پنجشنبه 6 تیر 1342/ 5 صفر 1383/ 27 ژوئن 1963
4 بازدید
± بنبست حکومت پهلوی در مقابله با آیتاللّه خمینی
اطلاعات داخلی ساواک طی گزارشی به نقل از محافل ناشناخته میگوید: «دولت در مسئلة آقای خمینی در بنبست مانده است؛ در توقیف نگاه داشتن او نیز مشکلی ایجاد شده و آزاد کردن وی نیز مشکل بزرگی است. در صورت تبعید به خارج نیز ممکن است علیه دولت، اعلامیههایی در خارج بدهد».[1]
± آمادگی سیدضیاءالدین طباطبایی برای پیوستن به علمای مهاجر
امروز منابع اطلاعاتی ساواک خبر دادند که سید ضیاءالدین طباطبایی در ملاقات با آیتالعظمی شریعتمداری آمادگی خود را برای پیوستن به مهاجرین اعلام کرد.[2]
± آغاز رسیدگی به اتهامات محمداسماعیل رضایی
جلسة اداری دادگاه جنایی شماره 2 فرمانداری نظامی برای رسیدگی به اتهامات محمداسماعیل رضایی، امروز تشکیل شد. رضایی به ایجاد بلوا و تحریک اهالی به جنگ و قتال با یکدیگر متهم گردیده است. شعبة 4 بازپرسی از فرماندهی لشگر 1 گارد خواسته است تا او را ممنوعالملاقات گرداند.[3]
± رد درخواست آیتاللّه نوری برای آزادی زندانیان
آیتاللّه نوری صبح امروز به درخواست عبداللّه تهرانی، تلفنی از نصیری، فرمانده شهربانی کل کشور درخواست کرد موجبات آزادی زندانیان را فراهم آورد؛ اما نصیری در پاسخ به این درخواست گفت: «ممکن نیست. آخوندها باعث این جریانات بودهاند و این خرابیها و ضررها را چه کسی باید جبران کند؛ یا باید بیایند اظهار ندامت کنند و یا ما رفتار خود را تغییر نخواهیم داد».[4]
± صدور برگ مادة 5 برای آیتاللّه طالقانی و همراهان
سپهبد نعمتاللّه نصیری، فرماندار نظامی تهران، در نامهای به ریاست سازمان اطلاعات و امنیت کشور، اعلام کرد جهت پنج تن از دستگیر شدگان، برگ مادة 5 فرمانداری نظامی صادر و به زندان موقت شهربانی ارسال گردیده است.[5] «بر اساس مادة 6 قانون فرمانداری نظامی، مصوب 1290، اشخاصی که سوءظن مخالفت با دولت مشروطه و امنیت و انتظام عمومی در حق آنها بشود، قوة مجریه حق توقیف آنان را خواهد داشت و پس از توقیف، استنطاق آنان شروع میشود و هرگاه در استنطاق سوءظن به کلی رفع نشود، شخص مظنون در توقیف باقی و بعد از اختتام حکومت نظامی، به عدلیه تسلیم خواهد شد».[6] دستگیر شدگان مشمول این ماده عبارتند از: ماشااللّه فولادی، رحیم عطایی، پرویز عدالتمنش، ابوالحسن طالقانی، سیدمحمود طالقانی.[7]
± گزارش ساواک از نشریات جدید روحانیون علیه دولت
ادارة بررسیهای ساواک، امروز طی گزارشی به مقامات سازمان اطلاعات و امنیت، فهرست نشریههای جدیدی را که از طرف روحانیون مخالف علیه دولت منتشر و توزیع میشود، بر شمرد. مهمترین آنها اعلامیة شماره یک شورای مرکزی روحانیت تهران و نشریهای به نام هدف روحانیون از مبارزة اخیر و اعلامیة آیتالله محمدرضا گلپایگانی است. در این اعلامیهها، اتهاماتی که علیه روحانیون مخالف دولت وارد آمده، از قبیل جلوگیری از پیشرفت اجتماع، همکاری با عناصر خارجی و غیره، غیر واقعی تلقی شده و هدف اصلی اقدامات روحانیون، برقراری حکومت قانون و بر طرف کردن رژیم دیکتاتوری معرفی گردیده است. ادارة بررسیها، عدم اشارة روحانیون به اقداماتی چون اصلاحات ارضی و آزادی زنان را نشانة تغییر روش میداند و میافزاید این تغییر روش بر اثر آن است که متوجه شدهاند با پیروی از شعارهای کهنه، جامعة روحانیت شیعه را حداقل در نظر طبقات مترقی و روشنفکر لکهدار ساختهاند. در صورتی که با تکیه بر شعار آزادی و مخالفت با دیکتاتوری، میتوانند پشتیبانی طبقات مزبور را نیز جلب نمایند. و نتیجهگیری میکند: «این تغییر روش تا اندازهای برای روحانیون مفید واقع شده و اقدامات آنان مورد تأیید عدهای از روشنفکران مخالف دولت قرار گرفته است».
