سهشنبه 8 مرداد 1342/ 9 ربیعالاول 1383/ 30 ژوئیه 1963
4 بازدید
± تصویب طرح تعقیب نامحسوس روحانیون
صبح امروز به دستور شهربانی کل کشور، اعضای کمیسیون امنیت اجتماعی تصویب کردند شهربانی در شهرها و ژاندارمری در روستاها مانند گذشته به کنترل نامحسوس روحانیون ادامه داده و در صورت مشاهدة موارد تحریککننده یا برخلاف مصالح دولت، مراتب را به ادارات مربوط گزارش دهند.[1]
± همکاری فعالان مذهبی
به گزارش اطلاعات داخلی، سلطانالعلما زنجانی با آیتالله سیدمحمود طالقانی و محمود (محمد) صادقی همکاری نزدیکی دارد. صادقی در مکه دست به انتشار و توزیع اعلامیههایی علیه دولت ایران زده است. این افراد قصد دارند زینالعابدین ظهوری را به کمک عدهای از بازاریان روانة عراق کنند. حال آنکه به خاطر گرمای هوا، ناامنی و عدم احتمال زیارت در این فصل، این عمل مشکوک به نظر میرسد. سرهنگ معینی، از بستگان سلطانالعلما در حال تهیة گذرنامه برای وی میباشد.[2]
± فرار نمایندة روحانیون تبریز از دست مأموران
تعقیب روحانیون، موضوع گزارش اطلاعات داخلی ساواک است. عبدالله مجتهدی، نمایندة روحانیون تبریز که در تهران ساکن شده بود، اکنون متواری است زیرا گفته میشود قرار است او را توقیف و تبعید نمایند. از سوی دیگر، به دلیل سختگیریهای مأموران، دیدارهای مردم با آیتالله شریعتمداری بسیار کم شده است.[3]
± وساطت سیدضیاءالدین طباطبایی برای آزادی آیتالله خمینی
سیدضیاءالدین طباطبایی به تازگی از روحانیون و عاملان واقعة 15 خرداد به شدت پشتیبانی میکند. همچنین وی گفته است: «وساطت آقای خمینی را نزد اعلیحضرت کردم و ایشان قبول فرمودند، ولی خمینی حاضر نشد از توقیف بیرون بیاید و گفته است باید محاکمه و علت توقیف من معلوم گردد».[4] گزارش دیگر ساواک حاکی است در جلسات منزل طباطبایی، حاضران اغلب دربارة مسائل کشاورزی و دامداری گفتوگو میکنند و در ظاهر، تنها به قصد دیدار دوستان و آگاهی از اوضاع و جریانات روز جمع میشوند. وی در این جلسات از برنامههای اصلاحی و لوایح ششگانة شاه حمایت میکند و تنها با سیاستهای دولت در برابر روحانیون مخالف است. نویسندة گزارش با اصرار خاصی میکوشد ضیاالدین طباطبایی را از شهرت وابستگی به سیاستهای انگلیس دور کند، از اینرو تأکید میکند طباطبایی طرفدار توسعة روابط ایران با شوروی است و تا سال گذشته، سیاست خارجی را مورد نقد قرار میداد اما با بهبود روابط سیاسی با شوروی، در این مورد سکوت کرده است. گفتنی است طباطبایی خود مؤسس حزب ارادة ملی بوده و پس از انحلال این حزب، فعالیتهای حزبی را ادامه نداده است. وی به خاطر تبلیغات عناصر وابسته به جبهة ملی، به عنوان فردی مدافع انگلیس معرفی شده و به همین دلیل میان مردم چندان جایگاهی ندارد اما عدهای از رجال و شخصیتهای سیاسی و مقامات کشوری از نظرات او بیبهره نیستند.[5]
± شکایت یکی از زندانیان به بازپرس دادستانی ارتش
