پنجشنبه 3 مرداد 1342/ 4 ربیعالاول 1383/ 25 ژوئیه 1963
5 بازدید
± اعلامیة آیات عظام در حمایت از مرجعیت آیتالله خمینی
امروز اعلامیهای در حمایت از آیتالله العظمی خمینی به امضای آیات عظام میلانی، شریعتمداری، نجفی مرعشی و محمدتقی آملی، منتشر شد. در این اعلامیه حضرات آیات عظام و مراجع تقلید، بر مقام مرجعیت آیتالله العظمی خمینی تأکید کردهاند. منبع ساواک که این اعلامیه را امروز در جلسة روزانة منزل آیتالله العظمی میلانی، در دست آیتالله دیده بود، گزارش داد، مهدی بشره، یکی از افراد حاضر در جلسه، تعدادی از این اعلامیه را امروز بین مردم توزیع نمود.[1]
± سخنان حجتالاسلام خوانساری درباره مذاکرة علما با شاه
صبح امروز سیدفضلالله خوانساری گفت: «جلسة علمای مهاجر و مقیم تهران در منزل آقای شریعتمداری تشکیل شده ولی آیتالله میلانی و آیتالله خوانساری حاضر نشده بودند. در این جلسه، آقایان سیدحسن بحرالعلوم (رشتی) و شیخ عبدالرسول قائمی، پیشنماز مسجد آبادان به نمایندگی از طرف روحانیون برای مذاکره با شاه انتخاب شدند». وی افزود: «بعد از معرفی این آقایان به رئیس ساواک، هنوز پاسخی از سوی پاکروان دریافت نشده است». خوانساری افزود: «آیتالله شریعتمداری گمان میکند دولت تعمداً به حضرات بیاعتنایی میکند، زیرا وقتی تلفنی با هیراد تماس گرفتند و او را برای دادن پیام خواستند، نامبرده گفت اعلیحضرت همایونی اجازه ندادند که نزد شما و دیگر علما بیایم». به گفتة فضلالله خوانساری، آیتالله شریعمتداری که احتمال میدهند نظر شاه دربارة آقای خوانساری مساعدتر باشد، به آیتالله خوانساری پیام دادهاند طی تماسی که با یکی از رجال گرفته میشود، موقعیت وخیم مملکتی را گوشزد کنند و مانع از تبعید آقایان علما گردند. به گفتة فضلالله خوانساری، دولت میخواهد آیات عظام خمینی، قمی و محلاتی را به همراه خانوادههایشان تبعید کند. اردن، ترکیه و پاکستان نیز به عنوان کشورهای مقصد انتخاب شدهاند، اما به دلایلی که هنوز مشخص نیست، تصمیم گرفتهاند او را به جایی در داخل کشور تبعید کنند.[2]
± گزارش ساواک از وضعیت روحانیون مهاجر در تهران
به دنبال انتشار اعلامیة روحانیون شهرستانی مهاجر در تهران، ادارة بررسیهای ساواک در گزارش هفتگی امروز خطاب به مقامات ساواک، وضعیت روحانیون را چنین تشریح میکند: «روحانیون مقیم شهرستانها که به تهران آمدهاند و روحانیون طراز اول تهران، به رغم ملاقاتها، هنوز تصمیم واحدی اتخاذ نکردهاند و در مورد برنامة آیندة خود و روش مقابله با دولت، با یکدیگر اختلاف دارند. جناح تندروی آنها که در آغاز نسبتاً قوی بود، به تدریج حرارت خود را از دست میدهد و بیشتر آنها در نتیجة شکستهای پیدرپی و اقدامات بدون نتیجة خویش، خسته شده و مایل هستند حتیالامکان با وضع آبرومندی با دولت سازش کنند. آنها که در روزهای اول هرگونه مذاکرهای را منوط به استعفای دولت و آزادی کلیة بازداشتیهای اخیر میدانستند، هماکنون اقداماتی به عمل میآورند تا شاید با اعلیحضرت همایون شاهنشاه و یا لااقل با وزیر دربار شاهنشاهی ملاقات نمایند و مستدعیات خویش را به وسیلة مشارالیه به شرف عرض ملوکانه برسانند. آیتالله خوانساری هرچه بیشتر خود را کنار میکشد. آیتالله مرعشی نجفی عملاً اظهار خستگی میکند. آیتالله روحالله کمالوند به آیتالله شریعتمداری گفته است آقایان نباید راضی شوند بیش از این، شکاف موجود بین دولت و روحانیون که بر اثر پارهای کارهای نسنجیدة بعضی از ایشان به وجود آمده، باقی بماند و به حیثیت