شنبه 4 خرداد 1342/ 1 محرم 1383/ 25 می1963
5 بازدید
آغاز سال 1383 قمری
با ورود ماه محرم، سال 1383 قمری آغاز شد. از چند روز پیش، مردم مسلمان شهرها و روستاهای ایران با برپا کردن تکایا و حسینیههای متعدد برای برگزاری مراسم گوناگون عزاداری شهادت امام حسین(ع) آماده شدهاند. مساجد نیز مهیای برپایی مراسم ویژة این ایام شده است. در برخی از مساجد، پلاکاردها و دیوارنوشتههایی هم به چشم میخورد که به مسائل سیاسی پرداختهاند. از جملة این مساجد، میتوان به مساجد شیراز اشاره کرد که روی پارچههای سیاه، جملاتی از قبیل «کشته شدن بهتر از زندگی ننگین است» نوشته شده است. لیکن مأموران دولتی از نصب آنها جلوگیری کردند و پارچهها را کندند.[1] با وجود این، برخی از علمای عظام، مانند آیتالله خمینی، وعاظ و روحانیون را تشویق و ترغیب کردهاند که با آغاز ماه محرم، ضمن بهرهگیری از فضای مذهبی این ماه و جلب توجه عموم مردم به قضایای عاشورا، سمت سخنرانیها را به طرف حکومت پهلوی بکشانند و با پرداختن به مسائل سیاسی، مفاسد اجتماعی رژیم را تشریح کنند. حتی از آنان خواسته شده که جریان حمله به مدرسة فیضیه را بیان نمایند و مردم را با آنچه در قم میگذرد، آشنا سازند.[2] بنابراین برخی از وعاظ در منابر امروز و امشب، با توجه به روزهای آغازین ماه محرم، علل و زمینههای خروج امام حسین(ع) از مدینه به مکه و بعد کربلا را شرح دادند. فساد و جریان اسلامزدایی حکومت یزید را بیان کردند و در لابلای صحبتهایشان با اشاره و کنایه، حکومت محمدرضا پهلوی را در ردیف حکومت معاویه و یزید قرار دادند.[3] افزون بر این، بنا بر نظر آیتالله خمینی، شعار دادن بر ضد حکومت در مجالس عزاداری هم از امروز آغاز شد. به این گونه که آن دسته از کسانی که در هیئآت و دستهجات عزاداری فعال و در شمار هواداران روحانیت بودند، وقایع روز را به صورت نوحه و شعار در جلسات خود مطرح کردند و شعارهایی را در مجالس سینهزنی و زنجیرزنی سر دادند که بعضی از آنها آشکارا علیه حکومت پهلوی بود.[4] هر چند عدهای دیگر از علما و روحانیون، اعلام آمادگی کردهاند که در مساجد و تکایا فقط دربارة موضوعات مرتبط با شهادت امام حسین(ع) به سخنرانی بپردازند.[5]
± اعلامیة شهربانی دربارة مراسم محرم
به مناسبت ایام محرم، شهربانی کل کشور اعلامیه زیر را منتشر کرد: «با فرا رسیدن ماه محرم که ایام سوگواری و برگزاری مراسم یادبود شهادت بزرگترین رادمرد عالم اسلام (حسینابن علی علیهمالسلام) میباشد، شهربانی کل کشور بدینوسیله نکات زیر را به اطلاع عموم هممیهنان میرساند:
1ـ از روز پنجشنبه 6 ماه محرم، مطابق 9 خرداد ماه الی شنبه 15 محرم، مطابق 18 خرداد ماه 1342 استعمال نوشابة الکلی و ترنم موزیک و هر نوع اتراکسیون در اماکن عمومی ممنوع میباشد.2ـ کلیة مغازههای مشروبفروشی از صبح روز 8 محرم الی صبح روز 14 محرم که مصادف با 11 الی 17 خرداد ماه 1342 میباشد، تعطیل خواهد بود. 3ـ کلیة سینماها از 8 ماه محرم الی 12 که مصادف با 11 الی 15 خرداد ماه است، تعطیل خواهد بود و از روز 13 (شب 14 محرم) شروع به کار خواهند نمود. 4- انجام مراسم سوگواری مشروع که با موازین مقدس اسلام