عباس رادنیا امروز در نامهای به بازپرس شعبة 7 دادستانی ارتش از شرایط بد و نامطلوب زندان و نگهداری بیدلیل وی در سلول انفرادی شکایت نمود. وی در این نامه تصریح کرد: «مأموران امنیتی در پاسخ به پرسشهای وی گفتهاند رفع ناراحتیهای وی منوط به همکاری و امضای استعفا و انزجارنامه از نهضت آزادی ایران میباشد». وی از بازپرس دادستانی ارتش درخواست کرد نسبت به اعطای حقوق برابر با سایر زندانیان و بازنگری پروندة وی اقدام کند.[6]
± دست به قلم شدن مهندس بازرگان
مهندس مهدی بازرگان از امروز نوشتن یادداشتهای روزانه را آغاز کرد: «به امید خدا و از این پس خاطرات و جریانات زندان را روز به روز یادداشت میکنم؛ یادگاری خواهد بود که روزی شاید به کار آید. از تاریخ بازداشت 189 روز و از تاریخ انتقال به قزلقلعه، 44 روز».[7]
± حمایت مردم اصفهان از آیتالله خادمی
مردم اصفهان امروز در نامهای به آیتالله حسین خادمی، از پیوستن وی به جمع روحانیون مهاجر در تهران حمایت کردند. نویسندگان نامه تأکید میکنند: «به حدی در فشار هستیم که نمیتوانیم آزادانه همین نامه را که از سادهترین حقوق قانونی افراد است، آشکارا امضا نماییم».[8]
± ارزیابی از تحلیل شاه دربارة وفاداری ارتش
رادیو صدای آزاد ایران امروز به تحلیل مصاحبة اخیر شاه با روزنامة تایمز پرداخت. شاه در این نشست مطبوعاتی گفته است: «بعید به نظر میرسد ارتش ایران چون ارتش ممالک همسایه، دست به انقلاب بزند. ارتش ایران را پدر من به وجود آورده و خود من هم علاوه بر داشتن مقام پادشاهی، یک سرباز هستم». گویندة رادیو در تحلیل خود، این تصور شاه را اشتباه بزرگی دانست و گفت: «شاه برای بازداشتن ارتش ایران از دست زدن به انقلاب، واحدهای آن را پراکنده ساخته و افسران مخالف را بازنشسته کرده است. اما افسران ارتش نیز همانند دیگر آزادیخواهان، به آزادی ایران از چنگ استبداد علاقه دارند».[9]
± انتقاد دیپلمات ایرانی از رویة مطبوعات عراق نسبت به ایران
فریدنی امروز طی گزارشی از بغداد، دربارة ملاقاتش با مصطفی کاملوزین، مدیرکل سیاسی عراق گزارش داد. در این ملاقات، فریدنی از رویة روزنامههای عراق نسبت به ایران و عدم توجه به فصل جدید روابط سیاسی دو کشور گلایه نمود و تقاضا کرد حقایق اوضاع و پیشرفتهای ایران در جراید این کشور منعکس گردد. کاملوزین در پاسخ، با اشاره به اقدام وزیر خارجة عراق و دیدارش با مسئولان مطبوعات، تأکید کرد: «از این پس هیچگونه خبری که به ضرر روابط دوستانة دو کشور باشد، منتشر نمیگردد و حتی از نشر اعلامیههای علمای نجف و کربلا هم جلوگیری میشود». فریدنی در پایان نامه، اقدامات اخیر وزارت خارجة عراق را مفید ارزیابی کرد و گفت: «مطبوعات عراق با اینکه به بعضی ممالک عربی مثل مراکش حملات شدیدی مینمایند، مطالبی علیه ایران انتشار نمیدهند».[10]
± بازتاب پاسخ تهران به اتهامات مسکو در رسانهها
به دنبال اعلام رسمی ایران مبنی بر تسلیم یادداشت اعتراضی به کاردار سفارت شوروی، رادیو لندن،[11] خبرگزاریهای فرانسه،[12] یونایتدپرس و خبرگزاری آلمان در تهران، امروز پاسخ تهران به اتهامات مسکو را بازتاب دادند.[13] به دنبال انتشار اعلامیة وزارت خارجة شوروی در 18 تیر، یادداشت اعتراضی ایران روز 5 مرداد به کاردار سفارت شوروی داده شد.