آنها لطمه وارد شود. آیتالله شریعتمداری هم نظر آقای کمالوند را تأیید و به نامبرده توصیه کرده که محرمانه، همین نظر را با آیتالله میلانی هم در میان بگذارد. جزایری رئیس پیشین بازرسی وزارت فرهنگ [...] از قول آیتالله میلانی اظهار میداشت که دستگاه حکومت، مقامات حقیقی مذهبی را با آن عده افراد مالپرستی که در لباس روحانیت درآمدهاند و برای تحصیل مال و مقام به هر کاری اقدام میکنند، اشتباه گرفته است وگرنه به جای مبارزه با روحانیت، با فساد موجود در دستگاه حکومت مبارزه میکرد تا جدایی بین مردم و حکومت از بین برود». در بخش پایانی این گزارش آمده: «با آزاد شدن آقای ابوالفضل، تولیت متولی سابق آستان حرم معصومه (س) زمینه برای التیام روابط دولت و روحانیون مخالف به ویژه در شهرستان قم بیش از هر موقعی فراهم گردیده است. زیرا نامبرده در گذشته نیز رل واسطه و میانجی را بازی مینموده و زبان طرفین را خوب درک میکند. به علاوه مشارالیه به خاطر حفظ مقام و موقعیت خود و جلب مساعدت دولت، پیوسته تمایلات دولتی داشته و روی این اصل با آزادی وی، موقعیت مناسبی جهت بهبود مناسبات دولت و روحانیون فراهم شده است».[3]
± کمیسیون امنیت دربارة تبعید آیتالله خمینی
سرلشگر پاکروان، رئیس سازمان اطلاعات و امنیت کشور، امروز در نامهای به ساواک قم، دستور داد: «روز شنبة جاری، کمیسیون امنیت تشکیل و نسبت به تبعید آیتالله خمینی اقدام قانونی معمول دارند». در نامة پاکروان آمده است: «محل تبعید متعاقباً اعلام خواهد شد».[4]
± گردآوری مدارک برای محاکمة طیب حاجرضایی و همراهان
حسین زمانی، رئیس دادگاه عادی ویژه شماره 1 لشگر 1 گارد، طی نامهای به سازمان اطلاعات و امنیت، فرمانداری موقت نظامی، فرمانداری تهران و حومه و شهربانی کل کشور، اعلام کرد پروندة طیب فرزند حسنعلی، به همراه ده تن از متهمین حادثة 15 خرداد جهت رسیدگی به این دادگاه احاله شده و از مخاطبان نامه خواست: «هرگونه اطلاع و مدرکی که دربارة متهمین ذکر شده از لحاظ شرکت نامبرده به میزان خسارت و نهب و غارتی که انجام شده، در آن اداره موجود است سریعاً به دادگاه ارسال دارند».[5] گفته میشود طیب حاجرضایی که از طرف بازپرس فرمانداری نظامی به اتهام شرکت در بلوای 15 خرداد بازداشت شده، به قرار صادره اعتراض کرده است.[6]
± عصبانیت بازاریان و روحانیون از سخنان نخستوزیر
آگاهی از مندرجات مصاحبهای که طی آن نخستوزیر به یکی از خبرنگاران خارجی گفته است: «روحانیون ایران در نظر دولت مثل موشهایی هستند که آنها را دستگیر کرده و یا اگر بخواهد، دستگیر میکند»، بازاریان و روحانیون را علیه نخستوزیر برآشفته کرده است. به گزارش اداره یکم عملیات ساواک، با انتشار این سخنان که به طور گسترده، اکنون در دسترس عدهای از مقامات بازاری و روحانی میباشد، در بین بازاریها چنین تلقی شده که اصولاً آقای علم و مقام سلطنت که از او حمایت میکنند، پابند مذهب نیستند و به نفع بهاییها در صدد از بین بردن مقامات مذهبی میباشند. بازاریها و طبقات دیگر مردم میگویند هرگونه اختلافی که ما با هم داشته باشیم، وقتی که پای مذهب ما به میان آید، وحدت نظر کامل خواهیم داشت و مخالفان دین را منکوب میکنیم.[7]
± ابراز نگرانی آیتالله حکیم از وضعیت علمای داخل کشور