تطبیق نماید، با رعایت نظم و ترتیب کامل انجام خواهد گردید. لیکن اعمال و تظاهراتی که شرع مقدس نیز آنها را تجویز نفرموده است، به کلی ممنوع [بوده] و به مأمورین انتظامی دستور جلوگیری داده شده است. 5ـ از عموم شیعیان و اهالی محترم پایتخت انتظار میرود که با رعایت کامل نظم و ترتیب، طبق دستور شرع مقدس، احترام شعائر مذهبی را حفظ و مراسم سوگواری حضرت حسین بن علی(ع) را با نظم کامل انجام دهند. 6ـ نصب و استفاده از بلندگو به خارج از تکایا و مساجد مطلقاً ممنوع و فقط در داخل مساجد و تکایا تا ساعت 22 مجاز خواهد بود».[6]
± روحانیون ممنوعالمنبر در تبریز
با توجه به آغاز ماه محرم و به دنبال انتشار اعلامیهای با این مضمون که «امام حسینیها از سفرة امام حسین نان میخورند و نمک میخورند و نمکدان میشکنند» گروهی از روحانیون و وعاظ در تبریز تصمیم گرفتند که در ایام سوگواری ماه محرم به منبر بروند و از فجایع دستگاه پهلوی سخن گویند. اما شهربانی تبریز با فراخوانی ده نفر از وعاظ شهر به ایشان گوشزد کرده که نباید به منبر بروند. وعاظ و روحانیون یاد شده را ملزم کرده که تعهد بدهند هیچ حرفی نزنند. با وجود این، حجج اسلام ناصرزاده، انزابی و چند روحانی دیگر از دادن هرگونه تعهدی سر باز زدند و در مقابل درخواست شهربانی تبریز اظهار کردند که این کار دروغ عملی است و ما نمیتوانیم تعهد بدهیم و بعد حرف بزنیم. تعهد نمیدهیم و منبر هم نمیرویم.[7]
± جلوگیری از سخنرانی آیتالله دستغیب
در گزارش ساواک شیراز، لحن سخنرانی آیتالله سید عبدالحسین دستغیب، ملایم اما تحریکآمیز و اغواکننده توصیف شده است. این ساواک یادآور شده که با وجود اقدامات بازدارنده، وی از بیان این گونه مطالب دستبردار نبوده، تصمیم دارد از اول ماه محرم هر شب و مرتباً در مسجد جامع به وعظ خود ادامه دهد. ساواک شیراز در ادامة گزارش خود پیشنهاد کرده است در صورت شدت عمل و اعمال قدرت در سایر شهرستانها، به دو طریق زیر دربارة آیتالله دستغیب اقدام گردد: 1ـ دستگیری و اعزام وی به تهران به طور غافلگیرانه 2ـ اجرای تظاهر و جلوگیری از اقدامات وی با دستهجات محلی. ساواک شیراز در توضیح مورد دوم یادآور شده چنانچه اتخاذ تصمیم و اعمال قدرت ضروری باشد، باید در روزهای اول ماه محرم انجام [گیرد] تا از تحریکات احتمالی در ایام سوگواری جلوگیری گردد. والا در روزهای مزبور، اجرای هرگونه اقدام حادی خلاف مصلحت خواهد بود. در پایان هم تأکید کرده است که در این باره، منتظر وصول دستور میباشد.[8]
± آزادی آیتالله طالقانی
مطابق نامهای که امروز سرلشکر پاکروان (رئیس ساواک) به ریاست ادارة دادرسی ارتش (دادستانی) نوشت، آیتالله سید محمود طالقانی در دیدارش با وی، بر هرگونه اقدام بر ضد امنیت داخلی مملکت و بیاطلاعیاش از مفاد اعلامیههای منتشر شده با نام جمعیت نهضت آزادی و چگونگی انتشار آنها، تأکید ورزیده است.[9] به همین سبب پاکروان یادآور شده طبق موازین قانونی با او برخورد شود.[10]به دنبال آن، آیتالله طالقانی هم با دادن التزام خارج شدن از حوزة قضایی تهران، از زندان رهایی یافت. او به منزل یکی از دوستانش رفت. با انتشار خبر آزادی آیتالله طالقانی از زندان، عدهای از اعضای نهضت آزادی ایران، آزادی وی را ناگهانی و بامعنا دانسته، پرسیدند که چطور مهدی بازرگان و دیگر اعضای نهضت را آزاد نمیکنند. در صورتی که وی از دیگر زندانیان نهضت آزادی ایران، تند و تیزتر نیست.[11] افرادی هم بر این باورند که آزادی آیتالله طالقانی هدفی جز سنگین کردن پرونده و دستگیری مجدد وی ندارد.[12]