همچنین در نشریهای که به نام جامعة روحانیت ایران منتشر شده، هدفهای روحانیون «1ـ مبارزه با هرج و مرج و قانونشکنی 2ـ مبارزه بر ضد اقلیتهای ضد اسلامی (بهاییان) و کشور اسرائیل 3ـ دریدن ماسک اصلاحات دروغی» عنوان شده است. در تشریح هدف بند سوم، گفته شده روحانیون با اصلاحات مخالف نیستند و عقیده دارند که اصلاحات میبایست با رعایت احکام اسلامی صورت گیرد.
علاوه بر اعلامیههای یاد شده، متن اولیة اعلامیهای با امضای چند روحانی طراز اول آماده گردیده که در آن تأکید شده روحانیون تنها در صورت برکناری دولت فعلی و آزادی بازداشت شدگان اخیر، حاضر به مذاکره میباشند. ضمناً روحانیون در نظر دارند به عنوان پیشوایان مذهبی و رهبران ملت مسلمان ایران، شکواییهای برای سازمان ملل متحد ارسال کنند و در آن ضمن اعلام اینکه دولت ایران ملت را در حال خفقان نگاه داشته، درخواست نمایند که نمایندهای از طرف سازمان ملل برای رسیدگی و تحقیق محلی به ایران اعزام شود.
در گزارش ادارة بررسیها، ضمن اشاره به اینکه مخالفین دولت توانستهاند توجه مراجع مذهبی و طبقات مختلف مردم را به مسئلة بهاییگری جلب کنند و چنین وانمود سازند که زمامداران کشور، افراد بهایی را تقویت میکنند، انتصاب تیمسار دکتر شفقت که شهرت به بهاییگری دارد به سمت ریاست ستاد نیروهای زمینی، تقویتکنندة فکر مزبور تلقی شده است. شایعة بهایی بودن شفقت، نخست در محافل مطبوعاتی و پس از آن در میان مراجع مذهبی و متعصبین دینی منتشر شده و حتی گفته میشود که این انتصاب بدان جهت صورت گرفته تا با اطمینان بیشتری روحانیون و مراکز مذهبی و سرانجام طرفداران دستگاه روحانیت، بالاخص هواخواهان آیتالله خمینی را سرکوب کنند. از این رو، نویسندة گزارش تصریح میکند: «روی هم رفته انتصاب یاد شده در بین مردم انعکاس خوبی نداشته است».[8]
± عنوان اتهامات آیتالله طالقانی
ساواک در گزارش «خیلی محرمانه»، اتهامات آیتاللّه طالقانی را تهیه و تنظیم و نشر اعلامیه به منظور تحریص قوای انتظامی به سرپیچی از اوامر رؤسای خود و همچنین تهیه و نشر اعلامیه به منظور اهانت به مقامات عالیة کشور عنوان کرده است. ساواک در بازرسی از منزل آیتاللّه، پیشنویس این اعلامیهها را به خط او کشف کرده است. اعلامیه خطاب به ارتش، از طریق پست برای تعدادی از افسران ارسال شده است. آیتاللّه طالقانی در بازجوییها اعتراف کرده که پیشنویس اعلامیهها را تهیه کرده است ولی از معرفی کسانی که اعلامیه را برای چاپ تحویل گرفتهاند، خودداری ورزیده و گفت برای چاپ آن اقدامی نکرده است. در اعلامیة دوم آیتاللّه طالقانی خطبة حضرت سیدالشهدا(ع) را به گونهای بازنویسی کرده که عباراتی چون «سلطان ستمگر» در آن تعبیه شده است. یکی از اتهامات او، نوشتن همین عبارت است.[9]
± دستگیر شدگان نهضت آزادی ایران
