سهشنبه 7 اسفند 1341 1 شوال 1382 26 فوریه 1963
8 بازدید
□ اقامه نماز عید فطر در قم و دیگر شهرها
امروز اول شوال 1382 و عید سعید فطر مسلمانان است. به همین مناسبت در تمامی مناطق کشور نماز فطر اقامه شد.
مسجد مدرسة حجتیه، محل اقامة نماز عید فطر به امامت آیتالله شریعتمداری بود. عدة بسیاری از اعضای جبهه ملی، بازاریان و اهالی تهران از دیروز تا بامداد امروز، با اتوبوس و مینیبوس یا هر وسیلة دیگری به قم آمده بودند تا در اقامة نماز عید فطر به امامت آیتآلله شریعتمداری حاضر شوند. سرپرستی بیشتر این گروه را جبهه ملیها برعهده داشتند.
پیش از حضور آیتالله شریعتمداری در مسجد حجتیه، شیخ احمد واعظ (از نزدیکان ایشان) سخنانی دربارة عید فطر و اجتماع مردم تهران در قم و پشتیبانی آنان از علما بیان کرد. واعظ رو به افرادی که از تهران آمده بودند، گفت: «مبارزات ما با همت و از خود گذشتگی مراجع تقلید و با پشتیبانی شما اهالی محترم تهران ادامه خواهد داشت و متوجه باشید که در آینده و در روزهای سوگواری و اعیاد مذهبی به این نحو و به این شکل با علما و مراجع تقلید، دیدار و گفتوگو داشته باشید و دستورات لازمه را اخذ کنید و تا سرحد پیروزی که همانا نابود ساختن بساط خودسری است، از پای ننشینید. علما به شما نیازمندند و همین طور هم شما به علما نیازمندید».[i]
سخنرانی حجتالاسلام شیخ احمد که پایان یافت، اعلام شد آیتالله شریعتمداری برای اقامة نماز به مسجد میآید. ایشان در حالی که جمعی از اعضای جبهة ملی در اطرافشان حلقه زده بودند، به مسجد درآمدند و نماز فطر را اقامه کردند. این مراسم تا ساعت 10 صبح ادامه یافت. گفته شده است در حدود چهار هزار نفر در مراسم اقامة نماز فطر در مسجد و مدرسة حجتیه حضور داشتند». در همین هنگام اعلامیههایی با امضای «جامعه منتظرین قائم»، «انجمنهای متحده اسلامی» و «شورای مسلمانان متحده» بین نمازگزاران توزیع شد.[ii]
پس از پایان اقامة نماز، حجتالاسلام فومنی (پیشنماز مسجد نو در خیابان خراسان) به سخنرانی پرداخت. او به شدت به دستگاه حاکمیت حمله کرد و مسلمانان را به بیداری و هوشیاری فراخواند و در ادامة سخن، به جایگاه امام علی(ع) و حقانیت ایشان در تاریخ اسلام پرداخت، همه را به صبر و شکیبایی دعوت کرد و گفت که سرانجام پیروزی هم با آنان است. او بیحجابی، وضعیت سینماها و کابارهها و تلویزیون و رادیو و مجلات را مفسدههای اجتماعی خواند. این مراسم در ساعت 13:30 به پایان رسید. در مراسم اقامة نماز در مسجد و مدرسة حجتیه، آیات عظام شیخ ابوالفضل زاهدی، شیخ مرتضی حائری و سیدابوالقاسم روحانی حضور داشتند.[iii]
□ سخنان آیتالله خمینی
مردم در روز عید فطر به منزل آیتالله حاجآقا روحالله خمینی رفتند.
آیتالله خمینی برای جمعیت حاضر به سخنرانی پرداخت. ایشان با اشاره به سابقة مبارزه با ظلم و اقداماتی که حکومتها با مردم مخالف کردهاند، روز ششم بهمن و برگزاری رفراندوم را به یاد آورد و گفت که صندوقها با تقلب، در فضایی رعبآور و «در سایه توپ و تانک و مسلسل» و با رأی ساختگی پر شد. او جنایات این حکومت را در تاریخ بیسابقه توصیف نمود.
آیتالله اظهار کردند: «اینها تصور مینمایند با مضروب کردن [و زندانی] نمودن دانشجویان دانشگاه، فتح بزرگی کردهاند و مشتی چاقوکش را به میان آنها گسیل [کردهاند] و [میتوانند جلوی مبارزات] مردم [را] بر اتکای این سرنیزههای پوسیده بگیرند». ایشان در ادامة سخن به تفسیر نتایج اصلاحات پرداخت و بازار کار و وضعیت اقتصادی ملت را اسفبار دانست که در سال آینده نمود بیشتری خواهد یافت.[iv]
آیتالله خمینی خطاب به حاضران سفارش کرد: «... شما آقایان محترم در هر مقامی که هستید، با کمال متانت و استقامت در مقابل کارهای خلاف شرع و قانون این دستگاه بایستید. از این سرنیزههای زنگ زده و پوسیده نترسید. این سرنیزهها به زودی خواهد شکست. دستگاه حاکم با سرنیزه نمیتواند در مقابل خواست یک ملت بزرگ مقاومت کند و دیر یا زود شکست میخورد. اکنون هم درمانده و شکستخورده است و از درماندگی است که به این بیفرهنگیهایی که ملاحظه میکنید، دست میزند. میل نداشتیم که کار به این رسواییها بکشد. چرا باید شاه مملکت اینقدر از ملت جدا باشد که وقتی پیشنهادی میدهد، با بیاعتنایی و عکسالعمل منفی مردم مواجه گردد. شاه مملکت باید جوری باشد که وقتی پیشنهادی میدهد، درخواستی میکند، ملت با جان و دل در انجام آن بکوشند، نه آنکه با آن به مقابله برخیزند و رفراندوم شاه در سراسر مملکت بیش از دو هزار نفر به همراه نداشته باشد. میل نداشتیم برای سران مملکت چنین شکست و فضاحتی به بار آید».