± سخنرانی حجتالاسلام فلسفی
در ساعت 8 و نیم شب، مجلس سوگواری از طرف آذربایجانیهای مقیم تهران با حضور حدود پنج هزار نفر از اصناف، دانشجویان، طلاب علوم دینی، دانشآموزان، افراد جبهة ملی و جمعی از طبقات مختلف مردم برپا شد. در این مجلس که در مسجد معروف ترکها، واقع در بازار فرشفروشها برگزار گردید، حجتالاسلام محمدتقی فلسفی بالای منبر رفت و دربارة آزادی در دین اسلام و تطبیق قوانین بشری با قوانین الهی سخن رانده، اطلاع داد که در چند شب آینده هم در این باره صحبت خواهد کرد. او در ادامه گفت که در اسلام قوانینی است مربوط به آزادی که خود، تکلیف مردم را به طور وضوح روشن مینماید. برای مثال شهادت امام حسین(ع) را ذکر نمود که علیه یزید قیام کرده بود. حجتالاسلام فلسفی در توضیح این موضوع، در حدود یک ساعت سخنرانی کرد.[13]
± توزیع عکسهای آیتالله خمینی در اماکن عمومی
مخالفت آیتالله خمینی با لوایح ششگانه موجب اشتهار و سرشناسی وی در اکثر شهرستانها شده است. یکی از مأموران ساواک کرج در ضمن گزارشی آورده، با اشاره به وجود عکس وی در اکثر مغازهها نتیجه گرفته است که مخالفین به نفع آیتالله خمینی تبلیغاتی را انجام میدهند. عکس آیتالله در بیشتر مکانهای مهم شهرستان کرج، مانند مسجد بزرگ شهر واقع در خیابان چالوس، مغازههای واقع در خیابانهای اصلی و فرعی، از جمله مغازة شیشهفروشی صداقت در خیابان قزوین به چشم میخورد و در برخی از مناطق هم عکسهای قاب شدة او به فروش میرسد یا پشت ویترینها گذاشته شده است. ساواک کرج در پایان یادآوری کرده است که: «چون اشتهار و سرشناسی که برای آیتالله خمینی به وجود آمده در اثر مخالفتهای وی با لوایح ششگانه است و اشخاصی که به عللی از اوضاع کشور ناراضی باشند به جانب مخالفین گرویده میشوند و با تبلیغات روزافزونی که از جانب روحانیون، نهضت آزادی ایران، جبهة ملی و سایر مخالفین به نفع آیتالله خمینی میشود، ممکن است عواقب وخیمی به وجود آورد و شایسته است که در این مورد تصمیمات مقتضی اتخاذ گردد».[14]
± جمعآوری عکس و اعلامیههای آیتالله خمینی
ساواک رشت هم در گزارشی به ساواک پایتخت اعلام کرد که طبق تصمیم کمیسیونهای تشکیل شده در دوایر انتظامی، عکسها و اعلامیههای آیتالله خمینی به نحو مقتضی در تمام شهرستانها و روستاها جمعآوری و عکس آیتالله شریعتمداری توزیع میگردد. این ساواک در ادامه خواسته است که عوامل توزیع عکس آیتالله شریعتمداری باید آموزشهای لازم را ببینند.[15]
در گزارشی که امروز از ساواک همدان به تهران ارسال شده، آمده است که تمام عکسهای آیتالله خمینی در سطح شهر جمع شده، حتی یک قطعه عکس هم از او دیده نمیشود. در ادامه یادآوری شده که به جای عکس آیتالله، عکس شاه در اکثر دکانها و مغازهها الصاق گردید.[16]