شمار اعضای دستگیرشده و زندانی نهضت آزادی به دوازده تن رسیده است. احمد علیبابایی، پرویز یعقوبی، مهدی جعفری، محمد حنیفنژاد و عباس شیبانی جزو دستگیر شدگان هستند.[10] امروز عباس سمیعی در دفتر کارش بازداشت شد و یکسره به زندان قصر منتقل گردید.[11] منصور عطایی نیز در کرج دستگیر شد.[12]
± تظاهرات 15 خرداد در روزنامة فرانسوی
لوموند چاپ پاریس در شمارة اخیر خود، تظاهرات 15 خرداد را رویدادی «وخیم» توصیف کرد که شاهنشاه را تکان داده است. نویسندة لوموند گزارش میدهد: «محلات جنوب بهتر از هر کس نشان میدهد در کجا با مسلسل تیراندازی شده». این نویسنده آرامش شهر را ظاهری توصیف میکند.[13]
± تجلیل بیبیسی از اصلاحات ارضی
بنگاه سخنپراکنی بریتانیا (بیبیسی) در یک مصاحبة رادیویی به تحلیل اصلاحات ارضی در ایران پرداخت و اظهار نمود اجرای برنامة اصلاحات ارضی به طور شگفتانگیزی به سرعت و به خوبی پیشرفت میکند. مایکل واتر اصلاحات ارضی را چنان با استحکام توصیف کرد که هیچ نیرویی در آینده نخواهد توانست با آن به مبارزه برخیزد. دیوید هولدن، مایکل واتر و پیتر آوری در این برنامه شرکت کردند.[14] سخنان واتر در برنامة رادیو پیک ایران بازتاب یافت. این رادیو گفت رضایت امپریالیستهای بریتانیا از خاندان پهلوی که سیل طلای سیاه ایران را به سوی جیب آنها جاری ساخته، عجیب نیست. گوینده افزود روزنامة کیهان چندی پیش نوشت: «عایدی دولت انگلستان از محل مالیات بردرآمد عواید بریتیش پترولیوم، چند برابر عایدی دولت ایران از نفت است». گویندة رادیو پیک تأکید کرد شاه و خاندان پهلوی سبب غارت بیدریغ ثروت ایران به نفع امپریالیستهای بریتانیا هستند. پس هیچ جای تعجب نیست که جراید انگلستان و بیبیسی مدح و ثنای آنان را بگوید.[15]
± تحلیل وقایع ایران در دو روزنامة فرانسوی
رادیو پیک ایران امروز از قول روزنامة فرانسوی اریوارول گفت با وجود آنکه وقایع ایران در ابتدا رنگ و بوی مذهبی داشت اما در این کشورِ عضو پیمان سنتو، جریان حوادث بسیار عمیق است. نویسنده، دلیل اصلاحات شاه را رفع خطر جبهة ملی دانسته و تصریح میکند، دانشجویان همچنان در شعارهایشان با حکومت دیکتاتوری شاه مخالفت مینمایند. روزنامة دیگری در فرانسه نیز تصریح میکند چنانچه نیروهای جبهة ملی و حزب توده با یکدیگر متحد شوند، دیگر احتمال نمیرود کسی بتواند در مقابل این قیام مقاومت کند.[16]
± ملاقات هیئت فرهنگی اسرائیلی با همتایان ایرانی
به گفتة صدای آزاد ایران، هیئت فرهنگی اسرائیلی که به تازگی تهران را ترک کرده است، در مدت اقامتشان، قراردادی با همتایان ایرانی خود امضا نمودهاند. این رادیو به نقل از یک مقام اسرائیلی افزود به موجب این قرارداد، عدهای از اسرائیلیها در مقام کارشناس، بر اجرای برخی برنامهها نظارت خواهند کرد.[17]
± بررسی قانون استخدام
صبح امروز جلسة هیئت رئیسة شورای عالی اداری کشور برای بررسی قانون استخدام به ریاست نخستوزیر تشکیل شد. تاکنون 94 ماده از لایحة جدید، بررسی و تصویب شده است.[18]
± سفر وزیر کشور به فارس
