چهارشنبه 12 فروردین 1343 / 17 ذىقعده 1383 / 1 آوریل 1964
1 بازدید
انتقاد از محاکمه سران نهضت آزادى
در حالى که دهمین جلسه محاکمه سران نهضت آزادى امروز در تهران برگزار شده بود، گزارش اطلاعات داخلى ساواک به نقل از اداره دوم ستاد بزرگ ارتشتاران، اطلاع داد که به مناسبت آغاز محاکمه سران نهضت آزادى، فعالیت افراد نهضت آزادى و پارهاى از دستجات مذهبى بار دیگر شدت یافته است و هماکنون در بازار و محافل مذهبى و جوامع دیگر از محاکمه نظامى آقایان مهندس بازرگان و سیدمحمود طالقانى انتقاد مىشود و احساسات عوام علیه ارتش تحریک مىگردد. پخش تراکتهاى مذهبى در این زمینه ادامه دارد. قرار است اعلامیهاى از طرف دانشجویان وابسته به جبهه ملى منتشر گردد. بنابراین گزارش، همچنین در دانشگاه از طرف گروهى از دانشجویان جهت تحریک اعصاب و افکار عمومى به نفع نامبردگان بالا، فعالیتهایى در جریان است. هفته گذشته طبق اطلاع، کمیته دانشجویان نهضت آزادى که اکثر آنان از دانشجویان علوم اجتماعى و ادبیات بودند، محرمانه به تشکیل جلسه پرداختند تا تصمیماتى جهت تحریک احساسات دانشجویان به علت محاکمه نظامى آقاى مهندس بازرگان اتخاذ نمایند. قرار است اطلاعیهاى به عنوان اعتراض در مورد محاکمه نظامى سران نهضت آزادى و اعلام تنفر دانشجویان از اعمال حکومت غیر ملى و خفقان آزادى جهت اطلاع همگان منتشر سازند.[1]
آزادی برخی سران عشایر فارس
خبرنگار کیهان از شیراز گزارش داد که دادگاه زمان جنگ شیراز موافقت کرد که آقایان محمدحسین صولت قشقایى و امیربهمن صمصام بختیار که چند روز قبل هر کدام به قید 1 میلیون تومان کفالت آزاد شده بودند براى رسیدگى به کارهاى شخصى به تهران بروند. به نوشته کیهان، با آزادى این دو نفر، تاکنون سه نفر از سران عشایر متهم به شرکت در غائله فارس آزاد شدهاند. باباخان ایلامى قبلاً آزاد شده بود. بنابراین گزارش، این سه نفر جزء دسته ده نفرى سران عشایر بودند که چند ماه قبل با هواپیما به شیراز آورده شدند و تحویل زندان شهربانى شیراز گردیدند. به گفته یک مقام مطلع، چون رسیدگى به پرونده سران عشایر فارس خاتمه یافته، محاکمه حبیب شهبازى، ناصر طاهرى، فتحالله حیاتداودى، حسینقلى رستم، ولى کیانى و فریدون جاوید بزودى آغاز مىشود.[2]
نخستوزیر ترینیدا و توباگو در تهران
ساعت 4 بامداد، اریک ویلیامز نخستوزیر ترینیدا و توباگو براى دیدارى سه روزه وارد تهران شد و در فرودگاه مورد استقبال قرار گرفت.[3] نخستوزیر ترینیدا مقارن ظهر امروز در کاخ نخستوزیرى با حسنعلى منصور ملاقات و گفتوگو کرد،[4] سپس به اتفاق همراهانش در ضیافت ناهارى که از سوى منصور در کاخ وزارت امور خارجه برپا شده بود، شرکت کرد. وى پیش از آن با حضور در وزارت دارایى، به دیدار هویدا وزیر دارایى رفته بود.[5] به گزارش روزنامه مرد مبارز، اریک ویلیامز به دعوت دکتر اقبال رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل شرکت ملى نفت ایران و بانو، در ضیافت چاى در باشگاه شرکت ملىنفت شرکت کرد و با شمارى از اعضاى دولت، روزنامهنگاران و نمایندگان مجلسین ایران آشنا شد.[6]
وزیر امور خارجه در عربستان سعودى
