یکشنبه 7 بهمن 1341 1 رمضان 1382 27 ژانویه 1963
10 بازدید
□ تعطیلی اکثر مساجد کشور
امروز اولین روز ماه مبارک رمضان است و مسلمانان در تمام مناطق کشور با رؤیت هلال ماه آمادهاند تا از برکات این ماه که همه انسانها در میهمانی خدا هستند بهرهمند گردند. مطابق هر سال، مسلمانان معمولاً با حلول ماه مبارک رمضان درِ مساجد و تکایا را میگشایند و مجالس وعظ و خطابه که محلی برای تشریح و ترویج احکام الهی است، برپا میدارند. لیکن به دلیل وقایع اخیر که در تهران، قم و چند شهر دیگر روی داده است و به سبب اهانتهای محمدرضا پهلوی به علما و روحانیون، بسیاری از مراجع و روحانیون از تبلیغ و حضور در مساجد خودداری و اعلام کردند که در ماه رمضان اقامه نماز جماعت در مساجد تعطیل است. گفته شده مجالس وعظ در شبهای ماه مبارک رمضان در مساجد و تکایا برپا نمیشود و تعطیلی منابر وعظ در مساجد، به پیشنهاد برخی از علما، از جمله آیتالله حاجآقا روحالله خمینی بوده است که عصر دیروز در جلسهای مطرح شد و به دنبال آن با پشتیبانی چشمگیر روحانیون و مردم در بیشتر مناطق همراه شد. چنین پیشبینی میشود که امروز ـ که آغاز ماه مبارک رمضان است ـ مساجد بزرگ مهم در شهرهای بزرگی چون تهران، اصفهان، تبریز، شیراز، قم و مشهد تعطیل خواهد بود و در طول شبهای این ماه، روحانیون و وعاظ از سخنرانی در منابر خودداری خواهند کرد. این نوع رفتار مذهبی را در مساجد بیشتر باید یک نوع مبارزه منفی تلقی کرد که معترضان به رفراندوم میخواهند در مخالفت آن از خود بروز دهند.
گفتهها حاکی از این است که در خارج از ایران، عدهای از علمای نجف، کربلا و سامرا، برخی از علمای پاکستان، هند و مصر هم در حمایت از علمای ایران، اقدام به تعطیلی نماز جماعت در مساجد کرده، تلگرافهایی در اعتراض به برنامهها و سیاستهای حکومت ایران مخابره نمودهاند.[i]
□ احضار وعاظ آذربایجان شرقی
به دنبال دستور نخستوزیر مبنی بر جلوگیری از وعظ و سخنرانی روحانیون در مساجد که دیروز به تمامی استانداران ابلاغ شد، استاندار آذربایجان شرقی آن را به اطلاع رئیس ساواک آن استان رساند. استاندار در ابلاغیهای از رئیس ساواک خواست که همه وعاظ و اهل منبر استان را به شهربانی فراخواند و به آنان تذکر دهد که در شبهای ماه رمضان از هر گونه سخنرانی غیر مرتبط با مسائل مذهبی خودداری کنند.[ii]
□ نتایج اولیه آراء رفراندوم
پس از پایان رأیگیری که تا ساعت 18 دیروز ادامه یافت شمارش آراء مأخوذه در فرمانداریهای کل کشور آغاز شد. شمارش آراء همچنان ادامه دارد و برخی از شهرستانها، آمار دقیق و نهایی خود را اعلام نکردهاند؛ اما در برخی از شهرها و فرمانداریها موفق شدهاند شمارش آراء را به اتمام برسانند و نتیجه آن را به وزارت کشور اعلام کنند.
صدری (فرماندار تهران) نحوة شمارش آراء را شرح داد: «فرمانداری تهران بلافاصله شروع به تطبیق صورتجلسهها و دفاتر و سپس تنظیم صورت مجموع رأی مأخوذه کرد که این کار در نیم ساعت بامداد امروز به پایان رسید». او در ادامه نتیجه آراء را به شرح زیر اعلام کرد: «از مجموع 521908 رأی مأخوذه در حوزههای ذکر شده 521084 رأی موافق و 824 رأی مخالف استخراج گردید. ضمناً لازم است که به اطلاع عموم برساند چون در تصویبنامه اجرایی، شرایط انتخابکنندگان را منطبق بر قانون انتخابات دانستهاند، آرائی که بانوان محترم شهرستان تهران برای ابراز احساسات و عقیده در این موضوع ابراز فرمودهاند، نمیتوانست به حساب منظور گردد. فرماندار تهران ناصر صدری».
