شنبه 22 تیر 1342/ 21 صفر 1383/ 13 ژوئیه 1963

6 بازدید

± اعلامیة نهضت آزادی        

امروز نهضت آزادی ایران به مناسبت چهلم شهدای 15 خرداد، اعلامیه‌ای با عنوان «چهل روز از شهادت فرزندان رشید ملت می‌گذرد» منتشر کرد. در آغاز اعلامیه با اشاره به تصادف اربعین حسینی(ع) با چهلمین روز قتل عام وحشیانة هزاران نفر از خواهران و برادران، هزاران نفر از مردم بیگناه تهران و شهرستان‌ها در روز 15 خرداد به دست دژخیمان حکومت سیاه دیکتاتوری در زیر رگبار گلوله‌هایی که با پول این ملت فقیر تهیه شده، آمده است: «حکومت جنایتکار و خونخوار به خیال خود بر اوضاع مسلط گردید. غافل از آنکه با این جنایت [و] کشتار وحشیانه، آتش حق‌طلبی و مبارزه علیه ظلم و خودسری را تیزتر ساخت و دیکتاتور خودسر، آخرین پایگاه‌های خود را حتی در بین طبقات جیره‌خوار از دست داد». اعلامیه با لحن تندی که آشکارا متوجه اظهارات شخص شاه و نخست‌وزیر اوست، نشان می‌دهد که چگونه تلاش‌های رژیم برای تحریف قیام 15 خرداد در افکار عمومی مردم جهان بی‌نتیجه ماند: «شاه در یاوه‌گویی‌های خود، شهیدان عزیز را غارتگر و مرتجع معرفی نمود که برای از بین بردن آثار تمدن، برق، آب و تلفن قیام کرده و به دختران دانش‌آموز اهانت کرده‌اند!! اسدالله علم، یا غلام خانه‌زاد و آلت بی‌ارادة دیکتاتور، نطقش گل کرده و ملت شریف ایران را به بدترین وجهی که خود و اربابان او شایستة آنند، به جهانیان معرفی نمود!! ولی افکار جهانیان که شاه و علم را خوب می‌شناسد، با این تبلیغات پوچ از واقعیت آنچه در ایران گذشته و می‌گذرد، غافل نماند». اعلامیه آنگاه با نظری به مطبوعات کشورهای آزاد جهان ادامه می‌یابد تا نشان دهد که بر خلاف تبلیغات روزانة جراید داخلی و بر خلاف اخبار و تحلیل‌های آن دسته از خبرنگاران دله که برای چند روز سورچرانی در هتل هیلتون و گرفتن جیره، حقایق را واژگون جلوه می‌دهند، با گذشت چند روز، ماهیت و واقعیت قضایا توسط نویسندگان دقیق و بی‌نظر مطبوعات جهان علیرغم آنچه که مازندی جیره‌خوار مخابره می‌کند، منتشر شد. این نویسندگان با توجه به پیش‌بینی‌های خروشچف که وقوع انقلاب کومونیستی را حتمی تلقی کرده بود، تأکید کرده‌اند که: «انقلاب ایرانیان همانطور که خروشچف پیش‌بینی کرده بود، انجام گرفته و می‌گیرد اما بر خلاف نظر خروشچف، از تاریخ بومی و از جریانات ملی و مذهبی آنان حادث می‌گردد». در اعلامیه از روی نشریة علمی مسیحیان آمریکا، نقل گردیده: «شاید مدتی وقت لازم باشد تا آمریکا متقاعد شود آنچه خطر کمونیسم را از دنیای آزاد کم می‌کند، آزاد گذاشتن ملت‌ها است نه کمک به دولت‌های دیکتاتور و متجاوز».