عباس آرام، وزیر خارجة ایران، امروز در تلگرافی به آیتالله العظمی محسن حکیم، وضع کنونی علما در ایران را تشریح کرد. ظاهراً انگیزة مخابرة چنین تلگرافی، تلاش برای خنثی کردن اطلاعاتی است که از مجاری مختلف به زعیم حوزة علمیة نجف داده شده است. وزیر خارجه در این تلگراف مینویسد: «چون به قرار معلوم اطلاعات بیاساسی راجع به وضع علمای اعلام در ایران به عرض عالی رسیده که ممکن است موجب نگرانی شده باشد، بدینوسیله مؤکداً خاطر محترم را مطمئن میسازد که اولاً علمای اعلام و طلاب در ایران در کمال احترام و آسایش به سر میبرند و ثانیاً جز دو سه نفر که به علت قیام علیه امنیت و مصالح عمومی هنوز در بازداشت هستند و عطوفت و مراحم ملوکانه شامل حال آنان هم میباشد، بقیه آزاد و آسودهاند». آیتالله العظمی محسن الطباطبایی الحکیم در پاسخ تلگراف وزیر خارجة ایران، متقابلاً در تلگرافی تأکید کرد: «تلگراف آن جناب که گویا برای رفع نگرانی اینجانب بود، واصل ولی متأسفانه بر تأثر و نگرانی افزود. البته گرفتاری و بازداشت حضرات علمای اعلام و وعاظ و مؤمنین که در راه اعلا کلمة اسلام و مصالح عالیة یگانه کشور تشیع سخن میگویند، جسارتی بس عظیم [است]، لکن لطمه به مبانی حقة مذهب جعفری و مخالفت با احکام مقدسة اسلام، امری عظیمتر و غیرقابل تحمل [تر میباشد]. بارها به وسیلة تلگراف و نامه توسط آقایان علما دامت برکاتهم خطر این گونه رفتار و عواقب وخیمة آن را تذکر دادهام؛ اینک اکیداً اظهار میدارم که وضع و اجرای قوانین مخالف با دین، مشروع نخواهد بود. صلاح در آن است که بر طبق نظر حضرات علمای اعلام که جز خیر و صلاح ملت و کشور تشیع نظر دیگری ندارند، به این بحران خاتمه داده شود تا ملت و دولت پشتیبان یکدیگر بوده و حوادث سختتری رخ ندهد که جبران آن از عهدة همگی خارج باشد».[8]
± دستگیری فردی به اتهام نشان دادن عکس آیتالله خمینی
عصر امروز محمدحسین کمائی، صاحب بساط پلاستیکفروشی در میدان تجریش تهران، عکسهای آیتالله خمینی را در معرض دید عابران به نمایش گذاشت و از سوی مأمورین انتظامی، دستگیر و به فرمانداری نظامی تجریش تحویل داده شد.[9]
± پخش اعلامیههایی میان واحدهای ارتش
رادیو صدای آزاد ایران در خبر عصر امروز از پخش اعلامیههایی در میان واحدهای ارتش خبر داد. در این اعلامیه با انتقاد از سخنان سرلشگر اویسی، فرمانده گارد سلطنتی، سخنان او را دربارة وظیفة ارتش، توهین بزرگی خواند. اویسی گفته بود واحدهای ارتش ایران افتخار مینمایند که از شاه و رژیم او حمایت میکنند. گویندة رادیو در انتقاد از این سخنان، تأکید کرد وظیفة ارتش دفاع از مقدسات ملی و تمامیت ارضی کشور است، نه حفظ شاه.[10]
± رسیدگی به پروندة سه نفر از دانشجویان ایرانی در آلمان غربی
خبرگزاری آلمان امروز گزارش داد که دادگاه عالی این کشور رأی صادره از طرف دادگاه جنایی شهر کلن را در خصوص محکومیت سه دانشجوی ایرانی، نقض و دستور رسیدگی مجدد پروندة آنها را صادر کرده است. سه دانشجوی ایرانی به نامهای ایرج ناظمی، منوچهر بوذری و حمزاوی عابدی در سال 1961 میلادی از آلمان شرقی دیدن کردند و در بازگشت، پلیس آلمان هنگام بازرسی از آنان، به چند نشریة کومونیستی به زبان فارسی و همچنین نشریههای دیگری به زبان آلمانی دربارة تاریخ تحولات کمونیسم دست یافت. این دانشجویان در بازجویی اولیه گفتهاند در نظر داشتند این نشریات را برای اعضای حزب توده در ایران و رفقای دانشجوی خود ارسال کنند. تابستان گذشته، دادگاه جنایی شهر کلن این دانشجویان را محاکمه و هر کدام را به نه ماه زندان محکوم کرده بود. در رأی دادگاه شهر کلن آمده است: «حزب توده حوزههایی در آلمان غربی دارد که از شهر لایپزیک واقع در آلمان شرقی رهبری میشوند و فعالیت آن بر خلاف قانون اساسی آلمان غربی بوده و یک جمعیت غیر قانونی تلقی میگردد». اما دادگاه عالی آلمان در نقض رأی دادگاه محلی کلن یادآور شده که اگر دادگاه شهر کلن دلایل کافی برای اثبات فعالیت غیر قانونی حزب توده در این کشور دارد، باید آن را به عنوان سازمانی که جانشین حزب کومونیست غیر قانونی آلمان غربی است، تحت تعقیب قرار دهد.