سه‌شنبه 29 بهمن 1342 / 4 شوال 1383 / 18 فوریه 1964
4 بازدید
گزارش ساواک از فعالیت طرفداران آیت‌الله خمینی
ساواک تهران، به ریاست ساواک کشور دربارة فعالیت طرفداران آیت‌الله خمینی گزارش داد. در بخشی از این گزارش چنین آمده است: «طبق گزارش ساواک قزوین، به منظور رسیدگی به موضوع درخواست شده دربارة احضار اشخاص ذکر شده در اطلاعیه مزبور اقدام شد. در بازجویی به عمل آمده متفقاً مراتب را تکذیب کردند. به طوری که اسماعیل شاه‌آبادی دهبان قریة مزبور، که 20 سال است در این سمت در آن قریه مشغول به کار است اظهار داشته چون دو نفر استوار به نامهای (استوار شهربانی) ابراهیم خان صمیمی، ساکن تهران و جمعی کلانتری 15 و دیگری استوار عیوض اصغری که در خدمت تیمسار ارتشبد آریانا مشغول انجام وظیفه است، این دو نفر می‌خواستند صاحب منازلی در قریه سگمس‌آباد (ارتش‌آباد فعلی) شوند؛ طبق مقررات به آنان تعلق نگرفت و خانه‌ها به آنها واگذار نشد. آنها فکر می‌کنند عدم واگذاری خانه‌ها به آنها بر اثر کارشکنی و مانع‌تراشی‌های اینجانب بوده است و به همین دلیل علیه بنده شروع به تسلیم اینگونه گزارش‌های بی‌اساس نموده‌اند. در حالی که من با طیب معدوم هیچگونه رابطه و نسبتی نداشته‌ام ولی سه نفر به اسامی حسن رضایی و حسین رضایی و عباس رضایی از خواهر‌زاده‌های طیب هستند که در قریه ارتش‌آباد اقامت دارند». گزارشگر ساواک می‌افزاید: «در باره فعالیت‌های این افراد به ژاندارمری و دیگر نیروهای امنیتی دستور داده شد اعمال و رفتار نامبردگان را تحت مراقبت غیرمحسوس قرار دهند. ضمناً برابر گزارش گروهان ژاندارمری قزوین اکبرخان سلطانی (ردیف 3) از محل کوچ کرده و در تهران، درب دوم مسگرآباد خیابان ده متری دست راست درب 9 منزل شخصی اقامت دارد و برای مراقبت از اکبر سلطانی ساکن تهران مراتب به ساواک جنوب شرق ابلاغ گردیده که نتیجه متعاقباً اعلام می‌شود».[1]
شناسایی روحانیون مخالف حکومت
ساواک خوزستان طی نامهای از ساواک تهران خواست برای اینکه روحانیون غیرسیاسی از روحانیون مخالف حکومت تشخیص داده شوند، موافقت شود اقداماتی به عمل آید تا کسانی بتوانند به منبر بروند که در کمیسیون، صلاحیت آنان محرز شده و برای آنان کارت شناسایی از یکی از وزارتخانه‌های مسئول که هویت آنها را روشن می‌سازد صادر شود و در صورت ارتکاب تخلف کارت آنان گرفته شود و از منبر رفتن محروم گردند.[2]
تشییع پیکر حجت‌الاسلام قوام اصفهانی
ساعت9:30، پیکر سیدمهدی قوام اصفهانی واعظ معروف تهران، تشییع شد. در مراسم تشییع پیکر وی که در مسیر خانة سیدمهدی قوام تا مسجد جامع بازار انجام گرفت، در حدود شش الی هفت هزار نفر از طبقات مختلف (از جمله اعضای جبهه ملی و نهضت آزادی ایران) شرکت کرده بودند. در موقع تشییع پیکر سیدمهدی قوام شعارهایی از قبیل صلوات برای سلامتی آیت‌الله خمینی و لعن و نفرین علیه هیئت حاکم داده شد. ادامة شعارها در مسیر حرکت مردم از بازار مروی تا خیابان ناصرخسرو شدت نداشت. روحانیون منتسب به جبهه ملی (از جمله آیت‌الله میلانی و انگجی) توسط طرفداران خود در گوشه و کنار اعلام نمودند که از شعار دادن خودداری نمایند و تذکر دادند که این نحوه مبارزه نیست. سپس مشایعین ساکت شدند و فقط صلوات سر دادند. از نظر مأمور ساواک افراد جبهه ملی سعی داشتند از محبوبیت سیدمهدی قوام اصفهانی بین بازاریان به نفع خود سود ببرند.[3]