پیراسته، وزیر کشور امروز عازم استان فارس شد. گفته میشود این سفر با هدف بررسی شرایط برگزاری انتخابات در این استان برنامهریزی شده است.[19]
± ادعای رادیو صدای ملی ایران در مورد انتخابات
رادیو صدای ملی ایران، امروز به نقل از کارمند وزارت کشور در تهران، ادعا کرد دولت مخفیانه در حال انجام مقدمات انتخابات است. به گفتة این کارمند، حکومت، اسامی کسانی را که باید برگزیده، به عنوان نماینده اعلام شوند، از هماکنون تعیین کرده و بیشتر این افراد نیز همچنان از ملاکین بزرگ هستند.[20]
± کارشناسان شوروی در تهران
هیئت نه نفرة کارشناسان شوروی امروز وارد تهران شد.[21] هیئت شوروی امروز با مقامات دولت ایران ملاقات کرد و برنامة مذاکرات خود را در زمینة عقد قراردادهای اقتصادی هماهنگ نمود. سرگئییف، معاون وزارت اقتصاد شوروی، ریاست این هیئت را بر عهده دارد. این هیئت دربارة لایروبی بنادر شمالی و ایجاد سیلو در مناطق روستایی، با مقامات ایران تبادل نظر میکند.[22] از دیگر برنامههای این سفر، گفتوگو دربارة آبهای مرزی دو کشور است. یحیی جهانشاهی، مدیرعامل شیلات، گفت در میان نمایندگان شوروی، دو نفر کارشناس شیلاتاند که برای تعقیب مذاکره دربارة ازدیاد و تکثیر و پرورش مصنوعی ماهی دریای خزر به تهران آمدهاند.[23]
± مذاکرات اقتصادی اردن و ایران
یک هیئت اقتصادی از اردن هاشمی امروز به تهران آمد. رئیس هیئت اردنی دربارة مذاکرات خود با مقامات اقتصادی ایران گفت طی این مذاکرات، معاملات و همچنین نوع کالاهای صادراتی و وارداتی میان دو کشور، تعیین خواهد گردید.[24]
± کاهش سرمایهگذاری در ایران
آمار و ارقام نشان میدهد میزان سرمایهگذاری ایران نسبت به سال 1339 صد در صد تنزل کرده است. سرمایهگذاری ایران در سال 1339، بالغ بر چهارصد میلیون ریال بوده است، ولی در سه ماهة اول سال 1342 این رقم به حدود 31 میلیون ریال رسیده است.[25]
± سفر وزیر کشاورزی به ساری
امروز عباس سالور، معاون وزارت کشاورزی و رئیس سازمان اصلاحات ارضی، برای توزیع بخشی از اسناد مالکیت زارعین مازندران، به ساری رفت.[26] سالور اخیراً به سمت معاونت وزارت کشاورزی منصوب شده است.[27]
± معافیت دهقانان مشمول اصلاحات ارضی از پرداخت بهرة مالکانه
رادیو صدای ملی ایران امروز به نقل از یک قاضی دادگستری اعلام کرد دهقانان در تمام دهات و اراضی مشمول مرحلة اول و دوم اصلاحات ارضی، از پرداخت بهرة مالکانه معاف میباشند. مقام قضاوت دادگستری تأکید کرد هیچ مقامی نمیتواند قانونی را اجرا کند اما متمم آن را باطل بگذارد. از نظر حقوقی، متمم قانون دارای قدرت بیشتری است زیرا برای رفع نواقص قانون اصلی نگاشته شده است.[28]
± سفر تشریفاتی دریابان انگلیسی به تهران
دریابان جان اسکاتلند، فرمانده ناوگان نیروی دریایی انگلیس در خاورمیانه، بعدازظهر امروز برای بازدید پنج روزه از ایران، به تهران آمد. بازدید اسکاتلند تشریفاتی است.[29]
± کشف کالاهای قاچاق توسط ژاندارمری