فرماندار تهران در ادامه همین اطلاعیه از اتمام شمارش آراء در بخشها و شهرستانهای تابع تهران خبر داد.
روزنامه اطلاعات خبر داد که شمارش آراء در دیگر مناطق و حوزههای کشور همچنان ادامه دارد و سعی بر این است که تا ساعات پایانی امشب جمع نهایی آراء اعلام شود. همچنین مجموع آراء مأخوذه انتخابات دیروز در تعدادی از شهرستانها تا پایان امروز، 745/975/1 رأی موافق و 334/1 رأی مخالف اعلام شده است. بیشتر رأی مخالف هم از سراب در استان آذربایجان شرقی به دست آمده که عدد 629 رأی بوده است.[iii]
گفتنی است که برخی از روزنامهها جمعیت کشور را طبق آمار رسمی در حدود 22 میلیون نفر دانستهاند که نصف آنان را زنان تشکیل میدهند. در حدود نیمی از افراد باقیمانده هم اطفال و مهجورین و در نتیجه افراد فاقد شرایط رأیدهنده هستند که نمیتوانستهاند در رفراندوم دیروز شرکت کنند. با وجود این، برخی از رسانههای جمعی بدون آنکه به منبع موثقی دست یافته باشند عصر امروز اعلام کردند که در کل کشور بیش از 5 میلیون رأی به صندوقها ریخته شده است که از این تعداد حدود 5 هزار رأی مخالف بوده و بقیه آراء موافق به لوایح ششگانه است.
همچنین پیشبینی کردهاند که تعداد آراء زنان 40 هزار رأی بوده است.[iv]
□ عدم نیاز به تصویب لوایح ششگانه در مجلس
به دنبال پایان رأیگیری دیروز، دولت اعلام کرد که لوایح ششگانه پس از به دست آوردن آمار قطعی رأیدهندگان به توشیح شاه خواهد رسید و به صورت قانون درخواهد آمد. نخستوزیر در این باره به انتشار لوایح مزبور در روزنامهها پس از توشیح آن به امضا شاه اشاره کرد و افزود که با این کار دیگر موضوع تصویب لوایح ششگانه در مجلس آینده شورای ملی مطرح نخواهد شد.[v]
□ مصاحبه رادیویی نخستوزیر
اسدالله علم (نخستوزیر) در یک مصاحبه رادیویی که درباره مراجعه به آراء عمومی بود شرکت کرد و درباره آن سخن گفت. او در ابتدا از نتایج رفراندوم دیروز اظهار خوشوقتی نمود و آن را بیسابقه دانست. به گفته او از 600 هزار نفر جمعیت مرد در تهران، 520 هزار نفرشان در این رأیگیری شرکت کردهاند که این رقم نشان میدهد بیش از 95 درصد مردها به لوایح ششگانه رأی مثبت دادهاند.
