دوشنبه 10 تیر 1342/ 9 صفر 1383/ 1 ژوئیه 1963
5 بازدید
± پشتیبانی آیتاللّه میلانی و روحانیون قزوین از آیتاللّه خمینی
آیتاللّه میلانی طی تلگرافی به آیتاللّه خمینی مراتب پشتیبانی خود را از روحانیون زندانی اعلام کرد.[1] در همین حال، شماری از روحانیون و طلاب حوزة علمیة قزوین طی تلگرافی به آیتاللّه خمینی جویای سلامتی او شدند. هادی باریکبین، محمد موسوی خوئینیها، سیدناصر قومی مقدتی، حسین آقاعلیخانی، ابراهیم قدرت آقاعلیخانی، علی درگاهی، اسداللّه قدسی، سیدحسین باقی، سیداحمد سیدعلی قدیانی و محمدحسین نحوی از جمله امضاکنندگان تلگرام هستند. این تلگرام به رئیس شهربانی کل کشور داده شد.[2]
± پیشبینی ساواک از مذاکرة آیات عظام میلانی و شریعتمداری
هاشمی، رئیس ساواک مشهد طی تلگرافی به مرکز، گزارش داد که پس از ورود آیتاللّه میلانی به تهران، آیتاللّه شریعتمداری به دیدن او خواهد رفت. آیتاللّه میلانی سعی خواهد کرد آیتاللّه شریعتمدای را در تهران نگه دارد تا آیتاللّه گلپایگانی به آنان بپیوندد. آیتاللّه میلانی تصمیم دارد پس از تبادل نظر با آیتاللّه شریعتمداری، یک روز از صبح تا عصر در زندان با آیتاللّه خمینی ملاقات کند.[3]
± هشدار ساواک دربارة روحانیون مهاجر
ادارة بررسیهای ساواک، امروز طی گزارشی به مقامات ساواک، تأکید کرد چنانچه به آیتاللّه شریعتمداری و سایر روحانیون طراز اول که به تهران آمدهاند مجال زیاد داده شود که با مردم تماس بگیرند و به بهانة فراهم آوردن موجبات نزدیکی با دولت، مدت اقامت خویش را طولانی نمایند، در سنگرهای مخفی خود مجهز خواهند شد و پیشنهاد کرد که هرچه زودتر با استفاده از روحانیون بیطرف و سران عمدة بازار، زمینه را برای ملاقات یا عزیمت آنها به شهرستانهای خود فراهم نمایند. در گزارش تأکید شده مهمترین خواستة روحانیون مخالف، برکناری دولت فعلی و ادامة مذاکره با دولت بعدی است.[4]
± برنامه تظاهرات اربعین
ساواک امروز از طریق اطلاعیههای واصله از منابع مختلف، آگاهی یافت که طرفداران جبهة ملی و جمعیت نهضت آزادی و همچنین سایر دستهجاتی که به نحوی از انحاء در جریان وقایع 15 و 16 خرداد دخالت داشتهاند، تصمیم دارند روز اربعین به عنوان تصادف با چهلم کشته شدگان در تهران و شهرستانها تظاهراتی برگزار کنند.[5] گزارش دیگری نیز حاکی است، عدهای از روحانیون و بازاریان در نظر دارند روز اربعین، مجلس سوگواری برای کشته شدگان روز 15 و 16 خرداد تشکیل دهند.[6]
± اعلامیه در دانشکدة کشاورزی
در اعلامیة خطی که امروز یکی از دانشجویان به نام ارسطو، به درب رستوران دانشکدة کشاورزی نصب کرده، روز 15 خرداد، روز «آدمکشی و ستمگری شاه» نامیده شده و ضمن تأکید بر وفاداری به رهبر عالیقدر، آیتاللّه خمینی، سقوط دولت علم و آزادی تمام زندانیان سیاسی از ششم بهمن به بعد، به عنوان نتیجة مذاکرات آقایان علما اعلام شده است. به تصریح متن اعلامیه، آیات عظام شریعتمداری و میلانی، نتیجة مذاکرات را در خیابان امیریه به اطلاع مردم رسانیدهاند.[7]
± جلسة حزب زحمتکشان
کمیتة مرکزی حزب زحمتکشان برای بررسی اوضاع جاری کشور، امروز تشکیل شد.[8]
± هماهنگی سازمانهای نظامی و انتظامی
نعمتاللّه نصیری، فرماندار نظامی تهران و حومه، به رئیس سازمان اطلاعات و امنیت کشور اطلاع داد: «به منظور مبادلة سریع اطلاعات بین سازمانهای نظامی و انتظامی، در هر یک از مناطق فرمانداری نظامی و حومة کمیتة اطلاعاتی، مرکب از فرمانده منطقه به عنوان رئیس کمیته، با شرکت رئیس سازمان اطلاعات و امنیت بخش مربوطه و رؤسای کلانتریهای واقع در منطقة فرمانداری نظامی، هر هفته یکبار تشکیل میشود».[9]
