین و استادان و دانشجویان اشاره نمودند و فقر و گرسنگی، بیکاری و فساد و تجاوز عمال حکومت را واقعیتهایی برشمردند که جامعه را تهدید میکنند: «حقوق ملت و مصالح را، تنها مواردی دانسته که مورد توجه قرار ندارد و معلوم نیست تا کی مهلت پیدا کنند و عاقبت کار به کجا بروند». آیتالله میلانی اعلامیة خود را چنین پایان دادند: «روشن است در این شرایط، روحانیتی که خود را شریک غم و شادی ملت مسلمان ایران میداند، هرگز عید و مراسم آن را نخواهد داشت جز آنکه متوسل به اولین شخص عالم امکان، حضرت ولیعصر(عج)، ارواحنا له الفداء، شده و از درگاه خداوند متعال جل و علا، مسئلت نماید در سال جاری، فرجی برای ملت مسلمان و عموم برادران ایرانی روی دهد و آسایش روحی و فکری حاصل آید. والسلام».[i]
□ دستور ساواک مرکزی
ساواک مرکزی، غیر از ساواک خرمآباد، کلیة سازمانها و ادارههای تابع را مکلف کرد که با توجه به اعلام عزاداری در روزهای عید نوروز از سوی علما، پیشبینیهای لازم را معمول دارند: «اخیراً بعضی از علما و وعاظ مرکز و مجامع مذهبی، تراکت و اعلامیههایی تحت عنوان «عزای ملی» به جای برگزاری مراسم عید باستانی انتشار داده و احتمال دارد در آن منطقه، وعاظ در مساجد، هنگام وعظ با توجه به اینکه روز جمعه دوم فروردین مصادف با رحلت امام جعفر صادق(ع) است، مطالبی برخلاف مصالح کشور ایراد و اذهان عمومی را مشوب سازند. دستور فرمایید از هماکنون با تشریک مساعی مأمورین و مسئولین انتظامی محل، همهگونه پیشبینیهای لازم معمول [دارند.] حتی در صورت وجود احتمال اینگونه عملیات مخالف، مجالس باشکوهتری در مخالفت با اینگونه اظهارات تشکیل داده و در مقابل بیانات وعاظ محرک در مساجد نیز دستهجاتی وجود داشته باشند که با ذکر صلوات، مانع اظهارات نامتناسب آنان شوند».
رئیس ساواک در ادامة این دستورنامه، تأکید ورزید: «چنانچه با اتخاذ تدابیر لازمه، نتایج مطلوب حاصل نگردید، برای تعقیب محرکین، پس از کسب اجازة تلگرافی از مرکز، اقدام و نتیجه را گزارش نمایید. سرلشکر پاکروان».[ii]
□ اعلامیه آیتالله خمینی در مساجد کاشان
به گزارش سرهنگ حریرچیان (رئیس شهربانی کاشان)، اعلامیة چاپی که آیتالله خمینی صادر کرده است، در مساجد شهر کاشان نصب شده و مورد توجه مردم قرار گرفته است.
این اعلامیه را آیتالله خمینی چند روز قبل (چهارشنبه 22 اسفند 1341)، صادر کرده و در آن اعلام نمودهاند که روحانیون به جای عید امسال، عزادارند. رئیس شهربانی کاشان که یک برگ از این اعلامیه را هم به شهربانی کل کشور فرستاد، در گزارش ادامه، افزوده است که «مأمورین مربوطه برای شناسایی ناشرین [آن اعلامیه]، مشغول اقدامات هستند».[iii]
□ پرچمهای سیاه در جنوب تهران
مأموران ساواک تهران گزارش دادند که در حمایت و پیروی از دستورات مندرج در اعلامیههای علما و روحانیون، «مردم در پارهای از قسمتهای شهر، مخصوصاً در قسمت جنوب شهر، پرچمهای سیاهی برافراشتهاند».[iv]
□ تظاهرات دانشجویان در آلمان
جمعی از دانشجویان ایرانی مقیم خارج از کشور، در مقابل سفارت ایران در آلمان غربی گرد آمدند و با انجام تظاهراتی، به اقدامات حکومت کشورشان اعتراض کردند. آنان ضمن ابراز نارضایتی و نفرت خود از اقدامات دولت، خواستار استقرار دموکراسی در ایران شدند.[v]
□ ادامة درگیریهای فارس
در درگیریهایی که میان قوای دولتی و عشایر فارس در جنوب کشور ادامه دارد، عدهای از نیروهای طرفین، کشته یا زخمی شدند. خبرگزاری رویترز تعداد کشتهشدگان را 44 تن اعلام نمود که 10 نفر از آنها پلیس بوده و بیش از 100 نفر مجروح شدهاند.[vi]