علم در ادامه از مشاهدات خود در برخی از حوزهها که برای سرکشی به آنجا رفته بود، سخن گفت و به تمجید از حکومت پرداخت. او دیروز را یک روز تاریخی و اقدمات انجام شده را یک انقلاب خواند و در پاسخ به این سؤال که بعد از تصویبنامه ملی دولت چه کار خوهد کرد؟ گفت که «اولین مطلب مهم موضوع کنفرانس اقتصادی است که به نظرم هشتم اسفند تشکیل خواهد شد». به گفته نخستوزیر این کنفرانس مسائلی از قبیل مالیاتها، حمایت از صنایع و کارهای دهقانی را بررسی خواهد کرد تا یک برنامه و ثباتی به وجود آید. وی لایحه استخدام را هم جزو اموری دانست که دولت هرچه سریعتر آن را باید به انجام برساند. به پایان رساندن مسئله بودجه و سفر به چند استان از دیگر برنامههای کاری دولت است که نخستوزیر در این گفتوگوی رادیویی درباره آنها توضیح داد.[vi]
□ تظاهرات اعتراضآمیز ایرانیان مقیم خارج از کشور
خبرگزاری فرانسه در بخش فارسی برنامه خود خبر داد که حدود 200 نفر از ایرانیان مقیم واشنگتن در اعتراض به رأیگیری دیروز که در ایران و چند کشور خارجی انجام گرفت، در مقابل کاخ سفید امریکا، امروز دست به تظاهرات زدند. این خبرگزاری، رهبران تظاهرکنندگان را پیروان دکتر مصدق معرفی کرد که «جبهه ملی ایرانِ تبعید شده» را در خارج از ایران تشکیل دادهاند. آنان در پایان تظاهرات، قطعنامهای به تصویب رساندند که به مخالف بودن رفراندوم ایران با اصول دموکراسی و قانون اساسی تأکید میکرد.[vii] از دیگر سوی، خبرهای رسیده از آلمان حاکی از آن است که تعدادی از دانشجویان در آن کشور، تظاهراتی به راه انداختند که چندان در رسانههای جمعی انعکاس خبری نیافت.[viii]
□ پیگیری رفراندوم ایران توسط نشریات خارجی
اگرچه رفراندوم در ایران به پایان رسیده است، رسانههای خارجی همچنان بدان توجه دارند و اخبار مربوط به آن را پی میگیرند؛ طوری که برخی از روزنامههای چاپ کشورهای خارجی، در شماره امروز، رفراندوم و تحولات اخیر ایران را در صدر سرمقالههای خود قرار دادهاند و در مقالاتی، هر کدام به فراخور اهدافی که از این موضوع دنبال میکنند، درباره آن سخن راندند. از جمله این نشریات دیلی تلگراف، چاپ لندن است که در مقالة مشروحی تحولات اخیر ایران را بررسی کرده و اقدامات محمدرضا پهلوی را ستود. این نشریه مخالفان برنامههای شاه را فرصتطلب و عوامفریب خواند که این اقدامات شاه منافع آنها را به خطر میاندازد. همین روزنامه پیشبینی کرد که برنامه اصلاحات ارضی در ایران پیش از برگزاری انتخابات مجلسین سنا و شورای ملی به پایان خواهد رسید و دیگر مالکان نخواهند توانست در انتخابات اعمال نفوذ بکنند.
گذشته از روزنامه مزبور، گاردین چاپ منچستر انگلستان، هم به تشریح عملیات به اصطلاح اصلاحات در ایران پرداخت.[ix] در همین باره مککنلی خبرنگار آسوشیتدپرس از تهران گزارش کرد که مردم ایران از لوایح ششگانه استقبال کردهاند. خبرگزاری آسوشیتدپرس هم همانند نخستوزیر ایران، 6 بهمن را یک روز تاریخی دانست و اضافه نمود که روز رفراندوم مردم در این رأیگیری شرکت جسته و اتومبیلها در حالی که چراغهایشان روشن بود، حرکت میکردند. این خبرگزاری فعالیت زنان را در رأیگیری دیروز نیز توصیف کرد که با حمل شعارنوشتههایی مردم را به شرکت در رفراندوم تشویق میکردند.[x]