در اعلامیة نهضت آزادی با تجلیل از عملکرد روحانیون در جریان حوادث پس از 15 خرداد، آمده است: «حرکت و اقدام علمای عالیقدر و مراجع بزرگوار دینی از محل‌های اقامت خود و هجرت آنان از شهرهای مذهبی به سوی دارالعمارة دیکتاتوری، بزرگترین تودهنی به کسانی بود که ادعا می‌کردند حضرت آیت‌الله خمینی (بت‌شکن کبیر قرن ما) در میان ملت و روحانیون پایگاهی ندارد»!! اعلامیه با تأکید بر دیدگاه‌های منعکس شده از سوی آیات عظام شریعتمداری و میلانی ـ که گفته بود غرض از این حرکت آن است که حکومت مردم را به مردم باز دهم ـ می‌افزاید: «آیا کسی که برای دموکراسی و احیای حکومت مردم بر مردم، سر بر کف دست گرفته است، مرتجع است؟! و یا آن که با زور و سرنیزه و به تبعیت از روش‌های قرون وسطایی مملکت را به صورت فردی اداره کرده و تا بزنگاه نیستی و انهدام سوق داده است»؟! اعلامیه در بند پایانی، پس از تقبیح رفتار سرکوبگرانة رژیم، خواننده را با این پرسش روبرو می‌کند: «چهل روز از وقوع این فجایع می‌گذرد ولی در این میان چه کسی برنده است و چه کسی بازنده؟ آیا ملت ایران که برای احقاق حق خود قیام کرد و دلیرانه در مقابل زور و قلدری ایستادگی نمود، شکست خورد و یا حکومت دیکتاتوری خونخوار که خود را در مهلکه‌ای انداخته است که از آن خلاصی ندارد»؟[1]

±  تمهیدات مراسم چهلم شهدای 15 خرداد     

امروز ادارة یکم عملیات ساواک طی گزارشی اطلاع داد که فردا به مناسبت چهلمین روز کشته‌ شدگان 15 خرداد، از طرف آیت‌الله میلانی، بازاریان و سایر اقشار مردم، مراسم و میتینگ‌های موضعی در تهران برگزار می‌شود. در این گزارش از قول منوچهر نیرومند، علی فراهانی و سید صادق هاشمی گفته شده آیت‌الله میلانی فردا با پای برهنه در خیابان‌ها راه‌پیمایی می‌کند و حتی حاضر است کشته شود. مردم نیز با شعار‌هایی وی را همراهی خواهند کرد. تراکت‌های اعتصاب عمومی فردا را هم، علی فتوگرافی و احمد ایروانی میان مردم توزیع کرده‌اند. تراکت‌ها شامل اعلامیه‌های حوزة علمیة قم و کارگران و کارمندان شرکت واحد اتوبوس‌رانی تهران و حومه می‌باشد. امشب نیز گروه‌های مختلف مردم در محل اقامت آیت‌الله میلانی در منزل قدیریان تجمع کردند. اعضای حزب زحمتکشان نیز در این تجمع حضور دارند.[2] گزارش دیگری از ساواک در دست است که در آن تصمیم به برگزاری میتینگ، تکذیب شده است.[3]

±  ممانعت از تجمع در منزل آیت‌الله میلانی     

در ادامة برخوردهای محدودکننده برای جلوگیری از گسترش اعتراضات مردمی، شامگاه امشب در ساعت 21، پلیس از ورود مردم به منزل آیت‌الله میلانی جلوگیری کرد.[4] گفته می‌شود در جلسه‌ای که امشب در منزل آیت‌الله میلانی برپا بود، وی برای تعطیلی فردا فتوا صادر نمود.[5] به گزارش منابع ساواک، در بازار نیز، عباس جوادی، اکبر جوادی، اسد‌اله روحانی‌نژاد، عباس حسن‌زاده، ماشاء‌اله جورابچی و جواد عابدینی بازاریان را به تعطیلی فردا تشویق می‌کردند.[6]