± خشنودی محافل شوروی از مواضع ایران
محافل سیاسی شوروی از پشتیبانی ایران در امضای قرارداد منع آزمایشهای اتمی، ابراز خرسندی نمودند. به گزارش رادیو مسکو، اقدام ایران مؤید آن است که دولت این کشور، وضع بینالمللی را با روشنبینی ارزیابی میکند و به ویژه از آن جهت کاملاً منطقی است که دولت ایران رسماً وعده داده آرای خود را برای احداث پایگاههای نظامی خارجی که ممکن است برای مقاصد تجاوزکارانه علیه شوروی به کار گرفته شود، در اختیار دول دیگر نخواهد گذاشت. از دید گردانندگان رادیو مسکو، ابراز آمادگی ایران برای امضای قرارداد مسکو، نشانة پیگیری دولت نسبت به تداوم سیاست خارجی کنونی است.[14]
± دیدار هیئت نمایندگی بازرگانی شوروی با نخستوزیر
بعدازظهر امروز اعضای هیئت نمایندگی بازرگانی شوروی در کاخ نخستوزیری با علم دیدار و خداحافظی کردند.[15]
± ملاقات سفیر برزیل با نخستوزیر
آلیز یوناپولو، سفیرکبیر برزیل امروز با علم، نخستوزیر دیدار کرد. طرفین در این دیدار پیرامون مسائل اقتصادی گفتوگو کردند.[16]
± ملاقات رئیس هیئت اقتصادی شوروی با وزیر اقتصاد
امروز سرگیف، رئیس هیئت اقتصادی شوروی و همراهانش، در دفتر وزیر اقتصاد با عالیخانی دیدار کردند.[17]
± ابراز خرسندی مقامات ایران از مذاکره با هیئت عراقی
بهنیا، وزیر دارایی امشب در مصاحبة مطبوعاتی گفت: «اختلافات ایران و عراق بر سر مسئلة شطالعرب، یک موضوع سیاسی است و میبایست در حدود دیگری بررسی گردد. اما موفقیت در مذاکرات فعلی، زمینة مناسبی برای بررسی مسئلة شطالعرب در آینده ایجاد خواهد کرد».[18]
± توصیة اوپک به اعضای خود
گفته میشود اوپک به اعضای خود توصیه کرده از اختلافات محلی پرهیز کنند؛ به ویژه کشورهایی که در همسایگی هم قرار دارند. از این رو ایران و عراق بر سر میز مذاکره نشستهاند و مذاکرات فعلی، پیرو این خواستة اوپک میباشد. اوپک در نشست اخیر خود در ژنو، بر وحدت فکری و عملی اعضا تأکید کرد.[19]
± فعالیتهای انتخاباتی جمعیتهای زنان
بعدازظهر امروز نخستین جلسة انتخاباتی زنان به دعوت جمعیت بیداری زنان تشکیل گردید. در این نشست حسنعلی منصور، غلامحسین جهانشاهی، محمد شاهکار، محمد عبدالله گرجی، رضا معرفت، قاسم مسعودی، فهیمه دژبان، ثقفی، مرتضی سرمد، بدرالملوک بامداد، مهرانگیر منوچهریان و شمسالملوک مصاحب حضور داشتند.[20] خبرها حاکی است در شهرستانها نیز بانوان در حرکتهایی مشابه، حمایت خود را از انتخابات اعلام میدارند. زنان رضاییه امروز در گردهمایی خود، از شاه به دلیل اعطای حقوق اساسی به زنان سپاسگزاری نمودند.[21] عصر امروز نخستین نشست انتخاباتی بانوان در نیاوران تشکیل گردید. در این جلسه نفیسی، شهردار تهران و تنی چند از بانوان شمیران و تهران حضور داشتند. در پایان نیز تلگرافی با امضای بیش از صدهزار تن از بانوان، تهیه و برای شاه ارسال گردید. در این تلگراف به پاس تقدیر و تشکر از آزادیهای اعطا شده به بانوان در سالهای اخیر، بر وفاداری و پشتیبانی از لوایح ششگانه تأکید شد.[22]
± اعلام حمایت کارگران سراسر کشور از کارگران پایتخت
خبر اجتماع کارگران در سراسر کشور برای اعلام حمایت و پشتیبانی از کارگران پایتخت، همچنان به گوش میرسد. در این راستا امروز از کرمانشاه خبر رسید کارگران شرکت ملی نفت و دیگر کارخانهها و مراکز تولیدی این شهر با اجتماع در دفتر رئیس ادارة کار و خدمات اجتماعی این شهر خواستار کسب اجازه برای فرستادن نمایندگان خود برای کاندیداتوری مجلس شدند. همچنین این کارگران از رئیس ادارة کار درخواست کردند مطالبات ایشان را به اطلاع وزارت کار برساند. در پایان، دوازده تن از ایشان برای تشکیل میتینگهای کارگری انتخاب شدند.[23] در آبادان نیز نمایندة کارگران حمل و نقل و تصفیة نفت با اشاره به وجود افراد زالوصفت که میخواهند کرسیها را به دست آورند، از مسئولان انتخاباتی خواست به جریان کارتهای تقلبی رسیدگی نمایند تا حقوق کارگران حفظ گردد.[24] اخباری مشابه از شهرهای تبریز، مسجد سلیمان، رشت،[25] شاهی در استان مازندارن،[26] رضاییه و اصفهان نیز در دست است.[27]