± 60 میلیون ریال وام کارگری بانک رفاه
بانک رفاه کارگران اعلام کرد که در نیمة دوم سال گذشته، در حدود شصت میلیون ریال وام کارگری داده است. طبق آییننامة جدید این بانک، نحوة پرداخت و اعطای وام به کارگران از شهریور ماه امسال به مرحلة اجرا گذاشته میشود و چون تعداد متقاضیان وامهای کارگری زیاد است، ترتیبی داده شده که در هر روز، تعداد معینی از کارگران برای دریافت وام به شعبات بانک رفاه کارگران مراجعه کنند. مبلغ این وام بین سه تا چهار هزار تومان است.[17]
± بستن تمام مرزهای ترکیه به روی کشورهای خارجی
روزنامة اراده آذربایجان از زبان مسافرانی که هفتة گذشته از مرز ایران و ترکیه به داخل کشور آمدهاند، نوشت اولین اقدام قوای انتظامی دولت ترکیه در قبال کودتا، بستن تمام مرزهای ترکیه به روی کشورهای خارجی، چه از راه زمینی و چه از راه هوایی بوده است. به طوری که متجاوز از ده ساعت، نه هواپیمایی حق داشت در فرودگاه آنکارا فرود آید و نه هیچ مسافری میتوانست از مرزهای آن کشور خارج شود. علت این اقدامات، احتمال خروج چند تن از رؤسای واحدهای نظامی ارتش ترکیه اعلام شده که میخواستند از خاک آن کشور فرار کنند. گفته میشود چند نفر هنگام خروج از مرز ایران و ترکیه مورد سوء ظن قرار گرفته، دستگیر و به مقامات مرزبانی دولت ترکیه تحویل داده شدهاند.[18]
± سهامداران بانک و صندوق بینالمللی پول
جلال عقیلی، دبیرکل شورای پول و اعتبار در هفتمین جلسة ماهیانة سخنرانیهای بانک مرکزی دربارة سهامداران بانک و صندوق بینالمللی پول اظهار داشت که دولت آمریکا با داشتن سهمیهای به میزان 2750 میلیون دلار، بزرگترین سهام را در این صندوق دارد و کشور لیبی با پانصد دلار سهمیه، کمترین سهم را داراست. او در ادامه، وامهای اعطایی این صندوق به کشورهای مختلف جهان را به میزان شش میلیارد و 798 میلیون دلار ذکر کرده، آنگاه به شرح تاریخچة تشکیل بانک بینالمللی پول و چگونگی عضویت ایران در آن بانک پرداخت و گفت که ایران در سالهای اولیه، 24 میلیون دلار در آن بانک سرمایه داشت و تا اواخر سال گذشته کلیة وامهای دریافتی ایران از صندوق مستهلک شده و ما اینک به صندوق بینالمللی پول هیچ گونه بدهی نداریم. او در بخشی از سخنان خود گفت که اولین وام ایران از این بانک، 750 میلیون دلار برای سازمان برنامه بود.[19] عقیلی در بخشی دیگر یادآور شد که دولت ایران تاکنون مبلغ 194 میلیون دلار از بانک صندوق بینالمللی پول وام گرفته که 178 میلیون دلار آن مورد استفاده قرار گرفته و تاکنون 75 میلیون دلار آن را بازگردانده است. به گفتة وی، سرمایة کنونی این صندوق پانزده میلیارد و 210 میلیون دلار است که سه میلیارد و 224 میلیون دلار آن طلای خالص است.[20]
±موافقت هیئت دولت با دریافت وام از سازمان عمران بینالملل آمریکا