[11] هارالد ایرن برگر، نویسندة کتاب ساواک مینویسد: «ساواک ایران در صدد است همانند سرویس اطلاعاتی کره جنوبی، دانشجویان ناراضی ایرانی مقیم خارج از کشور را شناسایی کرده و به شیوههای مختلف آنان را به کشور برگرداند». نویسنده در گزارش خود میافزاید دانشجویان ایرانی به اندازة کافی زیر فشار تدابیر امنیتی آلمان فدرال قرار دارند.[12]
± گزارشی از اوضاع ایران در روزنامة لوموند
روزنامة لوموند در شمارة امروز، گزارشی از اوضاع ایران منتشر ساخت. به نوشتة لوموند، متن گزارش، نامهای دریافتی از ایران است. در این گزارش میخوانیم: «روزهای قیام ماه گذشته هنوز در خاطرة همگان زنده است. کوچهها مثل همیشه پر از جمعیت ولی در عین حال ساکت و آرام است. در ظاهر آرامش برقرار است اما در حقیقت تشویش و نگرانی و نفرت بر همهجا حکمفرماست. شاید هرگز عدة مقتولین معلوم نشود. ولی مردم معتقدند که هزاران نفر جان سپردهاند.»[13] نویسنده یادآوری میکند: «علمای سرشناس که در زندان به سر میبرند، از حمایت مردم برخوردار میباشند. جبهة ملی و اپوزیسیون چپ، خود را از حادثه دور نگاه داشتهاند و برنامة مشخصی ندارند. دانشجویان که تقریباً همگی طرفدار جبهة ملی هستند، میتوانند یک جنبش انقلابی برپا کنند ولی حرکت آنها از محدودة دانشگاه تجاوز نکرده است».[14] در این گزارش تأکید شده: «جبهة ملی و مخالفین چپ که خود را از حوادث کنار نگه داشتهاند، برنامة معینی ندارند و به نظر میرسد بیشتر از گذشته ایزوله شده باشند».[15] در گزارش لوموند ضمن رد ادعای دولت ایران مبنی بر دخالت دولت مصر،[16] علت حوادث اخیر، تظاهری از اعتراض مردم علیه بیعدالتیها توصیف شده: «تهران پر از بیکاران و دهقانان فاقد زمین است که تابستانها به شهر میآیند به امید آنکه در کارهای ساختمانی و یا به عنوان باربر کاری پیدا کنند. بحران اقتصادی بیش از دو سال است که در ایران بیداد میکند و بازرگانان کوچک و پیشهوران، بازار را به ورشکستگی تهدید میکند. شایعات فراوانی دربارة اشاعة فساد در عالیترین مقامات رایج است».[17] این نکته نیز از نگاه نویسندة گزارش لوموند دور نمانده که: «کارگران تهران فاقد تشکیلات سازمانی هستند».[18] نویسندة گزارش لوموند دربارة سیاست دولت در اجرای قانون اصلاحات ارضی مینویسد: «چهار پا پنج ماه پیش به نظر میرسید که تصمیمات مربوط به اصلاحات ارضی جدی است، اما دولت و حتی جناح رادیکال آن در حقیقت خواستار یک نوع اصلاحات محدود بودند که فقط شامل بدترین زمینهای مزروعی میشد و املاک مکانیزه و حتی مراتع را در بر نمیگرفت. ولی دهقانان خواستار چیز دیگری بودند و مقصودشان از اصلاحات ارضی، این نبود. در چندین شهرستان، آنها با استناد به گفتة شاه که زمین مال کسی است که روی آن کار میکند، خواستار تقسیم بهترین زمینها و در درجة اول، باغات و مراتع بودند. از آن گذشته اصلاحات ارضی شامل اکثر مالکین نمیشود و بسیاری از آنها هم قسمتی از املاکشان مشمول اصلاحات ارضی نمیگردد. دهقانی که در این زمینها میماند و میبیند که همسایة او دیگر بهرة مالکانه نمیپردازد، طلب میکند که او هم بهرة مالکانه نپردازد».