±  جست‌وجوی حجره به حجرة مأموران شهربانی

مأموران شهربانی امروز حجره به حجره در جست‌وجوی کسانی بودند که تمثال آیت‌الله خمینی را در مغازه‌های خود الصاق کرده‌اند. در گزارش شهربانی، به طلافروشی رحیم‌زاده در بازار زرگرها، مغازه‌های پاساژ روبروی مدرسة عبدالله خان، و مغازه‌های دیگری در چهارسوق، بازار نوروزخان و بازار سلطانی اشاره شده که صاحبان آن‌ها تمثال آیت‌الله خمینی را بر دیوار الصاق کردند.[7]

±  ثبت وقایع 15 خرداد

گفته می‌شود عده‌ای قصد دارند در شب چهلم کشته‌ شدگان 15 خرداد بر سر مزار ایشان در مسگر‌آباد حاضر شوند. ساواک در ادامة این گزارش آورده، معممین مساجد می‌گویند باید وقایع 15 خرداد به نام علما در تاریخ ثبت گردد و هر ساله در این روز عزاداری بر پا شود تا یاد کشته ‌شدگان زنده بماند.[8]

±  مراجع تقلید؛ جلودار دسته‌های عزاداران مسلح

به گزارش مأمور ویژة ساواک قرار است فردا پیشاپیش هر دستة عزاداران مسلح، یکی از مراجع تقلید حرکت کند. این مراجع به منظور اعتراض به دستگیری آیت‌الله خمینی و سایر آیات عظام و علما، از روز‌های قبل به تهران آمده‌اند. گفته شده عده‌ای از جوانان بازار نیز گروه انتقام تشکیل داده‌اند تا عاملان سرکوب قیام 15 خرداد را به سزای اعمالشان برسانند.[9]

±  دیدار روحانیون با رئیس ساواک     

ساواک از قول جزایری، از منسوبین آیت‌الله میلانی گزارش داد چندی پیش آیت‌الله میلانی و عده‌ای از روحانیون با پاکروان دیدار کردند. در این جلسه، مقامات مذهبی به شکنجه‌های ساواک اعتراض نمودند اما پاکروان آن را تکذیب کرد. در پی تکذیب پاکروان، روحانیون یکی از بازاریان شکنجه شده را احضار کردند تا شهادت دهد. در این گفت‌وگو، همچنین پاکروان از آیت‌الله میلانی دربارة انتخابات، نظر‌خواهی کرد. وی در پاسخ گفت اگر انتخابات آزاد باشد و مردم بتوانند به پنجاه تن از کاندیداهایی که روحانیون پیشنهاد می‌کنند، رأی بدهند، شاهد اشتیاق مردم برای شرکت در انتخابات خواهید بود.[10]

±  اختلاف میان روحانیون و دربار

کریمی آشتیانی از قول آیت‌الله عاملی اظهار کرد امروز بر مردم روشن است که جامعة روحانیت انحراف از جادة وطن‌خواهی نداشته و ارتباطی با تحریکات عمال بیگانه ندارد. آیت‌الله عاملی دلیل اختلاف میان روحانیون و دربار را عدم قطعیت نظرات نمایندگان دولت و دربار می‌داند. وی می‌گوید نمایندگان در جلسه‌ای بر سر یک موضوع توافق می‌کنند اما در نشستی دیگر از قبول همان توافقات سر باز می‌زنند. این امر نشانة ضعف حکومت در پذیرش اشتباهاتش است.[11]

±  اعلامیة آیت‌الله میلانی در دست خبر‌نگار فرانسوی

مأمور ویژة ساواک گزارش داد طبق اظهارات فردی در منزل حاجی اصفهانی، اعلامیة آیت‌الله میلانی به خبر‌نگار فرانسوی داده شده و گفته می‌شود یا امشب این خبر از رادیو فرانسه پخش می‌گردد یا فردا در جراید آن کشور به چاپ می‌رسد.[12]