در جلسه هیئت وزیران در کاخ نخستوزیری به ریاست اسدالله علم (نخستوزیر)، با پیشنهاد 16 اردیبهشت سال جاری سازمان برنامه موافقت به عمل آمد. طبق مصوبة امروز هیئت وزیران، به سازمان برنامه اجازه داده شد که به نمایندگی از طرف دولت ایران، برای دریافت وامی به مبلغ دو میلیون و چهارصد هزار دلار از سازمان عمران بینالمللی آمریکا اقدام نماید. در تبصرة یک این مصوبه، به صفی اصفیا (مدیرعامل سازمان برنامه) به عنوان نمایندة ایران اجازه داده شده است که قرارداد تنظیمی را امضا کند. تبصرة دوم آن هم دولت را مکلف کرده است که پس از گشایش مجلسین، مجوز قانونی این تصویبنامه را تحصیل نماید.[21] همچنین اعضای هیئت دولت برای تأمین هزینههای ارزی کالاهای مورد نیاز ساختمان بندرعباس، با دریافت وامی به مبلغ پانزده میلیون دلار از سازمان عمران بینالمللی توسط سازمان برنامه موافقت کردند. بهرة این وام 3 درصد و مدت آن سی سال است که مهلت بازپرداخت اولین قسط آن، شش ماه و نیم بعد از آغاز بهرهبرداری پیشبینی شده است.[22]
± وام بانک بینالملل و چند کشور اروپایی به امور عمرانی ایران
بین دولت ایران و بانک بینالمللی موافقت به عمل آمده که اعتباری برای اجرای برنامههای عمرانی پنجسالة سوم ایران اختصاص یابد. گفته میشود بانک مزبور با پرداخت یکصد میلیون دلار به دولت ایران موافقت کرده است. بنابراین قرار است یک هیئت از طرف بانک بینالمللی به تهران اعزام شود و دربارة چگونگی امضای قراردادهای مربوط به آن وام مذاکره نماید.[23] علاوه بر این اعلام شد که چند کشور اروپایی پذیرفتهاند که وامی به مبلغ 150 میلیون دلار برای امور عمرانی در اختیار دولت ایران قرار دهند. در این باره نشریة خواندنیها، ژنرال دوگل (رئیسجمهور فرانسه) را عامل اساسی اعطای چنین وامی به ایران دانسته است.[24]
± فراخوانده شدن وابستة اقتصادی سفارت ایران در آمریکا
جهانگیر آموزگار (وزیر سابق دارایی) که هماکنون وابستة اقتصادی سفارت کبرای ایران در آمریکا است، از طرف دولت ایران برای ادای توضیحاتی دربارة وضع کمکهای آمریکا به ایران، به تهران فراخوانده شد.[25]
± تأمین نیازهای ارتش توسط شرکت سهامی کارخانههای دولتی
شرکت سهامی کارخانههای دولتی قراردادی با ارتش به امضا رسانده که کلیة انبارهای ارتش را که از عهدة توان شرکت مزبور برمیآید، تأمین کند. مهندس قراگوزلو (مدیرعامل شرکت سهامی کارخانههای دولتی) با اظهار این مطلب افزود که طبق قرارداد منعقد شده، نیازهای مورد نظر شامل مواد غذایی و پوشاک میباشد.[26]
± تأمین کسری بودجه از طریق فروش اسناد خزانه
وزارت دارایی، اسناد خزانه را به اعتبار سیصد میلیون تومان از روز اول تیر ماه امسال منتشر خواهد کرد. انتشار این اسناد یکباره نخواهد بود بلکه به تدریج قسمتی برای فروش در دسترس عموم مردم قرار خواهد گرفت و قسمتی دیگر به ادارههایی نظیر صندوق بازنشستگی در مقابل سپردهها عرضه خواهد شد. وجوه حاصله از فروش این اسناد به مصرف تأدیة کسری بودجه و اجرای برنامههای آبادانی، از جمله اتمام برنامة ساختمان ده هزار خانه، خواهد رسید.[27]
± اعلامیة اصناف همدان در حمایت از لوایح ششگانه
سیصد برگ اعلامیه که جامعة فروشندگان جراید و صنف خانهفروش و کتابفروش همدان در پشتیبانی از اجرای لوایح ششگانه، تهیه و در آنها از مخالفان لوایح یاد شده ابراز انزجار نمودهاند، به وسیلة مأموران ساواک همدان به ساواک قم فرستاده شد.[28] به نظر میرسد این اعلامیهها برای توزیع در قم در اختیار ساواک آن شهر قرار گرفته است.