عباس آرام وزیر امور خارجه ایران، براى دیدارى رسمى از عربستان سعودى، وارد جده شد.[7] به گزارش خبرگزارى آسوشیتدپرس از دمشق، رادیو مکه نکتهاى درباره هدف سفر وزیر امور خارجه ایران بیان نکرده است اما گزارشهاى غیررسمى حاکى است که در سفر آقاى آرام به عربستان سعودى که مقامات عالىرتبه وزارت امور خارجه ایران نیز همراه وى هستند، به مانند سفرش به کویت، براى حل اختلافات ایران با این دو کشور عربى در مورد حدود و قلمروهاى دریایى سه کشور در قسمت علیاى خلیج فارس صورت گرفته است که سرشار از منابع نفتى است. این خبرگزارى مىافزاید، کویت و عربستان سعودى هر دو با اقدام دولت ایران در دادن امتیاز اکتشافات نفتى در خلیج فارس به شرکت نفت «پان امریکن» که شرکتى امریکایى است، اعتراض کرده گفتهاند که دولت ایران با این اقدام خود متعرض حق حاکمیت آن دو کشور شده است.[8]
این در حالى است که امروز شوراى جامعه عرب با تصویب 256 قطعنامه به کار خود پایان داد. به گزارش خبرگزارى فرانسه از قاهره، شوراى جامعه عرب در یکى از قطعنامههایش تصویب کرده است که هیئتى به ریاست دبیرکل جامعه عرب به امیرنشینهاى عربى خلیج فارس فرستاده شود تا درباره خطر مداخله خارجى در این منطقه بررسى و روابط میان این امیرنشینها و کشورهاى عربى را تحکیم نماید.[9]
دیدار سفیران هفت کشور با نخستوزیر
به منظور آشنایى رؤساى هیئتهاى سیاسى خارجى مقیم دربار شاهنشاهى با نخستوزیر، از ساعت 8:30 امروز، سفیران ژاپن، ایتالیا، اسپانیا، اندونزى، چین، یوگسلاوى و لهستان در کاخ نخستوزیرى حضور یافتند و با منصور ملاقات کردند. در این ملاقات پیرامون روابط اقتصادى ایران و کشورهاى مذکور نیز گفتوگو شد.[10]
انتصاب معاون نخستوزیر
حسنعلى منصور نخستوزیر، امروز در حکمى، غلامرضا نیکپى را به سمت معاون نخستوزیر منصوب کرد.
نیکپى پیش از این رئیس امور ادارى شرکت ملى نفت ایران بود.[11]
سفر اشرف پهلوی و همسرش به آبادان
بعدازظهر امروز، اشرف پهلوى به اتفاق بوشهرى همسرش، به دعوت شرکت ملى نفت ایران با هواپیما راهى آبادان شد. به نوشته روزنامه مهر ایران، وى در فرودگاه این شهر از سوى مسئولان محلى مورد استقبال قرار گرفت.
قرار است اشرف پهلوى در این سفر از چند مرکز خیریه دیدن کرده و در جلسه رؤساى ادارات دولتى شرکت کند.[12]
سخنان نماینده تامالاختیار دولت در بنادر و جزایر جنوب
به نوشته روزنامه پست تهران، تیمسار دریابان عظیما، استاندار و نماینده تامالاختیار دولت در بنادر و جزایر خلیج فارس و بحر عمان در دیدار از بندر دیلم گفت: عقبماندگیهاى بنادر جنوب به واسطه سهلانگارى و عدم توجه عدهاى از مأمورین بوده است. من مأمورین متخلف را اخراج مىکنم. وى با ابراز اینکه من به امر اعلى حضرت همایونى مأموریت یافتهام که به جنوب بیایم و طرحهاى عمرانى را که به حال مردم مفید باشد، اجرا کنم، افزود: عقبماندگیهاى بنادر جنوب که روزى از نقاط معمور [= آباد] کشور محسوب مىشد در درجه اول به واسطه سهلانگارى و عدم توجه عدهاى از مأمورین به وظایف محوله بوده، اغلب مشکلات را همین مأمورین متخلف ایجاد کردهاند ولى با مأموریت و اختیاراتى که دارم به وضع عمومى مردم این سامان خواهم رسید و مشکلات موجود را با امکاناتى که دارم مرتفع خواهم ساخت. وى گفت: یک نوع هماهنگى و حقانیت در انجام کارها لازم است که باید هر مأمورى که مىخواهد در اصلاحات سهیم و خادم باشد، معتقد به آن باشد.[13]