در این گزارش، به خزانة خالی دولت نیز اشاره شده: «خزانة دولت خالی است، بسیاری از کارمندان حقوق مرتبی دریافت نمیکنند. شاه تقریباً مخالفت عمومی را علیه خود برانگیخته است؛ وجه مشترک مردم نفرت از شاه است. شکاف موجود بین ملت و قدرت دولتی، عمیقتر شده و تنها دخالت ارتش امکان داده است که تا اندازهای تعادل برقرار شود». در پایان گزارش آمده است: «اگر چه در حال حاضر نمیتوان پیشبینی کرد که تعادل کنونی چگونه در هم فروخواهد ریخت، ولی همه منتظر تعادل جدیدند».[19]
± انتظار هجده سالة دهقانان ایرانی برای دریافت زمین
رادیو پیک ایران در گزارش امروز، با اشاره به اعلام دولت مبنی بر واگذاری 5 هزار قریه به دولت و تقسیم 3 هزار قریه میان دهقانان، پیشبینی کرد از آنجا که در ایران حدود 58 هزار قریه وجود دارد، واگذاری آن میان دهقانان هجده سال به طول خواهد انجامید: «باید دهقانان ایران هجده سال انتظار بکشند تا محمدرضا شاه به آنها زمین بفروشد». گویندة رادیو افزود: «طبق یک محاسبة تقریبی، دهقانان ایران باید در مقابل زمینهای دریافتی در حدود 80 میلیارد ریال پول به ملاکین بپردازند». طبق این برآورد، به طور متوسط هر خانواده دهقان باید 27 هزار ریال پول زمین بپردازد. گویندة رادیو بر اساس این محاسبات نتیجه میگیرد: «اصلاحات ارضی با خواستهای دهقانان ایران مطابقت ندارد و نمیتواند دهقانان ایران را از فقر و اسارت و بردگی خلاص کند و ترقی و تکامل جامعة میهن ما را تضمین نمیکند».[20]
± دو ملاقات جداگانة نخستوزیر
عصر امروز، ادواردو کاسوسو، سفیرکبیر اسپانیا در دربار شاهنشاهی، با نخستوزیر دیدار کرد. مدت مأموریت وی در ایران پایان یافته و به زودی ایران را ترک میکند.[21] در دیدار دیگری، جلال عبده، نخستوزیر را در جریان مأموریت خود از سوی سازمان ملل در گینه نو قرار داد.[22]
± جلسة هیئت رئیسة شورای عالی اداری کشور
هیئت رئیسة شورای عالی اداری کشور به ریاست نخستوزیر در جلسة امروز، چند ماده از قانون استخدام کشوری را به تصویب رساند.[23]
± گردهمایی نمایندگان 41 اتحادیة کارگری استان تهران
پیش از ظهر امروز، نمایندگان 41 سندیکا و اتحادیة کارگری استان تهران با حضور وزیر کار، در سالن اجتماعات وزارت کار گردهم آمدند. در این گردهمایی انتخاباتی که در آستانة برگزاری انتخابات مجلسین شورای ملی و سنا برگزار شده، بعد از سخنان آقازاده، دبیر سندیکاهای کافه رستورانها، ضیایی دبیر سندیکای سیمان ایران، تقی آقاشریف نماینده کارگران دخانیات، عباس خرم عضو هیئت مدیرة سندیکای خبازان، امیرعلی سیفی دبیر سندیکای کارگران سیلو، روغنیان دبیر سندیکای کارگران شرکت واحد، سمنانی نمایندة کارگران کفاش تهران و خسروانی وزیر کار، ضمن نقل منویات شاه خطاب به کارگران گفت: «اگر فکر میکنید که دولت به نفع شما در انتخابات دخالت کند، اشتباه میکنید و شاهنشاه به کسی اجازه نخواهد داد که در آرا دخالت بکند و این شما هستید که باید کوشش کنید. بدانید کسانی باید به مجلس بروند که به اصول ششگانه علاقهمند باشند. وزارت کار نیز نمیتواند مستقیماً به شما در انتخابات کمک کند و این اتحاد شما، کار را به ثمر خواهد رساند».[24]
رادیو پیک ایران طی گزارش خبری این گردهمایی، ضمن اشاره به سخنان وزیر کار دربارة عدم دخالت دولت در انتخابات، گفت: «در شرایطی که کلیة احزاب و جمعیتهای ملی و مترقی قدغن هستند، صدها نفر از آزادیخواهان در زندانها به سر میبرند، حکومت نظامی در پایتخت مستقر است و احدی از مخالفین رژیم یارای آن را ندارند که عقاید و نظرات خود را آشکارا در برابر مردم اظهار دارند، آیا برگزاری همین میتینگ انتخاباتی در وزارت کار و اجتماعاتی که وزرای کشاورزی، کشور و شهردار تهران ترتیب دادهاند، دخالت در انتخابات نیست»؟[25]