ایشان به هیئت حاکم توصیه کردند که بهتر است از این وضعیت قدری عبرت بگیرند. آنگاه تأکید نمودند که با زور و زندان نمیتوان جلوی مردم ایستاد و روحانیت را از وظیفة خود بازداشت. ایشان برای گفتة خود، وضعیت حجتالاسلام شیخ عباسعلی اسلامی را به عنوان یک فرد روحانی مثال آورد که اگر دولت نمیگذارد در تهران به منبر برود، میرود در بندر پهلوی حقایق را بیان میکند. و اگر در آنجا هم نگذارند که سخنان خود را بگوید، در جای دیگر و به گونهای دیگر اهدافش را دنبال میکند. حاجآقا روحالله سخنانشان را چنین به پایان برد: «اگر با بردن عدة زیادی از علما و خطبا به زندان، آنها را از سخن گفتن بازداشتند، سایر آقایان روحانیون که هنوز توقیف نشدهاند، سخن خواهند گفت و مردم را متوجه خواهند کرد. مگر میشود زبان روحانیت را برید ...»؟[v]
□ سلام خاص عید فطر
مراسم سلام خاص عید سعید فطر در کاخ مرمر با حضور محمدرضا پهلوی برگزار شد. در این مراسم به ترتیب وزیر دربار، رؤسای دربار شاهنشاهی، نخستوزیر، اعضای هیئت دولت، فرماندهان ارتش و نمایندگان سیاسی دول خارجی حاضر شدند و عید را به شاه تبریک گفتند. شاه نیز ضمن تبریک این عید، برای دولتهای اسلامی، ترقی و خوشبختی خواستار شد. این مراسم ساعت 19 پایان یافت.[vi] آنچه در این مراسم درخور توجه است، غیبت علما در آن مراسم بود که برخلاف سالهای گذشته، از حضور علما و روحانیون در مراسم عید فطر امسال خبری منتشر نشد.[vii]
□ انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی
در جلسهای که با حضور تعدادی از نمایندگان شوروی در «خانة دوستی با ملل کشورهای خارجی» در مسکو تشکیل گردید، پیشنهاد شد که انجمن روابط فرهنگی اتحاد جماهیر شوروی و ایران تأسیس شود. این پیشنهاد را عدهای از شخصیتهای اجتماعی و فرهنگی، نمایندگان سازمان جوانان و سازمان زنان و چند سازمان اجتماعی دیگر در شوروی کردهاند و اعلام نمودهاند که برای شرکت فعالانه در کار انجمن، آمادگی لازم را دارند. در این جلسه اعلام شد که در 14 مارس / 23 اسفند ماه سال جاری به منظور گفتوگو دربارة موضوع پیشنهادی، بار دیگر در همین مکان، نمایندگان حاضر شوند.[viii]
□ نامة نماینده ایران در تلآویو
ابراهیم تیموری (نمایندة فوقالعاده ایران در تلآویو) در نامهای به وزارت امور خارجة ایران اطلاع داد که برای ژنرال اسحاق رابین و اینررما دوم، روادید ورود به ایران صادر شده است. او در نامهاش خواست که این مطلب به ساواک هم اطلاع داده شود.[ix]
□ سمت ریاست کنفرانس اقتصادی
جعفر شریف امامی که اکنون نایبالتولیت بنیاد پهلوی (ریاست اتاق صنایع و معادن) را برعهده دارد، رئیس کنفرانس اقتصادی شد. گفته شده است پیش از این، وی به این سمت انتخاب شده بود اما چون از برنامة کنفرانس از قبل کاملاً مطلع نبود و به مقدورات و پیشرفتها و نتایج آن در آینده امید فراوانی نداشت، از قبول ریاست کنفرانس سرباز میزد تا اینکه امروز این مأموریت را پذیرفت.[x]
پینوشتها:
[i]. قیام پانزده خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 1، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1378 ـ 1377، ص 509 و 512.
[ii]. همان، ص 506 و 507.
[iii]. همان، ص 512 و 515.
[iv]. همان، ص 514 و 515.
[v]. صحیفه امام، ج 1، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی ، 1378، ص 151 و 152.
[vi]. روزنامه کیهان، ش 5885، 8 اسفند 1341، ص 12.
[vii]. روزنامه دیپلمات، ش 430، 8 اسفند 1341، ص 1.
[viii]. روزنامه پست تهران، ش 2859، 11 اسفند 1341، ص 4.
[ix]. ولایتی، علی اکبر، ایران و تحولات فلسطین (1357 ـ 1317/ 1979 ـ 1939)، تهران، مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، 1380، ص 191.
[x]. روزنامه دیپلمات، ش 430، 8 اسفند 1341، ص 4.