± برنامه تعطیلی بازار مشهد در روز اربعین      

ساواک مشهد در نامه‌ای از ساواک تهران دربارة تعطیلی بازار کسب اطلاع کرد. در این نامه آمده، شایع است فردا بازار تهران بسته خواهد بود و به بازاریان مشهد نیز توصیه کرده‌اند تعطیل نمایند.[13]

± ناکامی ساواک در دستگیری حجت‌الاسلام حججی    

پس از سخنرانی سیدسجاد حججی در روز اربعین، به درخواست سمیعی رئیس شهربانی شهرستان میانه، امروز کمیتة مبادلة اطلاعاتی در فرمانداری تشکیل شد. در این جلسه با موافقت تمام اعضا دربارة دستگیری حججی، سمیعی از رئیس دادسرای میانه درخواست کرد جواز دستگیری وی را صادر نماید.[14] در پی این تصمیم، مأموران ساواک امشب به منزل وی هجوم بردند، اما به رغم بازرسی منزل حججی و اقوامش، موفق به دستگیری او نشدند.[15]

±  نامه‌ای از نجف برای حجت‌الاسلام فلسفی

امروز نامه‌ای از نجف برای حجت‌الاسلام محمد‌تقی فلسفی به ادارة بازپرسی رسید. از آنجا که پروندة وی به دادرسی لشگر منتقل گردیده، نامه به آن اداره تحویل داده شد تا دربارة واگذاری آن به زندانی، تصمیم مقتضی گرفته شود.[16]

± موافقت دولت با تمدید حکومت نظامی در شیراز     

هیئت دولت با ادامة حکومت نظامی در شیراز موافقت کرد. به موجب تصمیم هیئت دولت، امشب نیز در شیراز مقررات منع رفت‌وآمد به اجرا گذاشته می‌شود.[17] قبلاً دولت مقرر کرده بود که حکومت نظامی امروز در شیراز ملغی شود.

±  پیوستن کردهای ایران به مبارزه کردهای عراق        

امروز ساواک در گزارشی محرمانه خبر داد از زمان سرکوب شورش ملا‌مصطفی توسط دولت عراق، مالکین کرد ایرانی مخفیانه جلساتی برگزار می‌کنند و دربارة چگونگی کمک به شورشیان تصمیم می‌گیرند. به زعم منابع ساواک، این مالکان با یکدیگر و با ملا‌مصطفی در ارتباط هستند. از سوی دیگر، گفته می‌شود هر ایرانی به محض ورود به عراق و پیوستن به شورشیان، توسط آنان دستگیر و به دولت ایران تحویل داده می‌شود.[18]

±  آغاز پرداخت مقرری به خسارت‌دیدگان 15 خرداد

صدری، فرماندار تهران، امروز در مصاحبه‌ای گفت فرمانداری تاکنون 350 تقاضای جبران زیان حادثة 15 خرداد را از اشخاص و مؤسسات غیر دولتی دریافت کرده است. وی خبر داد خانواده‌هایی که سرپرست خود را در جریانات این روز از دست داده‌اند،‌ با شرایط معین، مقرری ماهیانه دریافت می‌کنند.[19] عصر امروز پرداخت خسارت به آسیب‌دیدگان آغاز گردید. در هفته‌های گذشته، کمیسیونی در فرمانداری به ادعاهای افراد رسیدگی کرده است. به این منظور، نمایندگان فرمانداری به مسگر‌آباد، پزشکی قانونی، بیمارستان‌ها و محل کار مدعیان خسارت‌دیده سر زدند و صحت ادعا و میزان خسارات را تعیین نمودند. فرماندار تهران گفت در حال حاضر به کسانی که سرپرستشان را از دست داده‌اند، حداقل ماهیانه 250 تا 300 تومان، علی‌الحساب پرداخت می‌شود. بنا بر تصمیم کمیسیون عالی، کمک به خسارت‌دیدگان برای زنان کشته ‌شدگان و معلولین تا زمانی که ازدواج نکنند و به فرزندانشان تا رسیدن به سن بلوغ، حداقل ماهیانه نفری 500 ریال در نظر گرفته شده است. این رقم کمترین مقدار است که در صورت تشخیص کمیسیون، میزان آن افزایش می‌یابد. همچنین تمامی مخارج معالجة معلولین حادثة 15 خرداد بر عهدة دولت است و در دوران نقاهت ایشان، ماهیانه 200 تا 1500 ریال پرداخت می‌شود و پس از بهبود آنان، وسایل کار و سرمایه در اختیارشان قرار می‌گیرد. بعد از رسیدگی به خسارت‌های جانی، در روزهای آتی، خسارت‌دیدگان مالی و در انتها، کسانی ‌که اتومبیلشان صدمه دیده، حقوق خود را دریافت می‌کنند.[20]