± قرار بازداشت موقت برای جمعی از دستگیر شدگان
دادرسی ارتش، امروز با اعلام صدور قرار بازداشت موقت برای آیتاللّه طالقانی، پرویز عدالتمنش، محمدحسن علایی طالقانی و کریم گودرزی، از فرمانداری نظامی درخواست کرد نسبت به رفع مادة 5 از نامبردگان اقدام نماید.[10]
± ادامة دستگیریها
دستگیری افرادی که تصور میشود در اغتشاشات روز 15 خرداد شرکت داشتهاند، همچنان ادامه دارد. گفته میشود تا تکمیل تحقیقات، افشای اسامی دستگیر شدگان تازه و کسان دیگری که در مظان اتهام قرار گرفتهاند، غیرممکن است.[11]
± آزادی یاران طیب حاجرضایی
امروز سه تن از سران میادین تهران، از زندان آزاد شدند. حاج حیدر ابراهیمی، محمد منصوری و اصغر جلالپور باجناق طیب حاجرضایی در ارتباط با تظاهرات 15 خرداد بازداشت شده بودند.[12]
± رکود بازار
روزنامة اطلاعات در شمارة امروز خود وضع بازار را راکد توصیف کرد و افزود اوضاع و احوال غیرعادی پس از حوداث 15 خرداد، آرام آرام به وضع عادی برمیگردد.[13]
± انتقاد رادیو آزاد از امام جمعة تهران
صدای آزاد ایران در برنامة بعدازظهر امروز، دکتر امامی، امام جمعة تهران را از طبقة فئودال و یکی از سرمایهداران بزرگ ایران خواند و تأکید کرد: «با توجه به اعمال سالهای اخیر امام جمعة تهران، کسی وی را در زمرة علمای اعلام دین به شمار نمیآورد».[14]
± اوضاع ایران از نگاه روزنامة اکونومیست
به گفتة رادیو صدای آزاد ایران، روزنامة اکونومیست اخیراً دربارة اوضاع ایران نوشت: «تهران، صحنة تظاهرات شدیدی بوده و ساختمانها و مغازههای بسیاری تخریب شده است. با اینکه عدة تظاهرکنندگان زیاد نبود و آنها شکست خوردند ولی همین شکست، آنان را برای ساقط کردن رژیم فعلی، متحدتر ساخته است». به گفتة گویندة رادیو، نویسندة مقاله، حاصل اجرای قانون اصلاحات ارضی را چیزی جز محرومیت بیشتر کشاورزان ندانسته است.[15]
± مصوبات جلسة فوقالعادة هیئت وزیران
در جلسة فوقالعادة امروز هیئت وزیران، طرح تصویبنامة نظارت بر شرکتهای بیمه بررسی گردید و کلیة تصویبنامههای مربوط به واگذاری اراضی خالصه به سازمانهای بهداشتی و فرهنگی دانشگاه تصویب شد و مقرر گردید اراضی مورد احتیاج به مؤسسات مذکور اختصاص داده شود.[16] همچنین زمینی به مساحت پنجاه هزار متر مربع برای احداث بیمارستانی در آبادان، به وزارت بهداری واگذار شده است تا هر موقع نیازی نداشتند، عیناً مسترد دارند.[17]
گفته میشود تصویبنامهای در ده ماده برای اجرا به وزارت دارایی صادر گردیده است. به موجب مادة 1 آن، کلیة شرکتها و بانکهای دولتی، مشمول مقررات تبصرة 8 مادة 9 قانون اصلاحی مالیات بر درآمد سال 37 نخواهد بود.[18]
در جلسة امروز هیئت وزیران، اجازة سرمایهگذاری برای یک شرکت سوئیسی و برای تأسیس کارخانة تولید گرد پاککننده و برای یک شرکت مقیم هندوستان برای خرید سهام شرکت سهامی آیینه و اعطای وام شرکت مزبور به کشور، به تصویب رسید. در جلسة امروز هیئت دولت به جان ال. مانتا از اتباع آمریکا نیز اجازه داده شد تا میزان سه میلیون دلار به منظور مشارکت با شرکت سهامی خطوط کشتیرانی ایران سرمایهگذاری نماید.[19] هیئت وزیران تصویب کردند ارز حاصل از صادرات بازرگانانی که کالا به آلمان شرقی صادر میکنند، برابر ارزش گواهی اداره کل گمرک، به بازرگانان واردکنندة کالا از آن کشور واگذار گردد.[20] در جلسة امروز، عباس آرام، اصفیا، یوسف نبوی (رئیس شیلات)، غفاری (مدیرکل غله) به عنوان نمایندگان ایران برای مذاکره با هیئت اقتصادی و آبیاری شوروی انتخاب شدند.[21] جلسة امروز هیئت دولت در منزل نخستوزیر تشکیل گردید و در ابتدا خوشبین، وزیر مشاور، ریاست جلسه را بر عهده داشت تا اینکه علم در جلسه حضور یافت.[22]
