سهشنبه 21 اسفند 1341 15 شوال 1382 12 مارس 1963
11 بازدید
□ جوابیه آیتالله مرعشی نجفی
آیتالله سیدشهابالدین مرعشی نجفی، از مراجع عظام، به سؤال عدهای تجار و کسبه دربارة برخی از قوانین ضداسلامی پاسخ دادند. ایشان در این پاسخنامه نوشتند: «باسمه تعالی
عرض میشود مسئله فوق را کراراً از قم و سایر شهرستانها به انحاء مختلفه از حقیر سؤال نمودهاند و جوابی که به آنها نوشته شده، به قرار ذیل است: قضیة مداخلة نسوان در امر انتخابات مستلزم محرمات و مفاسد کثیره و برخلاف شرع مقدس اسلام است. و اما راجع به قانون؛ هر قانونی که برخلاف قرآن مجید و مذهب امامیه باشد، از نظر اسلام قانونیت نداشته و تمسک به آن از شئونات فقیه نیست. امید است از این امر غیرمشروع صرفنظر شود. در خاتمه اصلاح امور و توفیق و تأییدات عموم مؤمنین را از خداوند متعال مسئلت مینمایم. والسلام علی من اتبع الهدی 15 شوال 1382 شهابالدین الحسینی مرعشی نجفی»[i]
□ عدم اطلاع ساواک از موضوع جلسه علمای قم
مأمور ساواک ضمن اشاره به جلسة دیشب آیات عظام خمینی، گلپایگانی، شریعتمداری، حائری و داماد در منزل حاجآقا روحالله خمینی با تذکر این نکته که از موضوع مذاکرات آنان اطلاعی به دست نیاورده است، از زبان یک طلبة شیرازی یاد کرده که وی از سوی آیتالله محلاتی به قم آمده و با علما و مراجع قم تماس گرفته است. این طلبه از طرف آیتالله محلاتی حامل پیغامی به علما بدین مضمون بوده که «ما در شیراز منتظر اقدامات آقایان قمی هستیم». بر اساس گزارش مأمور ساواک، طلبة شیرازی آنان را مورد خطاب قرار داده است و گفته که آیتالله محلاتی میگویند چرا اقدامی نمیکنید. علمای قم نیز جواب دادهاند «ما جلسه داریم و مشغول مذاکره هستیم».[ii]
□ آزادی حجتالاسلام فلسفی
دیروز از حجتالاسلام محمدتقی فلسفی رفع مظنونیت و از اتهام تبرئه شد و امروز از زندان قزلقلعه آزاد گردید. گفته میشود که وی هنگام آزادی، به صورت شفاهی تعهد داده است تا پایان تعطیلات عید نوروز به منبر نرود و سخنرانی نکند.[iii]
□ توزیع اعلامیة مجمع انجمنهای دینی
اعلامیة بلندبالایی که مجمع انجمنهای دینی بعد از اجرای رفراندوم صادر کرده بود، به همت اتحادیة فرهنگیان و دانشجویان ایران، چاپ و از امروز توزیع شد.
در سطور آغازین اعلامیه، مجمع انجمنهای دینی با ذکر مواردی، اجرای رفراندوم را غیرقانونی دانسته و به نقد آن پرداخته است: «با اجرای این رفراندوم اولاً به دنیا اعلام شد برخلاف منشور ملل متحد، در ایران کلیة آزادیهای فردی و اجتماعی پایمال گردیده، به طوری که حتی رفراندوم را به زور سرنیزه اجرا [کردهاند] و بعد هم یک رأی آن را صدها برابر آمار میدهند».
اعلامیه در مورد دوم، بیسابقه بودن اجرای رفراندوم و خلاف قانون بودن آن را، نشانة این واقعیت تلقی کرده که به جهانیان ثابت شد هیئت حاکم ایران به هیچ اصل و قانونی، حتی اصول موضوعة خود اعتنا نمیکند.