امریکا در پی ایجاد بحران در مرزهاى جنوبى شوروى
روزنامه پراودا ارگان رسمى حزب کمونیست شوروى در شماره امروز خود نوشت: مقامات و رهبران نظامى امریکا ظاهراً مىکوشند تا وضع بحرانى در مرزهاى جنوبى شوروى به وجود آورند. به گزارش خبرگزاریهاى رویتر و یونایتدپرس از مسکو، در گزارش روزنامه پراودا که توسط خبرگزارى تاس انتشار یافته، به مانورهاى نظامى مشترک بین نیروهاى ایران و امریکا اشاره شده است که بزودى برگزار خواهد شد. پراودا در پایان گزارش خود مدعى شده است که این مانور مبین تلاش و علاقه رهبران نظامى امریکا به ایجاد منابع و وسایل تشنج بینالمللى در همه جاى دنیا مىباشد.[14]
محکومیت 4600 زندانى
برابر آمار جمعآورى شده توسط یکى از دادیاران دادسراى استان تهران، 4600 زندانى در زندانهاى قصر، بازداشتگاه کاخ دادگسترى، زندان موقت شهربانى و زندان زنان وجود دارد که احکام محکومیت آنان قطعیت یافته است. به گزارش روزنامه اطلاعات، این آمار مقدماتى از آنجا کسب شده است که وزارت دادگسترى با توجه به آمار موجود در بازداشتگاههاى زندان، تصمیم گرفته درباره آن عده از زندانیان بلاتکلیف که دربازداشت هستند، بررسى نماید. این گزارش مىافزاید، دادگسترى درباره این دسته از زندانیان که طبق احکام صادره محکومیت آنان قطعى شده، اقدامى به عمل خواهد آورد ولى از جهت رفاه حال مأمورین و زندانیان مذکور، درصدد است که نسبت به تعیین تکلیف زندانیانى که هماکنون بدون حکم قطعى به طور موقت در زندان به سر مىبرند، با بررسى سوابق و پروندههاى آنان، تسریعى به عمل آید. آمار زندانیان موقت نزدیک به 2100 نفر مىباشد و در میان این عده افرادى وجود دارند که به فرض صدور حکم و قطعیت یافتن آن احکام، ماهها قبل باید آزاد مىشدند و انگیزه اصلى دادگسترى از رسیدگى مذکور، تعیین تکلیف درباره این قبیل زندانیان است. گزارش روزنامه اطلاعات حاکى است، در حال حاضر علاوه بر ارقام مذکور، در حدود 363 نفر زندانى زن در زندان زنان به سر مىبرند که عدهاى از آنان بلاتکلیفاند. یک مقام مطلع در وزارت دادگسترى به خبرنگار اطلاعات گفته است که علت اصلى بلاتکلیف ماندن عدهاى از این زندانیان، کندى کارهاى ادارى و تشریفاتى دادگسترى است که امکان دارد پس از بررسى گزارشى که تا هفته آینده تکمیل و تقدیم مىشود، نسبت به رفع این اشکالات، اقدامات لازم صورت گیرد.[15]
واگذاری تدریجی کار غله، نان و سیگار به مردم
روزنامه پست تهران امروز نوشت، در اجراى برنامه دولت براى تشویق و تقویت روح آزادى فردى و آزادى تجارت و سپردن کار مردم به مردم تدریجاً ادارات و مؤسسات دولتى که از لحاظ هزینه ادارى و غیرانتفاعى براى دولت ضرر و زیان داشته و در سالیان اخیر از طریق اخذ وام از بانک ملى جبران زیان و مخارج آنها مىشده و همچنین کلیه انحصارات دولتى لغو و منحل شده، تدریجاً امور انحصارى به شرکت و مؤسسات ملى و خصوصى واگذار خواهد شد. این مطلب مىافزاید: بعد از آزادى ورود قند و شکر و چاى گفته مىشود کار تأمین غله و نان و همچنین تهیه و تولید و توزیع سیگار نیز تدریجاً به مردم و بازرگانان واگذار و انحصار این امور به صورت فعلى ملغى و به دست مؤسسات و شرکتهاى خصوصى سپرده خواهد شد. در پایان این مطلب آمده است که بعضى از مؤسسات مزبور منجمله غله و نان و قند و شکر در سالیان اخیر از جهت هزینههاى ادارى و غیره کاملاً براى دولت ضرر داشته است و دولت هر سال از طریق اخذ وام از بانک مرکزى ضرر و زیان عملکرد این مؤسسات را تأمین و جبران کرده است.[16]