منصوبین دولت از انتشار اخبار مربوط به حوادث آن نواحی خودداری کردهاند و چگونگی درگیریها و ناآرامیهای اخیر فارس را مخفی داشتهاند؛ چه، نگرانند که این شورش بر ضد اجرای اصلاحات ارضی، به دیگر نقاط کشور نیز شیوع پیدا کند و دامنة جنگ به میان دیگر عشایر نیز کشیده شود.[vii]
□ تحرکات سران عشایر فارس در تهران
به دنبال وقایع اخیر فارس، لشکر 9 خوزستان گزارشی از فعالیت سران عشایر آن منطقه تهیه و به ادارة دوم ساواک ارسال کرد. در این گزارش، از عبدالله ضرغامپور و ناصر طاهری نام برده شده است که با اتومبیل فردی به نام امیر بهمن بختیار (برادر جهانشاه صمصام)، از تهران به فلارد بختیاری رفته و در منزل بستگان خود اقامت کردهاند. گزارش لشکر 9 خوزستان، در ادامه افزوده است که آنها شایعه کردهاند «ما از تهران آمدهایم و حامل فتوای روحانیون و چند نفر از سپهبدان ارتش هستیم. مخصوصاً آیتالله بهبهانی [گفته است] که نباید اصلاحات ارضی و خلع سلاح انجام شود». آن دو به نقارهخانه و دشت روم (واقع در شش فرسنگی نوسود) هم رفتهاند.[viii]
□ بهبود روابط ایران و شوروی
علیقلی اردلان (سفیرکبیر سابق ایران در شوروی) که برای تصدی سفارت ایران در بن از مسکو به تهران آمده است، امروز در یک گفتوگوی مطبوعاتی شرکت و روابط ایران و شوروی را خوب ارزیابی کرد. او که با خبرنگار کیهان اینترنشنال در محل وزارت امور خارجه گفتوگو میکرد، بهبود مناسبات ایران و شوروی را بسته به جریانها و اوضاع بینالمللی دانست و در توضیح آن دلایل زیادی برشمرد. اما مهمترین عامل را اقدامات شاه بیان نمود که موجب شده است شورویها سیاست خود را نسبت به ایران تغییر دهند.[ix] افزون بر اردلان، از دیگر ایرانیانی که امروز به موضوع بهبود روابط ایران و شوروی پرداخت، مصدقی (رئیس شعبة شرکت ملی نفت ایران) بود که در آبادان با خبرگزاری تاس مصاحبه کرد. او اتحاد جماهیر شوروی را با عنوان برادر ارشد ایران مخاطب قرار داد و آرزو کرد که دوستی دو کشور استوار باشد و به تحکیم صلح در منطقة خاورمیانه کمک کند.[x]
پینوشتها:
[i]. اسناد انقلاب اسلامی، ج 1، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1374، ص 59؛ دوانی، علی، نهضت روحانیون ایران، ج 3، تهران، مؤسسه خیریه و فرهنگی امام رضا (ع)، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1377، ص 250 و 251.
[ii]. قیام پانزده خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 1، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378،ص 569.
[iii]. امام در آئینه اسناد (سیر مبارزات امام خمینی به روایت اسناد شهربانی)، جلد اول، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1383، ص 47 و 49.
[iv]. قیام پانزده خرداد به روایت اسناد ساواک، همان، ص 574.
[v]. بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 296، 29 اسفند 1341، ص 9.
[vi]. همان، ص 2.
[vii]. بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 1، 1 فروردین 1342، ص 4 و 5.
[viii]. قیام پانزده خرداد به روایت اسناد ساواک، همان، ص 573؛ منصوری، جواد، تاریخ قیام 15 خرداد به روایت اسناد، جلد اول، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، تهران، 1378 ـ 1377، ص 291.
[ix]. روزنامه کیهان، ش 5903، 29 اسفند 13431، ص 1 و 25.
[x]. بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 296، 29 اسفند 1341، ص 12 و 13.