± نامة جبهة ملی به دکتر مصدق
طبق گزارش مأمور ساواک، جناح افراطی جبهة ملی نامهای خطاب به دکتر محمد مصدق ـ که به حال تبعید در احمدآباد مستوفی به سر میبرد ـ نوشته، از او خواسته است رهبری جبهة ملی را شخصاً بر عهده بگیرد. این جناح هیئت اجراییه را انتخاب و از سران روحانیون نیز دعوت به عمل آورده که برای شرکت در جلسات هیئت اجراییة جبهه، یک نفر را تعیین و معرفی نمایند. مأمور ساواک در ادامة گزارش خود اضافه کرده است که دکتر مصدق در پاسخ به خواستة آنها، نوشته است که باید در این زمینه مطالعه کنم.[29]
± افزایش تعداد کالاهای صادراتی میان ایران و شوروی
در جلسة امروز هیئت دولت، قرارداد بازرگانی و بحرپیمایی ایران و شوروی به تصویب رسید.[30] مطابق این موافقتنامه که در هفتة پیش به وسیلة نمایندگان تجاری دو کشور برای مدت یک سال، تنظیم و تکمیل شده بود، حجم کل مبادلات کالا میان ایران و شوروی با در نظر گرفتن فهرست کالاهای صادراتی در سال گذشته، افزایش خواهد یافت. موافقتنامة یاد شده، سهمیة صادراتی ایران را از دوازده هزار تن به چهارده هزار تن در سال افزایش داده است.[31] گفتنی است که طبق مصوبة هیئت وزیران، احمد ضیایی (معاون بازرگانی وزارت اقتصاد) مأموریت دارد که موافقتنامه و فهرست کالاهای مبادلة بین دو کشور ایران و شوروی را امضا و مبادله کند.[32]
± آغاز مذاکرات نمایندگان افغانستان و پاکستان
در ساعت 10 صبح امروز، مذاکرات نمایندگان دو کشور افغانستان و پاکستان با میانجیگری ایران، به منظور استقرار مجدد روابط آن دو کشور، در کاخ نخستوزیری در تهران آغاز گردید. ریاست هیئت نمایندگی پاکستان با ذوالفقار علی بوتو (وزیر امور خارجه) و ریاست هیئت نمایندگی افغانستان با سید قاسم رشتیا (وزیر اطلاعات دولت پادشاهی افغانستان) است که با حضور عباس آرام (وزیر امور خارجة ایران) برگزار شد. در جلسة امروز که در دو نوبت صبح و عصر تشکیل گردید، عدهای از خبرنگاران و عکاسان هم برای پوشش دادن موضوع مذاکرات آنها حضور داشتند. گفتنی است که مذاکرات تهران، همة موضوعات مورد اختلاف افغانستان و پاکستان را از جمله دعاوی طرفین دربارة پشتوستان که عامل اصلی قطعی روابط آنها بوده، شامل نمیشود و فقط مقدمهای بر تجدید روابط و چگونگی استقرار روابط دو کشور همسایه خواهد بود.[33] این مذاکرات فردا هم ادامه مییابد و احتمال دارد که اعلامیة مشترک طرفین بعد از اتمام گفتوشنودها صادر گردد.[34]
± مهمانی شهرداران لندن
در جلسة مهمانی که با شرکت شهرداران نواحی مختلف شهر لندن و حومه، وابسته به حزب کارگر بریتانیا در آن شهر ترتیب یافته بود، تحولات اصلاحی ایران مورد بحث قرار گرفت. در این مهمانی، اردشیر زاهدی (سفیر کبیر شاهنشاهی ایران در انگلستان) به پرسشهای گوناگون شهرداران مناطق لندن پاسخ داد. او در بخشی از این جلسة پرسش و پاسخ، اقدامات محمدرضا شاه را یک انقلاب عظیم توصیف کرد که هدف آن استقرار عدالت اجتماعی و ریشهکن کردن بیسوادی و تأمین حداقل زندگی برای مردم ایران است. زاهدی در ادامه افزود که با دادن حق رأی به زنان ایرانی، نیمی از مردم ایران، آزادی سیاسی و اجتماعی به دست آوردهاند و با مردها راه بزرگ و مهم تحولات اصلاحی کشور را در پیش گرفتهاند. در پایان هم دو فیلم از محصولات اداره کل انتشارات و رادیوی ایران برای حضار انگلیسی به نمایش درآمد.[35]
± تلگراف تبریک رئیسجمهور عراق به شاه