سهیم کردن کارگران در سهام کارخانهها
روزنامه کیهان، خبر از سهیم کردن کارگران در سهام کارخانهها داد که به موجب آن، سالیانه مبلغى معادل چند روز دستمزد کارگران در صندوق مخصوصى به نام صندوق پایان خدمت ذخیره مىگردد و از محل آن براى کارگران، سهام همان کارخانه و یا سهام کارخانهاى که در شرف تأسیس است، خریدارى خواهد شد. گفته مىشود که این طرح ابتدا درباره کارخانههاى دولتى اجرا خواهد شد سپس هرگاه صاحبان صنایع خصوصى مایل باشند مىتوانند آن طرح را در کارخانههاى خود اجرا نمایند. با اجراى این طرح به تأسیس بورس سهام در کشور کمک مىشود و نیز بزرگترین مشکل فروش کارخانههاى دولتى که وجود کارگران زاید آن است، حل خواهد شد.[17]
تنظیم بودجه تفصیلى در سازمان برنامه
امیرعباس هویدا وزیر دارایى، گفت: اداره کل بودجه با تمام امکاناتش چه از نظر سوابق و اطلاعات و چه از لحاظ متخصصین خود در اختیار دفتر بودجه خواهد بود تا بتواند در موعد مقرر، بودجه تفصیلى را تنظیم و تسلیم دولت نماید. به گزارش روزنامه اطلاعات، هماکنون دکتر مجیدى معاون سازمان برنامه و رئیس دفتر بودجه مشغول تهیه طراحى براى بودجه برنامهاى سال جارى است که برطبق آن باید بودجه تفصیلى سال جارى تنظیم گردد.[18]
انحلال کمیسیونهاى مالیاتى وزارت دارایى
روزنامه بورس نیز خبر از انحلال کمیسیونهاى مالیاتى در وزارت دارایى داد. به نوشته این روزنامه، کمیسیونهاى مالیاتى که در زمان تصدى عبدالحسین بهنیا در وزارت دارایى به عنوان شروع یک برنامه اصلاحى در امور مالیاتى تشکیل شد، منحل گردید زیرا این کمیسیونها کار مؤثرى انجام نداده بودند. نویسنده با اشاره به شیوه اخذ مالیات در سایر کشورها و مقایسه آن با ایران مىنویسد: اقتصاد هرگز با تعارف و حرف خشک و خالى سازگارى ندارد و پیشرفت آن موکول به تأمین بودجههاى کافى است؛ بدون پول و بدون اخذ مالیات به طور منظم و مستمر، چرخ اقتصاد به گردش در نمىآید. سیستمهاى مالیاتى معمول در ایران، هرگز نقش مؤثرى در افزایش عواید دولت و نیرومندى و سلامت اقتصاد کشور بازى نکرده به نظر ما انجام یک رفورم مالیاتى از جهت توسعه و رشد اقتصادى بسیار ضرروى و غیرقابل اجتناب است.[19]
انحلال سازمان خانهسازى وزارت مسکن
پست تهران نیز خبر از انحلال سازمان خانهسازى در وزارت آبادانى و مسکن داد. به نوشته این روزنامه، بنا بهدستور هوشنگ نهاوندى وزیر آبادانى و مسکن، با انحلال سازمان خانهسازى، پرسنل آن به وزارت آبادانى و مسکن منتقل مىشوند وامور ساختمانى آن با نظارت وزارتخانه ادامه خواهد یافت.[20]
خوشبینی روزنامه پست ایران درباره رشد اقتصادی
روزنامه پست ایران در مطلبى زیر عنوان «آینده روشن» مدعى شد: سال 1343 را مىتوان سال موفقیت و پیروزى براى اقتصاد کشور دانست. با مطالعه مقررات وارداتى و صادراتى امسال، مىتوان امیدوار بود که سال جارى هم سال امید و سال پیروزى است. دولت جدید مقدمات فعالیت خود را که طلیعه اجراى برنامههاى وسیعترى است فراهم ساخته برنامههاى اقتصادى خود را که متضمن سیاست ثابت اقتصادى در چهارچوب انقلاب ششم بهمن است، آماده کرده است. نویسنده با اشاره به اظهارات وزیر دارایى مبنى بر اینکه 100 میلیون تومان معاملات دولتى بهدست مردم سپرده شده است، مىافزاید: بىشک بازرگانان ما که تجربههاى عمیقى در امور اقتصادى دارند، رشد فکرى خود را با همکارى با این برنامه بار دیگر نشان خواهند داد.[21]