± تحلیل رادیو صدای ملی از اجتماع کارگران نفت جنوب
رادیو صدای ملی ایران در تحلیل خود از اجتماعات کارگری، اجتماع کارگران نفت جنوب را حاصل فعالیت سازمان امنیت ایران دانست و آن را توهین به کارگر صنعت نفت برشمرد. گویندة این رادیو با یادآوری اینکه کارگر آبادانی عامل ملی شدن صنعت نفت و پیشبرد اهداف مصدق بوده و اکنون با حکومت کودتا و کنسرسیوم سازش نمیکند، این عمل را حرکتی گستاخانه خواند و گفت: «وقاحت و گستاخی میخواهد که کسی بگوید کارگر آبادانی لوایح ششگانه را که در آنها حتی کلمهای علیه کنسرسیوم نوشته نیست و حتی مادهای برای دفاع از ملی شدن نفت در آنها وجود ندارد، تأیید میکند و آنها را قانون اساسی خود میشمارد».[28]
± ادامه حکومت نظامی
گفته میشود اجتماعات انتخاباتی با کسب مجوز از فرمانداری نظامی برگزار میشوند و بعید است به دلیل برگزاری انتخابات، حکومت نظامی لغو گردد.[29]
± نامزدی دبیرکل حزب مردم برای مجلس سنا
عصر امروز در جلسة هفتگی حزب مردم، پرفسور عدل، دبیرکل حزب، کاندیداتوری خود را در انتخابات مجلس سنا اعلام کرد. عدل پس از مطیعالدوله حجازی دومین کاندیدای سناتوری تهران است. همچنین سعید مالک از طرف پزشکان و کارمندان بیمارستانها که در آمفیتأتر بیمارستان سینا تجمع کرده بودند، انتخاب شد.[30]
± برنامة رستاخیز ملی در فرانسه
نخستین مراسم معرفی برنامههای رستاخیز ملی در فرانسه با شرکت گروهی از اساتید و روزنامهنگاران از فرانسه و سایر کشورها و تنی چند از ایرانیان مقیم پاریس در انستیتوی روزنامهنگاری این شهر برگزار شد. کاظم معتمد، نمایندة کیهان در اروپا با تشریح تاریخچة این روزنامه و برنامههای رستاخیز ملی گفت: «طی این برنامه، کوشش میشود از صنایع و کشاورزی ایران حمایت مؤثر به عمل آید... و به منظور همکاری دستهجمعی برای آبادانی کشور، گامهای برجستهای برداشته شود». فرناند ترو، رئیس انستیتوی روزنامهنگاری دانشگاه پاریس و دوورژه، استاد جامعهشناسی سیاسی این دانشگاه از طرح رستاخیز ملی تجلیل کردند.[31]
± واگذاری معادن به ارتش
وزارت اقتصاد در حال تهیة طرح فروش پنجاه هزار تن سنگ مس با عیار ده درصد به ادارة تسلیحات ارتش میباشد. به زعم کارشناسان اقتصادی، این اقدام کمک بزرگی به بهرهبرداری از معادن، به کارگیری کارگران معدن و در نتیجه بهبود شرایط اقتصادی کشور است.[32]
± پلاژ فرحآباد در اختیار کارگران و خانوادههایشان
در پی دستور شاه برای تأمین رفاه بیشتر کارگران، وزارت راه اعلام کرد پلاژ فرحآباد در فصل تابستان در اختیار کارگران و خانوادههایشان قرار خواهد گرفت. پلاژ فرحآباد تا کنون تنها در اختیار مقامات اداری بود.[33]
± رد درخواست شرکت پان آمریکن توسط قاضی آمریکایی
آسوشیتدپرس امروز اعلام کرد لوتر بوهانون، قاضی آمریکایی درخواست شرکت نفت پان امریکن را مبنی بر رسیدگی به شکایت وینسنت هیلر و منوچهر ریاحی، تبعة ایران رد کرد. این افراد در ازای امتیاز شرکت، از پان امریکن مبالغی تقاضا کردهاند اما شرکت مذکور حاضر نیست چنین رقمی را پرداخت کند.[34] قبلاً آسوشیتدپرس از تولسا (اوکلاهما) خبر داده بود که دادگاه رسیدگی به شکایت ونسان [وینسنت] هیلر و منوچهر ریاحی در ماه اکتبر تشکیل میگردد.[35]
± انتصاب وابستة مطبوعاتی ایران در بیروت
معینیان، سرپرست کل انتشارات و رادیو، منوچهر استخر را به سمت وابستة مطبوعاتی ایران در بیروت منصوب کرد. در پی ابلاغ این حکم، امروز استخر، تهران را به مقصد بیروت ترک کرد.[36]
پینوشتها:
[1]ـ زرینی، حسین، نهاوند در انقلاب، تهران، عروج، 1384، ص 31 و 32.