± پیشنهادات فرمانده عملیات جنوب به شاه

سپهبد بهرام آریانا در نامه‌ای به شاه پیشنهاد داد فرمانداری کل بویر‌احمدی و سازمان‌های اداری نظیر بهداری، پست و تلگراف، آمار و ثبت احوال و اسناد در این منطقه تشکیل گردد. وی افزود با خروج قریب‌الوقوع واحد‌های نظامی از منطقه، استقرار پاسگاه‌های ژاندارمری ضرورت دارد. همچنین آریانا از تلاش‌های خلع سلاح کامل در منطقه گزارش داد و بر مراقبت دائمی سواحل و بنادر جنوب و ایجاد شبکة تجسس و اطلاعات جهت جلوگیری از قاچاق اسلحه تأکید کرد. گزارش پیشرفت راه‌سازی، تقاضای عفو عمومی، رهایی سریع واحد‌های مأمور از منطقة عملیاتی طبق دستور شاه و پیشنهاداتی پیرامون فعالیت‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در منطقه، بخش‌های دیگر این نامه را تشکیل می‌دهند. رونوشتی از این نامه به نخست‌وزیر، فرماندهی نیروی زمینی شاهنشاهی، ریاست ستاد بزرگ ‌ارتشتاران، ریاست سازمان اطلاعات و امنیت کشور و ریاست دفتر ویژة اطلاعات جهت اطلاع فرستاده شد.[21]

±  هزینة نگهداری ارتش به نقل از شاه

رادیو پیک ایران امروز به نقل از شاه ایران گفت سالانه 170 میلیون دلار صرف نگهداری ارتش ایران می‌شود. شاه این مطلب را در مصاحبه با روزنامة لایف اعلام کرده بود.[22]

± تصویبات جلسة هیئت وزیران

جلسة هیئت وزیران با واگذاری اراضی خالصة شهرهای آبادان، خرمشهر و اهواز به شهرداری‌های آنان موافقت نمود. همچنین تصویب شد تأسیسات نیروی برق شهرداری‌های خوزستان، به سازمان آب و برق آن واگذار گردد.[23] در جلسة امشب هیئت دولت، تبدیل منطقة بویر‌احمدی و کهکیلویه به فرمانداری کل با مرکزیت یاسوج به تصویب رسید.[24] همچنین متن تصویب‌نامة هیئت دولت دربارة برق خوزستان انتشار یافت. به موجب این تصویب‌نامه، تأسیسات برق خوزستان از شهرداری به سازمان آب و برق واگذار می‌شود و سازمان آب و برق، موظف است برای جبران کاهش درآمد شهرداری‌ها، از محل پنج درصد عوارض دریافتی، سالیانه مبلغ مشخصی به شهرداری‌های آبادان، خرمشهر، اهواز، دزفول و اندیمشک بپردازد.[25]

±  جلسة هیئت عالی برنامه

صبح امروز هیئت عالی برنامه به ریاست نخست‌وزیر تشکیل جلسه داد. احداث سدهای کوچک در برنامه پنج‌ سالة توسعه و تشویق سرمایه‌گذاری خصوصی، به ویژه در رشتة صنایع، از طریق تخصیص اعتبارات به بانک‌ توسعة صنعتی و معدنی، از جمله مباحث مطروحه در جلسة امروز بود.[26]