از همه جالبتر روزنامة لانوول روو چاپ سوئیس است که در شماره اخیرش نوشت: «بین رؤسای کشورهای خاورمیانه، شاهنشاه ایران پیش از سایرین به اجرای اصلاحات اساسی و مهم دلبستگی دارد». این روزنامه در ادامه افزود که شاه با این اقدامات میخواهد ایران را به یک کشور مدرن تبدیل کند.[xi]
همچنین لازم است که اشاره شود برخی از ناظران امور اجتماعی و سیاسی برنامه اصلاحات ارضی را که هماکنون از آغاز آن یک سال میگذرد و در حال اجراست، برنامهای میدانند که محمدرضا پهلوی به پیروی از آبراهام لیکن انجام داده است. چرا که حدود 100 سال پیش و در زمان ریاست جمهوری او در امریکا، کار اصلاحات ارضی به اجرا گذاشته شد و 270 میلیون جریب زمین بین کشاورزان فاقد زمین تقسیم گردید.[xii]
□ رضایت ملکه انگلستان از تصویب لوایح ششگانه
پس از آنکه رأیگیری دیروز پایان یافت سفیر انگلیس در تهران با اسدالله علم دیدار کرد و مراتب رضایتمندی و خشنودی ملکه انگلستان را از تصویب لوایح ششگانه به وی ابلاغ نمود و آن را برای شاه ایران یک پیروزی دانست.[xiii]
□ همکاری وزارتخانههای فرهنگ و جنگ
ساعت 9 صبح پرویز ناتل خانلری (وزیر فرهنگ) به پادگان جی رفت و از کادر آموزشی، نظامی و فرهنگی گروهی از افراد سپاه دانش دیدن کرد. وزیر فرهنگ گفت: «افراد مملکت ما خیلی نسبت به سایر مناطق جهان عقبتر و بیسوادترند و همه شما به یک چنین چیزی واقفاید. چنانکه میدانید در دهات ما باسواد ،خیلی نادر و کم است. شما علاوه بر باسواد کردن اشخاصی که در روستاها زندگی میکنند، باید طرز صحیح زندگی کردن و بهداشت را به آنها بیاموزید».
وزیر فرهنگ در ادامه سخن خود به همکاری قوای وزارت فرهنگ و ستاد ارتش اشاره کرد و اجرای امور سپاه دانش را جزو وظایف مقامات و فرماندهان ارتش دانست.[xiv]
□ رئیس مؤسسه ملی نفت ایتالیا در تهران
پروفسور مارچلو بولدرینی (رئیس مؤسسه ملی نفت ایتالیا ENT) به همراه همسرش در ساعت ۲۰:۴۵ امشب وارد تهران شد و در فرودگاه مهرآباد مسئولان شرکت ملی نفت ایران و شرکت نفت ایران و ایتالیا از وی استقبال کردند. این اولین سفر او به ایران است. گفتنی است دیدار با شاه، نخستوزیر، وزیر دارایی و بازدید از موزههای جواهرات سلطنتی، مردمشناسی و ایران باستان از جمله برنامههای سفر بولدرینی به ایران است. او از تأسیسات و سکوی شناور حفاری شرکت نفت ایران و ایتالیا، پالایشگاه آبادان و تأسیسات جزیره خارک هم بازدید خواهد کرد.[xv]
□ شرکت ایران در کنگره جهانی نفت
شرکت ملی نفت ایران اعلام کرد ایران هم در ششمین سمپوزیوم جهانی نفت شرکت میکند. این سمپوزیوم در اواخر خرداد 1342 (اواسط ژوئن1963) در فرانکفورت آلمان غربی تشکیل خواهد شد و ایران نمایندگان خود را به آن سمپوزیوم اعزام خواهد کرد. در این سمپوزیوم، مسائل فنی استخراج و بهرهوری نفت، تصفیه و پتروشیمی و آمار مربوط به نفت در مدت 7 روز به بحث و بررسی گذاشته خواهد شد و همزمان با آن نمایشگاه بزرگی هم از صنایع نفتی در همان شهر برپا خواهد بود.[xvi]
□ آگهی اجرای اصلاحات ارضی در سیستان و بلوچستان