± واکنش عدهای از بانوان به سخنان شهردار تهران
روزنامة اطلاعات در شمارة امروز خود از تحرک جمعی از بانوان در آستانة انتخابات خبر داد. جمعی از بانوان که عمدتاً مسئولیت تشکلهای زنان را به عهده دارند، در واکنش به اظهارات شهردار تهران به میدان آمدند. گزارشگر روزنامة اطلاعات همزمانی این واکنشها را با فعالیتهای انتخاباتی، معنیدار ارزیابی کرده و در گزارشی به گردآوری سخنان شهردار، وزیر فرهنگ و واکنشهای خانمها پرداخته است. شهردار تهران ضمن آنکه تلویحاً زنان را فاقد شایستگی توصیف کرده بود، دربارة فعالیتهای اجتماعی خانمها گفت: «غرض از هر نوع بحثی که من دربارة این مطلب میکنم، آن است که هرچه بیشتر خانمها متوجه اهمیت نقش خود در اجتماع بشوند و به حرکت درآیند تا هم مردم و هم خودشان و هم شهرداری از نیروی فعال آنها کمال استفاده را ببرد». در واکنش به این سخنان، فخری رهرو، دبیر جمعیت بانوان کارمند، این پاره از سخنان شهردار تهران را مهمتر یافت که گفته بود: «شاید عمل مثبتی را که بعضی جمعیتهای موجود مملکت به حساب میآورند، دعوت ستارة ایتالیایی به تهران باشد». خانم ناصر در یادداشتی که در شمارة دیروز اطلاعات به چاپ رسید، از جینیا لولو بریجیدا به عنوان مادر نمونه یاد کرد و گفت دعوت از وی به منظور اتمام ساختمان بیمارستان کودکان بوده است. در حالی که رهرو در مقام نقد این سخنان، میگوید: «برای یک زن ایرانی، مادر نمونه، وجود شهبانوی عزیز و گرامی ماست. از این گذشته مادر نمونه را باید در محلات تنگ و دورافتادة وحیدیه، جوادیه و نقاط دور افتاده و از یادرفتة کشور جستوجو کرد».[26] در اظهارنظر دیگری، خانم منوچهریان، رئیس اتحادیة زنان حقوقدان در نامهای پیرامون طرح تأهل زنان دبیر و آموزگار و سخنان اخیر شهردار تهران توضیح داد. وی گفت: «هدف از طرح تأهل، تبلیغ حقوق مساوی میان زنان و مردان بوده و نه تبلیغ انتخابات». در این طرح تأکید شده حق تأهل به تمام متأهلین شاغل اعطا شود. وی ضمن اشاره به قانون کار یادآور شد نباید حقوق مدنی را ملاک قرار داد بلکه حقوق اداری نیز مهم و متفاوت با حقوق مدنی است. وی در ادامه به سخنان شهردار تهران اشاره کرد و مطالبی در دفاع از زنان جامعه یادآور گردید.[27] سپهر خادم، رئیس انجمن بیداری زنان نیز در پاسخ به سخنرانی نفیسی، شهردار تهران که در جلسة اجتماع مهندسان و کارمندان فنی شهرداری ایراد شده بود، گفت: «هنوز زنان این مملکت آزاد نیستند و حتی در صورت احتیاج نمیتوانند بدون رضایت همسر خود در ادارهای مشغول به کار شوند. این زنان دربارة حضانت فرزندان یا حتی ساعتی پس از زندگی زناشویی خویش اختیاری ندارند».[28]
± کمیسیون انتخاباتی همدان
صبح امروز کمیسیون انتخاباتی همدان در دفتر بهاری، کفیل فرمانداری با حضور رکنی، رئیس ادارة آمار تشکیل شد و نسبت به انتخابات معتمدان دوازده واحد شهری تصمیمگیری گردید. در این جلسه سرهنگ امینی، سرپرست شهربانیهای همدان، سرهنگ منیعی، فرمانده هنگ ژاندارمری و رئیس فرهنگ حضور به هم رساندند. به گزارش خبرنگار کیهان، مقدمات انتخابات در بخش رزن همدان نیز فراهم گردیده است.[29]
± نشست اعضای شورای رستاخیز لاهیجان
عصر امروز نشست اعضای شورای رستاخیز لاهیجان با حضور سرپرست و خبرنگار روزنامة کیهان تشکیل شد. دستور این جلسه، برنامهریزی برای هفتة رستاخیز ملی عنوان شد.[30]
± پردهبرداری از مجسمة شاه در میدان مرکزی کرج
امروز طی مراسمی با حضور فرماندار، رؤسای ادارات و معتمدین محلی، از مجسمة شاه در میدان مرکزی شهرستان کرج پردهبرداری شد.[31]
± بهرة 5/2 تا 3 درصدی وام دریافتی از شوروی