به مناسبت تجدید سال هجری قمری، عبدالسلام محمد عارف (رئیسجمهور عراق) تلگراف تبریکی خطاب به محمدرضا شاه پهلوی مخابره کرد. او در این تلگراف ابراز خوشوقتی و پیشرفت و آسایش ملت مسلمان ایران و دیگر مسلمانان جهان را آرزو کرده است.[36]
± اولین قرارداد سهیم کردن کارگران در سود کارگاهها
با حضور خسروانی (وزیر کار) اولین قرارداد بین کارگران و کارفرما در یکی از کارخانههای تهران منعقد گردید. به موجب این قرارداد، کارگران کارگاههای رادیو فلیپس، 17 درصد از سود خالص را سهیم شدند. در ابتدای این مراسم، وزیر کار در سخنانی با اشاره به مخالفان طرح قانون سهیم شدن کارگران در سود کارگاهها گفت: «این عده با اقامة دلایلی مدعیاند قانون مزبور تحدید سرمایهگذاریهای خارجی در کشور است». او در ادامه کوشید که ادعای این دست از مخالفان را رد کند.[37]
±اعلامیة شمارة 17 فرمانده نیروهای عملیاتی جنوب
سپهبد بهرام آریانا (فرمانده نیروهای عملیاتی جنوب) با صدور اعلامیة شمارة 17، افرادی را که به متمردین و اشرار کمک کنند، تهدید کرد که با آنان مانند یاغیان و خائنین رفتار خواهد شد و پس از دستگیری، به اشد مجازات محکوم خواهند شد. وی در این اعلامیه به فرمان محمدرضا شاه اشاره نمود که بعد از دیدار با کدخدایان و کلانتران بویراحمد، خطاب به نیروهای جنوب ابلاغ کرد که طبق آن، به شرطی به افرادی تأمین داده میشود که ندانسته به اشرار کمک نموده، اسلحههای خود را هم تسلیم کنند و احیاناً خائنین را به قتل رسانند و اسلحة آنها را به نیروهای دولتی تحویل دهند. او در ادامة اعلامیهاش، نام ده تن از متمردین را ذکر و تصریح کرد که به هیچ وجه به آنان تأمین داده نخواهد شد. به بقیة افراد هم دو روز مهلت داد که به ستونهای عملیاتی تسلیم شوند و با مذاکره با فرماندهان ستونها، ترتیب تسلیم و تحویل اسلحههای خود را به آنان بدهند تا برای حفظ جان و مالشان اقدامی صورت بگیرد. در غیر این صورت، با اینگونه افراد نیز مانند یاغیان و خائنین رفتار و پس از دستگیری به اشد مجازات محکوم خواهند شد.[38]
±آزادی برادران ابراهیمی
امشب دو جوان بازاری به نام برادران ابراهیمی که هفتة گذشته، هنگام پخش اعلامیة آیتالله خمینی دستگیر شده بودند، از زندان مرخص شدند.[39]
± جلسه شورای عالی برنامه
در جلسهای که امروز در شورای عالی برنامه تشکیل شد، با ساخت دو سد بر روی رودخانة مرزی اترک، بین ایران و شوروی زیر نظر سازمان برنامة ایران و به دست مستشاران سدسازی ایران و شوروی، موافقت به عمل آمد. در همین باره دولت شوروی هم توافق کرد که پس از ساخت سدها، از بابت فروش برق تولیدی در آنها، سرمایة به کار انداختة خود را مستهلک کند. گفته شده که هیئتی از طرف دولت شوروی برای انعقاد قراردادهای مربوط به ساخت دو سد یاد شده، به تهران خواهند آمد.[40] در ادامة جلسة امروز شورای عالی برنامه، بودجة عمرانی و پرسنلی سد محمدرضا پهلوی هم مورد بررسی قرار گرفت.[41]
پینوشتها:
[1]. خاطرات 15 خرداد، شیراز، دفتر اول، به کوشش علی باقری، تهران، دفتر ادبیات انقلاب اسلامی (حوزه هنری)، 1347 تا 1378، ص13.
[2]. فراتی، عبدالوهاب، تاریخ شفاهی انقلاب اسلامی (از مرجعیت امام خمینی تا تبعید)، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1380، ص 103 و 104.
[3]. حججی، سیدسجاد، خاطرات حجتالاسلام و المسلمین حاج سید سجاد حججی، به کوشش رحیم اباذری، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1382، ص 64 تا 66.
[4]. خاطرات 15 خرداد، دفتر چهارم، همان، ص84.