±  قرارداد سازمان برنامة ایران با انستیتوی فرانسوی

امروز میان سازمان برنامة ایران و انستیتو «دو پترول» فرانسه قراردادی امضا و مبادله شد. در این قرارداد دوپترول متعهد گردید در مدت ده ماه، امکان استفاده از گازهای طبیعی منطقة خوزستان، تصفیه‌خانة آبادان و هیدروکربور‌های نفتی و مایع را بررسی کرده و نتیجه را به سازمان برنامه ارائه کند. مبلغ این قرارداد حدود شش میلیون ریال است و از محل اعتبارات امور صنایع و نیرو در سازمان برنامه تأمین گردید.[27] برخی دیگر از منابع، مدت تعیین شده در قرارداد را دو ماه قید کرده‌اند.[28]

±  دیدار سفیر ایران با چهار وزیر ترکیه

خسروانی، سفیرکبیر ایران با وزرای کشور، بازرگانی، ارتباطات و صنایع ترکیه در آنکارا دیدار و گفت‌وگو کرد. در این نشست‌ها پیرامون مناسبات دو کشور صحبت گردید. وی‌ همچنین برای رسیدگی به کار‌های ایرانیان مقیم ترکیه، راهی استانبول شد.[29]

±  استوارنامة سفیر جدید ایران در سوریه

به نقل از خبر‌گزاری فرانسه، فریدون دیبا، سفیرکبیر جدید ایران در دمشق، استوارنامة خود را به معاون وزارت خارجة سوریه تسلیم کرد.[30]

±  سفیر اقتصادی ایران در بازار مشترک اروپا

گفته می‌شود بازار مشترک با تقاضای ایران به منظور پذیرش سفیرکبیر موافقت نمود. خسرو هدایت، سفیرکبیر ایران در بلژیک با حفظ سمت، به عنوان سفیر اقتصادی ایران در بازار مشترک تعیین شده است.[31]

±  آمادگی برای برگزاری انتخابات

سخنگوی وزارت کشور گفت صبح امروز کمیسیون انتخابات در وزارت کشور تشکیل شد. در این کمیسیون پس از بررسی و موافقت با بخشنامة ثبت کل کشور دربارة تشکیل حوزه‌های ثبت‌نام، صدور کارت‌ها و شرح وظایف مأمورین در اجرای آیین‌نامة جدید، تعدادی از کارت‌های انتخاباتی به ادارة ثبت تحویل داده شد. در این جلسه اعضای هیئت تدارکات وسایل انتخاباتی نیز گزارش خود را ایراد کردند. وی افزود امروز نمایندگانی برای سرب و منگنه کردن دفاتر ثبت‌نام از طرف دادستان تهران و وزارت کشور انتخاب شدند.[32]

±   نامة حجت‌الاسلام روحانی به شاه

سیدمهدی روحانی، از روحانیون وابسته به حکومت،‌ امروز طی نامه‌ای به شاه دربارة خدماتش و داشتن زمینة انتخاب شدن از شهرستان قم صحبت کرد.[33]