گفته میشود 35 میلیون روبلی که از شوروی به صورت وام دریافت شده است، دارای سودی در حدود دو و نیم تا سه درصد است.[32] روزنامة کیهان در یادداشت امروز خبر داد: «روز شنبه قرار است موافقتنامة همکاری فنی و اقتصادی بین ایران و شوروی امضا شود».[33] هیئت دولت کلیات این موافقتنامه را در جلسة امروز تصویب کرده است.[34]
± اصلاح نژاد گاوهای ایرانی توسط رژیم صهیونیستی
وزارت کشاورزی اسرائیل امروز اعلام کرد: «پنجاه رأس گاو در عرض هفتة جاری با هواپیما برای یکی از گاوداران ایران فرستاده خواهد شد. سی رأس از این گاوها نیز امروز ارسال شده است». در اطلاعیة وزارت کشاورزی اسرائیل، هدف از ارسال گاوهای اسرائیلی، مرغوب ساختن نژاد گاوهای ایرانی عنوان شده است.[35]
± نمایندة سازمان ملل متحد در تهران
روزنامة بورس در شمارة امروز خود خبر داد، پرسی، نماینده و کارشناس سازمان ملل متحد اخیراً از ژنو وارد تهران شده است. وی قرار است زمینه را برای حضور شش تن از کارشناسان سازمان ملل در ایران فراهم گرداند تا جهت تهیة پروژة کارخانهجات، مطالعه و بررسی کنند.[36]
± کاهش کمک ایالات متحده به شش کشور غرب آسیا
مورس، سناتور آمریکایی امروز اعلام کرد هنگام تقدیم لایحة کمکهای خارجی ایالات متحده برای سال مالی آینده به سنا، سعی میکند از کمک ایالات متحده به اسرائیل، جمهوری متحده عرب، اردن، ایران، سوریه و عربستان سعودی کاسته شود.[37]
± خوشحالی کردهای ایران در پی پیشروی کردهای مخالف عراق
به گزارش دریافتی ادارة دوم ساواک، با پیشروی کردهای عراق، مالکان دهات مناطق مهاباد، بوکان و سقز، ضمن ابراز خوشحالی از آنان حمایت میکنند. این حمایتها علاوه بر جنبة معنوی، جنبة مادی هم دارد. گفته میشود تاکنون پنج تن از معلمان بوکان و مهاباد طبق دستور ملامصطفی بارزانی به شورشیان پیوستهاند. به جز این عده، اگر کسانی برای حمایت از شورشیان به آن سوی مرز بروند، همراه تفنگچیان شورشی به لب مرز آورده و به درون خاک ایران بازگردانده میشوند. در گزارش ارسالی به ریاست اداره دوم ساواک که سعی شده اعتراض کردها به رفتار اربابان و مالکان نسبت داده شود، آمده است: «سعیدخان حبیبی و مظفرخان حبیبی مالکین ایرانشاه و چند آبادی دیگر در نواحی شهرهای مهاباد، بوکان و سقز، حدود 150 خانوار را از آبادیها بیرون فرستاده و به رغم آنکه بهرة مالکانة سابق را دریافت میکنند، با رعایا بدرفتاری میکنند». همچنین افزودهاند: «مالکین منطقة سقز و بانه و اطراف آن از اینکه محمد عباسی، نمایندة سابق مجلس املاک خود را بین فرزندانش تقسیم نموده، نسبت به دولت بدبین شدهاند. زیرا آنها اظهار داشتهاند که بیش از یک سال نیست که املاک خود را تقسیم نموده و مطابق قانون باید از فرزندان پس گرفته و تقسیم شود».[38]
± دعوت گزینشی از مدیران مطبوعات برای دیدار با رئیس ساواک
مدیر بخش 335 ساواک به رئیس ادارة سوم گزارش داد: «امیرانی، مدیر مجلة خواندنیها در ملاقات با رابط سازمان اطلاعات و امنیت، اظهار داشت اخیراً ریاست ساواک از مدیران جراید برای شرکت در نشستی دعوت کرده، اما چون نام عدهای از مدیران فراموش شده، موجبات تکدر خاطر آنان را فراهم نموده است». مدیر کل ادارة سوم در هامش این گزارش نوشته است: «دعوت از مدیرانِ جراید، نبوده و رسمی هم نبوده. تیمسار ریاست، دعوت دوستانه و غیر رسمی کرده بودند».[39]
± امضای قرارداد منع آزمایشهای اتمی میان آمریکا و شوروی
بعدازظهر امروز خبرگزاریها از امضای قرارداد منع آزمایشهای اتمی میان نیرومندترین صاحبان زرادخانههای اتمی جهان خبر دادند. به دنبال تنش آبان گذشته میان آمریکا و شوروی بر سر کوبا، امضای این پیمان در دستور کار رهبران کشورهای آمریکا، شوروی و انگلستان قرار گرفته بود.[40] هنوز مقامات کشور مواضع خود را در قبال این پیمان اعلام نکردهاند.