مجمع انجمنهای دینی در پایان اعلامیة حاضر، ضمن «بیمعنی و قلابی خواندن رفراندوم ششم بهمن که خشم دولت را در پی داشت و موجب شد که به روحانیت ناسزا گوید و اتهامات بیاساسی به آنها منتسب و جراید مزدور را وادار به اهانت به شخصیتهای عالم اسلام و مؤمنین کند»، اعلام کرد که «مردم به خوبی میدانند بانکهای خارجی را چه اشخاصی پر کردهاند و کاخهای مجلل و آسمانخراشها متعلق به چه کسانی است. اربابان و مالکین بزرگ چه کسانیاند و طرق مشروع درآمدشان چه میباشد».[iv]
□ وزیر جدید کشاورزی
به فاصلة دو روز بعد از استعفای حسن ارسنجانی از وزارت کشاورزی، سپهبد اسماعیل ریاحی که پیش از این معاونت ستاد بزرگ ارتشتاران را عهدهدار بود، به سمت وزیر کشاورزی منصوب شد. جلسة معارفة او در حضور محمدرضا پهلوی و با حضور نخستوزیر و چند تن دیگر از وزیران برگزار شد و برنامة وزارت کشاورزی مورد بحث و بررسی قرار گرفت و ریاحی بنا به دستور نخستوزیر موظف شد که برنامة ارسنجانی را در مورد اجرای اصلاحات ارضی دنبال کند. با این انتصاب که یک فرد نظامی در رأس وزارت کشاورزی قرار میگیرد، گفته شده است دولت در نظر دارد مقررات اجرای اصلاحات ارضی را با شدت عمل بیشتری ادامه دهد و از برخی بینظمیها و اخلالگریها جلوگیری کند.[v]
□ مراسم تودیع وزیر کشاورزی
حسن ارسنجانی پیش از ظهر در سالن ترویج کشاورزی حاضر شد و با اعضای وزارت کشاورزی تودیع کرد. او از دیدگاه برخی از همکاران خود در اوایل انتصابش به وزارت کشاورزی که گفته بودند وی مدرک مهندسی کشاورزی ندارد، انتقاد کرد و اجرای برنامة اصلاحات ارضی را از بزرگترین اموری دانست که در دوران وزارتش آغاز شد و بخش بیشتری از آن هم به انجام رسید. ارسنجانی در این زمینه، وزارت کشاورزی را پیشاهنگ مبارزات توصیف نمود و در ادامه گفت که: «ما نقشههایی داشتیم که یک مقداری از آن عملی شد و بقیه باید انجام بگیرد». ارسنجانی توجه شاه را به اصلاحات ارضی و کشاورزی، ضامن ادامه و پشتیبان اجرای قانون بیان کرد و یادآور شد که دلیلی برای توقف کار وجود ندارد و باید این کار به نتیجه برسد. او در بخش دیگری از سخنانش اعلام کرد که برای ادامة معالجه، تا سه روز دیگر به اروپا خواهد رفت.[vi]
وزیر پیشین کشاورزی علت کنارهگیریاش را از آن وزارتخانه، اختلاف نظری دانست که با نخستوزیر در برنامة اقتصادی داشت. او معتقد است که تمام کارهای اعتباری و اقتصادی مملکت باید یکجا و زیر نظر یک سازمان و با توجه به برنامههای انقلابی و اقتصادی که متناسب با دنیای امروز است، متمرکز شود. مثل کاری که در مورد متمرکز کردن کارخانههای دولتی در واحد کارخانهها انجام گرفت. اما علم نوع دیگری از برنامه را برای پیشرفت لازم میدید که با اختلاف نظریات آنان از لحاظ سیاست اقتصادی، سرانجام به استعفای ارسنجانی از وزارت کشاورزی منجر گردید.[vii]
□ فرماندهی ارتش جنوب
سپهبد بهرام آریانا، آجودان محمدرضا پهلوی، فرماندهی ارتش جنوب را برعهده گرفت و مأمور شد که به ناآرامیهایی که به رهبری افرادی چون عبدالله ضرغامپور و ناصر طاهری در مناطق ممسنی و بویراحمد فارس به وجود آمده است، پایان دهد. گذشته از این، ورهرام، استاندار فارس که از سه روز قبل در تهران بوده است، امروز به محل مأموریت خود بازگشت تا عملیات سرکوب، در آن نواحی با شدت بیشتری ادامه یابد. علم با اعلام انتصاب آریانا به عنوان فرمانده ارتش جنوب، اظهار کرد که با این انتصاب هر نوع فعالیت مخالفتآمیز درهم کوبیده خواهد شد. وی تأکید نمود که فرمانده ارتش جنوب از جانب شاه اختیارات کامل دارد تا برای سرکوبی شورش عشایر قدرت عمل داشته باشد.[viii]
□ جلسة فوقالعادة کانون مطبوعات ایران
کانون مطبوعات ایران با تشکیل جلسهای فوقالعاده، موضوع لغو کارت خبرنگاری بهرام شاهرخ (رئیس خبرگزاری آلمان) را مورد بررسی قرار داد و ضمن اظهار تأسف از اقدام دولت دراین باره، با ارسال نامهای از نخستوزیر تقاضا کرد که در این تصمیم، تجدید نظر شود تا شاهرخ بتواند به کار خود بازگردد.[ix]
□ سخنان نخستوزیر