±  طرح صادرات و اصلاح قانون تجارت       

علینقی عالیخانی امروز در مصاحبه‌ای، اطلاعات تازه‌ای از طرح وزارت اقتصادی برای صادرات ارائه کرد. بر اساس این طرح که از تصویب هیئت دولت گذشته است، چنانچه مادة اولیة کالای صنعتی، وارداتی باشد، در زمان صدور کالا به سایر کشورها، سود بازرگانی و حقوق گمرکی مادة اولیه، به صادر کننده پس داده خواهد شد. عالیخانی افزود این قانون در بیشتر کشورها وجود دارد و ایران نیز برای صدور کالاهای صنعتی خود باید این روند را در پیش گیرد.[34] وزیر اقتصاد دربارة طرح جدید قانون تجارت گفت: «قانون فعلی تجارت ایران با مقتضیات زمانی و روحی بازرگانی و اقتصادی ما تطبیق نمی‌کند و بخش‌هایی از آن ناقص و گنگ است. تاکنون قوانین مربوط به فعالیت‌های تجاری شرکت‌های بازرگانی به ویژه شرکت سهامی، اسناد و اوراق تجاری، رسیدگی و اصلاح شده‌اند و طرح تکمیلی آنان به زودی تقدیم هیئت دولت می‌گردد». وی اظهار امیدواری کرد طرح جدید بیش از گذشته، سبب اطمینان در سرمایه‌گذاری‌ شود.[35]

±  ضیافتی به افتخار دانشجویان ایرانی مقیم آمریکا

امروز، ضیافتی به افتخار دانشجویان ایرانی مقیم آمریکا در انجمن ایران و آمریکا بر‌پا گردید. ناصر خدایار، مدیرکل نخست‌وزیری و رئیس سازمان رهبری جوانان، تئودور ورتایم، رایزن فرهنگی سفارت کبرای آمریکا در ایران و بیش از 130 تن از دانشجویان در این نشست حضور یافتند.[36]

±  تبلیغات سوء رسانه‌های آمریکایی دربارة ایرانی‌ها

رادیو صدای ملی ایران امروز فرازهایی از نامة دانشجوی ایرانی مقیم آمریکا را قرائت کرد. دانشجوی ایرانی در نامه‌اش به برداشت اشتباه شهروندان آمریکایی نسبت به ایران و ایرانی اشاره کرده و می‌گوید: «روزنامه‌ها و دستگاه‌های تبلیغاتی آمریکا در خدمت منافع کشور است و تنها از زمامداران خائن به ملت پشتیبانی می‌کنند. صدای این دستگاه تبلیغاتی بسیار رساتر از صدای دانشجویان است. از این رو، مردم سادة آمریکا، ما ایرانیان را تحت‌الحمایة خویش می‌شمارند. ما را ملت عقب‌افتاده‌ای می‌دانند که بدون کمک آمریکا، یک روز قادر به زندگی نیستیم».[37]

± یادداشت محمد‌علی جمالزاده دربارة اصلاحات ارضی

سیدمحمد‌علی جمال‌زاده طی مقاله‌ای که در مجلة هفتگی زوریخ به چاپ رسید، با عنوان انقلاب سفیدی که به رنگ خون در‌آمد، می‌نویسد: «بر خلاف سایر انقلاب‌‌ها در نقاط دیگر جهان که جنگ و خونریزی از نماد‌های بارز ظهور آن است،‌ انقلاب سفید به آرامی و بدون آشوب انجام گرفت اما به‌ یکباره با منظره‌ای دور از پیش‌بینی مواجه گردید و کوچه‌ها و خیابان‌ها را خونین ساخت». وی دربارة انقلاب سفید تأکید می‌کند: «شروع این حرکت از زمان ارائة طرح توزیع و فروش املاک بود و از سال‌ها پیش به دست شاه فعلی و به دستور پدرش، رضا‌شاه آغاز شد. جریان این انقلاب که تنها طبقة روشنفکر آن را درک می‌کردند، هم‌چون سیلی که ویرانی نداشت در سراسر کشور به حرکت در‌آمد». در ادامه، جمال‌زاده برای درک بهتر خوانندگان اروپایی، سیستم مالکیت ایران را قبل و بعد از اجرای طرح تشریح کرد.[38]

±  ورود رئیس دیوان عالی آمریکا به تهران

روزنامة کیهان در شمارة امروز خبر داد که ارول وارن، رئیس دیوان عالی کشور آمریکا بعدازظهر امروز با هواپیمای پان آمریکن وارد تهران می‌شود. به گزارش کیهان، وی قرار است روز پنج‌شنبه در انجمن ایران و آمریکا سخنرانی ‌کند.[39]

 

پی‌نوشت‌ها:


[1]ـ علی دوانی، نهضت روحانیون ایران، ج 4، تهران، موسسه خیریه و فرهنگی امام رضا (ع)، 1377، ص 157 و 160.