شایعه حمایت آیت‌الله میلانی از جبهه ملی ایران
در بین اعضای جبهه ملی شایع شده است که آیت‌الله میلانی در گفت‌وگویی با اعضای جبهه ملی قول داده است عضویت شورای مرکزی جبهه ملی را غیرمستقیم قبول کند؛ مشروط بر اینکه جبهه ملی حقیقتاً تصمیم به مبارزه داشته باشد. آیت‌الله میلانی به اعضای فعال جبهه ملی اظهار کرده است که وی در بین بازاریان تهران و عده‌ای از طلاب و غیره طرفداران بسیاری دارد و آنها را وادار خواهد کرد که به عضویت جبهه ملی درآیند.[4]
چگونگی تأسیس شرکت سهامی انتشار
مهدی حامدی از طرفداران جمعیت نهضت آزادی ایران، ضمن سخنانی گفته است که مهندس مهدی بازرگان قبل از این که دستگیر شود با کمک عده‌ای شرکت سهامی انتشار را تأسیس کرد. در حال حاضر این شرکت ماهیانه مبلغی به خانوادة اعضای نهضت آزادی که در زندان به سر می‌برند کمک می‌کند. از محل فروش جزوة «ارمغان رسالت برای انسان‌ها» که زیر نظر سیدمحمود طالقانی تهیه شده و سیدمحمدمهدی جعفری آن را انتشار داده و قیمت آن 20 ریال است، 8 ریال از فروش هر یک از این جزوه‌ها به خانواده زندانیان داده می‌شود. وی همچنین گفته است مجله مکتب اسلام که در قم چاپ می‌شود و مدتی توقیف بود در حال حاضر هر ماه برای ما فرستاده می‌شود و بدون دریافت حق‌الزحمه آن را می‌فروشیم.[5]
تحلیل ساواک از اوضاع سیاسی کشور
به گزارش ساواک پس از آنکه وزیر جنگ امریکا دربارة خاورمیانه و ایران در مجلس سنای امریکا نطق شدید‌اللحنی ایراد کرد عده‌ای از سناتورهای امریکایی هم در موافقت وی سخنرانی کردند و بخصوص تأکید نمودند که مردم ایران نارضایتی بسیاری از حکومت خود دارند و باید در رفع این نارضایتی کوشید؛ چون به این ترتیب زمینه برای در افتادن ایران به دامن کمونیست از هر زمانی آماده‌تر است. پس از این وقایع، عباس آرام وزیر امور خارجه ایران، که در سفر پاکستان به سر می‌برد، خیلی محرمانه به اروپا احضار و از ایشان خواسته شد ترتیب ملاقات معاون وزارت امور خارجه امریکا را که در ایتالیا به سر می‌برد، با شاه فراهم کنند. گویا این ملاقات نیز صورت می‌گیرد. در ملاقات وزیر امور خارجه ایران با ایوب خان رئیس‌جمهور پاکستان، نامه خصوصی که برای شاه نوشته بود، تقدیم وزیر امور خارجه ایران کرد. او در این نامه از شاه خواسته است که از رفتن به فرانسه و ملاقات با ژنرال دوگل خودداری نماید. چون مقامات بلندپایة امریکا به این موضوع حساس هستند و ممکن است به ضرر دولت ایران تمام شود. به همین سبب شاه از رفتن به فرانسه خودداری می‌کند.[6]
احضار غلامرضا تختی به ساواک
ساواک مرکز از اداره کل نهم خواست تا به غلامرضا تختی اطلاع دهد که تا با مدارک خود در نشانی تعیین شده حضور یابد.[7]
کسب اجازه برای ملاقات با آیت‌الله موسی صدر