± بوی کهنگی و عقبافتادگی دستورهای نخستوزیر
رادیو صدای ملی ایران، امروز ضمن اشاره به دستور علم دربارة مجازات محتکرین و گرانفروشان بازار تهران گفت: «دستورهای نخستوزیر، بوی کهنگی و عقبافتادگی میدهد. راه حقیقی خروج از بحران اقتصادی کشور، اتخاذ سیاست ملی خارجی و برقراری مشروطه و دموکراسی در داخل کشور است».[23]
± امضای دفتر مخصوص شاه توسط کارشناسان شوروی
بعدازظهر امروز اعضای هیئت کارشناسان شوروی به همراه معاون اداره دوم سیاسی و نمایندة تشریفات وزارت امور خارجه، در کاخ مرمر حضور یافته و دفتر مخصوص شاهنشاه را امضا کردند.[24]
± آغاز کنفرانس مشورتی اوپک در ژنو
کنفرانس مشورتی اوپک امروز در ژنو تشکیل میگردد.[25] از سوی ایران، وزیر دارایی در این کنفرانس شرکت میکند. قرار است نتایج این کنفرانس در تصمیمات کنفرانس پنجم اوپک در ریاض لحاظ شود.[26] این کنفرانس به مدت سه روز به ریاست احمد زکی یمانی، وزیر نفت عربستان تشکیل میشود. در جلسة امروز، فؤاد روحانی، دبیرکل اوپک گفت: «ما میخواهیم سیاست محکمی اتخاذ کنیم که منجر به نتیجه گردد». در آستانة برگزاری نشست اوپک، دولت اندونزی اعلام کرد، گزارشی از توافقات اخیر خود با شرکتهای نفتی، جهت دریافت سهم بیشتر از درآمد نفت، به کنفرانس اوپک تسلیم کرد.[27]
± نشستهای محرمانه و علنی اوپک
یونایتدپرس در ژنو، امروز از گشایش جلسات اوپک خبر داد. به گزارش این خبرگزاری، نشستها، سه روز به طول خواهد انجامید و جلسات صبح، محرمانه اما جلسات بعدازظهر، علنی برگزار میگردند.[28]
± طرح توسعة مدیریت صنعتی
سازمان ملل به درخواست ایران، طرح مربوط به مدیریت صنعتی را تصویب کرد. به موجب این طرح، هشت تن از کارشناسان برجستة سازمان ملل متحد به ایران میآیند تا چگونگی بهبود و پیشرفت و توسعة فن مدیریت صنعتی در ایران را بررسی کنند.[29]
± اعتبار اختصاصی آژانس آمریکایی برای بانکهای خاورمیانه و آسیا
خبرگزاری یونایتدپرس گزارش داد آژانس توسعة بینالمللی آمریکا، مبلغ 47 میلیون دلار در اختیار بانکهای توسعة صنایع و معادن در خاورمیانه و آسیا قرار داده است. سه میلیون دلار از این مبلغ در اختیار بانک توسعة صنایع و معادن ایران گذاشته شده است.[30]
± کاهش کمکهای بلاعوض آمریکا به ایران
طبق جدولی که رابرت میسی، رئیس ادارة عمران بینالمللی آمریکا در ایران منتشر ساخت، کمکهای بلاعوض آمریکا به ایران طی ده سال اخیر، یکصد برابر کاهش یافته و در عوض، صادرات محصولات کشاورزی مازاد آمریکا به ایران دویست برابر افزایش یافته است. میسی در سخنرانی خود گفته است ممکن است تقلیل و تعدیل برنامة کمکهای آمریکا باعث شود فشاری به کشورهای گیرندة کمک وارد آید.[31]
± آغاز گفتوگوهای بازرگانی ایران و اردن
گفتوگوهای بازرگانی ایران و اردن هاشمی از امروز در تهران آغاز شد. ریاست هیئت اردنی با سفیر این کشور است. معاون وزارت اقتصاد نیز ریاست هیئت ایرانی را بر عهده دارد.[32]
± میزان تولید نفت خام ایران
نشریة بینالمللی اخبار نفت، چاپ لندن، در شمارة ماه ژوئن نوشت: «با فعالیت عظیم در نقاط مختلف ایران، اخبار مربوط به کشف منابع جدید نفت، موجب تعجب نمیگردد». در سال گذشته، میزان تولید نفت خام ایران، تقریباً دو برابر گردید و ممکن است در سال 1963 میلادی از هفتاد میلیون بیشتر شود. در مقالة اخبار نفت تصریح شده که این افزایش به مراتب بیشتر از افزایش تولید در دیگر کشورهای خاورمیانه است.[33]
± کلنگزنی ساختمان کوی افسران و درجهداران