[2]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 1: آیت‌اللّه‌العظمی سیدمحمدهادی میلانی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات‌، 1376، ص 207 و 208.

[3]ـ روحبخش، رحیم، نقش بازار در قیام 15 خرداد، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1381، ص 285.

[4]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 1: آیت‌اللّه‌العظمی سیدمحمدهادی میلانی، همان، ص 224.

[5]ـ همان، ص 217.

[6]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3 زندان، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات‌، 1378، ص 480 و 481.

[7]ـ امام در آیینه اسناد: سیر مبارزات امام خمینی به روایت اسناد شهربانی، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1383، ص 115.

[8]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3 زندان، همان، ص 477.

[9]ـ روحبخش، رحیم، همان، ص 61.

[10]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 1: آیت‌اللّه‌العظمی سیدمحمدهادی میلانی، همان، ص 213 و 214.

[11]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3 زندان، همان، ص 476.

[12]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 1: آیت‌اللّه‌العظمی سیدمحمدهادی میلانی، همان، ص 209 و 211.

[13]ـ روحبخش، رحیم، همان، ص 383.

[14]ـ اباذری، عبد‌الرحیم، انقلاب اسلامی در شهرستان میانه، ، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1381، ص 102 و 108.

[15]ـ همان.

[16]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 9: حجت‌الاسلام محمد‌تقی فلسفی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات‌، 1378، ص 237.

[17]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3 زندان، همان، ص 479.

[18]ـ چپ در ایران به روایت اسناد ساواک، ج 1: حزب دموکرات کردستان، تهران‌، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات‌، 1378، ص 130.

[19]ـ روزنامه اعتراف، ش 361، 22/4/1342، ص 4.

[20]ـ روزنامه کیهان، ش 5992، 23/4/1342، ص 1 و 11.

[21]ـ آریانا، بهرام، تاریخچه عملیات نظامی جنوب، تهران، چاپخانه ارتش، 1342، ص 269 و 272.

[22]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 91، 23/4/1342، ص 30.

[23]ـ گاهنامة پنجاه سال شاهنشاهی پهلوی، ج 2، تهران، کتابخانه پهلوی، بی‌تا، ص 1663.

[24]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11140، 23/4/1342، ص 15.

[25]ـروزنامة مهر ایران، ش 1873، 23/4/1342، ص 8.

[26]ـروزنامة ‌اطلاعات، ش 11139، 22/4/1342، ص 16.

[27]ـروزنامة کیهان، ش 5991، 22/4/1342، ص 12.

[28]ـ روزنامه مهر ایران، ش 1873، 23/4/1342، ص 8.

[29]ـ روزنامة کیهان، ش 5991، 22/4/1342، ص 12.                                                   

[30]ـروزنامة اطلاعات، ش 11140، 23/4/1342، ص 16.

[31]ـروزنامة مرد مبارز، ش 755، 22/4/1342، ص 4.

[32]ـروزنامة کیهان، ش 5991، 22/4/1342، ص 1.

[33]ـ توطئه شاه بر ضد امام خمینی، زیرنظر  نعمت‌الله صالحی نجف‌آبادی، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا، ص 97.

[34]ـ روزنامة کیهان، ش 5991، 22/4/1342، ص 9.

[35]ـ همان.

[36]ـروزنامة اطلاعات، ش 11141، 24/4/1342، ص 16.

[37]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 91، 23/4/1342، ص 25 و 27.

[38]ـ روزنامة اطلاعات، ش 11139، 22/4/1342، ص 6.

[39]ـ روزنامه کیهان، ش 5991، 22/4/1342، ص 12.