ریلگذارى خط آهن ایران ـ ترکیه
خط آهن 223 کیلومترى ایران ـ ترکیه در مرحله ریلگذارى است و بزودى آماده بهرهبردارى مىشود. گزارش مربوط به احداث خطوط راهآهن ایران که به خطوط راهآهن ترکیه متصل مىشود، از طرف دولت ایران به سازمان پیمان مرکزى (سنتو) تسلیم شد. برابر این گزارش، پروژه سنتو براى توسعه شبکه خطوط آهن ترکیه طورى تنظیم شده که این خطوط از اواسط سال 1964 آغاز شود. براى کمک به اجراى این پروژه قرار است 1/8 میلیون دلار به ایران و 8/13 میلیون دلار به ترکیه از طرف سازمان وام اعطا شود. این سازمان براى اجراى این پروژه 2 میلیون دلار کمک و 6 میلیون دلار وام پرداخت کرده است. دولت انگلستان نیز معادل 100 هزار لیره لوازم و ماشینآلات تخصیص داده است.[22]
جلسه شوراى عالى حج
پیشازظهر امروز شوراى عالى حج با شرکت عبدالوهاب اقبال، امیر الحاج و مشاور روحانى شورا در وزارت کشور تشکیل جلسه داد و درباره رسیدگى به وضع راهنمایان حج و صدور پروانه براى آنان تصمیمگیرى کرد.[23]
در این جلسه همچنین نسبت به تهیه کار هیئت پزشکى و هیئت سرپرستى مذاکره شد. به نوشته روزنامه کیهان، رساله مختصرى هم که مشاور روحانى شورا درباره مناسک حج با تصویب شورا تهیه کرده بود از طرف شورا به تعداد کافى چاپ شده که در موقع عزیمت زائرین بیتاللهالحرام در فرودگاه براى استفاده در انجام مناسک حج مجاناً به زائرین داده مىشود.[24]
پانوشتها:
[1]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 4: دوران حصر، تهران، مرکز بررسى اسناد تاریخى وزارت اطلاعات، 1380، ص 398.
[2]ـ روزنامه کیهان، ش 6203، 12/1/43، ص 1.
[3]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11351، 12/1/43، ص 16.
[4]ـ روزنامه پست تهران، ش 3149، 12/1/43، ص 1.
[5]ـ روزنامه کیهان، ش 6203، 12/1/43، ص 12.
[6]ـ روزنامه مرد مبارز، ش 827، 18/1/43، ص 1.
[7]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11352، 15/1/43، ص 13 و 1.
[8]ـ بولتن خبرگزارى پارس محرمانه، ش 12، 15/1/43، ص 20.
[9]ـ همان، ص 14.
[10]ـ روزنامه کیهان، ش 6203، 12/1/43، ص 12.
[11]ـ روزنامه خراسان، ش 4264، 13/1/43، ص 8.
[12]ـ روزنامه مهر ایران، ش 2062، 23/1/43، ص 5.
[13]ـ روزنامه پست تهران، ش 3149، 12/1/43، ص 6.
[14]ـ بولتن خبرگزارى پارس محرمانه، ش 12، 15/1/43، ص 7.
[15]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11351، 12/1/43، ص 15 و 1.
[16]ـ روزنامه پست تهران، ش 3149، 12/1/43، ص 1.
[17]ـ روزنامه کیهان، ش 6203، 12/1/43، ص 1.
[18]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11351، 12/1/43، ص 13 و 1.
[19]ـ روزنامه بورس، ش 643، 12/1/43، ص 4 و 1.
[20]ـ روزنامه پست تهران، ش 3149، 12/1/43، ص 1.
[21]ـ همان.
[22]ـ روزنامه بورس، ش 643، 12/1/43، ص 4 و 1.
[23]ـ روزنامه خراسان، ش 4264، 13/1/43، ص 1.
[24]ـ روزنامه کیهان، ش 6203، 12/1/43، ص 12.