پینوشتها:
[1]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 1: آیتاللّه العظمی سید محمدهادی میلانی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1376، ص 241.
[2]ـ سیر مبارزات امام خمینی در آینه اسناد به روایت اسناد ساواک، ج 2، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1386، ص 123 و 124.
[3]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 537 و 538.
[4]ـ همان، ص 536.
[5]ـ آزاد مرد: طیب حاجرضایی به روایت اسناد ساواک، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 145.
[6]ـ مجلة سپید و سیاه، ش 516، 4/5/1342، ص 48.
[7]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، همان، ص 540.
[8]ـ دوانی، علی، نهضت روحانیون ایران، ج 4، تهران، موسسه خیریه و فرهنگی امام رضا (ع)، 1377، ص 168 و 167.
[9]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، همان، ص 539.
[10]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 101، 5/5/1342، ص 21 و 22.
[11]ـ همان، ص 8 و 9.
[12]ـ ایرن برگر، هارالد، ساواک، ترجمه سعید فرهودی، تهران، انتشارات توس، بیتا، ص 130.
[13]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 105، 9/5/1342، ص 10 و 20.
[14]ـ نجاتی، غلامرضا، تاریخ سیاسی بیستوپنجساله ایران، ج 1، تهران، رسا، 1371، ص 237.
[15]ـ مجله پیام انقلاب، ش 33، 9/3/1360، ص 45.
[16]ـ نجاتی، غلامرضا، همان، ص 237.
[17]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 105، 9/5/1342، ص 10 و 20.
[18]ـ نجاتی، غلامرضا، همان، ص 237.
[19]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 105، 9/5/1342، ص 10 و 20.
[20]ـ همان، ش 101، 5/5/1342، ص 13 و 14.
[21]ـ روزنامه پست تهران، ش 2953، 5/5/1342، ص 8 .
[22]ـ مجله خوشه، ش 20، 6/5/1342، ص 35.
[23]ـ روزنامة کیهان، ش 6001، 3/5/1342، ص 12.
[24]ـ همان، ص 1 و 12.
[25]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 101، 5/5/1342، ص 23 و 24.
[26]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11149، 3/5/1342، ص 1.
[27]ـ همان، ش 11150، 5/5/1342، ص 13.
[28]ـ روزنامة کیهان، ش 6002، 5/5/1342، ص 8.
[29]ـ همان، ش 6001، 3/5/1342، ص 7.
[30]ـ همان، ش 6004، 7/5/1342، ص 1 و 7.
[31]ـ روزنامه اطلاعات، ش 111500، 5/5/1342، ص 10.
[32]ـ روزنامة کیهان، ش 6001، 3/5/1342، ص 1 و 11.
[33]ـ همان.
[34]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11150، 5/5/1342، ص 1.
[35]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 101، 5/5/1342، ص 21.
[36]ـ روزنامه بورس، ش 477، 3/5/1342، ص 1 و 4.
[37]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 101، 5/5/1342، ص 28.
[38]ـ چپ در ایران به روایت اسناد ساواک،ج 1: حزب دموکرات، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 132 و 131.
[39]ـ مطبوعات عصر پهلوی به روایت اسناد ساواک، ج 3: خواندنیها، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1381، ص 85.
[40]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11150، 5/5/1342، ص 13.