وزارت کشاورزی نوبت اول آگهیهای مربوط به اجرای قانون اصلاحات ارضی را در کلیه مناطق شهرستانهای استان سیستان و بلوچستان منتشر کرد. به موجب این آگهی همه مالکان زاهدان، ایرانشهر، زابل، چاهبهار و سراوان که بیش از حد نصاب قانونی زمین دارند، موظفاند حداکثر تا 40 روز دیگر اظهارنامه مقدمات انتقال املاک خود را به دولت تسلیم کنند تا زمینهای مزبور بین کشاورزان منطقه تقسیم شود. در این آگهی به مالکان یادآور شده اگر در اظهارنامه میزان مالکیت خود را به درستی ذکر نکنند یا در موعد مقرر آن را تنظیم و تسلیم نکنند، ادارة کشاورزی محل، املاکشان را به دولت انتقال خواهد داد. علاوه بر این، مبلغ 100 هزار ریال هم باید جریمه بپردازند.[xvii]
□ وزیرمختار ایران در پاکستان
عبدالحسین کاووسی به سمت وزیری مختار سفارت کبرای شاهنشاهی ایران در کابل (افغانستان) تعیین و منصوب شد.[xviii]
□ کمیسیون ویژه طرح انتخابات مجلسین
از اردیبهشت سال گذشته که مجلس شورای ملی تعطیل شد، برخلاف قانون اساسی، همه امور جاری کشور در غیاب آن مجلس انجام میگیرد. از اینرو برگزاری رفراندوم و انعقاد برخی از قراردادها که در این مدت به امضا رسیده است وجاهت قانونی ندارند. حال که رفراندوم برگزار شده و دولت مدعی است که به آنچه در نظر داشته دست یافته است، از این رو کمیسیونی در نخستوزیری با شرکت مسئولان وزارتخانههای کشور، دادگستری و برخی از مقامات دیگر تشکیل شده است که موضوع انتخابات مجلس شورای ملی و مجلس سنا را بررسی کنند.
تهیه کارت الکترال و یا ورقه شناسایی برای رأیدهندگان مهمترین مواردی است که این کمیسیون درباره آن به بحث و بررسی مینشینند و خبرها حاکی از این است که پس از تصویب موارد یاد شده، دستور تشکیل انجمنهای نظارت بر انتخابات صادر خواهد شد.[xix]
پینوشتها:
[i]. روزنامه رسالت، شم411، 23 خرداد 1366، ص 3.
[ii]. قیام پانزده خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 1، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378،
ص 486؛ بهبودی، هدایت الله، تبریز در انقلاب، تهران، عروج، 1383، ص 64.
[iii]. روزنامه اطلاعات، ش 11009، 7 بهمن 1341، ص 1و 6 و 13 و 15 و 16.
[iv]. روزنامه پست تهران، ش 2833، 7 بهمن 1341، ص 1 و 4.
[v]. همان.
[vi]. روزنامه اطلاعات، ش 11010، 8 بهمن 1341، ص 1 و6 و 15؛ روزنامه کیهان، ش 5862، 8 بهمن 1341، ص 1، 9؛ روزنامه ملیون، ش 800، 8 بهمن 1341، ص 1.
[vii]. بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 256، 9 بهمن 1341، ص 10.
[viii]. روزنامه ملیون، ش 799، 7 بهمن 1341، ص 1.
[ix]. روزنامه فرمان، ش 3181، 7 بهمن 1341، ص 3.
[x]. فصلنامه 15 خرداد، ش 7، بهار 1371 ش، ص 56 و 57.
[xi]. روزنامه پست تهران، ش 2833، 7 بهمن 1341، ص 3.
[xii]. همان، ش 2835، 9 بهمن 1341، ص 1.
[xiii]. روحانی، سیدحمید، بررسی و تحلیلی از نهضت امام خمینی، ج 1 ، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1376 ـ 1372، ص 271 و 272.
[xiv]. روزنامه پست تهران، ش 2833، 7 بهمن 1341، ص 1 و 2؛ روزنامه کیهان، ش 5861، 7 بهمن 1341، ص 12.
[xv]. همان، ش 2834، 8 بهمن 1341، ص 1؛ روزنامه کیهان، ش 5862، 8 بهمن 1341، ص 1.
[xvi]. روزنامه بورس، ش 368، 7 بهمن 1341، ص 1 و 2.
[xvii]. روزنامه ملیون، ش 800، 8 بهمن 1341، ص 4؛ روزنامه پست تهران، ش 2833، 7 بهمن 1341، ص 3.
[xviii]. روزنامه پست تهران، ش 2833، 7 بهمن 1341، ص 4.
[xix]. روزنامه مرد مبارز، ش 701، 7 بهمن 1341، ص 4.