بعدازظهر، اسدالله علم (نخستوزیر) در دانشگاه ملی [شهید بهشتی بعدی] حاضر شد و کلاس مقدماتی آموزش کارمندان را به منظور اشتغال در بانک اعتبارات کشاورزی و عمران روستایی، که به تازگی و به جای بانک کشاورزی تأسیس شده، افتتاح کرد. نخستوزیر به سخنرانی پرداخت و ضمن ابراز رضایت از اقدامات انجام شده در بخش اصلاحات ارضی، از خدمات مأموران این طرح به عنوان فداکاری یاد کرد و گفت که این کارهای انجام شده، مورد عنایت مخصوص شاه است. او در ادامه گفت که: «ما یک کار اساسی داریم که تازه شروع شده. این کار کئوپراتیوها در شهرستانهاست. برنامة اصلاحات ارضی که انجام پذیرفته، حالا باید به نتیجه برسد. باید کمک کرد که برنامة اول [که] با موفقیت شروع و دوم [کئوپراتیوها ـ شرکتهای تعاونی روستایی] باید با موفقیت انجام شود».[x]
□ اختتامیه کنفرانس سرمایهگذاری
کنفرانس سرمایهگذاری که به همت بانک توسعه و معدنی ایران در تهران برپا شده بود، امروز به کار خود پایان داد. به همین مناسبت، عالیخانی، وزیر اقتصاد، در کاخ مرمر حاضر شد و از امور اقتصادی و موضوعات مطرح و بررسی شده در آن کنفرانس، گزارشی به شاه داد.[xi]
□ گزارش چارلز بانک لندن
چارلز بانک از بانکهای معتبر و مهم انگلیسی، بر اساس رسوم دیرینه، نتیجة بررسی سالیانه خود را دربارة تحولات اقتصادی خاورمیانه و خاور دور انتشار داد. در این گزارش، مدیر بانک یاد شده، وی.ا. گرانتم، دربارة اوضاع اقتصادی ایران خاطرنشان کرد که موضوعات اقتصادی در چند ماه گذشته تحت سیطرة خبرهای سیاسی قرار گرفته و اصلاحات ارضی و رفراندوم بیش از هر امر دیگری بر وضعیت اقتصادی ایران تأثیر نهاده است. در طی امسال، در زمینة بالا بردن میزان تولیدات نفت خام و تصفیه شده، اقدامات مؤثری انجام گرفته و مخارج برنامة پنج سالة سوم نیز بیشتر از محل عواید نفت تأمین شده است. گرانتم وضع ارزی ایران را نسبت به گذشته سالمتر ارزیابی کرده، اما دربارة اقتصاد داخلی و ریالی یادآور شده است که تحرک تازهای در بازار به چشم نمیخورد.[xii]
□ تولد دومین فرزند دختر محمدرضا پهلوی
در حدود ساعت 17:30 دومین فرزند محمدرضا پهلوی از فرح دیبا، که دختر است، به دنیا آمد. حدود چند دقیقه بعد از تولد این دختر، وزارت دربار اطلاعیهای منتشر کرد و حسین علا، وزیر دربار، در آن تولد نوزاد را به خاندان سلطنتی، مخصوصاً شاه، تبریک گفت.[xiii] گفته میشود که پیش از این اعلام شده بود که به مناسبت تولد این نوزاد، محمدرضا پهلوی با آزادی عدهای از زندانیان سیاسی موافقت خواهد کرد. از اینرو پیشبینی میشود در چند روز آینده، تعدادی از زندانیان که بخشودگیشان را کمیسیون بخشودگی بررسی کرده است، رهایی یابند.
پینوشتها:
[i]. اسناد انقلاب اسلامی، ج 1، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1374، ص 71.
[ii]. قیام پانزده خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 1، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 539.
[iii]. یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 9: حجتالاسلام محمدتقی فلسفی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378،ص 187.
[iv]. قیام پانزه خرداد به روایت اسناد ساواک، همان، ص 540 و 542.
[v]. روزنامه اطلاعات، ش 11045، 22 اسفند 1341، ص 14 و 16؛ روزنامه ملیون، ش 117، 22 اسفند 1341، ص 4.
[vi]. روزنامه کیهان، ش 5896، 21 اسفند 1341، ص 1 و 11.
[vii]. روزنامه پیغام امروز، ش 894، 21 اسفند 1341، ص 1 و 4؛ روزنامه کیهان، ش 5896، 21 اسفند 1341، ص 1 و11.
[viii]. روزنامه پست تهران، ش 2869، 22 اسفند 1341، ص 1 و 4.
[ix]. روزنامه پیغام امروز، ش 894، 21 اسفند 1341، ص 8.
[x]. روزنامه کیهان، ش 5898، 23 اسفند 1341، ص 12؛ روزنامه پیغام امروز، ش 895، 22 اسفند 1341، ص 1 و 4.
[xi]. گاهنامه پنجاه سال شاهنشاهی، جلد دوم، نشریه کتابخانه پهلوی، بیتا، ص 1628؛ روزنامه پست تهران، ش 2868، 21 اسفند 1341، ص 4.
[xii]. روزنامه پست تهران، ش 2868، 21 اسفند 1341، ص 1 و 4.
[xiii]. روزنامه پیغام امروز، ش 895، 22 اسفند 1341، ص 1 و 4؛ روزنامه ملیون، ش 817، 22 اسفند 1341، ص 1.