[5]. سیر مبارزات امام خمینی در آینه اسناد به روایت اسناد ساواک، ج1، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1386، ص345.
[6]. روزنامه کیهان، شماره 5952، 4 خرداد 1342، ص 1 و 12.
[7]. خاطرات 15 خرداد، تبریز، ج 3، قسمت دوم، همان، ص153.
[8]. قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج2، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۷۸،ص287؛ سیر مبارزات امام خمینی در آینه اسناد به روایت اسناد ساواک، ج1، همان، ص372.
[9]. بازرگان، مهدی، شصت سال خدمت و مقاومت (خاطرات بازرگان)، گفتگو از غلامرضا نجاتی، تهران، رسا، 1375، ص 615 و 616.
[10] . یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 29: آیتالله سیدمحمود طالقانی به روایت اسناد ساواک، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1381، ص 377 و 378 و 388.
[11]. سحابی، عزتالله، خاطرات، تهران، واحد تاریخ شفاهی دفتر ادبیات انقلاب اسلامی، ص 157 و 158.
[12]. تاریخ شفاهی مسجد هدایت، به کوشش جلیل امجدی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1387، ص 110 و 111؛ نجاریزاده، تقی، ساواک و نقش آن در تحولات داخلی رژیم شاه، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1378، ص 139 و 413 و 414.
[13]. یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 9 (حجتالاسلام محمدتقی فلسفی)، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 192 و 193.
[14]. قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج2، همان، ص283.
[15]. همان، ص285.
[16]. همان، ص286.
[17]. روزنامه اطلاعات، شماره 11100، 4 خرداد 1342، ص8.
[18]. روزنامه اراده آذربایجان، شماره 499، 4 خرداد 1342، ص8.
[19]. روزنامه کیهان، شماره 5953، 5 خرداد 1342، ص9.
[20]. روزنامه پست تهران، شماره 2950، 6 خرداد 1342، ص5؛ روزنامه کیهان، شماره 5953، 5 خرداد 1342، ص9.
[21]. روزنامه تهران اکونومیست، شماره ویژهنامه، 1 فروردین 1343، ص 83.
[22]. روزنامه کیهان، شماره 5953، 5 خرداد 1342، ص12.
[23]. روزنامه روزنامه آذربایجان، شماره 499، 4 خرداد 1342، ص8.
[24]. مجله خواندنیها، شماره 71، 4 خرداد 1342، ص4.
[25]. روزنامه اراده آذربایجان، شماره 499، 4 خرداد 1342، ص8.
[26]. روزنامه بورس، شماره 437، 5 خرداد 1342، ص 1 و 4.
[27]. مجله خواندنیها، شماره 71، 4 خرداد 1342، ص4.
[28]. قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج2، همان، ص288.
[29]. جبهه ملی به روایت اسناد ساواک، ج1، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1379، ص181.
[30]. گاهنامه پنجاه سال شاهنشاهی، جلد دوم، تهران، نشریه کتابخانه پهلوی، بیتا، ص1648.
[31]. روزنامه کیهان، شماره 5953، 5 خرداد 1342، ص12.
[32]. روزنامه پست تهران، شماره 2904، 5 خرداد 1342، ص 1 و 2.
[33]. همان، شماره 2903، 4 خرداد 1342، ص 1 و 8.
[34]. روزنامه کیهان، شماره 5952، 4 خرداد 1342، ص 1 و 11.
[35]. روزنامه پست تهران، شماره 2903، 4 خرداد 1342، ص 1 و 8.
[36]. همان، شماره 2904، 5 خرداد 1342، ص8.
[37]. روزنامه اطلاعات، شماره 11100، 4 خرداد 1342،ص 16.
[38]. آریانا، بهرام، تاریخچه عملیات نظامی جنوب، تهران، چاپخانه ارتش، 1342، ص238.
[39]. بازرگان، مهدی، یادداشتهای روزانه مهندس بازرگان، تهران، قلم، 1376، ص481
[40]. روزنامه اراده آذربایجان، شماره 499، 4 خرداد 1342، ص8..
[41]. روزنامه کیهان، شماره 5952، 4 خرداد 1342، ص12؛ روزنامه پست تهران، شماره 2903، 4 خرداد 1342، ص8.