نخستوزیر صبح امروز اولین کلنگ ساختمان کوی افسران و درجهداران گارد شاهنشاهی را در اراضی فرحآباد بر زمین زد. وی طی سخنانی گفت امسال دولت ده میلیون تومان صرف خانهسازی خواهد کرد.[34]
± هدف از ساخت کوی افسران و درجهداران
رادیو پیک ایران پس از اعلام افتتاح ساخت کوی افسران و درجهداران گارد شاهنشاهی گفت ارتشبد هدایت در دادگاه نظامی، به روشنی هدف از این اقدامات را بیان کرد: «اگر این ساختمانها برای افسران ساخته نمیشد، احتمال شورش میرفت». رادیو پیک افزود گرچه دولت مدعی است اقدامات عمرانی و خانهسازی برای ایجاد کار برای بیکاران و دلخوش ساختن هزاران کارگر و کارمند ایرانی صورت میگیرد اما در حقیقت اهداف دولت از این ادعاها، بسیار دور است.[35]
پینوشتها:
[1]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 1: آیتاللّه العظمی سید محمدهادی میلانی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1376، ص 147.
[2]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 388 و 387.
[3]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 1: آیتاللّه العظمی سید محمدهادی میلانی، همان، ص 150.
[4]ـ قیام پانزده خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، همان، ص 382.
[5]ـ همان، ص 390.
[6]ـ روحبخش، رحیم، نقش بازار در قیام 15 خرداد، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1381، ص 281.
[7]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک،ج 1: آیتاللّه العظمی سید محمدهادی میلانی، همان، ص 172.
[8]ـ دوانی، علی، نهضت روحانیون ایران، ج 4، تهران، موسسه خیریه و فرهنگی امام رضا (ع)، 1377، ص 175.
[9]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، همان، ص 386.
[10]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 29: آیتاللّه سیدمحمود طالقانی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1382، ص 421.
[11]ـ همان، ش 2932، 10/4/1342، ص 1.
[12]ـ روحبخش، رحیم، همان، ص 311.
[13]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11129، 10/4/1342، ص 8.
[14]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 81، 11/4/1342، ص 5.
[15]ـ همان، ص 6.
[16]ـ روزنامه مهر ایران، ش 1863، 11/4/1342، ص 1.
[17]ـ مجله تهران اکونومیست، ویژهنامه، فروردین 1343، ص 85.
[18]ـ روزنامه پست تهران، ش 2933، 11/4/1342، ص 1 و 8.
[19]ـ مجله تهران اکونومیست، ویژهنامه، فروردین 1343، ص 85.
[20]ـ ماهنامه بانک مرکزی، ش 22، تیر 1342، ص 1355.
[21]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11130، 11/4/1342، ص 1.
[22]ـ روزنامه پست تهران، ش 2932، 10/4/1342، ص 1 و 8.
[23]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 81، 11/4/1342، ص 11 و 12.
[24]ـ روزنامه مهر ایران، ش 1863، 11/4/1342، ص 8.
[25]ـ روزنامه بورس، ش 460، 10/4/1342، ص 1 و 4.
[26]ـ مجله ترقی، ش 1068، 10/4/1342، ص 43.
[27]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11131، 12/4/1342، ص 1.
[28]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 82، 12/4/1342، ص 2.
[29]ـ روزنامه مهر ایران، ش 1862، 10/4/1342، ص 8.
[30]ـ روزنامه کیهان، ش 5981، 10/4/1342، ص 12.
[31]ـ مجله خواندنیها، ش 82، 11/4/1342، ص 6.
[32]ـ روزنامه مهر ایران، ش 1863، 11/4/1342، ص 8.
[33]ـ روزنامه پست تهران، ش 2932، 10/4/1342، ص 1 و 8.
[34]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11129، 10/4/1342، ص 1.
[35]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 82 ، 12/4/1342، ص 4 و 5.