مأمورین مبارزه با مواد مخدر در بیرجند، طی زد و خورد با قاچاقچیان، 209 کیلوگرم تریاک کشف کردند. دو نفر از قاچاقچیان با یک قبضه تفنگ پنج تیر روسی و چهارده فشنگ دستگیر شدند.[30]
در هفتة گذشته، مأمورین ژاندارمری کالاهای گوناگون قاچاق را شناسایی و توقیف کردند. برخی از اقلام کشف شده عبارتاند از: انواع سیگارهای خارجی، چای، کفش و لباسهای دوختة زنانه و مردانه، کاغذ سیگار، لوازم لوکس خرازی و غیره.[31]
پینوشتها:
[1]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 365.
[2]ـ رجال عصر پهلوی به روایت اسناد ساواک، ج 7: سید ضیاالدین طباطبایی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1381، ص 314.
[3]ـ آزاد مرد: طیب حاجرضایی به روایت اسناد ساواک، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 126 و 127.
[4]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، همان، ص 366.
[5]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 29: آیتاللّه سیدمحمود طالقانی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1382، ص 319.
[6]ـ قانون اساسی قوانین جزائی، گردآوری: احمد کمانگر، تهران، جاویدان، 1356، ص 465.
[7]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 29: آیتاللّه سیدمحمود طالقانی، همان، ص 319.
[8]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، همان، ص 367 و 370.
[9]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 29: آیتاللّه سیدمحمود طالقانی، همان، ص 373 و 276.
[10]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، همان، ص 178.
[11]ـ یزدی، ابراهیم، مقاومت در زندان، تهران، قلم، 1377،ص 119.
[12]ـ همان، ص 117.
[13]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، همان، ص 348 و 351.
[14]ـ روزنامه پست تهران، ش 2929، 6/4/1342، ص 1 و 7.
[15]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 78، 8/4/1342، ص 12.
[16]ـ همان، ش 78، 8/4/1342، ص 10 و 11.
[17]ـ همان، ش 78، 8/4/1342، صص8 و 9.
[18]ـ روزنامه کیهان، ش 5978، 6/4/1342، ص 12.
[19]ـ روزنامه مرد مبارز، ش 751، 8/4/1342،ص 4.
[20]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 78، 8/4/1342، ص 18.
[21]ـ همان، ص 1 و 8.
[22]ـ روزنامه کیهان، ش 5978، 6/4/1342، ص 1 و 11.
[23]ـ روزنامه پست تهران، ش 2929، 6/4/1342، ص 1 و 8.
[24]ـ روزنامه کیهان، ش 5979، 8/4/1342، ص 9.
[25]ـ همان، ش 5978، 6/4/1342، ص 9.
[26]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11126، 2/4/1342، ص 16.
[27]ـ مجله سپید و سیاه، ش 512، 7/4/1342، ص 49.
[28]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 78، 8/4/1342، ص 17 و 18.
[29]ـ روزنامه کیهان، ش 5978، 6/4/1342، ص 12.
[30]ـ روزنامه مهر ایران، ش 1859، 6/4/1342، ص 4.
[31]ـ روزنامه بورس، ش 458، 6/4/1342، ص 1 و 4.