پرویز اتابکی دبیر سوم سفارت ایران در بیروت، در نامهای خطاب به فتوحی سفیرکبیر دربار شاهنشاهی ایران در بیروت، از وی کسب اجازه کرد تا به ملاقات آیت‌الله سیدموسی صدر برود. دبیر سوم سفارت ایران در بیروت در این نامه با شرح اوضاع مذهبی لبنان نوشت: «پس از درگذشت سیدعبدالحسین شرف‌الدین که مردی کهنسال و از اقطاب بزرگ شیعه و از طرفداران صمیمی ایران بود و در شهر صور (تیر) مرکز علمی و تشکیلات منظم و مرتب برای شیعیان ایجاد کرده بود موضوع تعیین جانشین وی دشوار گردید؛ زیرا شخصیتی که بتواند از لحاظ علمی و عملی قائم‌مقام او باشد و دیگر علمای داعیه‌دار و نیرومند این سامان نیز او را قبول داشته [باشند] و به کلامش گردن نهند، در لبنان وجود نداشت. از این رو پس از مطالعه بسیار، رای علمای لبنان بر انتخاب آقای سیدموسی صدر قرار گرفت و ایشان با اشاره مرحوم آیت‌الله بروجردی این وظیفه شرعی و اجتماعی را قبول کردند و رسماً به جای مرحوم شرف‌الدین به لبنان آمدند و در همان شهر صور رهبری شیعیان را به عهده گرفتند... و امروز یکی از چهره‌های موجه روحانی و اجتماعی این سرزمین به شمار می‌آیند و دولت لبنان و اولیای حکومت مخصوصاً رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر و رئیس مجلس (که سه رکن حکومت و نماینده سه مذهب مختلف‌اند) شخصاً به ایشان محبت می‌کنند و از طریق همین آشنایی‌ها آقای صدر موفق شده است برای تشکیلات خدمات اجتماعی شیعیان در صور مبلغ معتنابهی از دولت لبنان اعتبار بگیرد. به طوری که شنیده‌ام مشارالیه یک مرتبه نیز افتخار شرفیابی به حضور اعلی حضرت همایون شاهنشاه روحی‌فداه را نیز یافته و معروضات خود را به استحضار خاطر خطیر همایونی رسانیده است و ذات مبارک شاهانه او را به الطاف خاص خود امیدوار فرموده و وعده حمایت معنوی از شیعیان لبنان و اقدامات خیر و مثبت ایشان را مرحمت فرموده‌اند». شایسته ذکر است که در این زمان آیت‌الله موسی صدر هیچگونه ملاقاتی با شاه نداشته است.[8]
دعوت دولت انگلیس از بانوان عضو مجلسین
دولت انگلیس از چهار نفر بانوان عضو مجلسین سنا و شورای ملی ایران دعوت کرده است تا برای مدت سه هفته به انگلیس مسافرت و از آن کشور دیدن کنند. مهندس عبدالله ریاضی رئیس مجلس شورای ملی، در این باره اظهار داشت که از مجلس شورای ملی، ابتهاج سمیعی، دولتشاهی و فرخ‌رو پارسا انتخاب شده‌اند و از مجلس سنا نیز دکتر شمس‌الملوک مصاحب برای سفر به انگلستان انتخاب شده است.[9]
پی‌نوشت‌ها:
[1]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 4: دوران حصر، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 174.
[2]ـ همان، ص 356.
[3]ـ همان، ص 358 و 359.
[4]ـ آیت‌الله العظمی سیدمحمدهادی میلانی به روایت اسناد ساواک، ج 1، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 509.
[5]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 2، آیت‌الله سیدمحمود طالقانی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1382، ص 20.
[6]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 4، دوران حصر، همان، ص 169.
[7]ـ فاطمی‌نویسی، عباس، زندگی و مرگ جهان پهلوان تختی در آیینه اسناد ساواک، تهران، جهان کتاب، 1357، ص 259.
[8]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، امام موسی صدر، ج 1، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1379، ص 26 و 28.
[9]ـ روزنامه کیهان، ش 6172، 29/11/1342، ص 12.