[2]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 29: آیتالله سید محمود طالقانی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1382، ص 440.
[3]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 1: آیتاللّه العظمی سید محمدهادی میلانی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1376، ص 260.
[4]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک،ج 3: زندان، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 558؛ رجال عصر پهلوی به روایت اسناد ساواک، ج 7: سید ضیاءالدین طباطبایی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1381، ص 321.
[5]ـ رجال عصر پهلوی به روایت اسناد ساواک، ج 7: سید ضیاءالدین طباطبایی، همان، ص 319 و 320.
[6]ـ یزدی، ابراهیم، مقاومت در زندان، تهران، قلم، 1377، ص 104 و 106.
[7]ـ نجاتی، غلامرضا، شصت سال خدمت و مقاومت (خاطرات مهندس بازرگان)، ج 2، تهران، رسا، 1375، ص 9.
[8]ـ نوربخش، سیدحسن، یادوارة نهضت اسلامی با چهرة انقلاب در اصفهان، ج 3، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1360، ص 13.
[9]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 105، 9/5/1342، ص 20 و 21.
[10]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، همان، ص 562 و 563.
[11]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 105، 9/5/1342، ص 15.
[12]ـ همان، ش 106، 10/5/1342، ص 2.
[13]ـ همان، ش 105، 9/5/1342، ص 13 و 14.
[14]ـ روزنامة کیهان، ش 6006، 9/5/1342، ص 1 و 11.
[15]ـ همان، ش 6005، 8/5/1342، ص 12.
[16]ـ همان.
[17]ـ روزنامة مهر ایران، ش 1887، 9/5/1342، ص 8.
[18]ـ روزنامة اطلاعات، ش 11154، 9/5/1342، ص 16.
[19]ـ روزنامة بورس، ش 480، 8/5/1342، ص 1 و 4.
[20]ـ روزنامة کیهان، ش 6006، 9/5/1342، ص 1 و 9 و 10.
[21]ـ همان، ص 1.
[22]ـ همان، ش 6006، 9/5/1342، ص 1 و 9.
[23]ـ همان، ص 7.
[24]ـ روزنامة پست تهران، ش 2956، 8/5/1342، ص 4.
[25]ـ روزنامة اطلاعات، ش 11154، 9/5/1342، ص1.
[26]ـ روزنامة کیهان، ش 6005، 8/5/1342، ص 11.
[27]ـ همان، ش 6006، 9/5/1342، ص 11.
[28]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 107، 12/5/1342، ص 23 و 26.
[29]ـ مجلة خواندنیها، ش 90، 8/5/1342، ص 7.
[30]ـ روزنامة اطلاعات، ش 11154، 9/5/1342، ص 1.
[31]ـ روزنامة کیهان، ش 6005، 8/5/1342، ص 1 و 11.
[32]ـ روزنامة بورس، ش 480، 8/5/1342، ص 1 و 4.
[33]ـ روزنامة کیهان، ش 6005، 8/5/1342، ص 12.
[34]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 107، 12/5/1342، ص 2.
[35]ـ همان، ش 88، 19/4/1342، ص 3.
[36]ـ روزنامة اطلاعات، ش 11154، 9/5/1342، ص 15.
